ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYẾN QUANG TRUNG

PHÁT HUY VAI TRÒ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRONG ĐỔI MỚI GIẢNG DẠY CÁC MÔN
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC TRƢỜNG
ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

NGUYỄN QUANG TRUNG

PHÁT HY VAI TRÒ ĐỘI NGŨ GIẢNG
VIÊN TRONG ĐỔI MỚI GIẢNG DẠY CÁC
MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC
TRƢỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG VIỆT
NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS
Mã số: 62 22 80 05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA

thầy hướng dẫn của nghiên cứu sinh;
- Đội ngũ giảng viên Khoa triết học, Phòng Đào tạo Sau đại học –
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội;
- Đội ngũ giảng viên trẻ Khoa Lý luận Chính trị trường Đại học Kinh
tế Quốc dân;
Các cơ quan và thư viện đã cung cấp tài liệu:
- Phòng Lưu trữ Bộ Giáo dục và Đào tạo, P102 Nhà D, ĐT - 04.
38681440;
- Phòng Hành chính Ban Tuyên giáo Trung ương, ĐT – 0438453010;
- Phòng đọc - Thư viện Quốc gia, ĐT - 04-38255397;
- Phòng đọc - Thư viện Cục thông tin Khoa học Công nghệ Quốc gia
– Bộ Khoa học và Công nghệ, 26 Lý Thường Kiệt, ĐT- 04 39349928;
- Phòng đọc - Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội ĐT: 0437547823;
- Phòng đọc - Thư viện Tạ Quang Bửu - Trường Đại học Bách khoa
Hà Nội;
Thư viện trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, ĐT0838531986 và các đồng nghiệp, bạn bè đã giúp tác giả hoàn thành luận án.
Những người có nhu cầu trao đổi ý kiến với tác giả luận án xin liên
hệ: ĐT - 0912 502 038;
Email:
Hà Nội, ngày 09 tháng 01 năm 2016
Tác giả

Nguyễn Quang Trung


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................. ii
MỤC LỤC ................................................................................................... iii
MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 1

2.2.3. Một số tiêu chí đánh giá phát huy vai trò đội ngũ giảng viên
trong đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trường
đại học, cao đẳng ............................................................................... 56
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .......................................................................... 60


CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG PHÁT HUY VAI TRÒ ĐỘI NGŨ
GIẢNG VIÊN TRONG ĐỔI MỚI GIẢNG DẠY CÁC
MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI
HỌC CAO ĐẲNG VIỆT NAM THỜI GIAN QUA VÀ
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ............................................................ 62
3.1. Thực trạng phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi
mới giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trƣờng đại
học cao đẳng Việt Nam .................................................................... 62
3.1.1. Chủ trương, chính sách phát huy vai trò đội ngũ giảng viên
trong đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trường
đại học, cao đẳng ............................................................................... 62
3.1.2. Quá trình thực hiện phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong
đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trường đại
học, cao đẳng của các chủ thể ........................................................... 73
3.1.3. Nội dung phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới
giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các trường đại học,
cao đẳng ............................................................................................. 89
3.1.4. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế về phát huy vai
trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới giảng dạy các môn lý
luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng .................................. 97
3.2. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng phát huy vai trò đội ngũ
giảng viên trong đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính
trị ở các trƣờng đại học, cao đẳng Việt Nam ............................... 103
3.2.1. Chủ trương phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới

KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 ........................................................................ 144
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................ 146
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN....................................................... 151
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................... 153
PHỤ LỤC ................................................................................................. 165


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội lần thứ XI
(tháng 1 năm 2011) và Hội nghị Trung 8 khóa XI (tháng 11 năm 2013) về
Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo đã cung cấp luận cứ đưa
chúng ta đi đến nhận định rằng: Hiện nay, bên cạnh những thành tựu đạt
được rất to lớn trên nhiều mặt, cán cân của nền giáo dục Việt Nam nói
chung và giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các trường đại học, cao
đẳng nói riêng đang lệch hẳn về phía tồn đọng, yếu kém; nhiều vấn đề căn
cốt đang đặt ra. Chính sự tồn đọng và yếu kém những vấn đề căn bản đó
nên mới phải “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo”. Hội nghị
Trung ương VIII khóa XI giải thích rằng: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm,
tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách,
điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý
của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục - đào tạo”
[53].
Vậy, câu hỏi đặt ra cho chúng ta là tại sao trong lĩnh vực giáo dục lý
luận chính trị nói riêng và giáo dục đào tạo nói chung, quá trình chỉ đạo đổi
mới đã diễn ra từ những năm 1996 bởi Nghị quyết Hội nghị Trung ương II
khóa 8 mà cho đến nay vẫn phải đổi mới căn bản và toàn diện ? Phải chăng,
quá trình đổi mới đang gặp phải nhiều vấn đề căn bản chưa được giải quyết ?

trong giai đoạn này, góp phần đổi mới phương pháp và nội dung môn học,
nâng cao nhận thức lý luận và phương pháp tư duy khoa học trước yêu cầu
của sự nghiệp đổi mới.
Tuy nhiên, những chủ trương chính sách trên đây vẫn chưa thực sự đi
đúng những vấn đề căn bản nhằm cởi trói và mở đường để khơi dậy tiềm
năng, phát huy vai trò độc lập tự chủ, sáng tạo của đội ngũ giảng viên trong
đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính trị. Đại đa số trong đội ngũ giảng
viên các môn lý luận chính trị vẫn có tư tưởng thụ động, trông chờ, chưa
chủ động trong hoạt động chuyên môn. Họ vẫn cảm thấy khiên cưỡng khi
2


giảng dạy những nội dung tri thức trong các giáo trình do Bộ Giáo dục và
Đào tạo ban hành. Một bộ phận khác trong đội ngũ vẫn không tin tưởng
vào những nội dung mà mình dạy cho sinh viên.
Vì vậy, để bảo đảm chất lượng đổi mới giảng dạy các môn lý luận
chính trị có hiệu quả, làm cho người học yêu mến chủ nghĩa Mác – Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, yêu mến chế độ khi học các môn lý luận chính trị;
để làm cho tri thức lý luận chính trị thực sự trở thành thế giới quan, phương
pháp luận cho sinh viên trong việc học tập các môn chuyên ngành và trong
thực tiễn khi ra trường; để bảo đảm cho việc học tập các môn lý luận chính
trị được sinh viên hứng thú và say mê, thì phát huy vai trò đội ngũ giảng
viên là một đòi hỏi cấp bách. Xuất phát từ tình hình khách quan trên đây,
tác giả chọn đề tài: Phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới giảng
dạy các môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng Việt Nam
hiện nay làm luận án tiến sĩ triết học.
2. Mục đích, nhiệm vụ của luận án
Mục đích của luận án: Làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận và thực tiễn
của việc phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới giảng dạy các
môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; trên cơ sở