1

Hồ Chí Minh bàn về mối quan hệ biện chứng giữa quét sạch
chủ nghĩa cá nhân và nâng cao đạo đức cách mạng. ý nghĩa đối với xây
dựng đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên hiện nay
-------------------Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề đạo đức và
việc tu dưỡng đạo đức của người cách mạng. Xuất phát từ yêu cầu của thực
tiễn đất nước, Người luôn đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên trước hết phải quét
sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng, coi đó là một trong
những điều kiện tiên quyết nhất để người cán bộ, đảng viên phấn đấu hoàn
thành nhiệm vụ vẻ vang của mình và thực sự trở thành người hoạt động cách
mạng chân chính. Trên thực tế, chính Hồ Chí Minh là tấm gương tiêu biểu,
sinh động và trong sáng nhất của nền đạo đức cách mạng Việt Nam.
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và yêu cầu người
cách mạng phải nâng cao đạo đức cách mạng
Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng và là một trong những
lãnh tụ cách mạng quan tâm nhiều nhất đến vấn đề đạo đức. Khi đề cập đến
đạo đức cách mạng, tuy Người đã diễn đạt bằng nhiều cách trong những hoàn
cảnh và thời điểm khác nhau, nhưng tựu chung lại, trong nhiều nội dung diễn
đạt ấy luôn có điểm nhất quán ở chỗ: “Đạo đức cách mạng là bất kỳ ở cương
vị nào, bất kỳ làm công việc gì, đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một
lòng một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục
đích xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó
phải đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân”1. Có thể xem đây là định
nghĩa chung nhất về khái niệm đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh.
Vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm
lược lần thứ hai, để khắc phục những hiện tượng tiêu cực, những biểu hiện
lệch lạc về tác phong công tác xuất hiện trong cán bộ, đảng viên, đáp ứng yêu
1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 10, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr. 306.

việc gì giấu Đảng. Ngoài lợi ích của Đảng, không có lợi ích riêng phải lo


3

toan. Lúc Đảng giao cho việc, thì bất kỳ to nhỏ, đều ra sức làm cẩn thận. Thấy
việc phải thì làm, thấy việc phải thì nói. Không sợ người ta phê bình mình, mà
phê bình người khác cũng luôn luôn đúng đắn.
c) TRí vì không có việc tư túi nó làm cho mù quáng, cho nên đầu óc
trong sạch, sáng suốt. Dễ hiểu lý luận. Dễ tìm phương hướng. Biết xem
người, biết xét việc. Vì vậy, mà biết làm việc có lợi, tránh việc có hại cho
Đảng, biết vì Đảng mà cất nhắc người tốt, đề phòng người gian.
d) DũNG là dũng cảm, gan góc, gặp việc phải có gan làm. Thấy khuyết
điểm có gan sửa chữa. Cực khổ, khó khăn, có gan chịu đựng. Có gan chống
lại những sự vinh hoa, phú quý, không chính đáng. Nếu cần, thì có gan hy
sinh cả tính mệnh cho Đảng, cho Tổ quốc, không bao giờ rụt rè, nhút nhát.
đ) LIÊM là không tham địa vị. Không tham tiền tài. Không tham sung
sướng. Không ham người tâng bốc mình. Vì vậy mà quang minh chính đại,
không bao giờ hủ hoá.
Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ.
Đó là đạo đức cách mạng. Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu. Nó
là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà
vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người.
Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn.
Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo
đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân
dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công
việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ
hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”1.
Như vậy là từ các khái niệm đạo đức cũ nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm, Hồ

mình, để làm việc cho lâu dài. Lười biếng là kẻ địch của chữ cần. Vì vậy, lười
biếng cũng là kẻ địch của dân tộc”.
Đề cập đến Kiệm, Người cho rằng: “Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ,
không hoang phí, không bừa bãi. Cần với Kiệm phải đi đôi với nhau, như hai
chân của con người”.
2

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr. 631-645.


5

Về Liêm, Người giải thích và dẫn chứng: “Liêm là trong sạch, không
tham lam… Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, những người làm quan không
đục khoét dân, thì gọi là Liêm, chữ liêm ấy chỉ có nghĩa hẹp… Ngày nay,
nước ta là Dân chủ cộng hoà, chữ Liêm có nghĩa rộng hơn; là mọi người đều
phải Liêm. Cũng như Trung là trung với Tổ quốc, Hiếu là hiếu với nhân dân;
ta không chỉ thương cha mẹ ta, mà còn phải thương cha mẹ người, phải làm
cho mọi người đều biết thương cha mẹ”.
Khi nói về Chính, Người viết: “Một người phải Cần, Kiệm, nhưng còn
phải Chính mới là người hoàn toàn. Trên quả đất, có hàng muôn triệu người.
Song số người ấy có thể chia làm hai hạng: người Thiện và người ác.
Trong xã hội, tuy có trăm công, nghìn việc. Song những công việc ấy có
thể chia làm hai thứ: việc Chính và việc Tà. Làm việc Chính, là người Thiện.
Làm việc Tà, là người ác. Siêng năng (cần), tần tiện (kiệm), trong sạch (liêm).
Chính là Thiện. Lười biếng, xa xỉ, tham lam, là ác, là tà.
Bất kỳ ở tầng lớp nào, giữ địa vị nào, làm nghề nghiệp gì, sự hoạt động
của một người trong xã hội có thể chia làm ba mặt:
1. Mình đối với mình.
2. Mình đối với người.

đó.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Nói tóm tắt thì đạo đức cách mạng là: Quyết
tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng. Đó là điều chủ chốt nhất.
Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối
chính sách của Đảng.
Đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích
riêng của cá nhân mình. Hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. Vì Đảng, vì dân
mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc.
Ra sức học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình và phê
bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng chí
mình tiến bộ”3.
Trên đây là những nội dung cơ bản của đạo đức mới, đạo đức cách mạng
theo quan điểm của Hồ Chí Minh. Điều này đã chứng tỏ rằng ở Hồ Chí Minh
luôn có sự thống nhất về tinh thần cách mạng cũng như phương pháp tư duy,
dù cho Người đã đưa ra nhiều cách định nghĩa khác nhau về nội hàm của đạo
đức cách mạng. Từ các khái niệm nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm đến cần, kiệm,
2
3

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 7, tr. 480.
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 9, tr. 285.


7

liêm, chính, chí công, vô tư; từ trung, hiếu đến thiện, ác… theo quan niệm của
Hồ Chí Minh cho thấy:
Hồ Chí Minh đã sử dụng hầu hết các khái niệm đạo đức cũ trong truyền
thống dân tộc để cải tạo, chuyển hoá nó thành các khái niệm đạo đức mới
bằng cách đưa vào đó những nội dung đã được phát triển, phù hợp với thực

đức mới, Hồ Chí Minh đã ý thức rất rõ về các quan hệ lợi ích, Người không
hề cực đoan nhấn mạnh lợi ích này hay lợi ích khác mà luôn thừa nhận trong
lợi ích chung có lợi ích riêng, muốn có lợi ích riêng thì trước hết phải quan
tâm đến lợi ích chung. Sự sáng tạo của Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nhất ở
chỗ, Người đã kết hợp nhuần nhuyễn quan hệ giữa cá nhân với tập thể, giữa
giai cấp với dân tộc, giữa dân tộc với quốc tế, giữa truyền thống và hiện đại
để tạo nên sự hài hoà các mối quan hệ lợi ích trong quan niệm đạo đức cách
mạng. Theo Người, trong quan hệ lợi ích giữa cái chung và cái riêng, giữa tập
thể và cá nhân… thì cái chung phải ở trên cái riêng, tập thể phải cao hơn cá
nhân… Đó là quan niệm biện chứng thể hiện tính khoa học trong nhận thức
về mối quan hệ lợi ích cũng như các mối quan hệ nói chung.
Không chỉ đề cập đến quan hệ lợi ích, trong tư tưởng Hồ Chí Minh về
đạo đức cách mạng còn thể hiện quan hệ biện chứng giữa đức và tài. Theo
quan niệm của Người thì cả đức và tài đều quan trọng, không thể coi nhẹ mặt
nào; thế nhưng, xét đến cùng thì đức phải được coi trọng hơn, vì nếu có tài
mà không có đức thì cái tài ấy không những không có tác dụng mà có khi còn
có hại cho dân, cho nước.
Đối với Hồ Chí Minh, điều quan trọng có ý nghĩa quyết định của đạo đức
cách mạng chính là thái độ đúng đắn đối với dân. Dân là trung tâm của sự
nghiệp cách mạng. Phụng sự nhân dân là nội dung cốt lõi, thông qua đó mà
xem xét thái độ của người cách mạng. Người còn chỉ rõ, Đảng cách mạng và
Nhà nước của dân, không chỉ coi dân là gốc mà còn phải coi dân là đối tượng
phục vụ trước hết và trên hết, với tinh thần: việc gì có lợi cho dân thì phải hết
sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh; nếu dân đói thì Đảng và
Chính phủ có lỗi, nếu dân ốm thì Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân dốt thì
Đảng và Chính phủ có lỗi. Hồ Chí Minh là lãnh tụ duy nhất đề ra những mục
tiêu cụ thể như vậy đối với cán bộ, đảng viên và Đảng cũng như Chính phủ


9


Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 8, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. 2002, tr. 276.
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 9, tr. 293.


10

2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đạo đức
Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” và “Nâng cao đạo đức cách mạng,
quét sạch chủ nghĩa cá nhân”, tuy Hồ Chí Minh không nêu cụ thể vị trí, vai
trò của đạo đức cách mạng, nhưng qua nội dung những tác phẩm này và liên
hệ với các tác phẩm khác của Người, vấn đề đó cũng đã được thể hiện khá rõ.
Đạo đức là vấn đề rất gần gũi và quen thuộc đối với mỗi con người trong
cuộc sống hàng ngày, nó gắn liền với bản chất con người và đời sống xã hội,
đồng thời nó còn được xem như biểu hiện đặc trưng về nhân cách văn hoá,
chính vì thế mà con người thường nhấn mạnh và rất coi trọng yếu tố văn hoá
đạo đức. Nếu thiếu đạo đức thì con người tồn tại không còn đúng với nguyên
nghĩa của mình, xã hội không thể ổn định và phát triển.
Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, đạo đức phản ánh các quan hệ
ứng xử giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và giữa con
người với tự nhiên. Xuất phát từ những lợi ích và quan hệ lợi ích nhất định,
thông qua hiệu quả của hành vi đạo đức mà người ta phân biệt cái tốt với cái
xấu, cái hay và cái dở, cái thiện và cái ác… Do đó, đạo đức một mặt gắn liền
với con người cụ thể, mặt khác nó cũng gắn với mỗi giai cấp, mỗi dân tộc để
tạo nên nền tảng đạo đức của mỗi xã hội nhất định. Vấn đề là phải biết nhìn
nhận một cách đúng đắn, giải quyết có hiệu quả trên cơ sở khoa học mối quan
hệ giữa đạo đức cá nhân với đạo đức xã hội, giữa đạo đức đã hình thành mang
giá trị truyền thống và đạo đức mới đang phát triển trong sự nghiệp cách
mạng, đáp ứng với yêu cầu của thời đại.
Coi trọng đạo đức vốn là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Phải giữ
gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ
thật trung thành của nhân dân”2.
Không chỉ xem đạo đức là cái gốc của người cách mạng, Hồ Chí Minh
còn xem đạo đức là tiêu chuẩn hàng đầu của người lãnh đạo trong điều kiện
1
2

Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. 2002, tr. 283.
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr. 510.


12

Đảng cầm quyền. Theo Hồ Chí Minh, người đảng viên cộng sản không thể
không có đạo đức cách mạng và phải luôn luôn mẫu mực, thường xuyên nêu
tấm gương sáng về nhận thức và hành vi thực hiện đạo đức ấy trước quần
chúng nhân dân.
Từ xưa, ở phương Đông nói chung, Việt Nam nói riêng, cả Nho, Phật,
Lão đều coi trọng đạo đức, đều nêu cao lý tưởng “vua sáng, tôi hiền”, nghĩa là
người cầm quyền cũng luôn coi trọng nêu cao tấm gương sáng về đạo đức,
một khi người cầm quyền có đạo đức trong sáng thì sẽ thu phục được nhân
tâm, biết trọng dụng nhân tài… đất nước sẽ phồn thịnh, ổn định và phát triển.
Đối với nhân dân, niềm tin về chính trị được gắn liền với niềm tin vào đạo
đức của người lãnh đạo. Điều này cũng đã được lịch sử chứng minh khá rõ
nét. Chính vì thế, hiện nay, sự nêu gương về đạo đức cách mạng của người
cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những cán bộ, đảng viên giữ vị trí chủ trì, có vai
trò cực kỳ quan trọng. Một khi quần chúng đã mất niềm tin vào đạo đức của
người cầm quyền thì niềm tin về chính trị đối với họ chắc chắn sẽ bị hạn chế
nhất định, thậm chí không còn nữa. Lịch sử nước ta cho thấy, những lãnh tụ

suốt đời nhắc nhở cán bộ, đảng viên thực hiện tốt điều này; đồng thời, chính
Người không ngừng tự tu dưỡng, tự rèn luyện mình về đạo đức để trở thành
“tấm gương tuyệt vời về con người mới”, thành hình ảnh mẫu mực về “người
lãnh đạo và người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”, có sức lôi cuốn và
cảm hoá mãnh liệt, không chỉ đối với dân tộc Việt Nam mà còn đối với nhân
dân trên toàn thế giới.
Ngoài những nội dung nêu trên, theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng
còn là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn to lớn của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa
cộng sản. Sức hấp dẫn ấy không phải ở mức sống vật chất cao mà trước hết là
ở giá trị đạo đức của nó thông qua phẩm chất đạo đức cách mạng của những
người cộng sản. Hồ Chí Minh đã thể hiện quan điểm này khi nói về tấm
gương đạo đức của V.I. Lênin: “Không phải chỉ thiên tài của Người, mà chính
là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếp
sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy đã ảnh

1
2

Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 5, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. 2002, tr. 252.
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr. 557.


14

hưởng lớn lao tới các dân tộc châu á và đã khiến co trái tim của họ hướng về
Người không gì ngăn cản nổi”1.
Như vậy, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản không
phải ở lý tưởng cao xa nào, mà trước hết, cụ thể và trực tiếp là ở những người
cộng sản ưu tú, thông qua tấm gương sống của họ phấn đấu cho xã hội tương
lai đó trở thành hiện thực. Những sai lầm và thất bại tạm thời khó tránh khỏi

trong Đảng lại xuất hiện một bộ phận cán bộ, đảng viên sa sút về phẩm chất
đạo đức cách mạng, rơi vào chủ nghĩa cá nhân, gây hậu quả xấu cho cách
mạng. Để khắc phục thực trạng này, Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm “Nâng
cao đạo đức, cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”; đông thời, Người
nhấn mạnh rằng, thực hiện tốt điều này chính là việc làm có ý nghĩa thiết thực
nhất để kỷ niệm 39 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Định nghĩa về chủ nghĩa cá nhân, Hồ Chí Minh viết: “Chủ nghĩa cá nhân
là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích
chung của tập thể “miễn là mình béo, mặc thiên hạ gầy”. Nó là mẹ đẻ ra mọi
tính hư, nết xấu như: lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng
phí, tham ô,v..v… Nó là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng, của chủ
nghĩa xã hội”1. Người còn nói: “Chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức
cách mạng, nếu nó còn lại trong mình, dù là ít thôi, thì nó sẽ chờ dịp để phát
triển, để che lấp đạo đức cách mạng, để ngăn trở ta một lòng, một dạ đấu
tranh cho sự nghiệp cách mạng”2.
Riêng trong tác phẩm: “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ
nghĩa cá nhân”, Hồ Chí Minh đã chỉ ra nguyên nhân dẫn đến đạo đức, phẩm
chất còn thấp kém của một số ít cán bộ, đảng viên là: “Họ mang nặng chủ
nghĩa cá nhân, việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết. Họ
không lo “mình vì mọi người” mà chỉ muón “mọi người vì mình””3.
Có thể nêu lên 10 loại bệnh nảy sinh từ chủ nghĩa cá nhân mà Hồ Chí
Minh đã chỉ ra trong tác phẩm này cũng như nhiều tác phẩm trước đó.
Một là, bệnh quan liêu. Quan liêu là bệnh của những người và những cơ
quan lãnh đạo xa rời thực tế, xa bộ đội, xa nhân dân, mất dân chủ. Các ông
Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 10, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. 2002, tr. 306.
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 9, tr. 283.
3
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr. 438.
1
2



17

Sáu là, bệnh “hữu danh, vô thực”. Làm việc không thiết thực, không từ
chỗ gốc, chỗ chính, không làm từ dưới làm lên. Chỉ làm cho có chuyện hay
làm để lấy rồi. Làm được ít thì xuýt ra nhiều, thổi phồng báo cáo cho oai…
Bảy là, bệnh cận thị. Không nhìn xa, trông rộng. Không nghĩ đến những
công việc to tát mà chỉ biết đến những công việc vụn vặt. Những người như
vậy chỉ trông thấy sự lợi, hại nhỏ nhen mà không thấy được cái toàn cục.
Tám là, bệnh tị nạnh. Cái gì cũng muốn “bình đẳng” sinh ra hiểu lầm hai
chữ “bình đẳng”. Không hiểu rằng người khoẻ gánh nặng, người yếu gánh
nhẹ, người làm việc nặng phải ăn nhiều, người làm việc dễ thì ăn ít. Thế mới
là bình đẳng.
Chín là, bệnh xu nịnh, a dua. Những người trước mặt thì ai cũng tốt, sau
lưng ai cũng xấu. Họ thường tỏ thái độ ba phải theo kiểu “thấy xôi nói xôi
ngọt, thấy thịt nói thịt bùi”. Theo gió bẻ buồm, không có khí khái.
Mười là, bệnh kéo bè, kéo cánh. Ai hợp với mình thì dù người xấu cũng
cho là tốt, việc dở cũng cho là hay, rồi ủng hộ cho nhau, che đậy khuyết điểm
cho nhau. Ai không hợp với mình thì người tốt cũng cho là xấu, việc hay cũng
cho là dở, rồi tìm cách dèm pha, nói xấum hạ bệ, Từ đó đi đến bè phái, chia
rẽ, mất đoàn kết, thiếu tính tổ chức, kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm, không
chấp hành nghiêm túc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Sau khi điểm mặt những căn bệnh có căn nguyên từ chủ nghĩa cá nhân,
Hồ Chí Minh đi đến kết luận: “Tóm lại, do cá nhân chủ nghĩa mà phạm nhiều
sai lầm”1.
Tóm lại, đối với Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân chẳng những trái với
đạo đức cách mạng mà còn là ngồn gốc đẻ ra mọi thói hư tật xấu, cản trở việc
nâng cao đạo đức cách mạng; cho nên, việc chống chủ nghĩa cá nhân phải
được coi là việc thường xuyên của mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên.

và chủ nghĩa cá nhân, giữa tiến bộ và lạc hậu luôn diễn ra trong mỗi con
người, mỗi tổ chức; do đó, nâng cao đạo đức cách mạng không thể tách rời
với chống chủ nghĩa cá nhân, phải luôn luôn gắn xây với chống.

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. 2002, tr. 291.


19

- Hồ Chí Minh chủ trương: phải quét sạch chủ nghĩa cá nhân để nâng cao
đạo đức cách mạng và nâng cao đạo đức cách mạng là để tăng sức mạnh
chống chủ nghĩa cá nhân. Sự phát triển giữa đạo đức cách mạng và chủ nghĩa
cá nhân có mối quan hệ theo tỷ lệ nghịch. Một khi chủ nghĩa cá nhân được
quét sạch thì đạo đức cách mạng có điều kiện được nâng cao, ngược lại, khi
chủ nghĩa cá nhân nảy nở, chiếm ưu thế thì đạo đức cách mạng bị sa sút
nghiêm trọng, đẻ ra nhiều thứ bệnh, gây nguy hiểm cho sự nghiệp cách mạng.
Hồ Chí Minh đã ví vấn đề này như việc quét dọn nhà cửa sạch sẽ, không để
một tí rác rưởi bẩn thỉu nào còn lại trước khi kê bộ bàn ghế, giường tủ mới
mua vào phòng.
Trên thực tế, nơi nào, lúc nào đạo đức cách mạng được quan tâm xây
dựng thì chủ nghĩa cá nhân bị đẩy lùi, phong trào cách mạng được phát triển
rộng khắp; ngược lại, ở đâu khi việc chăm lo xây dựng đạo đức cách mạng bị
coi thường thì ở đó, khi đó chủ nghĩa cá nhân phát triển, nảy sinh nhiều biểu
hiện tiêu cực, có hại cho cách mạng. Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ta phát động và triển khai sâu rộng
hiện nay chính là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giải quyết có
hiệu quả mối quan hệ biện chứng giữa quét sạch chủ nghĩa cá nhân và nâng
cao đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đáp ứng yêu cầu xây

quyền thì cơ hội làm giàu bất chính luôn ở trong tầm tay, nếu thiếu bản lĩnh
đạo đức, không thắng nổi lòng ham muốn vật chất cao độ, họ sẽ dễ dàng bị
biến thành con tin, thành kẻ bị khống chế và ngày càng sa lầy vào vũng bùn
tội lỗi nặng nề hơn.
Dù luôn tin tưởng vào sức mạnh của dân tộc, vào bản lĩnh của Đảng,
nhưng nhân dân ta vẫn không thật yên tâm trước những diễn biến đáng lo ngại
hiện nay, khi tình trạng sa sút nghiêm trọng về đạo đức, lối sống của một bộ
phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có chức, có quyền đang làm suy yếu đất
nước, đang làm cho nhân dân xa rời Đảng, như các văn kiện của Đảng gần
đây đã từng nêu rõ.


21

Để khắc phục tình trạng trên, lúc này hơn lúc nào hết, mỗi cán bộ, đảng
viên phải luôn khắc sâu lời dạy và thực hành theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh, tuân thủ nghiêm ngặt các giải pháp cơ bản mà chính Người đã vạch ra,
tự mình nâng cao nhận thức, thái độ và hành vi đạo đức, biết giải quyết hài
hoà mối quan hệ giữa quét sạch chủ nghĩa cá nhân và nâng cao đạo đức cách
mạng. Theo tôi vấn đề cốt lõi là, mỗi cán bộ, đảng viên phải biết đặt lợi ích
của cách mạng, của Đảng, của dân tộc lên trên hết, có như vậy chủ nghĩa cá
nhân sẽ không còn điều kiện nảy nở, đạo đức cách mạng ở mỗi người sẽ
không ngừng phát triển và nâng cao.
Do thời gian nghiên cứu và viết bài có hạn nên tôi chưa có điều kiện đi
sâu trình bày kỹ nội dung này, tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu trong thời
gian tới. Tôi cho rằng, vấn đề cơ bản đối với bản thân mình hiện nay, ngay
sau khi nghiên cứu nội dung này là phải nghiêm khắc với chính mình, không
để mình bị sa ngã trước những cám dỗ của đời thường. Dù chiến thắng chính
bản thân mình là khó nhất, song tôi vẫn quyết tâm thực hiện cho bằng được,
để trên cơ sở đó, góp phần tích cực vào việc nâng cao đạo đức cách mạng,