ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

ĐỖ THỊ NGA

PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG
Ở THỊ XÃ SẦM SƠN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

ĐỖ THỊ NGA

PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG
Ở THỊ XÃ SẦM SƠN, TỈNH THANH HÓA
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số: 60 31 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. VŨ ĐỨC THANH
XÁC NHẬN CỦA

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

đọc để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cám ơn!


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC BẢNG ................................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ .................................... Error! Bookmark not defined.
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC
VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG .....................................5
1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ...........................................5
1.2. Cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững ..... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Phát triển bền vững ....................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Phát triển du lịch theo hướng bền vững ........ Error! Bookmark not defined.
1.3. Kinh nghiệm phát triển du lịch theo hƣớng bền vững trong và ngoài nƣớc
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Một số điển hình phát triển du lịch không bền vữngError! Bookmark not
defined.
1.3.2. Một số kinh nghiệm phát triển du lịch theo hướng bền vững ............... Error!
Bookmark not defined.
1.3.3. Những bài học kinh nghiệm cho Sầm Sơn ..... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......... Error! Bookmark not defined.
2.1. Phƣơng pháp luận ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Chủ nghĩa duy vậy biện chứng ...................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Chủ nghĩa duy vậy lịch sử ............................. Error! Bookmark not defined.
2.2. Các phƣơng pháp cụ thể ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học ........ Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Phương pháp logic kết hợp với phương pháp lịch sửError! Bookmark not
defined.

3.3.2. Hạn chế và những nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở
THỊ XÃ SẦM SƠN GIAI ĐOẠN 2016 - 2020 ........ Error! Bookmark not defined.
4.1. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc ảnh hƣởng đến phát triển du lịch theo hƣớng
bền vững ở thị xã Sầm Sơn ....................................... Error! Bookmark not defined.
4.1.1. Bối cảnh quốc tế ............................................ Error! Bookmark not defined.


4.1.2. Bối cảnh trong nước ...................................... Error! Bookmark not defined.
4.2. Mục tiêu và quan điểm phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã
Sầm Sơn .................................................................... Error! Bookmark not defined.
4.2.1. Mục tiêu phát triển du lịch Sầm Sơn đến năm 2020Error! Bookmark not
defined.
4.2.2. Quan điểm phát triển du lịch Sầm Sơn .......... Error! Bookmark not defined.
4.3. Một số giải pháp phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở Sầm Sơn ....... Error!
Bookmark not defined.
4.3.1. Hoàn thiện công tác xây dựng chiến lược, quy hoạch phát triển du lịch
................................................................................. Error! Bookmark not defined.
4.3.2. Giải pháp cho xây dựng cơ chế vận dụng pháp luật và chính sách của nhà
nước về phát triển du lịch theo hướng bền vững ..... Error! Bookmark not defined.
4.3.3. Giải pháp cho xây dựng tổ chức bộ máy quản lý và phát triển du lịch theo
hướng bền vững ở thị xã Sầm Sơn ........................... Error! Bookmark not defined.
4.3.4. Giải pháp trong công tác thanh tra, kiểm tra công tác tổ chức, quản lý các
hoạt động du lịch ..................................................... Error! Bookmark not defined.
4.3.5. Nhóm các giải pháp điều kiện ....................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ............................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................10


MỞ ĐẦU


qua những giá trị tài nguyên này chƣa phát huy đƣợc để tạo thành sản phẩm du lịch hấp
dẫn tƣơng xứng. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới trình trạng này, một trong những
nguyên nhân đó là vai trò quản lý nhà nƣớc đối với ngành du lịch ở thị xã Sầm Sơn còn
nhiều bất cập, vấn đề quy hoạch và thực hiện quy hoạch còn nhiều thiếu sót; cơ chế,
chính sách phát triển du lịch còn nhiều bất cập, chƣa tạo ra môi trƣờng thuận lợi để các
chủ thể kinh tế phát triển du lịch,…
Xuất phát từ những thực tế nêu trên, việc nghiên cứu phát triển du lịch, nhất
là phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn là rất cần thiết và cấp
bách. Làm sao để vừa phát triển du lịch, vừa bảo tồn, gìn giữ thiên nhiên, bảo vệ
môi trƣờng sinh thái, đảm bảo công bằng xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa địa
phƣơng. Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài: “Phát triển du lịch theo hướng bền
vững ở thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ
chuyên ngành kinh tế chính trị.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu
2.1.Mục tiêu nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận chung về du lịch, luận văn đi sâu phân tích, đánh giá tiềm
năng và thực trạng phát triển du lịch ở thị xã Sầm Sơn. Từ đó đề xuất các giải pháp và
kiến nghị để phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
2.2.Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Khái quát hoá những vấn đề lý luận về phát triển du lịch bền vững; kinh
nghiệm phát triển du lịch theo hƣớng bền vững và du lịch không bền vững ở một số
địa phƣơng trong nƣớc và trên thế giới, từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm cho
phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn.
- Đánh giá tài nguyên du lịch của khu vực nghiên cứu. Nghiên cứu thực trạng
phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
- Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm phát triển du lịch ở thị xã Sầm Sơn
một cách bền vững.
2.3. Câu hỏi nghiên cứu
Cần phải làm gì và làm nhƣ thế nào để phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị

triển du lịch trên các mặt: kinh tế, xã hội và môi trƣờng;
- Đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ và cụ thể đã đƣợc nghiên cứu nhằm
phát huy những lợi thế và hạnchế bất cập để góp phần đảm bảo sự phát triển du lịch
theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn.

3


5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu
thành 4 chƣơng:
Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học về phát triển du
lịch theo hƣớng bền vững
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu
Chƣơng 3: Thực trạng phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở thị xã Sầm Sơn
Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp phát triển du lịch theo hƣớng bền vững ở
thị xã Sầm Sơn

4


Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ
PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG
1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Du lịch hiện nay đƣợc xem là một trong những ngành kinh tế lớn nhất của
thế giới với tiềm năng kinh tế to lớn. Chính vì vậy, hoạt động du lịch đƣợc rất nhiều
chuyên gia, nhà khoa học và cả các nhà quản lý quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên,
mãi đến những năm 80 của Thế kỷ XX, khái niệm “Phát triển bền vững” mới xuất
hiện và đến đầu những năm 90, khái niệm về “Du lịch bền vững” mới bắt đầu đƣợc

Sustainable development of tourism” (Hiểu phát triển bền vững về du lịch), đã trình
bày các kết quả của nghiên cứu đƣợc tiến hành giữa các thành viên của công chúng
ở Anh về sự hiểu biết của họ về du lịch bền vững; phản ứng của họ với bốn mục
tiêu hành vi du lịch mong muốn và kỳ vọng về vai trò của chính phủ và ngành công
nghiệp du lịch trong việc khuyến khích du lịch bền vững. Nghiên cứu này cho thấy
sự thiếu nhận thức về du lịch tác động liên quan đến hành vi hàng ngày, cảm giác
không có quyền và không sẵn sàng để thực hiện những thay đổi đáng kể đối với
hành vi du lịch hiện nay.
Ở Việt Nam, phát triển du lịch bền vững đã và đang trở thành nhu cầu cấp
thiết đối với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và du lịch nói riêng, điều đó đặt ra
yêu cầu nghiên cứu về du lịch và phát triển du lịch bền vững cả về học thuật, thực
tiễn và chính sách. Nghiên cứu hệ thống lý luận của du lịch bền vững có công trình
điển hình của đồng tác giả Nguyễn Đình Hòe và Vũ Văn Hiếu (2001)“Du lịch bền
vững”, tác phẩm nghiên cứu về sự tƣơng quan tác động nhiều mặt của hoạt động du
lịch đối với môi trƣờng (tự nhiên, xã hội nhân văn và kinh tế), với sự tập trung chú
ý phân tích sâu sắc hơn các tác động xấu do du lịch gây ra. Tác giả còn đề xuất định
hƣớng xây dựng các chính sách phát triển du lịch, các biện pháp kiểm soát tác động
của môi trƣờng nhằm đạt đƣợc du lịch bền vững, phƣơng pháp đánh giá tính bền
vững của một lãnh thổ du lịch hay một dự án du lịch bền vững. Cùng nghiên cứu lý
luận về du lịch bền vững, có đề nghiên cứu cấp Nhà nƣớc của tác giả Phạm Trung
Lƣơng (2002) “Cơ sở khoa học và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt
Nam”. Đề tài đã hệ thống hoá các vấn đề lý luận về phát triển du lịch bền vững; xác

6


định những vấn đề cơ bản đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững thông qua phân
tích thực trạng phát triển du lịch từ 1992 đến nay và phát triển du lịch từ góc độ
khai thác sử dụng tài nguyên và thực trạng môi trƣờng du lịch. Đề tài cũng nghiên
cứu và phân tích một số kinh nghiệm quốc tế về phát triển du lịch bền vững, qua đó



ra còn chƣa thực sự phù hợp; các bộ tiêu chỉ mà tác giả đƣa ra vẫn còn sự mâu
thuẫn, một số tiêu chí chƣa phù hợp và thống nhất với nhau.
Ngoài ra còn một số luận án tiến sỹ và luận văn thạc sỹ nghiên cứu về phát triển
du lịch bền vững ở nhiều địa phƣơng nhƣ: “Phát triển du lịch bền vững Bình Thuận”,
luận án tiến sỹ của tác giả La Nữ Ánh Vân (2013);luận án “Một số giải pháp phát triển
du lịch bền vững ở thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020” của tác giả Đoàn Liêng Diễm
(2009), trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh; luận văn “Phát triển du lịch theo
hướng bền vững ở tỉnh Ninh Bình” của Lâm Thị Hồng Loan (2014);…
Bên cạnh đó, phát triển du lịch bền vững còn là chủ đề thảo luận của các
cuộc hội thảo quốc tế và trong nƣớc nhƣ Hội thảo quốc tế về Phát triển du lịch bền
vững ở Việt Nam do Tổng cục Du lịch Việt Nam kết hợp với Quỹ Hanns Seidel
(CHLB Đức) tổ chức tại Huế (tháng 5/1997), Hội thảo về Du lịch sinh thái với phát
triển bền vững ở Việt Nam (tại Hà Nội, tháng 4/1998)…
Nhóm thứ tư, nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững ở thị xã Sầm Sơn,
có một số nghiên cứu nhƣ: luận văn thạc sỹ của Lê Thị Diễm Hƣơng (2006) "Sầm
Sơn - phát triển du lịch bền vững", luận văn đã nêu lên đƣợc những điều kiện cơ
bản và đặt ra một số giải pháp để phát triển du lịch bền vững tại thị xã Sầm Sơn.
Tuy nhiên, các giải pháp đặt ra để phát triển du lịch theo hƣớng bền vững chƣa bám
sát đƣợc các nguyên tắc và tiêu chí về phát triển bền vững ở cả 3 mặt: kinh tế, văn
hóa - xã hội và tài nguyên môi trƣờng. Luận văn Thạc sỹ của tác giả Nguyễn Văn
Thanh (2013) "Nâng cao hiệu quả quản lý các di tích lịch sử trên địa bàn thị xã
Sầm Sơn". Trên cơ sở thực trạng các di tích trên địa bàn thị xã Sầm Sơn, tác giả đã
đề xuất các giải pháp quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của các di tích trong
phục vụ du lịch. Tuy nhiên, luận văn mới chỉ dừng lại ở việc đề ra các giải pháp
nâng cao hiệu quả quản lý các di tích lịch sử từ góc độ của chính quyền địa phƣơng.
* Những kết quả đạt đƣợc trong các công trình nghiên cứu
Thứ nhất, từ nhiều cách tiếp cận và góc độ khác nhau, với những phƣơng
pháp và phạm vi nghiên cứu cụ thể, các nhà khoa học đã đƣa ra những định nghĩa

11. Nguyễn Văn Thanh, 2013. Nâng cao hiệu quả quản lý các di tích lịch sử trên
địa bàn thị xã Sầm Sơn. Luận văn Thạc sỹ. Trƣờng Đại học Văn hóa Hà Nội.
12. Thủ tƣớng Chính phủ, 2011. Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm
2020, tầm nhìn đến năm 2030. Hà Nội.

10


13. UBND thị xã Sầm Sơn, 2015. Báo cáo Tổng kết hoạt động du lịch năm 2015,
mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2016. Thanh Hóa.
14. UBND thị xã Sầm Sơn, 2014. Báo cáo Tổng kết hoạt động du lịch năm 2015,
mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2015. Thanh Hóa.
15. UBND thị xã Sầm Sơn, 2013. Báo cáo Tổng kết hoạt động du lịch năm 2015,
mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2014. Thanh Hóa.
16. UBND thị xã Sầm Sơn, 2012. Báo cáo Tổng kết hoạt động du lịch năm 2015,
mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2013. Thanh Hóa.
17. UBND thị xã Sầm Sơn, 2011. Báo cáo Tổng kết hoạt động du lịch năm 2015,
mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2012. Thanh Hóa.
18. UBND thị xã Sầm Sơn, 2013. Quyết định 348/QĐ-UBND về Quy định tạm thời mức
giá tối đa một số hàng hóa, dịch vụ du lịch trên địa bàn Thị xã. Thanh Hóa.
19. UBND tỉnh Thanh Hóa, 2005. Quyết định số 128/2005/QĐ-UB về thu hút đầu
tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Thanh Hóa.
20. UBND tỉnh Thanh Hóa, 2005. Quyết định số 136/2005/QĐ-Ub về việc ban
hành một số chính sách ưu đãi đầu tư đối với dự án đầu tư theo Luật Khuyến
khích đầu tư trong nước trên địa bàn Tỉnh Thanh Hóa. Thanh Hóa.
21. UBND tỉnh Thanh Hóa, 2011. Quyết định số 1816/QĐ-UBND về việc Phê duyệt
quy hoạch chung xây dựng thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025, tầm
nhìn 2035. Thanh Hóa.
22. UBND tỉnh Thanh Hóa, 2016. Quyết định số 705/2016/QĐ-UBND về việc ban
hành cơ chế, chính sách hỗ trợ ngư dân trên địa bàn thị xã Sầm Sơn bị ảnh

lịch

nam

Sơn.

Sầm

http://svhttdl.thanhhoa.gov.vn/Main.aspx?MNU=1227&chitiet=1024&Style=1.
[Ngày truy cập: 09 tháng 2 năm 2016].
32. Thị xã Sầm Sơn, 2011. Quy hoạch chung xây dựng thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh
Hóa

đến

năm

2025,

tầm

nhìn

đến

năm

2035.

<http://samson.thanhhoa.gov.vn/portal/Pages/2011-11-02/Quy-hoach-chungxay-dung--bcd6be288e439a8c.aspx>. [Ngày truy cập: 22 tháng 2 năm 2016].