BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI
----------------------

NGUYỄN PHƢỚC DŨNG

DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN
CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN, TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH
Ở CÁC TRƢỜNG CHÍNH TRỊ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Chuyên ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Giáo dục Chính trị
Mã số: 62.14.01.11

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

Luận án đƣợc hoàn thành tại
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI


Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:

PGS.TS. Lê Văn Đoán

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:


phương pháp dạy học theo hướng đổi mới nên khi giảng dạy chủ yếu là thuyết trình lý luận
trong giáo trình, khiến cho tâm lý đa số học viên coi việc học lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin như
một khoa học khô cứng nên ngại học. Để việc dạy học phát huy được năng lực tư duy sáng tạo,
nhạy bén của các học viên trong việc áp dụng giải quyết công việc thực tiễn kịp thời, linh hoạt,
sáng tạo và hiệu quả, đòi hỏi cấp thiết phải đổi mới phương pháp dạy học.
1.3. Qua nghiên cứu có thể thấy dạy học giải quyết vấn đề tỏ ra đặc biệt thích hợp với
việc dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
ở trường chính trị, vì đối tượng học tập là những người đã có kinh nghiệm trong công tác.
Hơn nữa đặc thù của Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh đòi hỏi công tác truyền bá, giáo dục phải gắn liền với việc giải quyết những vấn
đề phức tạp và mâu thuẫn của đời sống hiện thực. Vì vậy việc học Phần Những vấn đề cơ
bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không phải học thuộc lòng sách giáo
khoa, mà cần phải nỗ lực tư duy độc lập để tổng kết thực tiễn vận dụng vào thực tế của địa
phương, đơn vị.
Với mong muốn được góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường chính trị,
tác giả chọn: “Dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-


Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long”
làm đề tài nghiên cứu. Việc nghiên cứu này là rất thiết thực vì nó vừa mang ý nghĩa về mặt lý
luận lẫn về mặt thực tiễn trong việc thực hiện đổi mới nội dung, phương pháp dạy học lý luận
chính trị nhằm hướng đến việc nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chủ chốt ở cơ sở - nguồn
nhân lực rất quan trọng và cần thiết cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập
quốc tế của nước ta.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khoa học về việc dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tác giả đề xuất một số nguyên tắc, biện
pháp và điều kiện dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa
Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long
nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy - học ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông

đại và lý luận - phương pháp dạy học bộ môn Giáo dục chính trị để nghiên cứu.
6.2. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, hệ thống hoá các tài liệu, tạp
chí trong và ngoài nước có liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ
bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng
sông Cửu Long để xây dựng cơ sở lý thuyết cho quá trình nghiên cứu. Các phương pháp
này được sử dụng đan xen trong toàn luận án.
6.3. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.3.1. Phương pháp quan sát
Quan sát thái độ, sự chú ý cũng như những biểu hiện hứng thú, tính tích cực nhận thức
của học viên trong học tập giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
6.3.2. Phương pháp điều tra
Sử dụng phiếu hỏi, phỏng vấn và đàm thoại đối với giảng viên, học viên nhằm thu
thập thông tin liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ
nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu
Long.
6.3.3. Phương pháp thực nghiệm
Tổ chức thực nghiệm sư phạm để phân tích, đánh giá và so sánh nhóm thực nghiệm và
nhóm đối chứng thông qua các tác động thực nghiệm.
6.3.4. Phương pháp chuyên gia
Tranh thủ khai thác trí tuệ của các chuyên gia bằng những cách khác nhau để thu thập


các ý kiến đóng góp, các thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu luận án.
6.3.5. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu, phân tích sản phẩm hoạt động của học viên trong học tập giải quyết vấn
đề nhằm phục vụ cho quá trình phân tích luận án.
7. Phạm vi nghiên cứu
Chương trình trung cấp lý luận chính trị - hành chính do Học viện Chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh ban hành có 07 phần học, Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư

bằng sông Cửu Long, góp phần phát triển hệ thống lý luận dạy học.
9.2. Trên cơ sở đánh giá thực trạng dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ
bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị tỉnh vùng Đồng
bằng sông Cửu Long, tác giả đã đề xuất một số nguyên tắc, biện pháp dạy học giải quyết
vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm
góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường chính trị tỉnh vùng Đồng bằng sông
Cửu Long.
9.3. Luận án có thể xem là tài liệu tham khảo giúp giảng viên, cán bộ quản lý nghiên
cứu vận dụng và phát triển thêm.
10. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về dạy học giải quyết vấn đề
Chương 2: Cơ sở khoa học dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của
chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị tỉnh
Chương 3: Nguyên tắc, biện pháp và điều kiện dạy học giải quyết vấn đề Phần Những
vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị tỉnh
vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Chương 4: Thực nghiệm sư phạm


Chƣơng 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.1. Các nghiên cứu về dạy học giải quyết vấn đề
Các thuật ngữ dạy học nêu vấn đề, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học dựa vào vấn đề,
dạy học theo tiếp cận giải quyết vấn đề... là cách gọi khác nhau của một kiểu dạy học thể hiện
xu hướng tiếp cận dạy học tích cực. Những nghiên cứu về xu hướng dạy học này cho thấy dạy
học tích cực đã hình thành và được sử dụng từ rất lâu trong lịch sử giáo dục, đã và đang được
các nhà nghiên cứu giáo dục ở nhiều nước quan tâm. Trong đó dạy học giải quyết vấn đề là
một kiểu dạy học tích cực được quan tâm nghiên cứu mạnh mẽ từ nữa cuối thế kỷ XX trở lại
đây. Khi nghiên cứu kiểu dạy học này các nhà giáo dục đã đề cập đến nhiều yếu tố thuộc về

quyết vấn đề cũng chưa được nghiên cứu.
Chính vì vậy, trong phạm vị và giới hạn nhất định, luận án chỉ tập trung nghiên cứu một
số nội dung sau:
- Làm sáng tỏ các khái niệm như: vấn đề; vấn đề học tập; tình huống có vấn đề; dạy
học giải quyết vấn đề nhằm góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận của dạy học giải
quyết vấn đề trong dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh ở các trường chính trị tỉnh.
- Dựa trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của dạy học ở các trường chính trị tỉnh, xác
định các biện pháp thực hiện dạy học giải quyết vấn đề. Từ đó, định hướng cho giảng viên
và học viên thực hiện trong quá trình dạy học, góp phần nâng cao chất lượng công tác đào
tạo ở các trường chính trị tỉnh.
- Xây dựng nguyên tắc, biện pháp và điều kiện dạy học giải quyết vấn đề nhằm giúp
cho các giảng viên có thể tham khảo để vận dụng dạy học giải quyết vấn đề Phần Những
vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thuận lợi và đạt kết quả
cao.


Chƣơng 2
CƠ SỞ KHOA HỌC DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
PHẦN NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN,
TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƢỜNG CHÍNH TRỊ
2.1. Cơ sở lý luận về dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ
nghĩa Mác-Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh ở các trƣờng chính trị
2.1.1. Một số vấn đề cơ bản của dạy học giải quyết vấn đề
Trên cơ sở những quan niệm khác nhau, tác giả đã mạnh dạn nêu ra một số khái
niệm làm cơ sở cho việc nghiên cứu, đó là: vấn đề, vấn đề học tập, tình huống dạy học, tình
huống có vấn đề, giải quyết vấn đề và dạy học giải quyết vấn đề. Đồng thời hệ thống hóa
các vấn đề mang tính lý luận như: đặc trưng, nguyên tắc, cấp độ, hình thức, ưu – nhược
điểm của dạy học giải quyết vấn đề.
2.1.2. Dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin,

trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Kinh tế chính trị học nghiên cứu phương thức sản xuất nhưng không dừng lại mô tả
hiện tượng mà đi sâu tìm ra quy luật kinh tế phản ánh bản chất các hiện tượng, các quá
trình kinh tế trong một phương thức sản xuất nhất định thông qua hệ thống các khái niệm,
phạm trù kinh tế.
 Phù hợp với đối tượng học viên trường chính trị
Học viên của trường chính trị đa số là cán bộ, là những người hoạt động thực tiễn; Họ
đi học trong khi đã và đang trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất, quản lý, lãnh đạo ở địa
phương. Mục đích học tập của họ là vận dụng lý luận để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn
công tác, họ có mong muốn được hướng dẫn, rèn luyện khả năng phát hiện vấn đề, khả năng
xử lý và giải quyết vấn đề một cách đúng đắn, bài bản để khi học xong về địa phương công
tác có đủ khả năng phát hiện, xử lý và giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn công
tác ở địa phương của họ. Do đó giảng viên cần phải vận dụng kiểu dạy học giải quyết vấn đề


trong dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
như là một tất yếu do nhu cầu của người học. Chính vì thế dạy học giải quyết vấn đề là
cách thức vừa đảm bảo thực hiện mục tiêu, vừa phù hợp với học viên trường chính trị - là
cán bộ cơ sở.
 Phù hợp với xu thế đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
Ngày nay - thời đại của “bùng nổ thông tin”, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang
đặt ra nhiệm vụ bức thiết trong công tác dạy học và giáo dục là phải đổi mới phương pháp
dạy học theo hướng phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác và sáng tạo của người học.
Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ hướng đến mục tiêu giúp người học tiếp cận được
hệ thống tri thức chuyên môn hiện đại mà còn giúp trang bị cho người học hệ thống kỹ
năng, kỹ xảo cần thiết để người học tự mình có thể giải quyết được những vấn đề đa dạng
và phức tạp do cuộc sống đặt ra.
 Vai trò của dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ
Nghĩa Mác-Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh ở trƣờng chính trị hiện nay
Dạy học giải quyết vấn đề có vai trò giúp nâng cao trình độ, năng lực và nghệ thuật

- Hoạt động dạy và hoạt động học:
 Hoạt động dạy: Thiết kế, sưu tầm và mô phỏng các vấn đề học tập dựa trên nội dung
dạy học và các nguồn tài nguyên khác nhau; định hướng, giúp đỡ người học trong quá trình
giải quyết vấn đề; tạo không khí, môi trường học tập sôi nổi, nhân văn. Với những hoạt
động đó, giảng viên có vai trò rất lớn trong dạy học giải quyết vấn đề sẽ là điều kiện cần
thiết và quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy học theo hướng tiếp cận này.
 Hoạt động học: Tiếp nhận các vấn đề học tập một cách chủ động; phân tích vấn đề
học tập để xác định nhiệm vụ cần giải quyết; tương tác với giảng viên và bạn học trong quá
trình giải quyết vấn đề; độc lập lĩnh hội nội dung học tập, rèn luyện các kỹ năng giải quyết
vấn đề.
Ngoài việc phải giải quyết vấn đề có hiệu quả, người học cần phải biết tự rút ra những
nội dung học tập cần lĩnh hội, các kỹ năng, kỹ xảo tương ứng. Từ đó, người học không chỉ
nắm vững kiến thức mà còn có kỹ năng vận dụng kiến thức đã học để phân tích, giải quyết
các vấn đề nhận thức.
- Nội dung dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác–Lê nin, tư
tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị
Khi thực hiện dạy học giải quyết vấn đề trong Phần Những vấn đề cơ bản của chủ
nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi giảng viên phải thiết kế nội dung, chương


trình dạy học thành các vấn đề học tập tiềm ẩn các nhiệm vụ nhận thức cần tìm tòi, giải
quyết và tổ chức cho học viên tương tác với các vấn đề học tập một cách tích cực, chủ động
giải quyết vấn đề. Việc thiết kế, xây dựng thành các vấn đề học tập là một công việc hết sức
quan trọng và có ý nghĩa đối với sự thành công trong dạy học Phần Những vấn đề cơ bản
của chủ nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh theo giải quyết vấn đề. Do đó, đòi hỏi
giảng viên cần có nhiều kinh nghiệm và vốn hiểu biết; có kỹ năng liên tưởng, xâu chuỗi,
gắn kết các vấn đề học tập, sự kiện với nội dung môn học; có nghệ thuật xây dựng và biểu
đạt vấn đề học tập một cách sinh động, hấp dẫn đối với học viên.
- Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa
Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

thảo luận trên hội trường, 32 tiết nghiên cứu, ôn tập và 4 tiết kiểm tra cuối phần. Phần I.2
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung có 5 bài; về thời gian có 24 tiết lý thuyết, 12 tiết thảo
luận, 20 tiết nghiên cứu, ôn tập và 03 tiết kiểm tra cuối phần.
2.2.1.3. Về công tác đào tạo và đội ngũ giảng viên các trường chính trị tỉnh vùng Đồng
bằng sông Cửu Long
Các trường chính trị mở lớp theo các loại chương trình: Trung cấp lý luận chính trị hành chính; bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước cho cán sự, chuyên viên, chuyên viên
chính cho cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cơ sở và dự nguồn; chương trình bồi
dưỡng nghiệp vụ công tác đảng, chính quyền, đoàn thể việc thực hiện nội dung chương
trình, giáo trình, quy chế, quy định về quản lý đào tạo được các trường thực hiện theo đúng
quy định của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Về công tác giảng dạy, hầu hết giảng viên của các trường chính trị đã xây dựng được
giáo án điện tử, chủ động áp dụng phương pháp dạy học tích cực với sự hỗ trợ của một số
phương tiện hiện đại, ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin. Phương pháp dạy học
mới này đã mang lại những chuyển biến tích cực về chất lượng đối với công tác đào tạo,
bồi dưỡng ở nhiều trường chính trị.
Các trường chính trị luôn quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng
viên; hằng năm cử giảng viên đi đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ nhằm nâng cao trình độ chuyên
môn, tham dự các lớp bồi dưỡng, tập huấn cập nhật kiến thức…
2.2.1.4. Về đặc điểm của học viên các trường chính trị tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu
Long
Hầu hết học viên của trường chính trị là cán bộ, viên chức do đó khi được đi học, đại
bộ phận đều nêu cao tinh thần trách nhiệm trong học tập, khắc phục khó khăn, tích cực
nghiên cứu học tập và rèn luyện để không ngừng nâng cao trình độ kiến thức, phẩm chất,


năng lực lãnh đạo và quản lý, kỹ năng nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn chức danh cán
bộ và ngạch công chức. Họ đều là những người đã trưởng thành, có sự phát triển đầy đủ về
mọi mặt. Họ đi học trong khi đã và đang trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất, học tập,
quản lý, lãnh đạo. Tuy nhiên, cũng có những hạn chế nhất định và điều đó cũng đã ảnh
hưởng đến quá trình đào tạo, dẫn đến chất lượng sản phẩm đầu ra chưa cao.

viên đối với học viên và giảng viên khi sử dụng dạy học giải quyết vấn đề, Đánh giá của
học viên đối với bản thân trong dạy học giải quyết vấn đề, Mong muốn của học viên đối
với giảng viên để nâng cao hiệu quả dạy học giải quyết vấn đề. Tất cả được thể hiện trong
phụ lục 8, từ bảng 7 đến bảng 11.
2.2.3. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra trong dạy học giải quyết vấn đề Phần
Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường
chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long
2.2.3.1. Đánh giá chung
Các giảng viên và học viên bước đầu có những nhận thức nhất định về bản chất, tác
dụng, sự cần thiết của dạy học giải quyết vấn đề, các giảng viên đã mạnh dạn sử dụng kiểu
dạy học này vào quá trình giảng dạy đã tạo ra phong trào nhằm thúc đẩy việc nghiên cứu,
áp dụng những phương pháp dạy học tích cực trong các trường chính trị vùng Đồng bằng
sông Cửu Long ngày càng trở nên phổ biến, đã góp phần đổi mới phương pháp dạy học
theo xu hướng chung: lấy người học làm trung tâm. Cũng qua kết quả khảo sát cho thấy
giảng viên và học viên đều có những mong muốn nhất định trong việc áp dụng kiểu dạy
học này vào trong giảng dạy môn học nói riêng và áp dụng vào dạy học trong trường chính
trị nói chung như là một tất yếu cần thiết.
2.2.3.2. Những vấn đề đặt ra trong dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường chính trị tỉnh
Vấn đề thứ nhất là: xuất phát từ đặc thù môn học, từ nhu cầu người học, từ mục tiêu
đào tạo cần có một kiểu dạy học phù hợp, kiểu dạy học đó phải đảm bảo vừa trang bị kiến
thức vừa rèn luyện khả năng thực hành cho người học và đó chính là dạy học giải quyết vấn
đề, kiểu dạy học này sẽ góp phần đào tạo ra đội ngũ cán bộ ở cơ sở có đủ trình độ và năng
lực đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Do đó cần nâng cao hơn nữa
nhận thức của giảng viên và học viên về sự cần thiết và triển vọng của việc thực hiện dạy
học giải quyết vấn đề, cũng như cần phải khẳng định việc vận dụng dạy học giải quyết vấn
đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là đúng
đắn, tất yếu cần thiết và phải tiếp tục đẩy mạnh vận dụng kiểu dạy học này hơn nữa.



Quá trình nhận thức của người học không chỉ là quá trình tư duy, mà còn là quá trình
cảm xúc, tình cảm. Do đó, việc đề ra các biện pháp dạy học giải quyết vấn đề Phần Những
vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh phải tạo được sự say mê,
hứng thú cho người học, thực sự đưa người học vào giải quyết các tình huống có vấn đề
nhằm phát huy tính tích cực, tư duy độc lập sáng tạo của học viên trong phân tích, nhận
định, phản biện và đưa ra giải pháp cho tình huống.
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo định hướng phát triển năng lực cho học viên là cán bộ cơ sở
Mục tiêu giáo dục của Việt Nam đã thay đổi, nên mục tiêu đào tạo của hệ thống
trường chính trị cũng thay đổi theo định hướng phát triển năng lực người học. Khái niệm
năng lực gắn liền với khả năng hành động. Học viên trường chính trị là cán bộ nên khả
năng hành động của họ là khả năng lãnh đạo, quản lý, khả năng tổ chức thực hiện những
chủ trương chính sách tại địa phương; khả năng chịu trách nhiệm trước nhân dân, đây là
năng lực rất quan trọng và cần thiết cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Do đó khi giảng dạy Phần
Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giảng viên có thể
sử dụng các phương pháp dạy học khác nhau nhưng phải đảm bảo vừa trang bị kiến thức lý
luận vừa rèn luyện cho họ hình thành những khả năng nói trên.
3.1.4. Nguyên tắc xây dựng các tình huống dạy học phù hợp với dạy học giải quyết vấn
đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các
trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Khi thực hiện dạy học giải quyết vấn đề yêu cầu giảng viên phải sử dụng vấn đề học


tập, tình huống dạy học để tổ chức quá trình nhận thức của học viên. Vì vậy, việc tổ chức,
thiết kế nội dung dạy học thành các tình huống dạy học được xem là công việc vô cùng
quan trọng và là sự khởi đầu mang tính quyết định cho sự thành công của cả quá trình dạy
học giải quyết vấn đề.
Trong dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thì việc lựa chọn tìm ra vấn đề và biến nó thành vấn đề học
tập, tình huống dạy học là cần thiết và rất quan trọng, tình huống dạy học vừa phải phù hợp
nội dung chương trình bài học, vừa phải phù hợp với đối tượng học viên- là cán bộ cơ sở và
phù hợp với tình hình nhiệm vụ thực tiễn của địa phương đây được xem là nguyên tắc đặc

của cả quá trình dạy học giải quyết vấn đề.
Với ý nghĩa đó, tác giả đề xuất quy trình xây dựng tình huống dạy học trong dạy học
giải quyết vấn đề Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh ở các trường chính trị vùng Đồng bằng sông Cửu Long gồm 7 bước cụ thể sau:
Bước 1: Nghiên cứu mục tiêu của bài dạy và phân tích trình độ của học viên.
Bước 2: Xác định phần nội dung có thể xây dựng, chuyển tải thành tình huống dạy
học.
Bước 3: Nghiên cứu, phân tích các tình huống dạy học đã được xây dựng trước có liên
quan đến nội dung dạy học để hỗ trợ cho việc thiết kế tình huống dạy học.
Bước 4: Thu thập các nguồn thông tin, học liệu.
Bước 5: Thiết kế tình huống dạy học
Bước 6: Thử nghiệm và thiết kế lại tình huống dạy học cho hoàn chỉnh.
Bước 7: Dự kiến cách thức và kỹ thuật sử dựng tình huống dạy học.
Có minh họa quy trình thiết kế tình huống dạy học bằng ví dụ cụ thể
* Chuẩn bị giáo án
- Thiết kế giáo án cả một bài trong Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó có phần sử dụng dạy học giải quyết vấn đề; lựa chọn
phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp cho từng nội dung bài học. (Xem phụ lục - giáo
án).
- Chuẩn bị giáo án điện tử, trình chiếu MS PowerPoint.
iii). Chuẩn bị các điều kiện, phương tiện cần thiết để dạy học
Song song với việc xây dựng các tình huống có vấn đề, giảng viên phải lập kế hoạch
xoay quanh những mục tiêu mà buổi học cần phải làm rõ. Kế hoạch bao gồm:
+ Dự kiến phân chia nhóm học tập.
+ Dự kiến phân chia tài liệu cho các nhóm.


+ Dự kiến giao nhiệm vụ học tập.
+ Dự kiến nội dung và cách kết luận của giảng viên về các tình huống có vấn đề.
Bên cạnh đó giảng viên cũng quan tâm chuẩn bị các điều kiện, phương tiện cần thiết
cho quá trình dạy học có sử dụng dạy học giải quyết vấn đề như: sự chuẩn bị bài đọc của

Khi thực hiện dạy học giải quyết vấn đề trên lớp, giảng viên cần chú ý kết hợp sử
dụng các phương pháp dạy học tích cực như: phương pháp đàm thoại, phương pháp thảo
luận nhóm, phương pháp nêu vấn đề…. cùng với sử dụng các kỹ thuật dạy học như: kỹ
thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật động não, kỹ thuật bản đồ tư duy… Trong khuôn khổ luận án
này, tác giả chỉ trình bày mang tính gợi mở một số phương pháp và kỹ thuật dạy học sau:
 Phương pháp đàm thoại:
Có thể thực hiện phương pháp đàm thoại trong dạy học Phần Những vấn đề cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh qua các bước sau:
Bước 1: Giảng viên đưa ra câu hỏi
Bước 2: Giảng viên định hướng, dẫn dắt học viên trả lời câu hỏi
Bước 3: Giảng viên nhận xét và rút ra kết luận
 Phương pháp thảo luận nhóm:
Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học giải quyết vấn đề Phần Những
vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh có thể tiến hành theo các
bước:
Bước 1: Chuẩn bị thảo luận
Bước 2: Giảng viên chia lớp thành các nhóm, đặt tên cho nhóm; bầu, chọn Trưởng
nhóm; phân công vị trí, thời gian thảo luận; giao nhiệm vụ thảo luận cho các nhóm
Bước 3: Các nhóm tiến hành thảo luận dưới sự điều khiển, phân công của Trưởng
nhóm.
Bước 4: Trình bày kết quả thảo luận của các nhóm.
Bước 5: Giảng viên nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức.
 Kỹ thuật đặt câu hỏi:
Sử dụng câu hỏi có hiệu quả đem lại sự hiểu biết lẫn nhau giữa giảng viên và học
viên. Kỹ năng đặt câu hỏi càng tốt thì mức độ tham gia của học viên vào bài học càng
nhiều; học viên sẽ tích cực, hứng thú hơn trong học tập.
Trong dạy học Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, giảng viên cần đặt câu hỏi hướng vào các mục đích sau:
Thứ nhất: Kích thích, dẫn dắt học viên suy nghĩ, khám phá tri thức mới, tạo điều kiện
cho học viên tham gia vào quá trình dạy học

lĩnh vực của mục tiêu dạy học môn học
Kiểm tra, thi Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh cần đưa ra nội dung trên 6 mức độ (1- Nhớ, 2- Hiểu, 3- Vận dụng, 4- Phân tích, 5- Đánh


giá, 6- Sáng tạo) và cần đặc biệt chú ý đến câu hỏi kiểm tra mức độ đánh giá và sáng tạo để
phát huy năng lực của học viên.
* Việc ra đề kiểm tra, thi phải luôn dựa trên quan điểm phát huy tinh tích cực học tập
của học viên
Kiểm tra, thi Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh phải khiến cho học viên tự giác, chủ động, linh hoạt, trong lĩnh hội và vận dụng kiến
thức, kỹ năng. Mỗi một đề kiểm tra, thi đều phải cố gắng tạo điều kiện cho tất cả các đối
tượng học viên được suy nghĩ tìm tòi, khám phá. Nội dung đề kiểm tra, thi cần gắn liền với
thực tiễn cuộc sống và thực tiễn công tác của học viên.
* Thực hiện đúng quy trình kiểm tra, thi kết quả học tập Phần Những vấn đề cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy năng lực hoạt động thực
tiễn của học viên
Quy trình kiểm tra, thi Phần Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh gồm các bước sau:
Bước 1: Xác định mục đích, hình thức của đề kiểm tra, thi
Bước 2: Xây dựng câu hỏi kiểm tra, thi
Bước 3: Xây dựng đáp án, thang điểm
Bước 4: Tổ chức kiểm tra, thi
Bước 5: Chấm bài
Bước 6: Rút kinh nghiệm sau khi kiểm tra, thi
3.2.4. Biện pháp hướng dẫn tự học theo kiểu dạy học giải quyết vấn đề Phần Những vấn
đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Với kiểu dạy học giải quyết vấn đề, không những đòi hỏi học viên phải thực hiện tốt
việc tự học, mà còn phải có cách tự học đúng đắn, phù hợp với kiểu dạy này. Do đó khi xây
dựng kế hoạch học tập, học viên phải được hướng dẫn về mục tiêu, phương pháp tự học.