MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ
CỦA BAN CÁN SỰ LỚP TRONG TIẾT THỂ DỤC
Ở TRƯỜNG THCS NGA THỦY
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong trường học nếu như các môn văn hóa: Toán, Văn, Lí, Hóa… cung cấp
cho các em những kiến thức về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội … thì giáo
dục thể chất (GDTC) lại là môn học góp phần nâng cao sức khoẻ, phát triển thể
lực, rèn luyện cơ thể, hình thành các kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong đời sống
của các em. Đồng thời GDTC còn góp phần giáo dục ý chí, phẩm chất đạo đức,
thẩm mỹ, tính sáng tạo của con người. Cũng như các môn học khác, trên tinh
thần đổi mới dạy học toàn diện như hiện nay thì GDTC cũng đòi hỏi sự đổi mới
đồng bộ cả mục đích, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học, đặc biệt
chú trọng đến việc đổi mới phương pháp giảng dạy: Giảm lý thuyết, tăng thực
hành, phát huy khả năng tự học của học sinh trong đó có sự tự quản lý chỉ đạo
và tự đánh giá nhận xét của các HS. Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn
2011 – 2020 ban hành kèm theo Quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của
Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: "Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh
giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo và năng lực tự học của người học"
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy nhiều năm, thấm nhuần những chủ
trương đường lối chỉ đạo, nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của phương pháp
dạy học đổi mới, tham gia tiếp thu nhiều đợt chuyên đề, song bản thân nhận thấy
những phương pháp dạy học đổi mới trước đây vẫn còn rất khô cứng, chưa thật
sự phát huy được năng lực HS. Trong đó GV vẫn đóng vai trò là chủ yếu, còn
HS chỉ đóng vai trò thứ yếu. Điều này tạo thói hư cho HS : Thiếu tính tự giác,
thói quen ỉ nại, thái độ thờ ơ, học đối phó, miễn cưỡng...Không phát huy được
tính sáng tạo, nhạy bén, năng động cho các em.
Trăn trở về vấn đề này bản thân đã tích cực nghiên cứu nội dung SGK, các tài
liệu tập huấn dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tham gia
học các chuyên đề thay SGK, đổi mới PPDH…xem các diễn đàn giáo dục, tham
gia sinh hoạt cụm chuyên môn, tổ chuyên môn, đặc biệt tích cực dự giờ các

II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng nhà trường:
Với tình hình thực tế trong nhà trường thì sân tập không đủ tiêu chuẩn, sân
hẹp, đường chạy ngắn, nắng bụi,…điều này đã làm ảnh hưởng đến chất lượng
giờ học.
2. Thực trạng của giáo viên:
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên gặp nhiÒu khó khăn như tài liệu viết
về môn TD còn ít, sân bãi và thiết bị phục vụ môn học chưa đảm bảo. Vì thế nếu
không nghiên cứu, sưu tầm, liên hệ và lựa chọn phương pháp thích hợp thì khi
đưa ra sẽ thiếu tính thực tế và học sinh cảm thấy nhàm chán. Do đó sẽ không
lôi cuốn học sinh học tập, gây tâm lí chán học, ngại học.
- Phần lớn ở mỗi trường THCS chỉ được biên chế một giáo viên thể dục, do
đó số tiết đảm nhiệm tối đa 20 tiết/ tuần. Số tiết này tương đối nhiều, cùng với
áp lực công việc nên GV rất vất vả, không tránh khỏi sự mệt mỏi, căng thẳng…
- Hơn nữa chỉ có một giáo viên giảng dạy môn thể dục nên việc thao giảng,
dự giờ, góp ý, rút kinh nghiệm để từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
cho bản thân còn nhiều hạn chế.
3. Thực trạng của học sinh:
-Phần lớn các em học sinh cho rằng môn giáo dục thể chất trong nhà
trường chỉ là môn phụ, nên các em có thái độ thờ ơ, không mấy chú tâm, và
nghĩ đây chỉ là giờ giải lao sau tiết học văn hoá căng thẳng. Điều này đã gây sự
khó khăn cho giáo viên trong khi giảng dạy.
-Nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có cả những học sinh
có năng khiếu thực sự về bộ môn này, các em không có thời gian để tham gia
hoạt động và luyện tập TDTT nhiều.

2


-Mt số hc sinh hc yu, ngi hc, tõm lớ khụng bỡnh thng... nờn

kh nng iu hnh lp tt, phỏt huy tớnh t hc, t tin, nng ng, sỏng to,
ng thi h tr giỏo viờn trong gi hc. Tụi quyt nh a ra Mt s bin
phỏp nhm phỏt huy vai trũ ca ban cỏn s lp trong tit hc th dc l
iu rt cn thit, hon ton phự hp vi xu th i mi dy hc hin nay theo
nh hng phỏt trin nng lc hc sinh.
III. NHNG GII PHP V T CHC THC HIN:
1. La chn i ng Ban cỏn s lp
Vi kinh nghim ging dy nhiu nm, tụi thy mt trong nhng yu t em
li s thnh cụng cho giỏo viờn ú chớnh l khõu la chn i ng ch huy tt.
Chớnh vỡ th nờn tụi ó xõy dng tiờu chun la chn c mt cỏch chớnh
xỏc i ng ch huy, lm cỏnh tay phi c lc giỳp tụi em li s thnh cụng
cho gi dy.
Tiờu chun: - Tỏc phong nhanh nhn, hot bỏt.
- Ging núi to, rừ rng, mch lc.
- Vui v, hũa nhó vi bn bố, c bn bố tớn nhim.
Thụng thng giỏo viờn cú th ly ngay ban cỏn s lp. Vỡ õy l nhng
hc sinh u tỳ v xut sc ó c hc sinh trong lp bu chn v giỏo viờn ch
nhim tớn nhim. Song ụi khi trong quỏ trỡnh ging dy nu giỏo viờn phỏt hin
c nhng hc sinh khỏc m khụng thuc ban cỏn s lp nhng cú nng lc v
t cht ca mt ngi ch huy tt thỡ giỏo viờn cú th la chn bi dng.
2. T chc lp tp hun v k nng ch huy cho Ban cỏn s lp
Ngay t u nm hc 2014-2015, tụi ó t chc lp tp hun cho ton th Ban
cỏn s lp ca cỏc chi i ó c la chn, nhm cung cp cho cỏc em nhng k
nng cn thit ca mt ngi ch huy.

3


Đối tượng tham gia: Ban cán sự của các lớp
Thời gian: 1 buổi

- Nhảy cao- Nhảy xa
- Môn thể thao tự chọn

Cách thức bồi dưỡng
Tập trung thành lớp, học
vào buổi sáng chủ nhật.
Tập trung thành lớp, học
vào buổi sáng chủ nhật
Tập trung thành lớp, học
vào buổi sáng chủ nhật

* Với nội dung bồi dưỡng trong tháng 9,10:
Giáo viên cần tập và rèn luyện cho ban cán sự những kĩ năng sau:
- Về đội hình đội ngũ(ĐHĐN): Biết phân biệt động lệnh, dự lệnh và đâu
là khẩu lệch, thực hiện tốt cách biến đổi ĐHĐN.
- Về bài thể dục phát triển chung: Biết chính xác về biên độ, phương
hướng, nhịp điệu bài TD. Biết thở đúng khi thực hiện các động tác trong bài.
- Về chạy nhanh:
+ Biết được một số tư thế xuất phát: Như: Mặt hướng chạy xuất phát;
Lưng hướng chạy xuất phát; Vai hướng chạy xuất phát. Đồng thời nắm
được khẩu lệnh xuất phát, tư thế chuẩn bị trước khi xuất phát.

5


+ Đi nhanh chuyển sang chạy: Biết cách đi tăng dần tốc độ trong 5 đến 10
bước, sau đó chuyển thành chạy nhanh.
+ Đứng tại chỗ đánh tay: Biết thực hiện kĩ thuật đánh tay nhịp nhàng theo
tín hiệu, góc độ giữa cánh tay và cẳng tay nhỏ dần đến mức độ hợp lí. Chủ
yếu đánh mạnh khủyu tay ra phía sau.

sự chỉ đạo của ban cán sự qua tiết học
Để hình thành và rèn luyện cho các em trong Ban cán sự lớp những kĩ
năng cần thiết của một người chỉ huy một cách thường trực, liên tục thì ban đầu
khi học sinh và cả ban chỉ huy lớp chưa quen với cách làm việc này, giáo viên
có thể giao nhiệm vụ điều hành lớp ở một số khâu nhất định như: Tập trung lớp
học, hướng dẫn các bạn trong lớp khởi động, tập bài thể dục giữa giờ. Sau nhiều
tiết học, khi các em đã quen và thành thạo kĩ năng này thì giáo viên có thể giao
6


cho các em hoàn toàn chỉ đạo lớp trong các tiết học ôn tập. Lúc này giáo viên
chỉ cần đóng vai trò giám sát, nhắc nhở, sửa sai cho học sinh. Đồng thời giáo
viên quan tâm động viên, nhắc nhở các học sinh khác tập luyện có ý thức.
* Tiết dạy minh họa môn thể dục lớp 7.
Tiết:14
Đội hình Đội ngũ – Chạy nhanh – Chạy bền
A. Mục tiêu:
*Về kiến thức: Học xong bài học này học sinh cần phải nắm được các kiến thức
sau:
- Cách đổi chân khi sai nhịp, biến đổi đội hình, đi đều vòng trái (phải),
yêu cầu hiểu và thực hiện chính xác từng động tác.
- Học sinh hiểu được khẩu lệnh và thực hiện đúng, đều, đẹp các nội dung
đã học.
- Củng cố lại kiến thức trong kỹ năng chạy bước nhỏ, nâng cao đùi, đạp
sau – xuất phát cao chạy nhanh 40 – 60m
- Nắm được một số trò chơi: yêu cầu và thực hiện tương đối chính xác các nội
dung trên.
* Về kĩ năng:
Rèn luyện thành thạo cho học sinh các kĩ năng: Quan sát, kĩ năng đội hình
đội ngũ, kĩ năng chạy nhanh, kĩ năng chạy bền.


GV

- GV quan sát và nhắc nhở HS thực hiện

7


II. Phần cơ bản.
1. Ôn tập ĐHĐN.

30’

- Giáo viên phổ biến những nội dung
chính trong buổi học, sau đó giao cho
chỉ huy hoạt động.
- Chỉ huy phân lớp thành 2 nhóm, phân
công nội dung học cho từng nhóm.
Nhóm 1: Ôn tập ĐHĐN
Nhóm 2: Chạy nhanh
Sau đó chuyển đổi nội dung ngược lại.
+ Ôn lại các kỹ năng còn yếu:
*Với nội dung ôn tập ĐHĐN:
- Đổi chân khi sai nhịp
3 lần
- HS thực hiện động tác sai:
- Biến đổi ĐH: 0 – 2 - 4
3 lần
+ Đổi chân khi sai nhịp: Một số HS
0–3–6–9

Một số HS thực hiện sai tư thế xuất
phát (HS số 1 hàng 1) : Đứng tư thế
cùng tay cùng chân, khi chạy đặt cả bàn
chân xuống đất.
- Cán sự chỉnh sửa động tác:
8


3. Chạy bền.
Trò chơi: “ Người thừa thứ 3”
III. Phần kết thúc.
5’
1. Thả lỏng.
Từ đội hình chơi xếp thành 4
hàng ngang thả lỏng.
2.Giữ nguyên đội hình thả lỏng
giáo viện nhận xét kết quả giờ
học.
3. Giao bài tập về nhà.

+ Đứng chân trước chân sau rộng hơn
vai, chân trước khuỵu, nhún 3 nhịp với
kết hợp đánh tay, nhịp 4 nhảy đổi chân.
+ Chân thuận để trước, tay cùng bên
với chân thuận đánh ra sau, chân chạm
đất bằng nửa bàn chân trên.
- GV quan sát và hỗ trợ cán sự lớp.
- Chi huy chỉ đạo cả lớp tập theo tín hiệu.
- GV phổ biến cách chơi sau đó cho
học sinh chơi trò chơi này là nhằm phát

*

*
*

*
*

*
*

*chỉ huy
Một số hình ảnh của tiết học:

Cán sự lớp hướng dẫn lớp thực hiện động tác vươn thở
9


Cán sự lớp chỉnh sửa động tác biến đổi đội hình 0-2-4

Cán sự lớp chỉnh sửa tư thế xuất phát

10


Cán sự lớp hướng dẫn lớp thực hiện động tác nâng cao đùi
4. Phối hợp cùng với giáo viên tổng phụ trách đội tổ chức cuộc thi nghi
thức đội cho toàn trường
Hoạt động này đã được tổ chức vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh (26/3/2015).

nếp của nhà trường.
Một số hình ảnh của cuộc thi:

Phần thi: Bài TD của chi đội 8B

Phần thi: Múa hát sân trường của chi đội 9B
12


Phần thi : Nghi thức đội của chi đội 7A
IV. KIỂM NGHIỆM:
Sau khi triển khai biện pháp nhằm phát huy vai trò chỉ đạo của ban cán sự lớp
trong nhiều tiết học. Tôi đã trực tiếp kiểm tra lại bằng cách cho các em điều
hành tiết học và đã thu được kết quả như sau:
Tổng
số HS được
kiểm tra
76

Không biết

SL
0

%
0

Vận dụng thành
thạo


- Lựa chọn đội ngũ Ban cán sự lớp
- Tổ chức lớp tập huấn về kĩ năng chỉ huy cho Ban cán sự lớp
- Xây dựng kế hoạch và tổ chức bồi dưỡng, rèn luyện thói quen tập luyện
cho học sinh dưới sự chỉ đạo của ban cán sự
- Phối hợp cùng với giáo viên tổng phụ trách đội tổ chức cuộc thi nghi thức
đội cho toàn trường.
Tuy nhiên, các giải pháp trên mới chỉ là một trong những giải pháp nhỏ góp phần
đổi mới pp dạy học. Để nâng cao chất lượng dạy học về lâu dài, thời gian tới đây
chúng tôi tiếp tục triển khai tập huấn tiếp cho các em học sinh là tổ trưởng của
các tổ và mở rộng trong phạm vi học sinh toàn trường để làm sao mỗi học sinh
đều có khả năng thực hiện được vai trò chỉ đạo. Đồng thời giúp các em thấy tự
tin vào bản thân khi tham gia sinh hoạt trại hè ở địa phương.
2. Đề xuất
2.1. Đối với Sở GD&ĐT, Bộ GD&ĐT:
Cần bổ sung thêm tài liệu về môn học này
2.2. Đối với nhà trường::
Nhà trường cần xây dựng sân bãi thể dục hợp lí để học sinh có điều kiện tập
luyện nhằm nâng cao chất lượng môn học.
Chắc chắn kinh nghiệm chúng tôi trình bày trên đây còn có những thiếu sót.
Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và những người quan
tâm đến nội dung này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 15 tháng 4 năm 2015
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
NGƯỜI VIẾT