1

TƯ TƯỞNG CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH LÃNH ĐẠO

TRONG TÁC PHẨM “SỬA ĐỔI LỐI LÀM VIỆC”. Ý
NGHĨA ĐỐI VỚI
CÔNG TÁC XÂY DỰNG, CHỈNH ĐỐN ĐẢNG TA HIỆN
NAY
Là người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, sinh thời Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã không ngừng chăm lo xây dựng, rèn luyện Đảng ta thành một
Đảng mácxít thật sự vững mạnh để lãnh đạo nhân dân thực hiện thắng lợi các
mục tiêu, lý tưởng cách mạng. Từ nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn,
Người đã khái quát nên một hệ thống các luận điểm có tính quy luật về xây
dựng Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cùng với sự nghiệp cách mạng vĩ đại của mình, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nhiều tác phẩm có giá trị
to lớn. Đặc biệt, mỗi khi cách mạng Việt Nam chuyển sang một giai đoạn
mới, Người lại có những bài nói, bài viết và tác phẩm quan trọng, thể hiện
một tư duy thống nhất, biện chứng, xuyên suốt về công tác củng cố đội ngũ
của đội tiên phong của dân tộc. Trong đó, tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" của
Người đã đáp ứng kịp thời cho công tác xây dựng Đảng trong điều kiện mới.
Từ sau cách mạng Tháng Tám - 1945, Đảng ta trở thành Đảng cầm
quyền, nhiệm vụ của Đảng có sự thay đổi căn bản, Đảng vừa lãnh đạo toàn
dân tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vừa lãnh đạo phát triển
kinh tế, xây dựng cuộc sống mới ở những vùng giải phóng, thực hiện "diệt
giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm". Điều đáng quan tâm hơn, trở thành Đảng
cầm quyền nên phần lớn đảng viên có chức, có quyền, do vậy chưa đầy một
năm những bệnh tật của một Đảng cầm quyền như V.I.Lênin từng cảnh báo
đã nảy sinh như: Bệnh địa phương chủ nghĩa, óc bè phái, óc quân phiệt quan
liêu, óc hẹp hòi, ham chuộng hình thức, làm việc lối bàn giấy, ích kỷ kiêu


giám sát phê bình góp ý của quần chúng. Đối với tổ chức đảng phải tăng
cường tự phê bình và phê bình; đối với quần chúng phải phát huy quyền dân
chủ.
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về "Cách lãnh đạo" còn chỉ ra
rằng: Một là, sau khi có đường lối, chính sách đúng thì việc lựa chọn, bố trí
cán bộ phù hợp với yêu cầu, nội dung, tính chất của nhiệm vụ, công việc có ý
nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách. Theo
người: "Chọn người và thay người cũng là vấn đề quan trọng của việc lãnh
đạo" 2. Theo quan điểm của Người, việc bổ nhiệm cán bộ có lên có xuống là
chuyện bình thường, trong đó cần chú ý tới 3 hạng cán bộ và cách xử lý đối
với từng hạng: Người có năng lực yếu quan liêu, không làm được việc thì
phải thải; người mắc bệnh công thần, vô ý thức tổ chức kỷ luật thì phải thi
1
2

Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, 1995, t.5, tr.287
Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, 1995, t.5, tr.286


6

hành kỷ luật và bố trí ở cương vị thấp hơn cương vị đang đảm nhận; người chỉ
nói mà không làm, tuy thật thà, trung thành, nhưng không có năng lực làm
việc cũng không nên dùng.
Hai là, nắm vững đường lối, chính sách của Đảng để tuyên truyền,
giải thích và tổ chức quần chúng thực hiện, nhưng phải từ "điểm" đến "diện",
coi trọng xây dựng và phát huy vai trò lực lượng nòng cốt trong cán bộ và
trong quần chúng. Đường lối, chính sách của Đảng là phương hướng hành
động của quần chúng, là cơ sở để thống nhất tư tưởng và hành động chung
cho phong trào quần chúng, nên bất kỳ việc gì, nếu không có chính sách

Minh về "Cách lãnh đạo" của Đảng nói chung và phong cách của người cán
bộ, đảng viên nói riêng. Ta thấy đây là sự phát triển tư duy của Chủ tịch Hồ
Chí Minh về phương thức lãnh đạo của Đảng và phong cách của người cán bộ
cách mạng. Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo bằng đường lối và đường lối
đó phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và phù hợp với sức dân. Phải triển
khai, tổ chức thực hiện tốt. Phải qua kiểm tra, kiểm soát, không có kiểm tra
coi như không có lãnh đạo. Trong tất cả các khâu lãnh đạo của Đảng, cũng
như phong cách của người cán bộ, đảng viên đều nổi bật lên vấn đề mà được
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định là bất kỳ công việc gì cũng phải dùng hai
cách lãnh đạo sau đây: Một là, liên hợp chính sách chung với sự chỉ đạo
riêng; hai là, liên hợp người lãnh đạo với quần chúng. Có như vậy, Đảng mới
thu phục được quần chúng, mới nắm giữ được quyền lãnh đạo, mới hoàn
thành nhiệm vụ của đội tiên phong.
Hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo toàn
xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường và tình hình quốc tế có những biến
động phức tạp. Đảng ta càng ý thức rất rõ trách nhiệm và vinh dự của mình
đối với đất nước và dân tộc. Đảng cầm quyền có nghĩa là Đảng nắm vai trò
lãnh đạo chính quyền, củng cố chính quyền thật vững mạnh, lãnh đạo toàn xã
hội, chịu trách nhiệm trước nhân dân, trước dân tộc. Khi đã trở thành đảng
cầm quyền, Đảng không chỉ đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân, mà
còn đại biểu cho lợi ích của toàn thể nhân dân lao động, trở thành đội tiên
phong chính trị của cả dân tộc.
Qua 20 năm tiến hành đổi công cuộc đổi mới, phương thức lãnh đạo
và phong cách công tác của Đảng ta, từ Trung ương đến cơ sở, của mỗi cán
bộ, đảng viên đã có những đổi mới rất quan trọng theo hướng dân chủ tập thể


10

hơn, đúng nguyên tắc, sâu sát cơ sở, bám sát thực tiễn hơn, vừa bảo đảm sự

Hiến pháp, pháp luật, kế hoạch, các chương trình công tác lớn của Nhà
nước; bố trí đúng cán bộ và thường xuyên kiểm tra việc tổ chức thực hiện.
Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay Nhà nước; trái lại, phát huy
mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước trong quản lý đất nước và
xã hội....Đổi mới phương thức lãnh đạo gắn với đổi mới phong cách và lề lối
làm việc thật sự dân chủ, thiết thực, nói đi đôi với làm”.
Như vậy, trong giai đoạn hiện nay, đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng có nghĩa là Đảng phải làm đúng chức năng lãnh đạo, đồng thời phát huy
mạnh mẽ vai trò của cơ quan chính quyền và đoàn thể quần chúng. Các cấp
uỷ đảng không làm thay những công việc thuộc chức năng quản lý, điều hành
của chính quyền. Sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là làm cho Nhà
nước thực sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân, một Nhà nước vững mạnh,
có hiệu quả, hoạt động năng động theo đúng chức trách và thẩm quyền, theo
đúng đường lối, quan điểm của Đảng và gắn bó chặt chẽ với nhân dân.
Đảng lãnh đạo không phải là Đảng thay thế Nhà nước quản lý, điều
hành các công việc hay thay thế nhân dân làm chủ Nhà nước, mà để phát huy
mọi sáng tạo của nhân dân, tổ chức nhân dân xây dựng Nhà nước của mình và
dùng Nhà nước để xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đảng và Nhà nước bảo đảm và
thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, phấn đấu vì lợi ích của nhân dân.
Với những thủ đoạn của chiến lược "Diễn biến hoà bình", hiện nay
các thế lực thù địch đang mưu toan kích động nhằm chia rẽ Đảng với Nhà
nước, đối lập Đảng, Nhà nước với nhân dân, thực hiện ý đồ xoá bỏ sự lãnh
đạo của Đảng, lật đổ chính quyền, thủ tiêu chế độ xã hội chủ nghĩa, đòi hỏi
Đảng, Nhà nước và nhân dân ta phải luôn cảnh giác với những mưu toan này.
Không thể tách rời hoặc đối lập Đảng với Nhà nước, cũng không thể đồng
nhất Đảng với Nhà nước. Đảng lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo hệ thống chính
trị nhưng đồng thời Đảng lại là một bộ phận của hệ thống chính trị, một thành


12

13

nghiệm sáng tạo của quần chúng. Một biện pháp quan trọng nữa là phải
nghiêm túc thực hiện chế độ bắt buộc cán bộ ở mỗi cương vị công tác, trước
hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý, thường xuyên đi sát cấp dưới và cơ sở để
tìm hiểu tình hình, lắng nghe ý kiến của quần chúng, của cấp dưới và cơ sở,
nghiên cứu và tổng kết những kinh nghiệm sáng tạo của quần chúng, của địa
phương và cơ sở.
Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về "Cách lãnh đạo" trong tác
phẩm "Sửa đổi lối làm việc" cũng là những căn cứ quý báu để xây dựng nội
dung, yêu cầu về phong cách, tác phong công tác của đội ngũ cán bộ chính trị,
chính uỷ, chính trị viên trong quân đội ta hiện nay. Trên thực tế, một bộ phận
cán bộ chính trị còn biểu hiện những hạn chế như: Việc quán triệt, nhận thức
đường lối, nghị quyết, chính sách của Đảng chưa chắc; có lúc còn thiếu tin
tưởng vào khả năng tổ chức thực hiện của tổ chức đảng, năng lực cụ thể hoá
chủ trương, nghị quyết thành kế hoạch tổ chức thực hiện cụ thể còn nhiều hạn
chế. Khả năng tư duy còn nặng nề giáo điều, máy móc; công tác tổ chức thực
tiễn còn mang tính chủ quan, mệnh lệnh, thiếu dân chủ, độc đoán, chủ nghĩa
kinh nghiệm... Do vậy, đặt ra vấn đề cấp thiết phải tổ chức bồi dưỡng, rèn
luyện phương pháp, tác phong cho đội ngũ cán bộ chính trị, chính uỷ, chính
trị viên trong quân đội để đáp ứng yêu cầu của tình hình, nhiệm vụ mới. Nhất
là trong tình hình hiện nay, toàn quân đang triển khai thực hiện Nghị quyết
Đại hội X của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ VIII và
Nghị quyết 51 của Bộ Chính trị (khoá IX) “Về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế
lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế
độ chính uỷ, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”.
Trước hết, phải bồi dưỡng kiến thức toàn diện, năng lực tiến hành
công tác đảng, công tác chính trị kết hợp với xây dựng phương pháp tư duy
biện chứng. Công tác bồi dưỡng phẩm chất, năng lực cho đội ngũ cán bộ




15

điểm, coi trọng công tác sơ kết, tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm, qua đó
mà bồi dưỡng, nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực cho đội ngũ cán bộ
chính trị các cấp. Khắc phục việc tổng kết, rút kinh nghiệm mang tính hình
thức, kém hiệu quả, gây mất thời gian, công sức và kinh phí.
"Sửa đổi lối làm việc" là một tác phẩm quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về công tác xây dựng Đảng. Đây là tác phẩm có tính lý luận, tính chiến
đấu và tính thực tiễn sâu sắc. Mặc dù tác phẩm không dài lắm nhưng đã bao
quát những vấn đề rộng lớn trong toàn bộ các mối quan hệ và các nguyên tắc,
phương pháp, lề lối, cách thức làm việc của Đảng, Nhà nước và của cán bộ,
đảng viên mà trung tâm là mối quan hệ giữa người với người. Người cán bộ,
đảng viên được coi như là khâu trung tâm của các mối quan hệ ấy. Đảng viên,
cán bộ là những chiến cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Mọi việc
thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. "Sửa đổi lối làm việc" là
khắc phục khuyết điểm, phát huy ưu điểm của đội ngũ cán bộ, đảng viên, là
sửa đổi “Cách lãnh đạo”, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để xây
dựng mối quan hệ tốt hơn giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
Kết luận: Tư tưởng Hồ Chí Minh là di sản tinh thần vô cùng quý báu
của Đảng và dân tộc ta. Bước vào thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước, sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí
Minh cũng như chủ nghĩa Mác - Lênin càng trở nên quan trọng và cần thiết
hơn bao giờ hết. Học tập, quán triệt những quan điểm cơ bản và vận dụng có
hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn quá trình lãnh đạo, đặc biệt là tư
tưởng về “Cách lãnh đạo” nhằm không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo,
nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng là nhân tố
quyết định thắng lợi của toàn bộ sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và
lãnh đạo.