BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TRẦN THỊ BẢO ÁNH

PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN DOANH NGHIỆP
Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành
Mã số

: Luật Kinh tế
: 62 38 01 07

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

1. PGS.TS. NGUYỄN VIẾT TÝ
2. TS. PHAN CHÍ HIẾU

HÀ NỘI - 2014


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng
tôi. Các kết quả số liệu nêu trong luận án là trung thực, có
nguồn gốc rõ ràng, chính xác của các cơ quan chức năng đã

1.1.2. Đặc điểm của mua bán doanh nghiệp

39

1.1.3. Tác động của mua bán doanh nghiệp đối với bên bán, bên mua
doanh nghiệp và nền kinh tế- xã hội
1.2. Pháp luật về mua bán doanh nghiệp

45
49

1.2.1. Khái niệm pháp luật về mua bán doanh nghiệp

49

1.2.2. Nội dung pháp luật về mua bán doanh nghiệp

53

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN DOANH NGHIỆP Ở
VIỆT NAM

2.1. Quy định về các hình thức mua bán doanh nghiệp

66
66

2.1.1. Mua bán toàn bộ doanh nghiệp

66


2.3.2. Nội dung hợp đồng mua bán doanh nghiệp

87

2.3.3. Hình thức của hợp đồng mua bán doanh nghiệp

95

2.4. Quy định về thủ tục mua bán doanh nghiệp

96

2.4.1. Kiểm soát mua bán doanh nghiệp dưới góc độ điều chỉnh của
pháp luật cạnh tranh

96

2.4.2. Thủ tục mua bán doanh nghiệp đối với các thương vụ mua bán
doanh nghiệp không thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật
cạnh tranh

103


Chương 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA
BÁN DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM

117


3.2.1. Nhóm giải pháp chung

134

3.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể

138

KẾT LUẬN

154

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN
LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ

157

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

158


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong tiếng Anh, cụm từ Merge and Acquisition (viết tắt là M&A) có nghĩa là
sáp nhập và mua lại (hoặc mua bán) doanh nghiệp. Đó là hoạt động giành quyền
kiểm soát một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thông qua
việc sở hữu một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp.
M&A là một phần không thể thiếu trong bức tranh kinh doanh của toàn cầu và

vấn đề của quản trị chiến lược công ty, tài chính doanh nghiệp và góc độ pháp lý như
đối tượng của khung khổ pháp lý để thực hiện giao dịch M&A. Tác giả luận án lựa
chọn một trong hai hoạt động của M&A là hoạt động mua lại hoặc mua bán doanh
nghiệp làm đề tài nghiên cứu luận án Luật học xuất phát từ những lý do cơ bản sau:
Một là, các nhà khoa học chủ yếu nghiên cứu M&A dưới góc độ kinh tế, rất ít
có các công trình khoa học pháp lý về M&A nói chung và mua bán doanh nghiệp
nói riêng. Ở Việt Nam, các quy định pháp lý về sáp nhập doanh nghiệp tương đối rõ
ràng, trong khi đó các quy định pháp luật về mua bán doanh nghiệp chưa thống
nhất, thiếu tính toàn diện. Hầu hết các công trình nghiên cứu về mua bán doanh
nghiệp dưới góc độ hẹp như mua bán công ty (không nghiên cứu mua bán doanh
nghiệp tư nhân, hợp tác xã) hoặc nghiên cứu về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
trong các bài viết hội thảo chưa đánh giá được tổng thể pháp luật về mua bán doanh
nghiệp. Từ đó đặt ra yêu cầu cần phải có các công trình khoa học pháp lý chuyên
sâu hơn nghiên cứu về mua bán doanh nghiệp. Vì vậy, nghiên cứu pháp luật về mua
bán doanh nghiệp là một đề tài gợi mở ý tưởng cho nghiên cứu sinh lựa chọn để
triển khai thành công trình luận án tiến sĩ luật học.
Hai là, ở góc độ cạnh tranh, mua bán doanh nghiệp được hiểu là hành vi tập
trung kinh tế gắn với quá trình mà số lượng các doanh nghiệp độc lập cạnh tranh
trên thị trường bị giảm đi thông qua các hành vi sáp nhập, hợp nhất, mua lại doanh
nghiệp, liên doanh và các hành vi tập trung kinh tế khác. Các Mác đã phát hiện ra
quy luật đầy tính nghịch lý: Cạnh tranh làm phát sinh tập trung kinh tế nhưng tập
trung kinh tế đến một mức độ nhất định lại tiêu diệt cạnh tranh và bắt buộc Nhà
nước phải điều chỉnh pháp luật đối với tập trung kinh tế. Đó cũng là một lý do cần
phải có công trình nghiên cứu luật học đánh giá pháp luật và tình hình thực thi pháp
luật cạnh tranh để kiểm soát các thương vụ mua bán doanh nghiệp nhằm bảo vệ
cạnh tranh trên thị trường và phúc lợi chung của xã hội.
Từ thực trạng thị trường mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam như đã phân tích
đặt ra yêu cầu điều chỉnh pháp luật và có công trình nghiên cứu đối với hoạt động



cầu về hình thức luận án, luận án tập trung phân tích nghiên cứu về mua bán doanh
nghiệp mà không nghiên cứu các hoạt động sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp.


4
Dưới góc độ pháp lý, mua bán doanh nghiệp là một hoạt động đầu tư phức tạp,
liên quan đến nhiều vấn đề khác nhau như pháp luật về hợp đồng, pháp luật về
chứng khoán, pháp luật doanh nghiệp, pháp luật cạnh tranh, pháp luật lao động,
pháp luật đất đai, pháp luật về môi trường, pháp luật về tài chính, pháp luật về sở
hữu trí tuệ… Luận án không phân tích tất cả các nội dung pháp luật liên quan đến
mua bán doanh nghiệp; không nghiên cứu chuyên sâu về các thủ tục sau thương vụ
mua bán doanh nghiệp như: thủ tục về thuế, thủ tục chuyển đổi doanh nghiệp;
không phân tích quản lý nhà nước đối với hoạt động mua bán doanh nghiệp (dưới
khía cạnh của pháp luật cạnh tranh, pháp luật chứng khoán) và các quy định pháp
luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động mua bán doanh nghiệp.
Luận án tập trung nghiên cứu mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam với tính chất
là những hoạt động đầu tư nhằm giành quyền sở hữu và quyền kiểm soát doanh
nghiệp với các nội dung cụ thể, gồm: chủ thể thực hiện mua bán doanh nghiệp, đối
tượng mua bán là một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp, các hình thức mua bán
doanh nghiệp; thủ tục mua bán doanh nghiệp; kiểm soát mua bán doanh nghiệp
dưới góc độ của pháp luật cạnh tranh. Mặc dù trong thực tiễn, mua bán doanh
nghiệp được thể hiện qua nhiều hình thức đa dạng khác nhau nhưng trong giới hạn
luận án tiến sĩ Luật học, mua bán doanh nghiệp được nghiên cứu dưới hình thức chủ
sở hữu doanh nghiệp chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp chi phối cho
bên mua. Vì vậy, các hình thức doanh nghiệp tăng vốn điều lệ và hành vi góp thêm
vốn điều lệ chi phối, kiểm soát hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tăng vốn
điều lệ không thuộc phạm vi nghiên cứu của luận án.
Các quy định pháp luật có liên quan đến mua bán doanh nghiệp sẽ được tác
giả dẫn chiếu trong nội dung luận án để có cái nhìn tổng thể, chính xác hơn về hoạt
động mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam.

tục mua bán doanh nghiệp và kiểm soát mua bán doanh nghiệp dưới góc độ điều
chỉnh của pháp luật cạnh tranh.
Thứ hai, luận án đánh giá một cách tương đối toàn diện và có hệ thống thực
trạng pháp luật về mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam, chỉ ra những bất cập của
pháp luật hiện hành về mua bán doanh nghiệp. Đồng thời, luận án đã phân tích,
đánh giá những kinh nghiệm quốc tế trong việc điều chỉnh pháp luật đối với hoạt
động mua bán doanh nghiệp để Việt Nam tham khảo trong quá trình hoàn thiện
pháp luật về mua bán doanh nghiệp.
Thứ ba, luận án đề xuất được các yêu cầu khoa học và giải pháp cụ thể cho
việc hoàn thiện pháp luật về mua bán doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu phát triển hoạt


6
động mua bán doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường thời kỳ hội nhập quốc tế ở
Việt Nam.
6. Kết cấu của luận án
Ngoài Lời nói đầu, Phần tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án, Kết luận,
Danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm có 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về mua bán doanh nghiệp và pháp luật về
mua bán doanh nghiệp.
Chương 2: Thực trạng pháp luật về mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam.
Chương 3: Yêu cầu và giải pháp hoàn thiện pháp luật về mua bán doanh
nghiệp ở Việt Nam.


7
PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến mua bán doanh nghiệp
Cụm từ Mergers and Acquisitions (viết tắt là M&A) luôn được viết và đọc
kèm với nhau. Mergers có thể dịch là sáp nhập nhưng căn cứ vào hệ quả sau vụ sáp

cái nhìn tổng quát về các bước quan trọng khi tiến hành các thương vụ mua lại và
sáp nhập doanh nghiệp, những bài học và hướng dẫn cơ bản trong lần đầu tiên thực
hiện thương vụ mua lại và sáp nhập, bao gồm các nội dung sau:
Thứ nhất, M&A là một thuật ngữ để mô tả các thương vụ liên quan đến sự thay
đổi, chuyển giao quyền kiểm soát một doanh nghiệp. Các hình thức M&A bao gồm:
mua tài sản của doanh nghiệp, mua cổ phiếu, mua lại doanh nghiệp dựa trên vốn vay
nợ (Leveraged Buy Outs, viết tắt là LBO); mua lại doanh nghiệp để giữ quyền quản lý
(Management Buy Outs, viết tắt là MBO).
Thứ hai, hai cuốn sách trên đã giới thiệu chủ thể tham gia thương vụ mua lại
và sáp nhập doanh nghiệp, mục tiêu, động cơ của họ. Đó là bên bán, bên mua doanh
nghiệp, hai nhân vật chính của thương vụ mua bán doanh nghiệp. Ngoài sự có mặt
bắt buộc của hai bên mua bán doanh nghiệp, các chủ thể khác như các nhà đầu tư tài
chính, kiểm toán viên, đội ngũ tư vấn, cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống báo chí,
khách hàng… đều có vai trò trong thương vụ mua lại và sáp nhập.
Thứ ba, các bên mua bán doanh nghiệp phải chuẩn bị những công việc cần
thiết để mua bán doanh nghiệp và ký kết hợp đồng có tính chất như hợp đồng ghi
nhớ và bảo mật một số nội dung thông tin trong thương vụ mua lại và sáp nhập.
Một trong những bước quan trọng nhất của quá trình chuẩn bị là lựa chọn một
nhóm nhà tư vấn, vai trò của các nhà tư vấn đối với thương vụ mua lại và sáp nhập
rất quan trọng. Chính các nhà tư vấn sẽ trợ giúp các bên chuẩn bị những công việc
cần thiết để thực hiện thành công thương vụ mua lại và sáp nhập. Nhóm tư vấn tối
thiểu phải có các thành viên sau: người môi giới đầu tư, cố vấn tài chính, nhân
viên kế toán, cố vấn pháp lý, chuyên viên thẩm định giá, chuyên viên bảo hiểm.
Bên mua cần chú ý tới vai trò của người môi giới đầu tư bởi vì người môi giới
đầu tư có những nguồn thông tin mà công ty mua khó có thể tiếp cận được.
Người môi giới đầu tư có thể đưa ra những tư vấn quý giá về đàm phán và định
giá, giúp bên mua doanh nghiệp có thể tiết kiệm được hàng triệu đô cho thương
vụ mua lại và sáp nhập.
Nhóm các nhà tư vấn hướng dẫn các bên mua bán thảo luận về quyết định mua
và bán doanh nghiệp. Từ nội dung thảo luận, các bên sẽ ký kết hợp đồng được gọi

phương pháp định giá theo nguyên tắc nhất định và phù hợp với giá thị trường, đặc
biệt là khi định giá đối với tài sản không thể hiện trên bảng cân đối kế toán của
doanh nghiệp nhưng lại có giá trị rất lớn, đó là tài sản vô hình như thương hiệu, hệ
thống khách hàng...


10
Thứ sáu, giới thiệu về các vấn đề tài chính để thực hiện thương vụ mua lại và
sáp nhập như chi phí vốn qua việc dùng vốn tiền mặt hoặc huy động nguồn vốn
khác. Cuốn sách cũng hé mở những thông tin hữu ích về nguồn tài chính đằng sau
các thương vụ mua lại và sáp nhập ngày càng được đầu tư lớn và được bảo mật hơn
so với những giai đoạn đầu xuất hiện hoạt động mua lại và sáp nhập. Các tác giả
cũng lưu ý về cách thức bên mua thanh toán bằng cổ phần hay thanh toán bằng tiền
mặt để mang lại hiệu quả nhất cho bên mua.
Thứ bảy, quy định của Nhà nước điều tiết chung đối với tất cả các thương vụ
mua lại và sáp nhập. Các yếu tố điều tiết chung bao gồm những vấn đề chống độc
quyền, môi trường, chứng khoán, các vấn đề phúc lợi nhân viên. Các quy định điều
tiết trong từng ngành chỉ ảnh hưởng một vài loại giao dịch trong những ngành nhất
định và vấn đề điều tiết từng ngành sẽ phụ thuộc vào sự chấp thuận của những
người quản lý của liên bang.
Các tác giả đã phân tích các đạo luật về chống độc quyền, đạo luật môi trường,
Luật Chứng khoán, Luật Lao động và việc làm…có ảnh hưởng như thế nào đối với
các thương vụ mua lại và sáp nhập. Đặc biệt, so với các cuốn sách khác viết về hoạt
động mua lại và sáp nhập, hai tác giả cuốn sách trên đã đề cập thêm các thông tin
mà thông thường bên bán không có hoặc có rất ít nghĩa vụ pháp lý phải tiết lộ cho
bên mua về việc có sử dụng những chất có khả năng nguy hiểm trong cơ sở kinh
doanh của mình hay báo cáo về việc thải những chất như vậy ra môi trường. Từ đó,
các bên sẽ thỏa thuận về việc phân bổ trách nhiệm theo luật bảo vệ môi trường như
thế nào và cần phải tiến hành các thủ tục pháp lý gì để được cơ quan có thẩm quyền
chấp thuận các giấy phép môi trường.

sáp nhập, các công cụ hỗ trợ quá trình hợp nhất ở mọi cấp độ của tác giả Timothy J
Galpin Mark Herdon, Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh (2009)
Hai cuốn sách trên chủ yếu giới thiệu về kỹ năng khi thực hiện các thương vụ
mua lại, sáp nhập doanh nghiệp trên thực tiễn. Các khía cạnh kinh tế, các bảng biểu
thể hiện đánh giá về mua lại, sáp nhập doanh nghiệp được các tác giả đầu tư trình
bày công phu. Qua hai công trình khoa học mang nhiều tính thực tiễn của các tác
giả Dezil Rakinne Peter Howson và Timothy J Galpin Mark Herdon, có thể thấy
mua lại và sáp nhập doanh nghiệp được nhận diện là hoạt động đầu tư với mục đích
cao nhất và cuối cùng là “giá trị cộng hưởng” (sự lớn mạnh tài chính, nhân sự..) so
với trước khi thực hiện mua lại và sáp nhập doanh nghiệp. Nhiều “giá trị cộng
hưởng” của các doanh nghiệp tham gia mua lại và sáp nhập có thể đem tới lợi ích
kinh tế cho xã hội, vì vậy, các Chính phủ sẽ sử dụng các công cụ, chính sách để hỗ


12
trợ cho sự phát triển của hoạt động mua lại và sáp nhập doanh nghiệp. Hai cuốn
sách trên một mặt là những gợi ý cho Chính phủ trong việc điều tiết hoạt động mua
lại và sáp nhập doanh nghiệp, một mặt là “cẩm nang” hướng dẫn các kỹ năng mua
lại và sáp nhập doanh nghiệp cho các nhà đầu tư.
* Cuốn sách M&A- Mua lại và sáp nhập thông minh, kim chỉ nam trên trận đồ
sáp nhập và mua lại của tác giả Scott Moeller & Chris Brady, Nxb Tri thức, Hà Nội
(2009) giúp bạn đọc nhìn nhận xuyên suốt một thương vụ mua lại và sáp nhập để từ
đó tìm ra giai đoạn nào trong quá trình mua bán doanh nghiệp cần có sự tham gia
của tình báo doanh nghiệp nhằm đạt được hiệu quả như các bên mua bán doanh
nghiệp mong muốn. Bên cạnh đó, cuốn sách còn điểm lại hiện trạng và dự báo xu
thế mua bán doanh nghiệp trong tương lai và giới thiệu một số thương vụ mua bán
doanh nghiệp trong thực tiễn. Theo đó, thông tin tình báo doanh nghiệp được đánh
giá theo triết lý của người Trung Hoa: “Chưa hiểu rõ tình địch mà vội vàng hành
động ắt sẽ chẳng mang lại kết quả gì, để biết được nội tình của địch, không thể
không dụng gián” (Binh pháp Tôn Tử) kết hợp với thực tiễn thực hiện các thương

1.2.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về mua bán doanh nghiệp với tính chất
là một hành vi tập trung kinh tế
* Chuyên đề về Hành vi tập trung kinh tế (2005) của tác giả Lê Viết Thái, đề
tài nghiên cứu về thể chế cạnh tranh trong điều kiện phát triển thị trường tại Việt
Nam được đánh giá là một nghiên cứu rất sớm về mua bán và sáp nhập doanh
nghiệp trên góc độ tập trung kinh tế và chống độc quyền. Tuy nhiên, nghiên cứu
này được thực hiện vào năm 2005, trước khi hoạt động này thực sự nở rộ ở Việt
Nam nên các thông tin về mua lại và sáp nhập chưa thực sự phản ánh chính xác và
đầy đủ thực tiễn mua lại và sáp nhập tại Việt Nam. Mặt khác, chuyên đề này chưa
thể hiện hết bản chất mua lại và sáp nhập vì tác giả chuyên đề chủ yếu phân tích
mua lại và sáp nhập theo góc nhìn của pháp luật cạnh tranh mà chưa đánh giá mua
lại và sáp nhập dưới lăng kính của pháp luật doanh nghiệp, thương mại.
* Báo cáo tập trung kinh tế tại Việt Nam- Hiện trạng và dự báo (2012), Cục
quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương, Hà Nội gồm 99 trang là một nghiên cứu tương
đối đầy đủ về tập trung kinh tế. Nội dung của báo cáo bao gồm: Thực trạng hoạt
động tập trung kinh tế tại Việt Nam giai đoạn 2009- 2011; Kinh nghiệm quốc tế về
kiểm soát tập trung kinh tế; Một số vấn đề trong thực thi quy định về kiểm soát tập
trung kinh tế ở Việt Nam; Khuyến nghị.
Báo cáo này và công trình [10] chủ yếu nghiên cứu mua bán, sáp nhập doanh
nghiệp dưới góc độ nhìn nhận của cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh để đưa ra


14
các khuyến nghị phục vụ cho việc quản lý nhà nước về cạnh tranh đối với hoạt động
tập trung kinh tế nói chung và mua lại doanh nghiệp nói riêng. Nội dung báo cáo tập
trung kinh tế tại Việt Nam chỉ phân tích các quy định kiểm soát tập trung kinh tế nói
chung và mua bán doanh nghiệp nói riêng trong một số trường hợp. Vì vậy, báo cáo tập
trung kinh tế không nghiên cứu về các trường hợp mua bán doanh nghiệp không thuộc
phạm vi điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh. Như vậy, báo cáo tập trung kinh tế 2012
chưa thể mô tả đầy đủ tổng thể về hoạt động mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam.

sáp nhập tại Việt Nam được thiết kế khá nhiều nội dung chi tiết, cụ thể về các
nghiệp vụ tài chính trong thương vụ mua lại và sáp nhập hơn là đầu tư cho việc tổng
hợp, phân tích, so sánh các quy định pháp lý về mua lại và sáp nhập ở Việt Nam và
trên thế giới. Mặc dù là một công trình khoa học được kết cấu giống với các công
trình khoa học nước ngoài nghiên cứu về mua bán và sáp nhập doanh nghiệp nhưng
các đánh giá về mua bán và sáp nhập doanh nghiệp trong cuốn sách này gắn liền với
đặc điểm thị trường mua bán doanh nghiệp của Việt Nam. Vì vậy, độc giả nhìn
nhận mua bán doanh nghiệp rõ ràng và dễ hiểu hơn so với các công trình khoa học
về mua bán doanh nghiệp của các tác giả nước ngoài.
* Đề tài khoa học cấp Bộ: Hoạt động sáp nhập và mua lại- Cơ sở lý luận, kinh
nghiệm quốc tế và kiến nghị chính sách cho Việt Nam (2009) của Viện Nghiên cứu
quản lý kinh tế Trung ương. Đề tài này gồm ba chương với các nội dung :
Chương một: Cơ sở lý luận về hoạt động sáp nhập và mua lại. Nội dung
chương này giúp người đọc tìm hiểu:
(i) Các khái niệm và nội hàm của hoạt động sáp nhập và mua lại doanh
nghiệp; làm rõ một số cách hiểu về mua lại sáp nhập doanh nghiệp;
(ii) Phân tích các đặc điểm của hoạt động sáp nhập và mua lại doanh nghiệp
như phương thức thực hiện (chào thầu, lôi kéo cổ đông bất mãn, thương lượng tự
nguyện, thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, mua lại tài sản công ty); (iii)
Một số vấn đề về quản trị công ty cần lưu ý trước và sau mua lại và sáp nhập.
(iv) Quy trình thực hiện một vụ sáp nhập và mua lại; Rà soát, định giá doanh
nghiệp theo một số chỉ tiêu tài chính cơ bản; đánh giá khả năng thanh toán nợ, tỷ suất lợi
nhuận và các phương pháp định giá doanh nghiệp. Một số vấn đề hậu sáp nhập như bên
mua hay bên bán sẽ phải gánh vác các khoản thuế liên quan đến chuyển nhượng tài sản
trong quan hệ mua bán doanh nghiệp, trả nợ của doanh nghiệp mục tiêu; Cơ cấu tổ chức;
Văn hóa công ty; Thị trường và thương hiệu của doanh nghiệp mục tiêu.
(v) Thể chế quản lý và điều tiết thị trường sáp nhập và mua lại doanh nghiệp
nhằm chống độc quyền; Bảo vệ cổ đông thiểu số và minh bạch hóa quản trị công ty;



sao pháp luật cần phải điều chỉnh sáp nhập, mua lại doanh nghiệp; (ii) Một số nội
dung về bản chất pháp lý của mua bán doanh nghiệp; (iii) Những vấn đề pháp lý
trong thương vụ sáp nhập, mua lại doanh nghiệp (các bước của giao dịch sáp nhập,
mua lại doanh nghiệp, thẩm định pháp lý…) dưới con mắt của các luật sư các công


17
ty luật; (iv) Một số vấn đề về tỷ lệ góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài và cam kết
của Việt Nam khi gia nhập WTO trong các giao dịch mua lại và sáp nhập; (v) Các
quy định pháp luật về định giá doanh nghiệp khi thực hiện thương vụ mua lại và sáp
nhập; (vi) Kinh nghiệm của Trung Quốc trong điều chỉnh sáp nhập, mua lại doanh
nghiệp; (vii) Mua lại và sáp nhập dưới sự điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh.
Như vậy, nội dung của đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Pháp luật điều
chỉnh sáp nhập, mua lại ở Việt Nam” đã phân tích hoạt động mua lại và sáp nhập
tương đối tổng thể ở các khía cạnh kinh tế, khía cạnh pháp lý và có sự so sánh với
kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật về mua lại và sáp nhập của Trung Quốc. Tuy
nhiên, do có nhiều tác giả tham gia trong cùng một đề tài nên các bài viết đã bị
trùng lặp về một số nội dung, ý tưởng như: Tìm hiểu về khái niệm mua lại và sáp
nhập, thẩm định pháp lý về mua lại và sáp nhập. Các bài viết chưa thống nhất về
việc sử dụng các thuật ngữ như thẩm định chi tiết, mua lại và sáp nhập doanh
nghiệp…nên chất lượng khoa học của công trình còn bị hạn chế. Mặt khác, do sự
trùng lặp về ý tưởng, nội dung bài viết nên đã dẫn đến tình trạng một số nội dung
được đề cập quá nhiều (như thẩm định pháp lý- thẩm định chi tiết) nhưng có những
nội dung cần quan tâm (các quy định luật lao động, sở hữu trí tuệ) khi thực hiện
thương vụ mua lại và sáp nhập lại không được đưa vào hoặc nghiên cứu sơ sài trong
đề tài hội thảo khoa học cấp Bộ này.
* Nghiên cứu: M&A- Sáp nhập và mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam- Hướng
dẫn cơ bản dành cho bên bán của hai tác giả Phạm Trí Hùng và Đặng Thế Đức,
Nxb Lao động xã hội, 2011 là một cuốn sách phân tích các thương vụ sáp nhập và
mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam theo các nội dung: sự cần thiết sáp nhập và mua

pháp luật hợp đồng của Việt Nam điều chỉnh hoạt động mua bán doanh nghiệp và
đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
1.2.5. Công trình nghiên cứu về mua bán một loại hình doanh nghiệp phổ biến
trong nền kinh tế- mua bán công ty
* Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội năm 2010: Pháp luật về mua
bán công ty ở Việt Nam- thực trạng và giải pháp của Thạc sĩ Vũ Phương Đông.
Tác giả đã phân tích các nội dung về quan niệm mua bán công ty, bản chất
pháp lý của mua bán công ty, các quy định về tài sản và định giá tài sản của công ty,
hợp đồng mua bán công ty, phương thức mua bán công ty. Tác giả cũng đã đưa ra
một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về mua bán công ty như cần phải xây dựng
quan niệm về mua bán doanh nghiệp hoặc phải ban hành nghị định riêng điều chỉnh
về mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam.


19
Tác giả đã giới hạn phạm vi nghiên cứu của luận văn là không nghiên cứu quy
định về mua bán doanh nghiệp tư nhân, mua bán hợp tác xã. Luận văn Pháp luật về
mua bán công ty ở Việt Nam- thực trạng và giải pháp cũng giới hạn phạm vi tiếp
cận mặt trái của mua bán doanh nghiệp khi luận văn không phân tích, đánh giá
chuyên sâu mua bán công ty dưới giác độ điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh.
1.2.6. Công trình nghiên cứu về điều chỉnh pháp luật của nước ngoài đối với
hoạt động mua bán doanh nghiệp
* Bài viết: Khái quát pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức về hoạt động sáp
nhập và mua lại doanh nghiệp- bài học kinh nghiệm cho Việt Nam của Thạc sĩ Trần
Quỳnh Anh đăng trên tạp chí Luật học trường Đại học Luật Hà Nội số 9/2012 là
một công trình khoa học pháp lý phân tích sáp nhập và mua lại doanh nghiệp.
Bài viết của tác giả Trần Quỳnh Anh giới thiệu một cách đầy đủ các nội dung
sáp nhập và mua lại doanh nghiệp ở Cộng hòa Liên bang Đức, bao gồm: nguồn luật
điều chỉnh hoạt động sáp nhập và mua lại doanh nghiệp; các hình thức cụ thể của
giao dịch sáp nhập và mua lại doanh nghiệp và kiểm soát hoạt động sáp nhập và

được thể hiện như sau:
Thứ nhất: Các công trình khoa học nghiên cứu mua lại và sáp nhập doanh
nghiệp của các tác giả nước ngoài và các tác giả Việt Nam chủ yếu được nghiên
cứu tập trung vào các khía cạnh kinh tế- tài chính hoặc cập nhật các thông tin
thực tiễn về tình hình phát triển của thị trường mua lại và sáp nhập doanh
nghiệp. Đa số các công trình khoa học nghiên cứu về mua bán, sáp nhập doanh
nghiệp nói chung và mua bán doanh nghiệp nói riêng dưới góc độ kinh tế, theo
đó mua bán và sáp nhập doanh nghiệp là những hoạt động đầu tư tài chính nhằm
mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
Mục đích của các nhà đầu tư khi mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là phải tạo
ra giá trị cộng hưởng cho doanh nghiệp được mua lại theo nguyên tắc 1+1 > 2. Đa
số các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến mua bán doanh
nghiệp đều đánh giá tổng thể các công đoạn của quá trình mua bán doanh nghiệp,
đặc biệt chú trọng đến các yếu tố thẩm định doanh nghiệp, việc sử dụng nguồn vốn
hợp lý để mua lại doanh nghiệp và hình thức thanh toán để thương vụ mua bán đó
đạt hiệu quả nhất. Các tác giả đồng quan điểm khi cho rằng: Mua bán doanh nghiệp
là một hoạt động phức tạp, liên quan đến nhiều vấn đề không chỉ là tài sản mà còn
là vấn đề nhân sự, người lao động của doanh nghiệp, mối quan hệ đối với khách
hàng, chủ nợ của doanh nghiệp mục tiêu. Vì vậy, các công trình khoa học đã đánh
giá toàn diện các vấn đề liên quan đến mua bán và sáp nhập doanh nghiệp và đưa ra


21
những kinh nghiệm hoặc khuyến cáo các bên phải chú trọng trong quá trình mua
bán, sáp nhập doanh nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro cho các bên.
Các công trình khoa học đã được đúc rút từ thực tiễn mua bán và sáp nhập
doanh nghiệp ở Mỹ, quốc gia có hoạt động mua lại và sáp nhập phát triển, đó sẽ là
những kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc xây dựng cơ sở vật chất, nhân sự, các
chính sách, khung khổ pháp luật điều chỉnh hoạt động mua lại và sáp nhập doanh
nghiệp. Các công trình khoa học về mua bán doanh nghiệp dưới khía cạnh kinh tế