VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN NGỌC ANH ĐÀO
PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ
TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY
Chuyên ngành : Luật Kinh tế
Mã số : 62.38.50.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2013
Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội.
Người hướng dẫn khoa học:
Người hướng dẫn: PGS. TS. PHẠM HỮU NGHỊ
Phản biện 1: GS.TS. Lê Hồng Hạnh
Phản biện 2: GS.TS. Nguyễn Thị Mơ
Phản biện 3: PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học
viện: Học viện Khoa học xã hội
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
- Thư viện Học viện Khoa học xã hội
NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
1. Nguyễn Ngọc Anh Đào, “Căn cứ xác định thiệt hại về môi
trường”, Tạp chí Tòa án nhân dân số 14 năm 2009, tr.40-43.
2. Nguyễn Ngọc Anh Đào,“ Pháp luật về phí bảo vệ môi
trường đối với nước thải ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Nghiên
cứu Lập pháp số 6 năm 2010, tr.46-51.
3. Nguyễn Ngọc Anh Đào, “Hoàn thiện pháp luật về kiểm
soát, vận chuyển chất thải nguy hại”, Tạp chí Nghiên cứu Lập

Cộng sản Việt Nam đã ra Nghị quyết 24-NQ/TW về chủ động ứng
phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi
trường đã đưa ra năm giải pháp quan trọng, đặc biệt giải pháp thứ tư
khẳng định “Quán triệt và vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc:
người gây ô nhiễm phải trả chi phí để xử lý, khắc phục hậu quả, cải
tạo và phục hồi môi trường; người được hưởng lợi từ tài nguyên, môi
trường phải có nghĩa vụ đóng góp để đầu tư trở lại cho quản lý tài
nguyên và bảo vệ môi trường”.
Vì thế, việc nghiên cứu đề làm sáng tỏ những vấn đề lý luận,
đánh giá đúng thực trạng pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế
trong bảo vệ môi trường và đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp
luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường là việc
làm cần thiết và có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn. Hiện nay,
ở Việt Nam chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách tổng
thể và chuyên sâu về pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong
bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận án
Đề tài “Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo
vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay” có mục đích làm sáng tỏ những
vấn đề lý luận về pháp luật sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ
môi trường, đánh giá thực trạng pháp luật về sử dụng các công cụ này
trong bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất phương hướng, giải pháp
hoàn thiện pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi
trường.
Để đạt được mục đích đã nêu trên, các nhiệm vụ nghiên cứu
của luận án được xác định cụ thể như sau:
+ Làm rõ khái niệm công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường
và pháp luật về sử dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường.
+ Nghiên các tiêu chí cơ bản xác định mức độ phù hợp của
pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường.

một số nước, từ đó đưa ra kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp
luật về sử dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam
hiện nay.
4. Những điểm mới của luận án
Thứ nhất, luận án đã giải quyết cơ bản nhiều vấn đề lý luận
về pháp luật sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường, cụ
thể: (i) khái niệm, đặc điểm, vai trò của công cụ kinh tế trong bảo vệ
môi trường; (ii) khái niệm pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế
trong bảo vệ môi trường, các tiêu chí cơ bản, nội hàm chủ yếu,
nguyên tắc cơ bản, nguồn của pháp luật và các yêu cầu tác động đến
việc đảm bảo đối với pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong
bảo vệ môi trường.
Thứ hai, bằng phương pháp luật so sánh, luận án đã có nhiều
thành công khi đánh giá về kinh nghiệm pháp luật về sử dụng các
công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường của một số quốc gia trên thế
giới và khái quát chỉ rõ các bài học kinh nghiệm có thể tiếp thu và
các nội dung cần thận trọng và thách thức trong bảo vệ môi trường ở
Việt Nam
Thứ ba, phân tích và đánh giá một cách toàn diện và khách
quan về thực trạng pháp luật về sử dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ
môi trường ở Việt Nam. Từ đó, chỉ ra được những ưu điểm và hạn
chế trong các quy định pháp luật về sử dụng công cụ kinh tế trong
bảo vệ môi trường ở Việt Nam làm cơ sở hoàn thiện pháp luật về sử
dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện hành.
Thứ tư, trên cơ sở phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật về sử
dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam, luận
án đã đề xuất các quan điểm, yêu cầu và giải pháp hoàn thiện pháp
luật về sử dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam
hiện nay.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

cứu, cách tiếp cận vấn đề. Liên quan đến đề tài luận án, có thể kể đến
một số công trình khoa học đã được công bố được sắp xếp theo các
nhóm sau: Các công trình nghiên cứu về vấn đề bảo vệ môi trường
trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, nhằm hướng tới sự
phát triển bền vững của Việt Nam; nhóm những công trình nghiên
cứu về từng CCKT trong BVMT. Nhìn chung nhóm những công
trình nói trên đã phân tích từng CCKT trong BVMT ở Việt Nam và
giải pháp của các CCKT đó. Việt Nam đã sử dụng nhiều biện pháp để
BVMT, trong đó việc sử dụng pháp luật về các CCKT trong BVMT
cho đến nay vẫn được phát huy hiệu lực như một trong những công
cụ hữu ích trong việc phục hồi sự ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên,
vấn đề pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT ở nước ta khá
mới mẻ, đã có một số cuộc hội thảo, bài viết liên quan đến từng
CCKT trong BVMT. Những bài viết trên đã đánh giá, đóng góp ý
kiến cho pháp luật về sử dụng CCKT trong BVMT ở nhiều góc độ
khác nhau. Tuy nhiên, trong khuôn khổ một bài tạp chí thì các tác giả
không thể giải quyết được tất cả các vấn đề mang tính lý luận, thực
trạng và giải pháp để hoàn thiện pháp luật về sử dụng các CCKT
trong BVMT. Nhưng các bài viết này được nghiên cứu sinh tìm hiểu,
phân tích để có cái nhìn chuẩn xác hơn về đề tài và triển khai nội
dung của đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có
một số công trình đề cập từng khía cạnh khác nhau về sử dụng các
CCKT trong BVMT
1.1.2. Mấy nhận định về tình hình nghiên cứu
Nhìn chung, các bài viết và cuốn sách nêu trên chưa đề cập
một cách toàn diện pháp luật sử dụng công cụ kinh tế trong bảo vệ
môi trường. Qua tìm hiểu về tình hình nghiên cứu liên quan đến chủ
đề nghiên cứu ở trong và ngoài nước tiếp cận được, tác giả xin đưa ra
đánh giá bước đầu như sau:
- Dưới góc độ kinh tế: các công trình khoa học nêu trên đã

1.2.2. Phương pháp nghiên cứu
Trong luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu cụ thể
như: phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích và tổng hợp,
phương pháp luật học so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp
lịch sử cụ thể, đặc biệt là phương pháp phân tích quy phạm pháp luật.
Để hoàn thành mục đích nghiên cứu thì có sự kết hợp giữa các
phương pháp trong từng phần của luận án, phương pháp phân tích và
tổng hợp là phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong luận án. Đối
với mỗi mục thì có một số phương pháp nghiên cứu chủ đạo để làm
rõ mục đích nghiên cứu
CHƯƠNG 2
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT SỬ DỤNG
CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
2.1. Công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường: Khái niệm, đặc
điểm và vai trò
2.1.1. Khái niệm công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường
Cho đến nay trong các văn bản quy phạm pháp luật của Việt
Nam chưa có một văn bản nào đưa ra định nghĩa thế nào là CCKT
trong BVMT. Tại chương XI Luật BVMT năm 2005 mới chỉ đưa ra
các nguồn lực BVMT. Theo đó, CCKT trong BVMT bao gồm: ngân
sách Nhà nước về BVMT; thuế môi trường; phí BVMT; ký quỹ cải
tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác tài nguyên thiên
nhiên; Quỹ BVMT và các chính sách ưu đãi và hỗ trợ hoạt động
BVMT.
Từ những khái niệm được nhìn nhận ở các góc độ khác nhau
đã nêu trên có thể rút ra hai điểm cơ bản nhằm làm sáng tỏ bản chất
của CCKT trong BVMT với mục tiêu thực thi chính sách về môi
trường là: một là, CCKT trong BVMT hoạt động theo cơ chế giá cả
trên thị trường thông qua việc thực hiện các hoạt động môi trường, có
thể đẩy cao hoặc hạ thấp chi phí, từ đó ảnh hưởng tới lợi nhuận của

gánh nặng quản lý cho hệ thống cơ quan quản lý Nhà nước về
BVMT.
2.2. Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ
môi trường: Khái niệm, nội hàm, các nguyên tắc, tiêu chí và các
nguồn
2.2.1. Khái niệm pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế
trong bảo vệ môi trường
Quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật về sử dụng các
CCKT trong BVMT có rất nhiều quan hệ xã hội.
Quan hệ giữa con người với con người trong điều chỉnh pháp
luật về sử dụng các CCKT trong BVMT có thể là:
- Quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với nhau trong quá
trình xây dựng, thực hiện pháp luật về sử dụng các CCKT trong
BVMT;
- Quan hệ giữa cơ quan quản lý nhà nước với các chủ thể sử
dụng các công cụ kinh tế trong BVMT;
- Quan hệ giữa các chủ thể trong quá trình sử dụng các
CCKT trong BVMT.
Các quan hệ trên đòi hỏi phải điều chỉnh bằng pháp luật. Cần
phải có nguyên tắc xử sự bắt buộc, được làm gì, không được làm gì
và làm như thế nào để hướng chúng đi theo một trật tự nhất định,
không thể là mối quan hệ tự phát. Có như vậy, môi trường mới được
bảo vệ.
Pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT được quan
niệm là một bộ phận của pháp luật môi trường, bao gồm hệ thống
các quy phạm pháp luật, các nguyên tắc pháp lý về các chủ thể sử
dụng các CCKT, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, trình tự, thủ tục
và hình thức xử lý các vi phạm trong việc sử dụng các CCKT trong
BVMT.
2.2.2. Nội hàm của pháp luật về sử dụng các công cụ kinh

pháp luật về chế tài xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật trong
BVMT.
2.2.3. Các nguyên tắc cơ bản của việc áp dụng pháp luật về
sử dụng các CCKT trong BVMT
Pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT được xây dựng
và tổ chức thực hiện dựa trên các nguyên tắc cơ bản đã được quốc tế
thừa nhận, bao gồm:
- Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền (Polluter
Pays Principle – PPP)
- Nguyên tắc người hưởng thụ phải trả tiền (Beneficiary
Pay Principle –BPP)
- Nguyên tắc kích thích lợi ích kinh tế
- Nguyên tắc sử dụng nguồn tài chính tập trung
2.2.4. Tiêu chí cơ bản xác định mức độ phù hợp của pháp
luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường
Có nhiều tiêu chí khác nhau để xác định mức độ phù hợp của
pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT, tró đó có bốn tiêu chí
cơ bản, đó là: (1)Tính toàn diện của pháp luật về sử dụng các CCKT
trong BVMT; (2)Tính đồng bộ của pháp luật về sử dụng các CCKT
trong BVMT; (3)Tính phù hợp của pháp luật về sử dụng các CCKT
trong BVMT; (4) Pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT phải
được xây dựng ở trình độ kỹ thuật pháp lý cao.
Ngoài những tiêu chí cơ bản nêu trên, pháp luật về sử dụng các
CCKT trong BVMT được xây dựng và hoàn thiện trong xu thế hội
nhập, tiếp cận với trình độ, mặt bằng chung của các quốc gia phát
triển trên thế giới còn đòi hỏi phải đáp ứng một số tiêu chí khác đang
đóng vai trò quan trọng và rất cần thiết trong thời điểm hiện nay, đó
là: tính minh bạch, tính công khai, tính dễ tiếp cận của pháp luật về
sử dụng các CCKT trong BVMT.
2.2.5. Nguồn của pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế

Công cụ này nhằm hai mục tiêu chủ yếu là
khuyến khích người gây ô nhiễm giảm lượng chất thải
ra
môi
trường và tăng nguồn thu cho NSNN thông qua việc đưa chi phí
môi trường vào trong giá thành
sản
phẩm theo nguyên tắc “Người
gây ô nhiễm phải trả
tiền”.
Hiện nay ở nhiều nước, khoản thu từ thuế môi trường được sử
dụng cho ngân sách chung của Chính phủ, còn khoản thu từ phí môi
trường sẽ dùng để chi cho hoạt động BVMT như: thu gom, xử lý
chất thải, hỗ trợ nạn nhân của ô nhiễm.
- Kinh nghiệm sử dụng pháp luật về nhóm các công cụ nâng
cao trách nhiệm xã hội trong hoạt động BVMT
- Kinh nghiệm sử dụng pháp luật về chế tài xử phạt vi phạm
pháp luật trong bảo vệ môi trường
Chế tài xử phạt vi phạm pháp luật trong bảo vệ môi trường là
nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ, hành vi của cá nhân, tổ chức
trong các hoạt động có liên quan đến môi trường. Kinh nghiệm ở
nhiều nước cho thấy, việc áp dụng chế tài xử phạt đủ mạnh, đảm bảo
sức răn đe sẽ có tác dụng tích cực trong việc thực thi pháp luật bảo vệ
môi trường.
2.3.2. Bài học kinh nghiệm về pháp luật sử dụng các công
cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Kinh nghiệm của nước ngoài về sử dụng các CCKT vào hoạch
định chính sách môi trường cho thấy: đối với các nước đang phát
triển và các nước đang trong quá trình chuyển đổi sang cơ chế thị
trường như Việt Nam, do điều kiện luật pháp, thể chế chưa hoàn

3.1. Pháp luật về chính sách tài trợ để quản lý và bảo vệ môi
trường
3.1.1. Pháp luật về ngân sách Nhà nước trong bảo vệ môi
trường
NSNN về BVMT là một bộ phận của NSNN, là kế hoạch tài
chính trong đó dự liệu các khoản thu và chi tiền tệ của quốc gia đã
được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện
trong năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý và
BVMT của Nhà nước. Đây là một trong những CCKT để quản lý và
BVMT.
3.1.2. Pháp luật về Quỹ Bảo vệ môi trường
Quỹ BVMT là một CCKT hữu hiệu để quản lý và BVMT, là
nguồn kinh phí dành cho hoạt động môi trường, hỗ trợ công tác quản
lý môi trường, xử lý các chất ô nhiễm, thậm chí tạo ra các phúc lợi
môi trường, cải thiện chất lượng môi trường của ngành, địa phương,
khu vực hay quốc gia. Theo quan điểm kinh doanh thì Quỹ BVMT là
một cơ chế tài chính trong hoạt động quản trị kinh doanh vì mục tiêu
lợi nhuận và sự phát triển bền vững của DN. Về phương diện pháp lý,
Quỹ BVMT là một tổ chức tài chính được lập ra để hỗ trợ cho việc sử
dụng và bảo tồn nguồn tài nguyên một cách bền vững. Tại khoản 1
Điều 115 Luật BVMT năm 2005 quy định: “Quỹ BVMT là tổ chức
tài chính được thành lập ở TW, ngành, lĩnh vực, địa phương để hỗ
trợ hoạt động BVMT”.
3.2. Pháp luật về nhóm các công cụ kinh tế kích thích lợi
ích kinh tế
3.2.1. Pháp luật về thuế bảo vệ môi trường
Trong lĩnh vực môi trường, thuế cũng là CCKT quan trọng để
quản lý và BVMT. Đây được coi là CCKT lâu đời nhất trong quản lý
và BVMT. Mặc dù đến cuối những năm 80 của thế kỷ XX các Chính
phủ mới quan tâm đến công cụ này nhưng ý tưởng sử dụng nó đã

trong hoạt động khai thác hoáng sản là việc tổ chức, cá nhân được
phép khai thác khoáng sản nộp một khoản tiền vào Quỹ BVMT Việt
Nam hoặc Quỹ BVMT của địa phương để đảm bảo công tác cải tạo,
phục hồi môi trường”.
3.3.2. Pháp luật về đặt cọc – hoàn trả
Hiện tại Nhà nước chưa có quy định cụ thể về đặt cọc-hoàn
trả. Hệ thống đặt cọc -
hoàn

trả
xuất hiện có tính tự phát trong
một số lĩnh vực, chẳng hạn trong lĩnh vực đồ uống và nước giải
khát,
hệ
thống đặt cọc - hoàn trả đã xuất hiện tại các cửa hàng bán
bia chai Hà Nội, nước giải khát đóng
chai
Cocacola, Fanta…
Theo đó khách hàng phải đặt cọc một khoản tiền (2.000
đồng/chai bia Hà Nội)
trước
khi mang chai bia hoặc nước giải khát
đã mua về nhà và số tiền đặt cọc được trả lại chỉ khi người
mua
trả
cho chủ cửa hàng vỏ chai còn nguyên
vẹn.
3.3.3. Pháp luật về nhãn sinh thái
Nhằm thúc đẩy DN xây dựng nhãn sinh thái cho sản phẩm
của mình, năm

trường.
Thứ hai, một số hành vi vi phạm pháp luật BVMT chưa được
quy định chi tiết, cụ thể, rõ ràng, thậm chí có nhiều hành vi vi phạm
còn chưa có chế tài xử phạt.
Thứ ba, xử phạt chưa kịp thời và mức xử phạt thấp.
3.4.3. Đánh giá hiệu lực quản lý nhà nước trong hoạt động
kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật trong bảo vệ môi
trường
Nhìn chung, hiệu lực quản lý nhà nước trong hoạt động kiểm
tra, thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật BVMT ở nước ta thời gian
qua chưa cao.
Kể từ năm 2005 đến giữa năm 2010, số lượng các cơ sở sản
xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc thẩm quyền thanh tra, kiểm tra của
bộ, các cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ đã được kiểm tra
chưa nhiều, hay nói cách khác là mức độ chấp hành Điều 126 Luật
BVMT năm 2005 của các cấp này chưa cao.
Mặc dù nguồn thông tin về vấn đề này rất thiếu thốn, nhưng chỉ
qua số liệu của năm 2009 và sáu tháng đầu năm 2010 cũng cho thấy
còn không ít các Sở TN&MT chưa chấp hành nghiêm Điều 126 Luật
BVMT năm 2005, họ chưa thực hiện tốt trách nhiệm của mình. Năm
2009 chỉ có 55/63 Sở TN&MT đã thành lập các đoàn kiểm tra, thanh
tra việc chấp hành pháp luật BVMT của các cơ sở thuộc thẩm quyền
quy định của pháp luật. Số cơ sở được 55 Sở TN&MT kiểm tra trong
năm 2009 chỉ là 3.000 cơ sở. Đây là con số rất nhỏ so với số cơ sở
sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn của 55 địa phương này.
Sáu tháng đầu năm 2010, mới có 44/63 Sở TN&MT đã thành lập 306
đoàn thanh tra tiến hành kiểm tra tình hình thực hiện pháp luật
BVMT của 1.960 cơ sở. Như vậy có tới 19 Sở TN&MT không thực
hiện nhiệm vụ này trong suốt sáu tháng và ngay cả đối với 44 sở đã
thực hiện thì kết quả cũng chưa cao. Bình quân mỗi sở chỉ thanh tra

- Quan điểm 4: Xây dựng hệ thống luật về môi trường hoàn
chỉnh nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý và BVMT, thúc đẩy
các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt việc xây dựng xã hội bền vững và
hạn chế các hiện tượng tiêu cực làm suy thoái môi trường.
- Quan điểm 5: Sử dụng đồng bộ pháp luật các công cụ kinh
tế để thực hiện mục tiêu chung là BVMT
4.1.2. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật về sử dụng
các công cụ kinh tế bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Mục tiêu tổng quan của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về
sử dụng các CCKT trong BVMT là nhằm bổ sung vào hệ thống các
chính sách, công cụ quản lý và BVMT được đánh giá là linh hoạt,
hiệu quả và kinh tế, đồng thời tạo ra một động lực mới, để thực hiện
thành công Chiến lược BVMT quốc gia giai đoạn 2001 – 2010 và
định hướng đến năm 2020 cũng như hoạt động quản lý và BVMT
trong tương lai, góp phần đạt mục tiêu phát triển bền vững mà Đại
hội lần thứ X của Đảng đề ra cho giai đoạn 2011 – 2015 là “ đạt
được bước chuyển biến quan trọng và nâng cao hiệu quả và tính bền
vững của sự phát triển”.
Mục tiêu cụ thể là:
- Thông qua công cụ pháp luật để bảo đảm phát huy vai trò
của CCKT trong quản lý và BVMT
- Quy định hợp lý các loại phí BVMT, thuế môi trường, mức
ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác tài
nguyên thiên nhiên, quỹ cải tạo, phục hồi môi trường nhằm một
mặt thay đổi hành vi của con người, mặt khác nhằm bù đắp một phần
chi phí cho hoạt động quản lý và BVMT
- Hình thành nên nguồn lực tài chính nhằm hỗ trợ các tổ
chức, cá nhân thực hiện các dự án đầu tư cho hoạt động BVMT
- Giảm thiểu ô nhiễm môi trường do các hoạt động kinh tế và
sinh hoạt gây ra

trường.
Để sử dụng CCKT trong BVMT,
cần thực hiện đồng bộ
các
giải pháp từ cơ chế chính sách, pháp
luật đến các yếu tố nâng cao năng lực triển khai (cơ chế
tài
chính,
truyền thông, thanh tra, kiểm tra, xử phạt, công nghệ xử lý môi
trường…). Cụ thể:
-
Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về BVMT
- Cải cách hành chính, đổi mới tổ chức bộ máy quản lý Nhà
nước về môi trường
- Tăng cường năng lực nghiên cứu, phát triển
đội
ngũ cán
bộ quản lý Nhà nước trong lĩnh vực môi trường có kiến thức tổng
hợp về kinh tế, xã hội và
môi
trường
- Tăng cường công tác nghiên cứu và từng bước triển khai
áp dụng pháp luật sử dụng các công cụ kinh tế,
các
công cụ hỗ
trợ khác trong BVMT
- Tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức
cho người dân về bảo vệ môi
trường.
- Tăng cường đầu tư, xã hội hoá công tác bảo vệ môi

nâng cao trách nhiệm xã hội trong hoạt động bảo vệ môi trường
- Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật về chế tài xử phạt vi
phạm pháp luật trong bảo vệ môi trường
Thứ nhất, xử phạt kịp thời và kiên quyết.
Thứ hai, tăng mức xử phạt đảm bảo đủ sức răn đe.
Thứ ba, các mức phạt cần được cụ thể hơn.
Thứ tư, bổ sung và làm rõ thêm một số hành vi vi phạm.
KẾT LUẬN
1. Dưới góc độ pháp lý thì CCKT trong BVMT là những
công cụ chính sách do pháp luật quy định được sử dụng nhằm tác
động tới chi phí của các hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng,
thường xuyên tác động tới môi trường nhằm thay đổi hành vi của con
người theo hướng có lợi cho môi trường. Tuy nhiên, cho đến nay
trong các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam chưa có một
văn bản nào đưa ra định nghĩa thế nào là CCKT trong BVMT. Qua
việc nghiên cứu thể rút ra hai điểm cơ bản nhằm làm sáng tỏ bản chất
của CCKT trong BVMT với mục tiêu thực thi chính sách về môi
trường là: Một là, CCKT trong BVMT hoạt động theo cơ chế giá cả
trên thị trường thông qua việc thực hiện các hoạt động môi trường, có
thể đẩy cao hoặc hạ thấp chi phí, từ đó ảnh hưởng tới lợi nhuận của
DN; Hai là, CCKT trong BVMT sẽ tạo ra khả năng lựa chọn cho các
tổ chức và cá nhân hành động sao cho phù hợp với điều kiện của họ.
2. Nói đến pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT là
đề cập toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động
BVMT khi tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh và những
hoạt động khác có liên quan.
Pháp luật về sử dụng các CCKT trong BVMT được quan
niệm là một bộ phận của pháp luật môi trường, bao gồm hệ thống các
quy phạm pháp luật, các nguyên tắc pháp lý về các chủ thể sử dụng
các CCKT, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, trình tự, thủ tục và

(iv) phải được thiết kế và sử dụng đồng bộ với các
biện pháp khác.
5. Các quy định pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế
trong bảo vệ môi trường về cơ bản đã kế thừa, học tập được kinh
nghiệm, chuẩn mực của các công ước quốc tế và pháp luật về sử
dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường của một số nước