TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT
----    ----

HỮU THỊ KIỀU

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC LIỀU LƯỢNG LÂN
PHỐI HỢP VI KHUẨN HÒA TAN LÂN LÊN
NĂNG SUẤT KHOAI LANG TRÊN ĐẤT PHÈN
HUYỆN TÂN PHƯỚC – TIỀN GIANG


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH NÔNG NGHIỆP SẠCH
KHÓA 39

Cần Thơ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT
----    ----

Luận Văn Tốt Nghiệp
Ngành NÔNG NGHIỆP SẠCH

Đề Tài

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC LIỀU LƯỢNG LÂN

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày
tháng
năm
Cán bộ hướng dẫn

GS.TS. Ngô Ngọc Hưng


TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hội đồng chấm báo cáo luận văn tốt nghiệp chấp nhận đề tài “Ảnh hưởng của
các liều lượng lân phối hợp vi khuẩn hòa tan lân lên năng suất khoai lang trên
đất phèn huyện Tân Phước – Tiền Giang” do sinh viên Hữu Thị Kiều, lớp Nông
Nghiệp Sạch khóa 39, Bộ môn Khoa Học Đất, Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng
dụng, Trường Đại học Cần Thơ thực hiện từ tháng đến tháng 2016.
Ý kiến đánh giá của Hội đồng:
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................

Ngày, tháng, năm sinh: 26/06/1994

Dân tộc: Khơmer

Nơi sinh: Thới Bình – Cà Mau
Địa chỉ liên lạc: Số nhà 283, ấp Đường Đào, xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình, tỉnh Cà
Mau.
Điện thoại di động: 0947220501
Email:
Tóm tắt quá trình học tập
Năm 2000 – 2005: Học tại Trường Tiểu học Hồ Thị Kỷ B.
Năm 2005 – 2009: Học tại Trường Trung học cơ sở Tân Lợi.
Năm 2009 – 2012: Học tại Trường Phổ Thông Dân Tộc Nội Trú Cà Mau.
Năm 2013 – 2016: Sinh viên ngành Nông Nghiệp Sạch khóa 39, Khoa Nông nghiệp và
Sinh học Ứng dụng, Trường Đại học Cần Thơ.
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian đào tạo: 2013 –2017

Nơi học: Đại học Cần Thơ

Ngành học: Nông Nghiệp Sạch

Tên đề tài tốt nghiệp: ‘‘Ảnh hưởng của các liều lượng lân phối hợp vi khuẩn hòa
tan lân lên năng suất khoai lang trên đất phèn huyện Tân Phước – Tiền Giang ’’.
Thời gian và địa điểm bảo vệ luận văn: Tháng 12 năm 2016 tại Hội đồng khoa Nông
nghiệp và Sinh học Ứng dụng, Đại học Cần Thơ.
Cán bộ hướng dẫn: GS.TS. Ngô Ngọc Hưng
Cần Thơ, ngày tháng năm

trong cuộc sống.
Cuối cùng, xin chúc cho toàn thể quý Thầy, Cô và các Anh, Chị trong Bộ môn
Khoa học đất có nhiều sức khỏe và luôn thành công.

Hữu Thị Kiều


MỤC LỤC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ.................................................................................i
XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN.............................................................iv
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN...............................................v
LỜI CAM ĐOAN.........................................................................................................6
LỜI CẢM TẠ............................................................................................................... 8
CHƯƠNG 1: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU....................................................................1
1.1 Đặc điểm vùng nghiên cứu...............................................................................................1
1.1.1 Vị trí địa lý.................................................................................................................1

Hình 1.1: Bản đồ Tiền Giang......................................................................................1
1.1.2 Diện tích, dân số.........................................................................................................1
1.1.3 Địa hình......................................................................................................................1
1.1.4 Khí hậu.......................................................................................................................1
1.3.5 Thủy văn....................................................................................................................2
1.3.6 Thổ nhưỡng................................................................................................................2
1.2 Khái quát về đất phèn........................................................................................................2
1.2.1 Khái niệm đất phèn....................................................................................................2
1.2.2 Sự phân bố và hình thành đất phèn............................................................................2
1.2.3 Các trở ngại chính trên đất phèn................................................................................3
1.2.3.1 pH........................................................................................................................3
1.2.3.2 Al3+....................................................................................................................3
1.2.3.3 Fe2+, Fe3+..........................................................................................................4

CHƯƠNG 2................................................................................................................ 12
PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.........................................12
2.1 Phương tiện nghiên cứu..................................................................................................12
2.1.1 Thời gian và địa điểm..............................................................................................12

Bảng 2.1: Tính chất của đất thí nghiệm đầu vụ tầng 0 – 20 cm và 20 – 40 cm ở
huyện Tân Phước – Tiền Giang................................................................................12
2.1.2 Vật liệu thí nghiệm...................................................................................................12
2.1.3 Dụng cụ thí nghiệm..................................................................................................13
2.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................................................13
2.2.1. Bố trí thí nghiệm.....................................................................................................13
2.2.2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm............................................................................................13
2.2.3. Công thức, giai đoạn và liều lượng phân bón.........................................................13

Bảng 2.3: Bảng lượng phân bón cần bón.................................................................14
Bảng 2.4: Bảng thời điểm bón phân........................................................................14
2.2.4. Chỉ tiêu theo dõi......................................................................................................14
2.2.4.1. Chỉ tiêu sinh trưởng..........................................................................................14
2.2.4.2. Các chỉ tiêu về yếu tố cầu thành năng suất:.....................................................14
2.2.5. Phương pháp lấy mẫu và phương pháp phân tích mẫu...........................................15
2.2.5.1. Trên đất............................................................................................................15

Bảng 2.5: Phương pháp phân tích đặc tính đất đầu vụ...........................................16
2.2.5.2 Trong mẫu thực vật...........................................................................................16

Bảng 2.6: Phương pháp phân tích chỉ tiêu trong khoai lang..................................16
2.3 Xử lý số liệu thống kê.....................................................................................................17

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN............................................................18
3.1.1 Chiều dài thân khoai lang (cm)................................................................................18

3.3.2.2 Hấp thụ lân........................................................................................................23

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ KIẾN NGHỊ..............................................................25
4.1 Kết luận...........................................................................................................................25
4.2 Kiến nghị.........................................................................................................................25

TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................26

iii


iv


DANH SÁCH HÌNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ.................................................................................i
XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN.............................................................iv
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN...............................................v
LỜI CAM ĐOAN.........................................................................................................6
LỜI CẢM TẠ............................................................................................................... 8
CHƯƠNG 1: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU....................................................................1
1.1 Đặc điểm vùng nghiên cứu...............................................................................................1
1.1.1 Vị trí địa lý.................................................................................................................1

Hình 1.1: Bản đồ Tiền Giang......................................................................................1
1.1.2 Diện tích, dân số.........................................................................................................1
1.1.3 Địa hình......................................................................................................................1
1.1.4 Khí hậu.......................................................................................................................1
1.3.5 Thủy văn....................................................................................................................2
1.3.6 Thổ nhưỡng................................................................................................................2

1.4 Lân trong đất và vi khuẩn hòa tan lân...............................................................................9
1.4.1 Vai trò của lân............................................................................................................9
1.4.2 Vi khuẩn hòa tan lân................................................................................................10
1.4.2.1 Vi khuẩn Azospirillum......................................................................................10
1.4.2.2 Vi khuẩn Pseudomonas.....................................................................................11
1.4.2.3 Vi khuẩn Burkholderia......................................................................................11

CHƯƠNG 2................................................................................................................ 12
PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.........................................12
2.1 Phương tiện nghiên cứu..................................................................................................12
2.1.1 Thời gian và địa điểm..............................................................................................12

Bảng 2.1: Tính chất của đất thí nghiệm đầu vụ tầng 0 – 20 cm và 20 – 40 cm ở
huyện Tân Phước – Tiền Giang................................................................................12
2.1.2 Vật liệu thí nghiệm...................................................................................................12
2.1.3 Dụng cụ thí nghiệm..................................................................................................13
2.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................................................13
2.2.1. Bố trí thí nghiệm.....................................................................................................13
2.2.2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm............................................................................................13
2.2.3. Công thức, giai đoạn và liều lượng phân bón.........................................................13

Bảng 2.3: Bảng lượng phân bón cần bón.................................................................14
Bảng 2.4: Bảng thời điểm bón phân........................................................................14
2.2.4. Chỉ tiêu theo dõi......................................................................................................14
2.2.4.1. Chỉ tiêu sinh trưởng..........................................................................................14
2.2.4.2. Các chỉ tiêu về yếu tố cầu thành năng suất:.....................................................14
2.2.5. Phương pháp lấy mẫu và phương pháp phân tích mẫu...........................................15
2.2.5.1. Trên đất............................................................................................................15

Bảng 2.5: Phương pháp phân tích đặc tính đất đầu vụ...........................................16

3.3.1.2 Hàm lượng lân...................................................................................................22
3.3.2 Hấp thu đạm, lân của khoai lang..............................................................................22
3.3.2.1 Hấp thu đạm......................................................................................................22

Bảng 3.5: Ảnh hưởng của vi khuẩn và mức độ lân đến hấp thu đạm và lân của
khoai lang................................................................................................................... 23
3.3.2.2 Hấp thụ lân........................................................................................................23

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ KIẾN NGHỊ..............................................................25
4.1 Kết luận...........................................................................................................................25
4.2 Kiến nghị.........................................................................................................................25

TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................26

vii


DANH SÁCH BẢNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ.................................................................................i
XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN.............................................................iv
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN...............................................v
LỜI CAM ĐOAN.........................................................................................................6
LỜI CẢM TẠ............................................................................................................... 8
CHƯƠNG 1: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU....................................................................1
1.1 Đặc điểm vùng nghiên cứu...............................................................................................1
1.1.1 Vị trí địa lý.................................................................................................................1

Hình 1.1: Bản đồ Tiền Giang......................................................................................1
viii


1.3.4.4 Hoa......................................................................................................................8
1.3.4.5 Củ........................................................................................................................9
1.3.5 Các thời kì phát triển cây khoai lang.....................................................................9
1.4 Lân trong đất và vi khuẩn hòa tan lân...............................................................................9
1.4.1 Vai trò của lân............................................................................................................9
1.4.2 Vi khuẩn hòa tan lân................................................................................................10
1.4.2.1 Vi khuẩn Azospirillum......................................................................................10
1.4.2.2 Vi khuẩn Pseudomonas.....................................................................................11
1.4.2.3 Vi khuẩn Burkholderia......................................................................................11

CHƯƠNG 2................................................................................................................ 12
PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.........................................12
ix


2.1 Phương tiện nghiên cứu..................................................................................................12
2.1.1 Thời gian và địa điểm..............................................................................................12

Bảng 2.1: Tính chất của đất thí nghiệm đầu vụ tầng 0 – 20 cm và 20 – 40 cm ở
huyện Tân Phước – Tiền Giang................................................................................12
2.1.2 Vật liệu thí nghiệm...................................................................................................12
2.1.3 Dụng cụ thí nghiệm..................................................................................................13
2.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................................................13
2.2.1. Bố trí thí nghiệm.....................................................................................................13
2.2.2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm............................................................................................13
2.2.3. Công thức, giai đoạn và liều lượng phân bón.........................................................13

Bảng 2.3: Bảng lượng phân bón cần bón.................................................................14
Bảng 2.4: Bảng thời điểm bón phân........................................................................14
2.2.4. Chỉ tiêu theo dõi......................................................................................................14



3.3.1 Hàm lượng đạm, lân của khoai lang........................................................................21
3.3.1.1 Hàm lượng đạm.................................................................................................21

Bảng 3.4: Ảnh hưởng của vi khuẩn và mức độ lân đến hàm lượng đạm và lân của
khoai lang................................................................................................................... 22
3.3.1.2 Hàm lượng lân...................................................................................................22
3.3.2 Hấp thu đạm, lân của khoai lang..............................................................................22
3.3.2.1 Hấp thu đạm......................................................................................................22

Bảng 3.5: Ảnh hưởng của vi khuẩn và mức độ lân đến hấp thu đạm và lân của
khoai lang................................................................................................................... 23
3.3.2.2 Hấp thụ lân........................................................................................................23

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ KIẾN NGHỊ..............................................................25
4.1 Kết luận...........................................................................................................................25
4.2 Kiến nghị.........................................................................................................................25

TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................26

CHỮ VIẾT TẮT
ĐBSCL

Đồng bằng sông Cửu Long

ĐTM

Đồng Tháp Mười


Burkholderia acidipaludis, Burkholderia cenocepacia, Burkholderia pyrrocinia được
thử nghiệm đáp ứng lân, vi khuẩn Burkholderia cenocepacia được ghi nhận có tác
động cao nhất đối với năng suất khoai lang. Bón 60 kg P 2O5/ha có chủng vi khuẩn
Burkholderia cenocepacia cho năng suất củ tương đương đương chỉ bón 90 kg
P2O5/ha cho cây khoai lang trồng trên đất phèn Tân Phước – Tiền Giang. Bón 60 và
90 kg P2O5/ha làm gia tăng hấp thu lân trong củ so với bón 30 kg P 2O5/ha, nhưng
không làm gia tăng hấp thu lân trong thân lá. Cần đánh giá khả năng hòa tan lân của
vi khuẩn Burkholderia cenocepacia lên sinh trưởng và năng suất khoai lang trồng trên
nhiều vùng đất phèn khác.
Từ khóa: Burkholderia, khoai lang, năng suất, sinh trưởng, vi khuẩn, hấp thu lân.

xiii


MỞ ĐẦU
Khoai lang (Imopoea patatas) là một loại cây lương thực rất quen thuộc với
người dân Việt Nam trên cả mọi miền đất nước. Việc canh tác cây khoai lang cũng rất
phổ biến và dần hình thành những vùng chuyên canh về khoai lang. Ngoài ra, khoai
lang còn là một nguồn nguyên liệu để sản xuất các chế phẩm phục vụ đời sống cho con
người.
Tuy nhiên, để đạt được năng suất cao người dân đã lạm dụng phân hóa học để
bón cho cây dẫn đến tình trạng đất bị thoái hóa, vi sinh vật đất bị hủy hoại, ảnh hưởng
đến năng suất cây trồng. Ở một số loại đất, lân trở thành yếu tố hạn chế đối với năng
suất cây trồng, đặc biệt là trên đất phèn hiệu quả sử dụng lân thấp do lân phản ứng với
Fe và Al tạo ra những hợp chất phosphate khác nhau mà khả năng tan bị giới hạn
(Afzal et al., 2010). Hàng năm khoảng 180.000 tấn P2O5 được bón vào đất nông
nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long nhưng cây trồng chỉ sử dụng khoảng 1/3 (Cao
Ngọc Điệp và Bùi Thị Kiều Oanh, 2006). Dạng lân hòa tan trong đất này thường rất
thấp, ở mức 1 ppm hoặc ít hơn (Goldstein, 1994). Nhiều nghiên cứu cho thấy nhiều
loài vi sinh vật đất vùng rễ và vi khuẩn nội sinh vừa có khả năng cố định đạm, vừa hòa


/>1.1.2 Diện tích, dân số
Toàn huyện có 13 đơn vị hành chính xã – thị trấn, với tổng diện tích 33.321 ha. Tổng
dân số toàn huyện là 66.880 người, số hộ gia đình 15.670 hộ (số liệu thống kê năm 2013).
Dân cư đa phần là từ các nơi đến lập nghiệp.
1.1.3 Địa hình
Huyện Tân Phước có cao độ trên mực nước biển thấp, từ 0,6 – 0,75 m, đặc biệt ở Tân
Lập 1 và Tân Lập 2 có độ cao thấp đến 0,4 – 0,5 m. Vì thế, thường bị ngập lụt nặng khi lũ
hàng năm tràn về từ sông Cửu Long.
1.1.4 Khí hậu
Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm thuộc vùng ĐBSCL với đặc điểm:
Nền nhiệt cao và ổn định quanh năm. Khí hậu phân hóa thành hai mùa tương phản rõ rệt:
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 trùng với mùa gió Tây Nam, mùa khô từ tháng 12 đến
tháng 4 trùng với mùa gió Đông Bắc.
Chịu ảnh hưởng hai mùa gió chính: Gió mùa Tây Nam mang theo nhiều hơi nước, thổi
vào mùa mưa. Hướng gió thịnh hành là hướng Đông Bắc chiếm tầng suất 50-60%, kế đến là
hướng Đông chiếm tầng suất 20-30%, tốc độ gió trung bình là 3,8m/s. Từ tháng 11 đến tháng
4, gió mùa Đông Bắc thịnh hành, thổi cùng hướng với các cửa sông, làm gia tăng tác động
thủy triều và xâm nhập mặn theo sông rạch vào đồng ruộng, đồng thời làm hư hại đê biển,
được gọi là gió chướng.

1


1.3.5 Thủy văn
Huyện hàng năm có 6 tháng khô và 6 tháng nước. Vào mùa khô, huyện thiếu nước
trầm trọng. Kênh Nguyễn Văn Tiếp là con kênh lớn nhất, chia địa bàn huyện thành 2 vùng
Nam - Bắc. Tại thị trấn Mỹ Phước có kênh Xáng - Nguyễn Tất Thành nối kênh Nguyễn Văn
Tiếp với sông Tiền, là nguồn cung cấp nước ngọt chủ yếu cho cả huyện. Vào mùa nước nổi,
toàn bộ địa bàn huyện bị ngập nước, phương tiện giao thông chính là ghe, xuồng.

thể chia đất phèn ra làm hai loại: đất phèn tiềm tàng và đất phèn hoạt động. Đất phèn
tiềm tàng (PotentiAl Acid Sulfate Soil) hình thành trong điều kiện khử (thiếu oxy), và
có chứa vật liệu sinh phèn (sulfidic materials) chủ yếu là các khoáng pyrite FeS và
chất hữu cơ khoáng có màu đặc trưng là xám đến xám đen. Đất phèn hoạt động hình
thành trong điều kiện phải có sự oxy hóa (đủ oxy) và chứa vật liệu phèn (sulfuric
2


materials) chủ yếu là các khoáng Jarosite có màu đặc trưng là vàng rơm hoặc có đốm
vàng rơm, nhưng pH thấp