Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
Bùi Thị Vân Anh
(Sinh viên năm 3, Khoa Giáo dục chính trị)
GVHD: ThS Lê Thanh Hà
1. Lời mở đầu
Để đáp ứng được những yêu cầu xã hội hiện nay, mục tiêu đào tạo ở nhà trường
trung học phổ thông (THPT) Việt Nam là đào tạo con người mới, phát triển toàn diện,
phù hợp với yêu cầu, điều kiện và hoàn cảnh của đất nước cũng như phù hợp với sự
phát triển của thời đại. Nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức và pháp luật cho
học sinh được thực hiện ở tất cả các môn học thông qua các hình thức giáo dục trong
nhà trường. Nhưng chỉ môn Giáo dục công dân mới có thể trực tiếp giáo dục cho học
sinh những tri thức trên một cách có hệ thống toàn diện nhất. Tuy nhiên, thực tế gần
đây cho thấy chất lượng giảng dạy môn Giáo dục công dân ở THPT ngày một giảm sút.
Hệ quả của việc này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như: cơ sở vật chất chưa đầy đủ,
kiến thức hàn lâm khô khan, giáo viên dạy chưa đổi mới phương pháp nên không gây
được hứng thú, học sinh và phụ huynh tỏ vẻ thờ ơ, không quan tâm đến môn học,…
Trong Thư gửi các cán bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân, nhân viên, học sinh nhân dịp
đầu năm học mới 1968-1969, Bác Hồ kính yêu đã nói: “Dù khó khăn đến đâu cũng
phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt”. Khắc ghi lời dạy của Người, chúng ta phải cố
gắng tìm ra những giải pháp để nâng cao chất lượng dạy học, trong đó có môn Giáo
dục công dân ở THPT.
Hiện nay, vấn đề bức thiết nhất xuất phát từ thái độ thờ ơ, không quan tâm, không
hứng thú, không tích cực trong giờ học Giáo dục công dân. Vì thế, tác giả đã mạnh dạn
chọn nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp nâng cao tính tích cực của học sinh trong
dạy học môn Giáo dục công dân lớp 10” để góp phần vào việc nâng cao chất lượng
giảng dạy môn Giáo dục công dân ở nhà trường THPT.
2. Cơ sở lí luận cho việc nâng cao tính tích cực của học sinh trong dạy học môn
Giáo dục công dân lớp 10

- 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được cụ thể hóa trong các
chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15 (4 - 1999).
Luật Giáo dục năm 2005 được sửa đổi bổ sung năm 2009, điều 28.2, đã ghi rõ:
“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng
tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương
pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào
thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Bên cạnh đó còn rất nhiều những công trình nghiên cứu, những bài báo, buổi hội
thảo xoay quanh vấn đề này. Có thể kể đến chuyên đề dạy học của PGS-TS Vũ Hồng
Tiến với những nội dung về khái niệm tính tích cực, phương pháp dạy học (PPDH) tích
cực, sự cần thiết khi phải đổi mới PPDH, so sánh giữa PPDH truyền thống với PPDH
tích cực như sau, các đặc trưng của PPDH tích cực. Trong chuyên đề này, PGS-TS Vũ
Hồng Tiến cũng nêu lên một số PPDH tích cực cần phải được phát triển ở THPT như:
phương pháp vấn đáp, phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, phương pháp hoạt động
nhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp động não. Ngoài ra chuyên đề còn nêu lên
những điều kiện cơ bản ở giáo viên và học sinh để thực hiện PPDH tích cực.
Hay như trong cuốn sách hợp tác giữa TS Nguyễn Mạnh Cường và GS-TSKH
Bernd Meier (Trường Đại học Tổng hợp Potsdam, Đức) đã trình bày một số cơ sở lí
luận, thực tiễn của đổi mới PPDH, đề xuất một số biện pháp đổi mới PPDH cũng như
giới thiệu một số quan điểm, phương pháp và kỹ thuật dạy học mới để có thể vận dụng
vào việc đổi mới PPDH ở các môn học cụ thể.
Tức là những đề tài, những công trình nghiên cứu nêu trên chủ yếu nói về thực
trạng đáng báo động của chất lượng dạy học các môn được coi là “môn phụ” trong nhà
trường phổ thông, hay thảo luận về các giải pháp đổi mới PPDH. Tuy nhiên, tất cả
15


Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

những nội dung trên đều mới chỉ bó gọn trong phạm vi chung chung, mang ý nghĩa

phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo
của người học.
2.3. Tính tích cực của học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 10
Tính tích cực của học sinh trong khi học môn Giáo dục công dân nói chung và
môn Giáo dục công dân lớp 10 nói riêng chính là sự ý thức, tự giác của học sinh về
mục đích học tập, thông qua đó học sinh phát huy được tính năng động, sáng tạo, ham

16


Năm học 2012 - 2013

học hỏi, tìm tòi và giải quyết các nhiệm vụ của môn học đề ra. Cụ thể, tính tích cực của
học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân được biểu hiện ở các mặt sau:
 Mặt nhận thức: học sinh nhận thức được đúng đắn mục đích, ý nghĩa của môn
Giáo dục công dân.
 Mặt hành động: học sinh biết tìm ra cho mình cách thức học tập môn Giáo dục
công dân phù hợp.
 Mặt thái độ: học sinh có thái độ học tập đúng đắn với môn Giáo dục công dân.
 Hoạt động học tập có hiệu quả: biểu hiện ở kết quả học tập môn Giáo dục công
dân của học sinh.
Dễ dàng nhận biết được tính tích cực của học sinh đối với môn Giáo dục công
dân thông qua những biểu hiện như: hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài, bổ sung ý
kiến cho bạn, thẳng thắn bày tỏ quan điểm của mình trước cả lớp, hay nêu thắc mắc,
đòi hỏi sự giải thích cặn kẽ, thấu đáo những vấn đề chưa hiểu rõ, kiên trì học tập môn
Giáo dục công dân, biết vận dụng sáng tạo những vấn đề đã học vào việc rèn luyện
phẩm chất bản thân, ứng xử với cộng đồng,…
3. Thực trạng vấn đề tính tích cực của học sinh trong dạy học môn Giáo dục
công dân lớp 10
3.1. Thực trạng việc nâng cao tính tích cực của học sinh trong dạy học môn

23,4%
 Hầu hết học sinh lớp 10 đều mong muốn có được những tiết học Giáo dục công
dân theo phương pháp đổi mới, phát huy tính tích cực, tạo hứng thú cho người học
trong quá trình lĩnh hội tri thức.
- 76,7% học sinh đều tìm hiểu, có những kiến thức căn bản về PPDH tích cực
thông qua báo đài, sách vở, v.v…

17


Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

- 91,6% học sinh cho rằng: Việc đổi mới PPDH tích cực có vai trò rất quan trọng
đối với môn Giáo dục công dân lớp 10.
 Học sinh lớp 10 nhận thức rõ ràng được trách nhiệm của mình trong quá trình
đổi mới PPDH tích cực, nâng cao chất lượng dạy học môn Giáo dục công dân.
3.2. Một số nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng của việc nâng cao tính
tích cực của học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 10 hiện nay
3.2.1. Nguyên nhân khách quan
 Nội dung chương trình môn học Giáo dục công dân lớp 10 còn mang nặng tính
hàn lâm,...
 Cách giảng dạy của phần nhiều giáo viên còn chưa thực sự hấp dẫn, lôi cuốn
được học sinh tham gia hoạt động tích cực vào môn học.
 Phương tiện, điều kiện học tập trong nhà trường phổ thông chưa được chú trọng
nâng cao,...
3.2.2. Nguyên nhân chủ quan
 Tâm lí coi Giáo dục công dân chỉ là “môn phụ” của đa số học sinh.
 Học sinh chưa thấy được tầm quan trọng của việc học môn Giáo dục công dân
lớp 10 đối với việc rèn luyện, trau dồi phẩm chất, kĩ năng của bản thân (81 % học sinh
lớp 10 cảm thấy học môn Giáo dục, học những nội dung liên quan đến triết học nguyên

 Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học ở học sinh THPT.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trần Thị Ngọc Anh (2010), Tính tích cực học tập môn Giáo dục công dân của học
sinh THPT tại Phan Thiết – Bình Thuận, luận văn thạc sĩ Tâm lí giáo dục.
2. Nguyễn Văn Cường, Bernd Meier (2007), Một số vấn đề chung về đổi mới PPDH ở
trường trung học, Dự án phát triển trường THPT.
3. Đặng Xuân Điều (2004), “Kết hợp phương pháp “hoạt động nhóm nhỏ” với một số
phương pháp khác trong các bài dạy môn GDCD ở trường THPT”, Thông báo
Khoa học, số 2 (48); Trường Trường Đại học sư phạm Huế.
4. Đặng Xuân Điều, Vũ Đình Bảy (2009), “Kết hợp phương pháp thảo luận nhóm với
các phương pháp khác trong bài dạy học các bài “Công dân với các vấn đề chính
trị - xã hội” (Sách GDCD lớp 11)”, Tạp chí Khoa học - Giáo dục, Trường Đại học
Sư phạm Huế.
5. Đặng Xuân Điều (chủ trì), Vũ Đình Bảy (phối hợp) (2009), Vận dụng phương pháp
thảo luận nhóm trong dạy học các bài “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”
(Sách GDCD lớp 11 ở trường THPT), đề tài khoa học cấp Trường, Trường ĐHSP,
Đại học Huế.
6. Nguyễn Thị Kim Định (2009), Một số PPDH để nâng cao chất lượng dạy và học
môn Giáo dục công dân ở THPT, đề tài sáng kiến kinh nghiệm tại Trường THPT
Cao Lãnh 1.
7. Nguyễn Thành Minh (chủ trì), Vũ Đình Bảy (phối hợp) (2007), Vận dụng PPDH
nêu vấn đề vào giảng dạy nội dung triết học trong SGK GDCD 10, đề tài khoa học
cấp Trường, Trường ĐHSP, Đại học Huế.
8. Lê Bá Ngọc (2011), Vai trò và tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học,
thực trạng và định hướng việc đổi mới phương pháp dạy học, Trường THPT
Chuyên Tiền Giang.
9. Phạm Thị Thúy Phương (2009), Một số phương pháp giảng dạy giáo dục công dân
theo hướng giáo dục tích cực, đề tài nghiên cứu khoa học tại Trường THPT Lê
Quý Đôn, Quảng Nam.