TÓM TẮT LUẬN VĂN
Ngân hàng là một trung gian tài chính với vai trò quan trọng là kết nối các chủ thể
trong nền kinh tế. Một trong các hoạt động đặc trưng của ngân hàng là tín dụng, đây là
hoạt động mang lại phần lớn thu nhập cho ngân hàng tuy nhiên lại tiềm ẩn nhiều yếu tố
rủi ro, có thể gây tổn thất cho ngân hàng, cho khách hàng và uy tín của ngân hàng. Để
hạn chế rủi ro tín dụng và có thể đứng vững trong cạnh tranh, các ngân hàng thực sự coi
trọng chất lượng tín dụng và luôn cố gắng để đạt được chất lượng tín dụng đảm bảo được
an toàn và phát triển. Chất lượng tín dụng lại phụ thuộc vào công tác phân tích tín dụng,
công tác phân tích tín dụng càng tốt, càng hoàn thiện, chất lượng phân tích tín dụng đạt
được càng cao thì hiệu quả hoạt động tín dụng mang lại cho ngân hàng càng lớn.
Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) là một trong các ngân
hàng thương mại cổ phần đang trên đà phát triển mạnh và đạt được những thành tựu đáng
kể trong những năm gần đây. Hoạt động tín dụng tại VIB mang lại 60-70% thu nhập của
ngân hàng, hoạt động tín dụng ngày càng mở rộng và phát triển với nhiều loại hình cho
vay đa dạng, tuy nhiên chất lượng tín dụng tại VIB chưa thực sự ổn định. Việc tìm ra các
giải pháp để có thể nâng cao chất lượng tín dụng, hạn chế được các khoản vay có vấn đề,
nợ quá hạn và những cố gắng giảm tỷ lệ nợ quá hạn tới mức tối thiểu là một trong các
nhiệm vụ quan trọng của VIB gắn liền với sự phát triển hoạt động tín dụng.
Từ những nhận thức trên, tác giả đã chọn đề tài “Nâng cao chất lượng phân tích
tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam” để nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu của đề tài gồm:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phân tích tín dụng và chất lượng phân tích
tín dụng của ngân hàng thương mại
- Phân tích thực trạng chất lượng phân tích tín dụng tại VIB, nghiên cứu đối với một
món vay cụ thể, trên cơ sở đó đánh giá chất lượng phân tích tín dụng của VIB.
- Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng phân tích tín dụng tại VIB
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: thực trạng chất lượng phân tích tín dụng tại
VIB trong khoảng thời gian từ 2007 đến tháng 6/2009
Ngoài phần lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được
tài khoản thanh toán, khách hàng sử dụng tài khoản thanh toán để chi trả cho những quan
hệ nào hay số dư tiền gửi tiết kiệm ....
- Các nguồn thông tin khác như các thông tin của cơ quan thống kê của Chính phủ,
cơ quan thông tin báo chí hay các nguồn thông tin không chính thức được khai thác qua
khách hàng, bạn hàng của khách hàng.... Các nguồn tin không chính thức này rất đa dạng,
nhiều chiều đòi hỏi cán bộ tín dụng phải biết chọn lọc và sử dụng những thông tin đáng
tin cậy.
Về nội dung phân tích tín dụng, luận văn đã chỉ ra phân tích tín dụng là phân tích
các yếu tố sau:
- Phân tích các yếu tố phi tài chính bao gồm: tư cách pháp lý của khách hàng, uy tín
của khách hàng, khả năng quản lý của lý và các điều kiện về kinh tế của khách hàng.
- Phân tích các yếu tố tài chính của doanh nghiệp dựa trên cơ sở các báo cáo tài
chính như Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh, Báo cáo lưu
chuyển tiền tệ. Các yếu tài chính phái đánh giá là: tài sản của khách hàng, đánh giá nguồn
trả nợ, phân tích các chỉ số tài chính (cơ cấu vốn, hệ số nợ, khả năng thanh toán lãi vay,
khả năng thanh toán, vốn lưu động ròng)
- Phân tích đảm bảo tín dụng, yếu tố này có ý nghĩa lớn trong việc hạn chế rủi ro tín
dụng, là biện pháp phòng vệ khi gặp sự cố trong thực hiện hợp đồng tín dụng.
1.2. CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÍN DỤNG CỦA NHTM
Tín dụng là hoạt động kinh doanh cơ bản mang lại thu nhập cho ngân. Tất cả các
khoản vay trước khi được giải ngân đều được đều được thẩm định và phân tích để đưa ra
được quyết định đúng đắn nhất nhưng tại tất cả các ngân hàng đều tồn tại nợ quá hạn.
Các nhà ngân hàng hướng tới phạm trù chất lượng phân tích tín dụng như một giải pháp
để đảm bảo chất lượng tín dụng và sự an toàn của mình.
« Chất lượng phân tích tín dụng được hiểu là quá trình lựa chọn các phương pháp,
công cụ và chỉ tiêu phân tích một cách phù hợp nhằm đánh giá khách hàng một cách
toàn diện, khách quan và khoa học khi đưa ra các quyết định tín dụng, nhờ đó tối thiểu
hóa rủi ro và chi phí, nâng cao hiệu quả tín dụng và thỏa mãn tốt nhất nhu cầu tín dụng
để tiến hành phân tích sao cho có sự tương thích giữa mong muốn các món vay nhanh
chóng được giải ngân của khách hàng và chất lượng phân tích đạt hiệu quả cao của ngân
hàng. Làm được điều này, đáp ứng được yêu cầu của cả ngân hàng và khách hàng trong
phân tích tín dụng là ngân hàng đã đạt được hiệu quả trong đảm bảo lợi ích của cả hai
bên.
Bên cạnh những chỉ tiêu định tính, luận văn cũng đưa ra 2 chỉ tiêu định lượng để
đánh giá chất lượng phân tích tín dụng, đó là “lợi nhuận từ hoạt động cho vay” và “tỷ lệ
nợ quá hạn/nợ xấu”
+ Các NHTM phát triển cho vay với mục tiêu lớn nhất là gia tăng lợi nhuận cho
ngân hàng. Việc tăng doanh số cho vay phải có kết quả là tăng lợi nhuận trên tổng doanh
số thì việc cho vay mới được coi là đạt hiệu quả. Vì vậy chỉ tiêu “lợi nhuận từ hoạt động
cho vay” là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng tín dụng nói chung và chất
lượng phân tích tín dụng nói riêng.
+ Các khoản cho vay có chất lượng tốt được hiểu là những khoản cho vay được hoàn
trả đúng hạn cả gốc và lãi cho ngân hàng. Có nhiều chỉ tiêu đánh giá chất lượng của một
khoản cho vay và chỉ tiêu được sử dụng phổ biến là: “tỷ lệ quá hạn” hay “tỷ lệ nợ xấu”. Tỷ
lệ này ở mức quá cao hay quá thấp đều không tốt, các ngân hàng luôn cố gắng duy trì ở
mức vừa phải thể hiện hiến lược kinh doanh của ngân hàng là chấp nhận rủi ro trong chừng
mực nhất định để có thể đạt được lợi nhuận cao.
Vấn đề thứ ba luận văn đề cập là các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng phân tích
tín dụng. Hoạt động tín dụng của NHTM chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, được chia
làm hai loại, đó là: nhân tố chủ quan, nhân tố khách quan.
Nhân tố khách quan bao gồm nhóm nhân tố thuộc về môi trường hoạt động của
ngân hàng như: môi trường kinh tế, môi trường pháp luật, sự phát triển của khoa học
công nghệ; nhóm nhân tố thuộc về khách hàng là: nhu cầu vốn của khách hàng, khả năng
đáp ứng các điều kiện vay của khách hàng.
Nhân tố chủ quan bao gồm: vấn đề thông tin và xử lý thông tin, sự hòan thiện của
quy trình tín dụng và chính sách tín dụng, năng lực của cán bộ tín dụng và các nhân tố
các bước đã được quy định.
Thứ ba: Nguồn thông tin phân tích tín dụng tại VIB: Nguồn thông tin được cán bộ
tín dụng là các nguồn thông tin từ:
- Người vay: đó là hồ sơ pháp lý, hồ sơ kinh tế và hồ sơ vay vốn
- Các cơ quan quản lý: Bao gồm thông tin lưu trữ, thông tin từ trung tâm thông tin tín
dụng CIC, thông tin từ các bộ, ngành chủ quản...
Thứ tư: Nội dung phân tích tín dụng tại VIB, bao gồm phân tích các yếu tố tài chính và
yếu tố phi tài chính.
- Phân tích các yếu tố phi tài chính như tính cách của khách hàng vay, năng lực của
khách hàng, điều kiện môi trường (xem xét và đánh giá sản phẩm dịch vụ của khách
hàng, thị trường của doanh nghiệp, xu hướng phát triển của thị trường và đánh giá thị
phần của khách hàng trên thị trường đó), ngoài ra còn các yếu tố khác như nguồn nhân
lực, trình độ học vấn của nguồn nhân lực, khả năng quản lý của đội ngũ lãnh đạo .v.v...
Các yếu tố này đều yêu cầu được thể hiện rõ và đầy đủ trong tờ trình tín dụng của VIB.
- Phân tích các yếu tố tài chính, đó là:
+ Thẩm định khả năng tài chính: Thông qua các báo cáo tài chính, khả năng tài
chính của khách hàng vay được xem xét gồm: nguồn vốn chủ sở hữu, nợ phải trả các tổ
chức và cá nhân, tài sản cố định (nhà cửa, máy móc thiết bị), tài sản lưu động (tiền mặt,
giá trị vật tư, hàng hoá, các khoản phải thu), các khoản đầu tư... Các hệ số tài chính bao
gồm: doanh thu thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính, hoạt động bất
thường, lợi nhuận trước thuế, nộp ngân sách nhà nước, lợi nhuận ròng.
+ Thẩm định phương án, dự án vay vốn
Đối với các hộ gia đình, cá nhân, tổ hợp tác và cho vay ngắn hạn các doanh
nghiệp, ngân hàng tiến hành thẩm định phương án vay vốn về các mặt sau: mục đích vay
vốn, tổng nhu cầu vốn, vòng quay vốn lưu động dự kiến, lượng vốn tự có, vốn vay ngân
hàng, hiệu quả kinh tế của phương án , khả năng trả nợ, khả năng thực hiện phương án.
Đối với cho vay trung và dài hạn của các doanh nghiệp, thẩm định dự án vay vốn
trên các mặt: Cơ sở pháp lý của dự án, Tình hình tài chính của dự án, Hiệu quả của dự án
nhỏ góp phần vào việc nâng cao chất lượng phân tích tín dụng của VIB
- Khách hàng có quan hệ tín dụng với VIB ngày càng được mở rộng về cả đối
tượng và qui mô hoạt động kinh doanh. Từ chỗ chỉ tập trung vào các khách hàng nhỏ lẻ,
đến nay đối tượng mà VIB quan tâm là những khách hàng có quy mô hoạt động sản xuất
kinh doanh tương đối lớn.
Sau khi đánh giá kết quả đạt được, luận văn đã nêu ra những hạn chế trong chất
lượng phân tích tín dụng của VIB.
- Phân tích tín dụng chưa phản ánh đúng và đầy đủ thực trạng khách hàng vay và khả
năng trả nợ của khách hàng.
- Thời gian giải quyết một khoản vay chưa hợp lý do thời gian dành cho việc phân
tích của cán bộ tín dụng chiếm tỷ lệ nhiều nhất. Công đoạn này vượt quá thời hạn quy
định, từ đó ảnh hưởng đến các bước khác như xét duyệt của hội đồng tín dụng, hoàn tất
thủ tục về tài sản đảm bảo của nhân viên thẩm định tài sản…
- Phân tích tín dụng chưa có sự tập trung đánh giá và quản lý tài sản đảm bảo mà mới
chỉ coi đây là một trong những yếu tố cần thiết cho bất kỳ một khoản vay nào.
Giải thích cho những hạn chế trên, luận văn nêu ra các nguyên nhân:
- Thông tin phục vụ cho phân tích tín dụng còn thiếu và việc khai thác thông tin tại
VIB chưa hiệu quả.
+ Thiếu thông tin từ bản thân hồ sơ vay vốn do khách hàng cung cấp: đối với các
doanh nghiệp, hầu như các báo cáo tài chính đều chưa được kiểm toán hoặc có qua kiểm
toán nhưng chậm so với thời gian mà VIB yêu cầu, còn đối với các cá nhân, thông tin về
nguồn thu nhập do khách hàng cung cấp thường không chính xác, đặc biệt là các đối
tượng làm việc tại các cơ quan nhà nước.
+ Thông tin từ trung tâm Thông tin tín dụng: thông tin từ CIC mới chỉ cập nhật
trong khoảng thời gian từ 2 năm trở lại tính đến thời điểm xét duyệt khoản vay, thêm vào
đó việc truy cập thông tin đôi khi rất mất thời gian do tốc độ đường truyền chậm hoặc có
những trục trặc kỹ thuật của Trung tâm.
+ Thông tin thiếu do việc tìm hiểu thông tin từ các Ngân hàng khác gặp nhiều khó
CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÍN DỤNG TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM
Trong chương này, luận văn có ba nội dung:
3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA VIB
Trong nội dung này, luận văn nêu ra năm mục tiêu chung cho hoạt động kinh doanh
của VIB năm 2009.
- Triển khai tái cấu trúc hệ thống ngân hàng để thực hiện chiến lược kinh doanh mới,
cơ cấu lại tổ chức, nhân sự của các Khối cho phù hợp với mô hình và cơ cấu tổ chức mới,
phát triển mô hình mạng lưới chi nhánh mới theo định hướng Ngân hàng bán lẻ.
- Phát triển các sản phẩm bao gồm cả sản phẩm tín dụng và phi tín dụng, trong đó
trọng tâm là các sản phẩm tăng thu phí dịch vụ và các bộ sản phẩm phù hợp với phân
khúc khách hàng của VIB.
- Nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và tạo thêm
các giá trị gia tăng để tạo sự khác biệt và tăng khả năng cạnh tranh.
- Hoàn thiện và tăng cường công tác quản trị rủi ro; kiểm soát chặt chẽ chất lượng tin
dụng, chống nợ quá hạn và nợ xấu; Quản trị tốt thanh khoản, đảm bảo tài trợ đủ vốn cho
hoạt động của Ngân hàng.
- Triển khai chiến lược tái định vị thương hiệu theo kết quả dự án Interbrand.
Tiếp theo luận văn nêu lên chiến lược kinh doanh của VIB trong giai đoạn 20092013, bao gồm: mục tiêu VIB đạt được vào năm 2013-trở thành một trong ba NHTMCP
hàng đầu, chương trình triển khai để giành được vị trí này và các chiến lược kinh doanh
mới dành cho khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp
3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÍN DỤNG TẠI VIB
Trong nội dung này, luận văn đưa ra các giải pháp, bao gồm:
- Hoàn thiện quy trình phân tích tín dụng, chuẩn hoá quy trình nghiệp vụ, công tác
phân tích được thực hiện theo các bước rõ ràng, rút ngắn thời gian phân tích và phân định
rõ trách nhiệm của mỗi bộ phận tham gia vào quy trình đó.
- Xây dựng hệ thống thông tin khách hàng và xếp hạng tín nhiệm khách hàng trong
mình và tăng uy tín đối với khách hàng.
- Nâng cao trình độ nghiệp vụ và phẩm chất cán bộ tín dụng. Nâng cao trình độ cán
bộ tín dụng trên tất cả các mặt: ngoại ngữ, tin học để có thể tiếp cận nhanh chóng với kỹ
thuật hiện đại và công nghệ tiên tiến. Chọn lọc và đào tạo những cán bộ tín dụng có đạo
đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn cao, có chính sách đãi ngộ tốt với cán bộ tín
dụng để họ có thể toàn tâm toàn ý làm việc, có chính sách quản lý khách hàng tốt, quản lý
cán bộ tốt. Tổ chức các lớp huấn luyện và đào tạo về kiến thức một số ngành cho cán bộ
tín dụng để giúp họ có cơ sở thẩm định, đánh giá về phương diện chuyên môn, về tài sản
thế chấp, bên cạnh đó cũng cần áp dụng chế độ kế hoạch về chỉ tiêu doanh số cho vay,
thu nợ, dư nợ quá hạn, trên cơ sở đó xác định mức lương của từng cán bộ tín dụng, đảm
bảo được quyền lợi đi đôi với trách nhiệm. Nếu làm được như vây, tinh thần trách nhiệm
của cán bộ tín dụng và hiệu quả của hoạt động cho vay sẽ được nâng cao.
- Các giải pháp bổ sung khác. Các giải pháp này gồm: bên cạnh tự bổ sung năng lực
cho mình, VIB có thể bổ sung năng lực cho cán bộ tín dụng thông qua các hội thảo giữa
các cán bộ tín dụng trong toàn hệ thống về các vấn đề còn tranh cãi, giữa phòng kinh
doanh và bộ phận tái thẩm định, giữa phòng kinh doanh hội sở và chi nhánh, giữa phòng
kinh doanh và các phòng ban khác như quản lý nợ, pháp chế để có thể có tiếng nói thống
nhất trong quá trình thực hiện; lập ra quỹ hỗ trợ thẩm định để tạo nguồn chi phí cho các
cán bộ tín dụng có thể mua thông tin từ các kênh thông tin một cách thuận lợi hơn, tạo
điều kiện cho công tác phân tích được chính xác, đầy đủ và kịp thời.
3.3. KIẾN NGHỊ
Cuối chương 3, luận văn đề xuất một số kiến nghị đối Ngân hàng Nhà nước và đối
với các bộ, ngành liên quan
Các kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước:
- Vấn đề cơ cấu lại nợ để tránh tình trạng số nợ quá hạn của ngân hàng cao và
phải thực hiện các biện pháp trích dự phòng làm giảm thu nhập của ngân hàng .
- Ban hành các quyết định và sớm hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật nhằm
tăng cường sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
hoạt động mang lại nhiều thu nhập nhất cho NHTM, đồng thời đây cũng là hoạt động
tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất, ảnh hưởng rất lớn đến ngân hàng và nền kinh tế.
VIB là một trong những ngân hàng có tốc độ tăng trưởng nhanh trong những năm
gần đây và được đánh giá là một trong số những ngân hàng có chất lượng tín dụng
tương đối ổn định. Yêu cầu của thị trường, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng đòi hỏi
VIB phải tiếp tục tăng trưởng, tuy nhiên tăng trưởng phải đi cùng với chất lượng được
đảm bảo, yêu cầu nâng cao chất lượng phân tích tín dụng là điều kiện cần để VIB có thể
đạt được đến mục tiêu và tiếp tục vững bước trên con đường phát triển của mình.
Với đề tài “Nâng cao chất lượng phân tích tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ
phần Quốc tế Việt Nam”, về cơ bản luận văn đã phân tích và giải quyết được một số vấn
đề, đó là:
- Khái quát được những vấn đề cơ bản về tín dụng và chất lượng phân tích tín dụng,
qua đó giúp người đọc có được những kiến thức tổng quát về tín dụng, phân tích tín dụng
và hiểu được vai trò của việc nâng cao chất lượng tín dụng.
- Trình bày và đánh giá chung về tình hình tín dụng và phân tích tín dụng tại VIB,
thông qua một ví dụ điển hình để từ đó thấy được những mặt được đồng thời rút ra những
hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế đó.
- Từ những hạn chế và nguyên nhân đã được phân tích, người viết đã mạnh dạn
đóng góp các giải pháp và đưa ra một số kiến nghị lên Ngân hàng Nhà Nước, các bộ,
ngành có liên quan, từ đó nâng cao chất lượng phân tích tín dụng ngân hàng nói chung và
chất lượng phân tích tín dụng tại VIB nói riêng.
Để hoàn thành luận văn của mình, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của
PGS.TS. Lê Đức Lữ, các thầy cô giáo Khoa Tài chính – Ngân hàng và các thầy cô Viện
Sau đại học - Trường Đại Học KTQD, những ý kiến góp ý của Ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP
Quốc tế Việt Nam. Trong quá trình làm luận văn sẽ còn nhiều nội dung chưa đề cập tới, còn
nhiều vấn đề chưa thật sâu sắc, vì vậy, em rất mong nhận được sự quan tâm góp ý của các
thầy cô, các cán bộ công tác tại ngân hàng cũng như những ai quan tâm đến đề tài nâng cao
chất lượng phân tích tín dụng