1

LUẬN ĐIỂM “CÁN BỘ LÀ CÁI GỐC CỦA MỌI CÔNG VIỆC”
VÀ VẤN ĐỀ CÁN BỘ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Trong bất kỳ thời nào, giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng, cán bộ
cũng là vấn đề nổi lên hàng đầu và giữ một vấn đề rất trọng yếu. Nó chẳng
những có ý nghĩa quyết định đối với công tác xây dựng Đảng và việc tăng
cường vai trò lãnh đạo của Đảng, mà còn có ý nghĩa quyết định đối với cả
sự thành bại của cuộc đấu tranh cách mạng.
Trước hết, cán bộ là gì? Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí
Minh định nghĩa: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính
phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình dân
chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng, vì
vậy, cán bộ là cái gốc của mọi công việc”.
Khi rút ra những kinh nghiệm trong công tác của Đảng, Bác dạy: “Có cán bộ
tốt, việc gì cũng xong. Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt
hay kém”. Điều này được Người khẳng định và coi như một chân lý.
Vậy, trong điều kiện Đảng lãnh đạo thì công tác cán bộ bao gồm: Hiểu, biết,
lựa chọn, huấn luyện, sử dụng, cất nhắc, thương yêu, phê bình cán bộ…
Hiểu biết và lựa chọn cán bộ là một quy trình gắn liền với nhau. Thế nào là
hiểu biết cán bộ? “Biết người, cố nhiên là khó. Tự biết mình cũng không phải là
dễ”, “cho nên khi xem xét người, hiểu biết người, người ta thường mắc các
bệnh: tự cao, tự đại, ưa người ta nịnh mình, từ đó dễ có lòng yêu, ghét hoặc đem
một cái khuôn khổ chật hẹp mà lắp vào cho tất cả mọi người khác nhau”. Vì
vậy, xem xét để hiểu biết cán bộ phải có một quá trình, xem xét toàn diện, kể cả
lúc thuận lợi hay lúc khó khăn, khi đó, cái chất của người cán bộ mới bộc lộ.
Theo Bác, ở đời không ai có thể vẹn toàn, nhưng những người hăng hái công
tác, không ham khoe khoang, ăn nói ngay thẳng, không ham việc dễ, không




3

cùng với quá trình tổ chức thực hiện đường lối cách mạng cũng chính là do đội
ngũ cán bộ cốt cán của Đảng ngày một trưởng thành, thực hiện.
Chủ tich Hồ Chí Minh vừa là người truyền bá tư tưởng của Lenin về vai
trò của cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng, vừa là người đầu tiên vận dụng và
thực hiện trên thực tế tư tưởng đó vào chuẩn bị và tiên hành cách mạng ở nước
ta.
Để cán bộ làm đúng vai trò của minh đối với sự nghiệp chung thì vai trò
của tổ chức là đặc biệt quan trọng. Bởi vì, cán bộ chỉ vững mạnh khi gắn với tổ
chức. Bằng công tác tổ chức mà hình thành nên những bộ máy trong đó có
những cán bộ cụ thể, hoạt động trong mối liên hệ khăng khít với nhau và với bộ
máy của minh. Bác Hồ dạy rằng, Đoàn thể (tổ chức Đảng) phải biết tùy việc
mà dùng người, phải khéo lựa chọn, bố trí, sắp xếp, cân nhắc sao cho đúng
việc, đúng người để mọi người phát huy tác dụng cao nhất trong guồng máy
chung. Người nói “Dụng nhân như dụng mộc”. Ngoài ra còn phải biết kết
hợp giữa đào tạo lý luận, đào tạo trong trường hợp với việc đưa cán bộ vào
hoạt động thực tiễn để đào luyện nên những con người biết vận dụng lý
luận vào thực tiễn và biết từ thực tiễn mà đúc kết kinh nghiệm bổ sung cho
lý luận.
Đã là “cái gốc” thì phải được chăm sóc vun trồng. Từng ngày từng
giờ, người chăm lo cho hạnh phúc của nhân dân và chăm sóc đến cả đời
sống riêng của những cán bộ, nhân viên xung quanh mình. Theo quan niệm
của người, người cán bộ hay lo cho mọi người, hãy vì mọi người trước khi
đòi hỏi mình cũng phải được chăm sóc như mọi người. Đó là đạo đức cách
mạng, mà đạo đức đó là cái gốc của người cán bộ cách mạng. Đạo đức đó
đòi hỏi phải đặt lợi ích chung lên trên hết và trước hết. nhưng tuyệt nhiên
không được hiểu theo cách cực đoan rằng người cán bộ không được nghĩ
đến mình. Như vậy, người cán bộ chỉ có thể là cái gốc của mọi công việc với

cùng là “học để hành”
Trong huấn luyện cán bộ, người nói nhiều đến những nguyên tắc,
những phương châm huấn luyện mà đặc biệt lý luận phải đi đôi với thực tế,


5

học đi đôi với hành, huấn luyện phải thiết thực, không tham nhiều. Lý luận
theo Người là: “Sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp
những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử”,
còn thực tế là “Các vấn đề mình phải giải quyết là mâu thuẫn của sự vật”
“Huấn luyện phải chú trọng việc cải tạo tư tưởng”. người yêu cầu,
trong quá trình huấn luyện cán bộ phải hiểu rõ người học để “nâng cao khả
năng và cải tạo tư tưởng” cho họ, “phải huấn luyện” cho họ. Người đã nêu
rõ: Ta vẫn đứng một phía bài bản mà thuyết trình lý luận, còn tư tưởng của
học viên như thế nào ta chưa biết và có biết thì cũng chưa có lòng dũng cảm
để phê phán giúp họ sửa chữa. Lý luận liên hệ thực tế trước hết phải liên hệ
với bản thân, liên hệ để cải tạo bản thân người học.
Bác coi “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”. Huấn luyện cán
bộ có nhiều cách, có thể huấn luyện tại địa phương, hoặc có thể tập trung huấn
luyện dài hơn. Tùy từng loại và công việc của cán bộ mà huấn luyện, “làm việc
gì, học việc ấy”. Học lý luận phải liên hệ với thực tế và gắn liền với thực tiễn.
Nếu học lý luận mà đem triết lý khô khan nhồi nhét cho họ, học xong, họ không
biết đem lý luận đó vào đâu, vào công việc gì, “thế là lý luận suông, vô ích”.
Cho nên học lý luận phải nghiên cứu công việc thực tế, vận dụng vào công tác
thực tiễn “thế là lý luận thiết thực, có ích”.
Bác dạy: Học để làm việc. Làm người. Làm cách mạng… Học mà không biết
làm việc là vô cùng lãng phí, là có tội với Tổ quốc, với đồng bào.
Một trong những trọng tâm mà Bác nhấn mạnh đó là “cách đối với cán bộ”.
Người dạy: “Phong trào giải phóng sôi nổi, nảy nở ra rất nhiều nhân tài ngoài

không phê bình, thậm chí còn tâng bốc cấp trên thì đó là một hiện tượng rất xấu.
Những người chính trực, do đó sẽ không dám nói: “Thế là mất hết dân chủ trong
Đảng. Thế là nội bộ của Đảng âm u, cán bộ trở nên những cái máy, trong lòng
uất ức mà không dám nói ra…”. Cất nhắc cán bộ phải tuân thủ một trình tự.
Trước khi trao nhiệm vụ cần phải trao đổi kỹ với họ. Trong công tác cán bộ
không nên tự tôn, tự đại, mà phải lắng nghe, phải hỏi ý kiến cấp dưới “Nếu ý


7

kiến của họ không đúng, ta nên dùng thái độ thân thiết, giải thích cho họ hiểu.
Quyết không nên phùng mang, trợn mắt, quở trách, giễu cợt họ”. “Nếu vì lòng
yêu ghét, vì thân thích, nể nang, nhất định không ai phục, mà gây nên mối lôi
thôi trong Đảng. Như thế là có tội với Đảng, có tội với đồng bào…”
Hồ Chí Minh yêu cầu rất cao đối với công tác cán bộ đó là Phải “hiểu rõ
và đánh giá đúng cán bộ”. Bởi vì có hiểu rõ và đánh giá đúng cán bộ mới bố trí
và sử dụng đúng cán bộ. Có hiểu rõ và đánh giá đúng cán bộ mới phát hiện được
đúng ai là cán bộ tốt, ai là cán bộ xấu, có tài và ai bất tài. Có hiểu rõ và đánh giá
đúng cán bộ thì việc đề bạt cán bộ mới tránh được những thiếu sót, sai lầm. có
hiểu rõ và đánh giá đúng cán bộ mới kích thích được mặt tích cực và hạn chế
được mặt tiêu cực trong con người cán bộ.
Muốn đánh giá đúng cán cán bộ phải căn cứ vào những chuẩn mực nhất
định. Những chuẩn mực đó có thể thay đổi cho phù hợp với yêu cầu của từng
giai đoạn, từng thời kỳ cách mạng.
Phải “Khéo dùng cán bộ” khéo dùng cán bộ ở chỗ đặt người đúng việc, vì
việc mà đặt người, chứ không phải vì người mà đặt việc, tức là “nồi tròn úp
vung tròn” chứ không thể “nồi tròn úp vung vuông”. Người thường căn dặn
“Người đời ai cũng có chỗ hay chỗ dở. Ta phải dùng chỗ hay của người và giúp
người chữa chỗ dở. Dùng người cũng như dùng gỗ. Người thợ khéo thì gỗ to,
nhỏ, thẳng cong đều tùy chỗ mà dùng được”.

mình vẫn cứ bao dung, che tính tình phù hợp với mình mà tránh những người
tính tình không hợp với mình. Kết quả là họ làm bậy mà mình vẫn cứ bao dung,
che chở, bảo hộ, khiến cho họ ngày càng hư hỏng. Còn đối với những người
chính trực thì bới lông tìm vêt để trả thù. Như thế, cố nhiên làm hỏng cả danh
giá của người lãnh đạo.
Hồ Chí Minh nêu lên bốn tiêu chuẩn để lựa chọn cán bộ đó là:
Thứ nhất: là những người tỏ ra trung thành và hăng hái trong công việc và
trong đấu tranh.


9

Thứ hai: là những người có quan hệ mật thiết với dân, hiểu biết với dân,
luôn chú ý đến lợi ích của dân. Như thế dân mới tin cậy và nhận cán bộ đó là
người lãnh đạo của họ.
Thứ ba: là những người có thể phụ trách giải quyết các vấn đề trong hoàn
cảnh khó khăn. Ai sợ phụ trách và không có sáng kiến thì không phải là người
lãnh đạo. Người lãnh đạo đúng cần phải: khi thất bại không hoang mang, khi
thắng lợi không kiêu ngạo. Khi thi hành các nghị quyết gan góc không sợ khó
khăn.
Thứ tư: là những người luôn giữ đúng kỷ luật.
Trên cơ sở những tiêu chuẩn đó mà lựa chọn cán bộ và phải biết cách
dùng cán bộ cho đúng. Theo Hồ Chí Minh, người lãnh đạo phải có độ lượng vĩ
đại thì mới có thể đối với cán bộ một cách chí công, vô tư, không thành kiến,
khiến cho cán bộ không khỏi bị bỏ rơi.
Phải có tinh thần rộng rãi mới có thể gần gũi với những người mình
không ưa. Phải có tính chịu khó mới khỏi bị bọn vu vơ bao vây mà xa cách cán
bộ tốt. Phải có thái độ vui vẻ, thân mật, các đồng chí mới vui lòng gần gũi mình.
Muốn cho cán bộ yên tâm làm việc, theo Người, phải có gan cất nhắc cán bộ.
Cất nhắc cán bộ, phải vì công tác, tài năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm

cảnh lịch sử, xã hội nên khi đánh giá cán bộ, Hồ Chí Minh luôn đặt cán bộ trong
mối quan hệ toàn diện, nhiều chiều, phát triển và không định kiến ''một người
cán bộ khi trước có sai lầm, không phải sẽ sai lầm mãi. Cũng có cán bộ đến nay
chưa bị sai lầm nhưng chắc gì sau này không bị sai lầm? Quá khứ, hiện tại và
tương lai của mọi người không phải luôn luôn giống nhau... lúc cách mạng lên
cao thì hăng hái, lúc cách mạng gặp khó khăn thì đâm ra hoang mang'' hoặc
''nhận xét cán bộ không nên chỉ xét ngoài mặt, chỉ xét một lúc, một việc mà phải
xét kỹ cả toàn bộ công việc của cán bộ''. Theo Người, phải lấy tiêu chuẩn để
đánh giá ''cán bộ nào, phong trào ấy''. Một người cán bộ tốt phải là người có đủ
đức và tài, Hồ Chí Minh chỉ rõ: Đức là đạo đức cách mạng, là cần, kiệm, liêm,
chính, chí công vô tư; tài là người có khả năng hành động, làm việc mang lại
hiệu quả cao. Đức và tài phải thống nhất với nhau trong đó ''Đức là gốc''.


11

Một điều quan trọng nữa là người đánh giá cán bộ. Để đánh giá đúng, đòi
hỏi người đánh giá phải công tâm, vô tư, khách quan. Do đó, bản thân người
đánh giá cũng phải ''tự sửa mình'' để "nếu không biết sự phải trái của mình thì
không thể nhận rõ cán bộ tốt hay xấu''. Đặc biệt đánh giá cán bộ phải dựa vào
dân, lấy ý kiến của dân, đem ra tập thể bàn bạc và đi đến thống nhất.
Đánh giá đúng cán bộ để Đảng có kế hoạch huấn luyện cán bộ vì ''cán bộ là
tiền vốn của Đảng'', ''công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay
kém'', “Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh,
rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc, càng mài
càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.
Người căn dặn 5 vấn đề mà người cán bộ lãnh đạo phải thực hiện khi dùng
người:
''Mình phải độ lượng, vị tha thì mới có thể đối với cán bộ một cách chí
công -vô tư, không có thành kiến, khiến cán bộ không bị bỏ rơi''; ''Phải có tinh

phải luôn luôn kiểm soát cán bộ”. Do đó, phải thường xuyên theo dõi, giáo dục
quản lý, kiểm tra uốn nắn những khuyết điểm, sai lệch ở cán bộ.
Khi bố trí, sử dụng cán bộ phải luôn coi trọng nguyên tắc “đức là gốc, tài
là quan trọng”. Ngoài việc căn cứ vào tiêu chuẩn, còn phải căn cứ vào kết quả
hoàn thành nhiệm vụ làm thước đo. Coi trọng việc theo dõi, giám sát của quần
chúng làm căn cứ để bố trí, sử dụng cán bộ. Theo Bác, quần chúng “họ chẳng
những trông thấy những người tốt, việc tốt, mà họ cũng trông thấy những người
xấu, việc xấu trong Đảng”. Do đó “khi cất nhắc một cán bộ, mà phải xét rõ
người đó có gần gũi quần chúng, có được quần chúng tin cậy và mến phục
không”.
Bác chỉ rõ: khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm
nhiều. Nên chăng định kỳ cần có cơ chế đánh giá, thẩm định kết quả thực hiện
nhiệm vụ của cán bộ trong thời gian giữ chức vụ đó, một mặt “hiểu biết cán bộ”
khuyến khích mặt tốt, mặt khác cũng cảnh báo chỉ ra những hạn chế, khuyết
điểm để cán bộ khắc phục sửa chữa. Tạo lập cơ chế thưởng phạt nghiêm minh,
khách quan, công bằng để khuyến khích cán bộ phấn đấu, rèn luyện trưởng
thành.


13

Cuối cùng, Hồ Chí Minh kết luận: Cách đối xử với cán bộ là một điểm
trọng yếu trong tổ chức công việc. Cách đối xử có khéo, có đúng thì mới thực
hiện được nguyên tắc vấn đề “cán bộ quyết định mọi việc”. Phê bình, xử phạt,
cho đúng chẳng những không làm mất thể diện và uy tín của cán bộ, của Đảng,
trái lại, còn làm cho sự lãnh đạo đó mạnh mẽ hơn, thiết thực hơn, do đó mà uy
tín thể hiện càng tăng thêm.
Cán bộ là cái gốc của công việc do đó việc lựa chọn người lãnh đạo, cán bộ
tài giỏi, đủ đức đủ tài là một trong những nhân tố quyết định trực tiếp đối với sự
phát triển của mỗi quốc gia. Từ yêu cầu của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ