i

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU ................. Error! Bookmark not defined.
1. Tính cấp thiết của đề tài ........ Error! Bookmark not defined.
2. Mục đích nghiên cứu đề tài ...... Error! Bookmark not defined.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .. Error! Bookmark not defined.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined.
5. Đóng góp của đề tài ............ Error! Bookmark not defined.
6. Kết cấu của đề tài ............. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
TẠI CÁC ĐƠN VỊ KẾ TOÁN ...... Error! Bookmark not defined.
1.1. Khái niệm, bản chất nguyên tắc tổ chức hạch toán kế toánError! Bookmark n
1.1.2. Yêu cầu, nhiệm vụ và nguyên tắc tổ chức hạch toán kế toánError! Bookmark
1.2. Nội dung của tổ chức hạch toán kế toánError! Bookmark not defined.
1.2.1. Nội dung tổ chức công tác kế toán Error! Bookmark not defined.
1.2.1.1. Tổ chức chứng từ kế toán ..... Error! Bookmark not defined.
1.2.1.2. Tổ chức hệ thống tài khoản kế toánError! Bookmark not defined.
1.2.1.3. Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán Error! Bookmark not defined.
1.2.1.4. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toánError! Bookmark not defined.
1.2.2. Bộ máy kế toán............. Error! Bookmark not defined.
Mô hình tổ chức bộ máy kế toán ...... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ......... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG II - THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU THUỘC BỘ TÀI CHÍNHError! Bo
2.1. Tổng quan về các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chínhError! Bookmark
2.2. Cơ chế quản lý tài chính ....... Error! Bookmark not defined.
Các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính thực hiện tổ chức công tác kế
toán tại đơn vị theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ Tài
chính về việc ban hành Chế độ kế toán Hành chính sự nghiệp.Error! Bookmark not

3.1. Phƣơng hƣớng hoạt động và phát triển của các đơn vị sự nghiệp có thu
thuộc Bộ Tài chính đến năm 2015 ... Error! Bookmark not defined.
* Các đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, thuộc lĩnh vực
giáo dục đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính, Bộ đã có quyết định về việc phê duyệt
Đề án đổi mới và phát triển đến năm 2010 và định hướng đến năm 2015. Cụ thể
như sau: ...................... Error! Bookmark not defined.
* Các đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động như các nhà
khách, nhà nghỉ thuộc Bộ Tài chính, phương hướng phát triển đến năm 2010
như sau: ...................... Error! Bookmark not defined.
* Cỏc Trung tâm Thẩm định giá trực thuộc BộError! Bookmark not defined.
3.2. Nội dung và giải pháp hoàn thiện . Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán tại các đơn vị sự
nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính .... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Giải pháp hoàn thiện......... Error! Bookmark not defined.
* Chứng từ kế toán............... Error! Bookmark not defined.
* Hệ thống tài khoản kế toán ........ Error! Bookmark not defined.
* Hệ thống sổ kế toán ............. Error! Bookmark not defined.
* Hệ thống báo cáo kế toán ......... Error! Bookmark not defined.
* Bộ máy kế toán ............... Error! Bookmark not defined.
* Công tác kiểm tra kế toán ......... Error! Bookmark not defined.
Cấp Bộ ...................... Error! Bookmark not defined.
Cấp đơn vị.................... Error! Bookmark not defined.
3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiệnError! Bookmark not defined
Cấp đơn vị.................... Error! Bookmark not defined.
Cấp Bộ ...................... Error! Bookmark not defined.


iii


TẠI CÁC ĐƠN VỊ KẾ TOÁN
* Khái niệm, bản chất nguyên tắc tổ chức hạch toán kế toán
Hạch toán kế toán là khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về tài
sản, sự vận động của tài sản trong đơn vị một tổ chức kinh tế nhằm phản ánh và
giám đốc, giám sát toàn bộ hoạt động kinh tế tài chính của đơn vị đó.
Hạch toán kế toán phản ánh và giám đốc một cách liên tục, toàn diện và có
hệ thống tất cả các loại vật tư, tiền vốn và mọi hoạt động kinh tế.
Để thực hiện chức năng phản ánh và giám đốc của mình, hạch toán kế toán
cũng sử dụng 3 loại thước đo, nhưng thước đo tiền tệ được coi là chủ yếu. Để
nghiên cứu đối tượng của mình, hạch toán kế toán đã sử dụng hệ thống phương
pháp nghiên cứu khoa học như chứng từ, đối ứng tài khoản, tính giá, tổng hợp cân đối kế toán.
* Yêu cầu, nhiệm vụ và nguyên tắc tổ chức hạch toán kế toán
Tổ chức hạch toán, ghi chép, phản ánh tổng hợp về tình hình tài chính hiện
có của toàn đơn vị kịp thời về số lượng, giá trị và sự biến động tăng, giảm, hiện
trạng của tài sản, nguồn vốn.
Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản kế toán, các báo cáo kế toán
theo quy định của Chế độ kế toán.
Bố trí, phân công hợp lý cán bộ kế toán thực hiện công tác kế toán. Quy
định rõ chức trách, nhiệm vụ và mối quan hệ của nhân viên hạch toán với kế


v
toán trưởng và các nhân viên khác trong bộ máy và các bộ phận khác trong đơn
vị.
Tổ chức hạch toán phải đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin cho mục đích
quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản, nguồn vốn với chi phí thấp nhất.
Để thực hiện tốt các yêu cầu, nhiệm vụ trên, tổ chức hạch toán kế toán phải
dựa trên các nguyên tắc sau:
- Tổ chức hạch toán phải quán triệt nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả.
- Tổ chức hạch toán phải dựa trên chế độ kế toán do Nhà nước ban hành

nước; Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC ngày 14/9/2006 áp dụng cho các doanh
nghiệp vừa và nhỏ; Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 về việc ban
hành Chế độ kế toán Hành chính sự nghiệp.
Phân loại chứng từ kế toán
- Theo công dụng:
- Theo địa điểm lập chứng từ:
- Theo trình độ khái quát của tài liệu trong chứng từ.
- Theo số lần ghi các nghiệp vụ kinh tế
- Theo nội dung của nghiệp vụ kinh tế phản ánh trong chứng từ
- Theo tính cấp bách của thông tin chứa trong chứng từ
Luân chuyển chứng từ
- Bản chất, ý nghĩa của luân chuyển chứng từ
Luân chuyển chứng từ là sự vận động liên tục kế tiếp nhau từ giai đoạn này
sang giai đoạn khác của chứng từ. Luân chuyển chứng từ thường được xác định
từ khâu lập đến khâu lưu trữ, huỷ chứng từ.
- Kế hoạch luân chuyển chứng từ.
- Nội quy về chứng từ
- Chế độ chứng từ do BộTài chính quy định, nội dung của chế độ gồm:
- Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán
Tài khoản kế toán được sử dụng để theo dõi và phản ánh tình hình và sự
biến động của từng loại tài sản, từng loại nguồn vốn, từng khoản nợ phải thu,
phải trả. Hệ thống tài khoản kế toán sử dụng trong các đơn vị, tổ chức, doanh
nghiệp … được hình thành từ yêu cầu phản ánh thông tin nhiều chiều, đa dạng
cho quản lý.
Đặc trưng cơ bản của hệ thống tài khoản kế toán:
Cơ sở của việc thiết kế tài khoản
Về nội dung đối tượng hạch toán kế toán
Về đặc điểm phải chú ý các mặt sau:
Hiện nay Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày
20/3/2006; Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC ngày 14/9/2006 quy định chế độ kế

Tuỳ theo yêu cầu và khả năng quản lý trong từng ngành, từng đơn vị, từng
thành phần kinh tế... hệ thống báo cáo kế toán có thể bao gồm số lượng bảng
khác nhau và kết cấu các bảng khác nhau nhưng phải bao gồm hai phân hệ:
- Phân hệ tổng hợp - cân đối tổng thể về đối tượng hạch toán kế toán: cân
đối giữa tài sản và nguồn vốn (Bảng cân đối kế toán); cân đối giữa thu chi và kết
quả lãi hoặc lỗ (Báo cáo kết quả kinh doanh); cân đối giữa các luồng tiền vào ra
của doanh nghiệp (Báo cáo lưu chuyển tiền tệ).


viii
- Phân hệ tổng hợp - cân đối bộ phận phù hợp với đối tượng hạch toán kế
toán như tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, tình hình thanh toán, chi phí sản
xuất...
Có thể phân loại hệ thống báo cáo kế toán theo các tiêu thức sau:
- Theo nội dung kinh tế hay tính khái quát:
- Theo phân cấp quản lý hay quy hoạch thông tin:
- Theo trình độ tiêu chuẩn hoá hay tính chất nghiệp vụ:
+ Bảng tiêu chuẩn
+ Bảng biểu chuyên dùng
- Theo kết cấu:
+ Bảng kết cấu 2 bên
+ Bảng kết cấu 1 bên
* Bảng cân đối kế toán:
* Bảng cân đối thu, chi và kết quả
* Bảng cân đối thu - chi tiền tệ
- Bộ máy kế toán
Mô hình tổ chức bộ máy kế toán
* Tổ chức bộ máy kế toán tập trung (một cấp)
* Mô hình kế toán phân tán
* Mô hình kế toán hỗn hợp

* Cơ chế quản lý tài chính
Các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính thực hiện tổ chức công tác
kế toán tại đơn vị theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ
Tài chính về việc ban hành Chế độ kế toán Hành chính sự nghiệp.
Thực hiện quản lý tài chính tại đơn vị theo hướng dẫn tại Quyết định số
938/QĐ-BTC ngày 07/3/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành
Quy chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với đơn vị sự nghiệp thuộc
Bộ Tài chính.
Một số nội dung chính trong cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị này cụ
thể như sau:
* Xây dựng và quyết định phương án tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính
* Xây dựng và ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ
* Quy định về quản lý nguồn thu đối với các loại hình đơn vị sự nghiệp có thu
* Nội dung chi của các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính
- Chi thường xuyên
- Chi cho các hoạt động dịch vụ
* Quy định về quản lý tài sản nhà nước
* Một số tiêu chuẩn, định mức và mức chi đơn vị sự nghiệp có thu phải thực
hiện theo quy định của nhà nước
* Chế độ báo cáo hàng năm


x
* Thực trạng tổ chức hạch toán kế toán trong các đơn vị sự nghiệp có thu
thuộc Bộ Tài chính
- Tổ chức chứng từ kế toán
Hệ thống chứng từ kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài
chính áp dụng theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ
trưởng Bộ Tài chính.
Để phục vụ cho công tác quản lý của đơn vị ngoài các chứng từ kế toán bắt

phản ánh trùng lặp tại đơn vị kế toán trung tâm và đơn vị kế toán trực thuộc.
Tại các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ không phát sinh các tài khoản
ngoài bảng cân đối kế toán.
Các đơn vị hạch toán nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ của hoạt
động sự nghiệp, hoạt động dự án được quy đổi ra theo tỷ giá hối đoái do Bộ Tài
chính công bố tại thời điểm nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà không được quy đổi
theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá bình quân liên ngân hàng.
Mặt khác, việc tính giá và ghi sổ kế toán của các loại tài sản mua vào phải
theo giá thực tế phản ánh trên hoá đơn, chứng từ.
* Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán
Hình thức kế toán áp dụng tại các đơn vị này:
*Đơn vị sự nghiệp không có đơn vị trực thuộc
Áp dụng hình thức sổ Nhật ký - Sổ cái.
Nội dung và trình tự hạch toán: hàng ngày căn cứ chứng từ kế toán đã được
kiểm tra, xác định tài khoản ghi nợ, tài khoản ghi có, kế toán đơn vị phản ánh
vào sổ chi tiết tài khoản, đối tượng. Cuối tháng, cộng tổng một dòng phát sinh
trên sổ chi tiết ghi vào Sổ nhật ký - sổ cái. Số liệu trên sổ thẻ chi tiết, cuối năm
sau khi khoá, kiểm tra sẽ được kế toán sử dụng lên bảng cân đối tài khoản và
các báo cáo tài chính khác.
* Đơn vị có đơn vị trực thuộc
Sử dụng phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp, lựa chọn hình thức Sổ
nhật ký chung. Nội dung và trình tự ghi sổ.
Các đơn vị áp dụng phần mềm kế toán có nhiều ưu điểm hơn so với cách
ghi sổ thủ công. Tuy nhiên khi lựa chọn hình thức kế toán cụ thể áp dụng trong
kế toán máy, các dữ liệu trên sổ kế toán không phản ánh được mối quan hệ kiểm
tra đối chiếu lẫn nhau. Vì vậy việc áp dụng kế toán máy chỉ thực sự phát huy hết
tác dụng khi nhân viên kế toán có trình độ kế toán nhất định để đảm bảo mức độ
chuẩn xác ngay từ khâu hạch toán ban đầu.
* Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán
Báo cáo kế toán áp dụng trong các đơn vị hành chính sự nghiệp có thu

do vậy bộ máy kế toán được tổ chức riêng, thực hiện chế độ hạch toán độc lập.
Đơn vị trực thuộc quy mô nhỏ chưa có đủ điều kiện tự chủ trong quản lý thì
không được phân cấp quản lý, toàn bộ khối lượng công tác kế toán được thực
hiện tại kế toán trung tâm.


xiii
* Đánh giá thực trạng tổ chức hạch toán kế toán trong các đơn vị sự nghiệp
có thu thuộc Bộ Tài chính
- Những kết quả đạt được
- Những tồn tại và nguyên nhân
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
CHƢƠNG 3 - PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ
CHỨC HẠCH TOÁN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ
THU THUỘC BỘ TÀI CHÍNH
* Phƣơng hƣớng hoạt động và phát triển của các đơn vị sự nghiệp có thu
thuộc Bộ Tài chính đến năm 2015
- Các đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, thuộc lĩnh vực
giáo dục đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính.
- Các đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động như các nhà khách,
nhà nghỉ thuộc Bộ Tài chính
- Cỏc Trung tâm Thẩm định giá trực thuộc Bộ
* Nội dung và giải pháp hoàn thiện
- Sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán tại các đơn vị sự
nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính
- Yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện
Việc hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu
thuộc Bộ Tài chính trước hết phải được xuất phát từ chính yêu cầu quản lý tài
chính tại đơn vị sau đó tiến tới hoàn thiện chế độ kế toán áp dụng trong các đơn
vị sự nghiệp nói chung.

thủ quỹ, thủ kho, các nhân viên kế toán, kế toán trưởng, thủ trưởng đơn vị theo
quy định của Bộ Tài chính.
Hệ thống tài khoản kế toán
- Bộ cho phép hạch toán tài sản cố định và hao mòn tài sản cố định hữu
hình đối với các tài sản hình thành từ vốn ngân sách nhà nước như áp dụng đối
với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Đồng thời xây dựng cơ chế hạch toán
để xác định mức độ góp vốn của Bộ như một nhà đầu tư dài hạn tại đơn vị.
- Bộ nên có những hướng dẫn cụ thể về các thủ tục xin cấp giấy chứng nhận
thuê hoặc giao đất cho các đơn vị sự nghiệp có thu để giá trị tài sản vô hình.
- Xem xét sự cần thiết của việc tách riêng mối quan hệ nội bộ thành kinh
phí và thanh toán hộ giữa các đơn vị để các đơn vị thuận tiện trong việc sử dụng
các công cụ phân tích tài chính.
- Nên chăng xây dựng hệ thống tài khoản kế toán tại các đơn vị sự nghiệp
có thu gần hơn với hệ thống tài khoản của doanh nghiệp.
- Để đảm bảo tính thống nhất giữa số tiền phản ánh trên chứng từ kế toán
với số tiền ghi chép trên sổ kế toán, việc quy đổi ngoại tệ phải theo tỷ giá giao
dịch thực tế hoặc tỷ giá bình quân liên ngân hàng, gọi chung là tỷ giá thực tế.


xv
Chênh lệch giữa tỷ giá thực tế với tỷ giá ghi sổ kế toán được phản ánh qua tài
khoản 413 - chênh lệch tỷ giá hối đoái.
- Trên cơ sở hướng dẫn chế độ kế toán hiện hành, kế toán trưởng trung tâm
xây dựng hệ thống tài khoản, cách thức hạch toán áp dụng thống nhất trong toàn
đơn vị.
- Xây dựng cách hạch toán thống nhất trong đơn vị, nghiêm cấm cách hạch
toán tắt, không vận dụng đủ các tài khoản như đã nêu tại quy định.
- Đồng thời quy định rõ cách hạch toán nội bộ, tránh trùng lặp tài khoản khi
phản ánh cùng một nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
- Tổ chức tập huấn, hướng dẫn về các nội dung xây dựng trên cho các đơn

- Khuyến khích các đơn vị lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ để biết được tình
hình tiền tệ của đơn vị.
- Thuyết minh báo cáo tài chính trong các đơn vị sự nghiệp có thu ngoài
phần quy định bắt buộc theo quy định của Bộ Tài chính, kế toán đơn vị có thể
công bố thêm những nội dung quy định trong chuẩn mực kế toán Việt Nam.
- Thời hạn lập, nộp báo cáo tài chính phải đúng theo quy định của nhà
nước. Đơn vị trung tâm phải quy định trách nhiệm lập, nội dung, thời hạn nộp
báo cáo tài chính của đơn vị trực thuộc.
Bộ máy kế toán
- Thực hiện chuyên môn hoá theo phần hành kế toán trong công tác tổ chức
kế toán tại trung tâm và tại đơn vị trực thuộc
- Đơn vị cần phải tăng số lượng nhân viên kế toán trong bộ máy để đi sâu
vào các phần hành kế toán, kịp thời cung cấp thông tin cho các đối tượng có
quan tâm.
- Tăng cường chức năng hướng dẫn, giám sát của kế toán trưởng đơn vị.
* Công tác kiểm tra kế toán
Cần đẩy mạnh hơn nữa công tác kiểm tra kế toán trong nội bộ, kiểm tra các
đơn vị trực thuộc. Quan điểm này cần được thực hiện ở cả hai cấp là cấp Bộ,
đơn vị chủ quản và đơn vị trực thuộc.
Cấp Bộ
- Đi sâu hơn trong công tác kiểm tra, giám sát cách thức hạch toán tại đơn
vị sự nghiệp có thu.
- Đẩy mạnh xây dựng mối quan hệ giữa các đơn vị sự nghiệp có thu với Bộ
ngoài quan hệ cấp vốn ngân sách.
- Bộ cần có chế tài riêng quy định quyền, nghĩa vụ của người đứng đầu và
kế toán trưởng đơn vị…
Cấp đơn vị
- Tăng cường hơn nữa công tác tự kiểm tra nội bộ, nâng cao vai trò của
người đứng đầu đơn vị và kế toán trưởng trong việc thực hiện chức năng này.
- Việc hạch toán kế toán đồng thời phải đi đôi với kiểm tra, đối chiếu

hoàn thiện và góp phần tích cực vào việc tăng cường và nâng cao chất lượng
quản lý và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, cùng với xu hướng hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới,
chế độ kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu hiện nay còn phải đổi
mới hơn nữa để không ngừng đổi mới hoàn thiện hơn, tiếp cận dần tới thông lệ
và chuẩn mực kế toán quốc tế.
Với những nội dung và đề xuất đã trình bày trong toàn bộ luận văn, tác giả
mong muốn được góp một phần nhỏ vào quá trình hoàn thiện tổ chức công tác
hạch toán kế toán trong các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc Bộ Tài chính. Tuy
nhiên, nội dung của luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót.
Tác giả mong nhận được những ý kiến đóng góp để nâng cao sự hiểu biết và
hoàn thiện nội dung của luận văn.
C¸c phô lôc kÌm theo
Danh mục tài liệu tham khảo