I. TÌNH HUỐNG :
Sử dụng rượu là một thói quen mang đậm nét văn hoá truyền thống tại nhiều quốc gia
trong đó có Việt Nam. Mặc dù không dễ uống, song rượu lại là chất kích thích, gây nghiện vì vậy
người sử dụng rất dễ bị lệ thuộc dẫn đến tình trạng lạm dụng rượu.
Thực trạng thanh thiếu niên (TTN) vi phạm pháp luật, gây tai nạn giao thông có nguyên
nhân từ rượu đang trở thành vấn đề đáng báo động cần được ngăn chặn. Điều đó thôi thúc em trở
thành một tuyên truyền viên phòng chống tác hại lạm dụng rượu trong TTN:
“TẠI SAO THANH THIẾU NIÊN KHÔNG NÊN LẠM DỤNG RƯỢU ?”
II. MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Vận dụng các kiến thức liên môn để tìm hiểu, tuyên truyền cho TTN về tác hại của việc
lạm dụng rượu từ đó giúp họ tránh xa hoặc biết cách giảm thiểu tác hại của nó đối với bản thân
và gia đình mà vẫn giữ được nét tập quán văn hóa truyền thống. Góp phần xây dựng xã hội lành
mạnh, an toàn và văn minh.
III. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH
HUỐNG:

III.1. Tình hình lạm dụng rượu, bia ở thanh thiếu niên Việt Nam
Tại Việt Nam, mức tiêu thụ rượu bình quân đầu người từ 15 tuổi trở lên năm 2012 là 6,6
lít rượu nguyên chất, cao hơn mức trung bình của thế giới; và là nước tiêu thụ rượu mạnh nhất
khu vực ASEAN năm 2013 (68 triệu lít). Theo nghiên cứu của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt
Nam thì tỷ lệ TTN lạm dụng rượu đang có xu hướng tăng cả về số lượng và mức độ. Tại các khu
vực Tây Bắc và Đông Bắc thì tỷ lệ này cao nhất cả nước. Nam TTN có tỷ lệ sử dụng rượu (80%)
cao hơn nữ giới (37%),
Đi cùng sự gia tăng sử dụng rượu là sự gia tăng tai nạn giao thông, bạo lực và các bệnh
mãn tính không truyền nhiễm.

1


III.2. Vậy rượu là gì ?
Rượu là các loại thức uống có chứa cồn được chế biến dưới nhiều dạng khác nhau: Bia,

2


-

Rượu khiến chức năng của gan bị suy giảm, dẫn đến việc gan bị nhiễm mỡ, xơ gan và
nghiêm trọng hơn nữa là ung thư gan.

-

Rượu làm cho cơ tim bị thoái hóa, bộ máy tim mạch bị tổn thương, dần dẫn tới suy tim,
gây nguy cơ tử vong cao.

-

Giảm sức đề kháng của cơ thể

-

Nguyên nhân của bệnh gout.

-

Ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản : Rượu làm suy yếu nòi giống; gây nguy cơ sinh non cao
ở phụ nữ.

-

Gây ra các bệnh về tâm thần : hoang tưởng, ảo giác, kích động vận động; làm tăng lo âu,
sầu uất, trầm cảm, làm gia tăng các ý tưởng tự sát.

Và đặc biệt, các vụ tai nạn giao thông đã làm mất đi lực lượng lao động sung sức cho xã hội.
IV. GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Vận dụng các kiến thức liên môn để giải quyết tình huống:
“TẠI SAO THANH THIẾU NIÊN KHÔNG NÊN LẠM DỤNG RƯỢU ?”
Môn hóa học:
Tìm hiểu về rượu.
Môn vật lý và công nghệ:
Qui trình sản xuất rượu truyền thống.
Môn sinh học:
Biết được ảnh hưởng của rượu đối với sức khỏe của con người.
Môn giáo dục công dân:
+ Biết được ảnh hưởng tiêu cực của rượu đối với gia đình và xã hội.
+ Tuyên truyền, giáo dục ý thức phòng, chống lạm dụng rượu ở TTN.
- Môn tin học và toán thống kê: Thu thập và xử lý thông tin tìm kiếm từ thực tế, báo,
internet và các môn học ở bậc THCS.
- Môn ngữ văn: Sử dụng từ ngữ, phương thức biểu đạt phù hợp cho bài văn nghị luận.
-

V. THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
V.1. Hoạt động điều tra (phụ lục ):
Em đã tiến hành điều tra ở một số bạn học sinh (hs) khối 9 Trường THCS Trung Hòa (nữ
+ nam) và một số học sinh THPT (nữ + nam) ở khu Trung Hòa – Nhân Chính nơi em ở theo nội
dung sau :
Sử dụng rượu

Hiểu biết về
Học
sinh

Tác hại của rượu


(3 gđ)

(35 gđ)

(2 gđ)

90%

10%

(36 gđ)

(4 gđ)

Lớp 9

92,5%

5%

80%

15%

67,5%

32,5%

(40 hs)


(29 hs)

(11 hs)

(8 hs)

(30 hs)

(2 hs)

0%

0%

0%

Kết quả điều tra tuy ở phạm vi nhỏ nhưng cho thấy:
- Hầu hết học sinh ở cả hai nhóm đều hiểu biết chưa đầy đủ tác hại của việc lạm dụng rượu;
- Có sự gia tăng đáng kể về số lượng cũng như mức độ sử dụng rượu từ sau tuổi 14.
5


→ Việc tuyên truyền và giáo dục về tác hại của lạm dụng rượu và các giải pháp phòng chống
rất cần được thực hiện sớm ở học sinh THCS.
V.2. Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lạm dụng rượu ở TTN.
a. Nguyên nhân chủ quan:
-

Lý do chủ yếu là sự tác động từ bạn bè cùng trang lứa: bị bạn bè rủ rê hoặc ép buộc, vì nể


Nguyên liệu: Tinh bột thô
(gạo nếp, gạo tẻ, sắn…)

Thổi chín
(C6H10O5)n + nH2O → nC6H12O6

Để nguội

Ủ men (12 - 15 ngày)
C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2
Chưng cất

Rượu thành phẩm
C2H5OH + H2O

Bã rượu

Sơ đồ công nghệ sản xuất rượu trắng truyền thống.
Chưng cất rượu: Là quá trình tách hỗn hợp rượu (sôi ở 78oC) và nước (sôi ở 100oC).
Người ta tiến hành đun sôi hỗn hợp lên men, hơi bay lên đi qua ống dẫn được làm lạnh nhờ bồn
nước để ngưng tụ rượu. Dung dịch rượu thu được trong suốt có mùi thơm đặc trưng và nồng độ
rượu sẽ giảm dần theo thời gian chưng cất.

Chưng cất rượu truyền thống.
7


Giá khoảng 40.000 đồng/lít rượu 40º .
Hiện nay, trên thị trường còn tràn ngập các lọai rượu có giá rẻ giật mình, chúng không

- Động viên các bạn sống cởi mở để cha mẹ có thể giúp mình vượt qua những trở ngại trong
học đường, ngoài xã hội và đối phó với áp lực của bè bạn.

- Hãy nói không với rượu và không điều khiển xe cơ giới khi chưa đủ 18 tuổi.
- Không lạm dụng rượu trong đám tang, lễ hội, đám cưới…
- Sử dụng rượu điều độ, đúng chỗ, đúng cách để ngăn chặn các tác hại của rượu:
o Chỉ uống các loại rượu có độ cồn thấp và đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn.
o Không uống rượu khi bụng đói. Nên ăn cơm với rau để làm chậm mức hấp thu rượu
nhờ có sinh tố B, cacbohydrat có trong gạo và các vitamin, khoáng chất có trong rau.
o Khi bị say, nên nôn cho rượu ra ngoài để giải rượu; ăn hoặc uống nhiều nước trái cây
chứa vitamin C như cam, quýt, chanh, bưởi, cóc… vì chúng chứa nhiều axit nên có tác
dụng giải rượu nhanh chóng.

9


b. Thường xuyên tổ chức các cuộc thi vẽ tranh cổ động hoặc dựng các vở kịch có nội dung lồng
ghép cuộc vận động TTN không lạm dụng rượu với các cuộc vận động “TTN với văn hoá
giao thông”, “TTN đồng hành cùng với ATGT”, “TTN sống đẹp”.

c. Tổ chức đi thăm bệnh nhân tại khoa tâm thần, khoa các bệnh không truyền nhiễm, khoa chấn
thương ở các bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức… để họ tận mắt thấy được tác hại của việc lạm
dụng rượu.

d. Kiến nghị:
- Nâng cao các mức phạt đối với TTN gây mất trật tự xã hội, gây tai nạn giao thông do rượu.
- Quy định in thông tin về tuổi, đối tượng không được sử dụng và cảnh báo tác hại của rượu
trên nhãn sản phẩm.
10