GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

Tiết 43,44,45,46:

CHỦ ĐỀ SINH SẢN Ở THỰC VẬT

I. Xác định mạch kiến thức của chủ đề
1. Các bài liên quan của chủ đề
Sinh học 10:
- Bài 18: Chu kì tế bào và quá trình nguyên phân.
- Bài 19: Giảm phân.
Sinh học 11:
- Bài 41: Sinh sản vô tính ở thực vật
- Bài 42: Sinh sản hữu tính ở thực vật
- Bài 43: Thực hành: Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết, ghép
2. Cấu trúc logic nội dung của chủ đề
- Sinh sản vô tính ở thực vật:
+ Sinh sản bào tử
+ Sinh sản sinh dưỡng
- Sinh sản hữu tính ở thực vật:
+ Quá trình hình thành hạt phấn, túi phôi
+ Quá trình thụ phấn, thụ tinh
+ Quá trình hình thành hạt, quả
+ Quá trình chín của quả
II. TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ
1. Mục tiêu chuyên đề
Sau khi học xong chuyên đề này, học sinh có khả năng:
1.1. Kiến thức
- Nêu được khái niệm sinh sản vô tính, khái niệm sinh sản hữu tính.
- Nêu được khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính
- Phân biệt được sinh sản vô tính với sinh sản hữu tính ở thực vật


Nội dung & nhiệm vụ

1

Tìm hiểu và các hình thức
sinh sản của thực vật
Kỹ thuật chiết, ghép một số
cây trồng thông thường
Thu thập về ứng dụng sinh
sản của thực vật trong đời
sống

2
3

Thời gian

Người thực
hiện

Sản phẩm

2. Năng lực giải quyết vấn đề
- Thu thập thông tin về ứng dụng của sinh sản ở thực vật trong đời sống
sản xuất: như từ thực tế, sách, SGK, báo, mạng internet,…
3. Năng lực tư duy sáng tạo
- Học sinh đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập: như câu hỏi tiến
hành các biện pháp nhân giống vô tính như thế nào? Tại sao thụ tinh ở thực vật hạt
kín là thụ tinh kép? Tạo quả không hạt ra sao ? Kích thích sự chín của quả như thế

9. Năng lực tính toán:
- Có thể vận dụng tính số hạt phấn, số trứng hình thành trong sinh sản hữu
tính ở thực vật.
b) Các năng lực chuyên biệt (đặc thù của bộ môn Sinh học):
1) Các kĩ năng khoa học
1. Quan sát: sơ đồ hình thành hạt phấn và túi phôi, sơ đồ quá trình thụ tinh,
hình thái của 1 bông hoa,...
2. Phân loại hay sắp xếp theo nhóm: Các hình thức sinh sản vô tính ở thực
vật, các giai đoạn sinh sản hữu tính...
3.Tìm mối liên hệ: giữa các bước trong sinh sản hữu tính ở thực vật
4.Tính toán: vận dụng kiến thức về hình thành hạt phấn, túi phôi, nguyên
phân, giảm phân, tính toán số hạt phấn, trứng trong sinh sản hữu tính của thực vật
5. Xử lí và trình bày các số liệu ( vẽ sơ đồ quá trình hình thành hạt phấn và
túi phối,..): Vẽ bản đồ tư duy về toàn chủ đề.
6. Xác định được các biến và đối chứng: So sánh các hình thức sinh sản của thực
vật: Vô tính và hữu tính.
7. Thực hành thí nghiệm: Tiến hành các thí nghiệm nhân giống vô tính
2) Các kĩ năng Sinh học cơ bản
Mô tả chính xác các hình vẽ Sinh học bằng cách sử dụng bảng các thuật ngữ
Sinh học.
3) Các phương pháp Sinh học
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
2.1. Chuẩn bị của giáo viên
- Tranh, hình vẽ
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

- Bảng so sánh

Sinh sản vô tính
Sinh sản hữu tính
Khái niệm
Cơ sở tế bào học
Đặc điểm di truyền
Ý nghĩa
- Hoàn thành bảng sau để phân biệt các phương pháp nhân giống vô tính ở
thực vật:
Phương pháp

Cơ sở khoa học

TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG

Cách tiến hành

Đối tượng


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

Giâm
Chiết
Ghép
Nuôi cấy mô
Hoạt động 2: Tìm hiểu về các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật.
1. Sinh sản bào tử
- VD: Rêu, dương xỉ, tảo....
- Là hình thức SS mà cá thể con được tạo thành từ tế bào đã được biệt hóa
của cơ thể mẹ là bào tử

tưởng.
- Cùng GV thống nhất các tiểu chủ đề
nhỏ.
- Thực hành nhân giống bằng giâm,
chiết, ghép.
- Tìm hiểu về nhân giống vô tính trên
các phương tiện thông tin đại chúng.
Lập kế hoạch - Yêu cầu học sinh nêu các - Căn cứ vào chủ đề học tập và gợi ý
thực hiện dự án. nhiệm vụ cần thực hiện của của GV, HS nêu ra các nhiệm vụ phải
dự án.
thực hiện.
- GV gợi ý bằng các câu hỏi - Thảo luận và lên kế hoạch thực hiện
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

về nội dung cần thực hiện.
nhiệm vụ (Nhiệm vụ; Người thực
+ Đối tượng
hiện; Thời lượng; Phương pháp,
+ Cách nhân giống
phương tiện; Sản phẩm).
+ Kết quả…
+ Tìm hiểu về các cách nhân giống vô
- Từ đó gợi ý cho HS các tính.
nhiệm vụ cần thực hiện.
+ Viết báo cáo
Bước 2: Thực hiện kế hoạch dự án và xây dựng sản phẩm (1 tuần)
(Hoạt động vào thời gian ngoài giờ lên lớp)

nhân giống vô
tính với cây

trồng tại nhà
trường

- Tổ chức các nhóm đánh giá, - Các nhóm tự đánh giá, đánh giá lẫn
tuyên dương nhóm, cá nhân. nhau.
- Yêu cầu HS nêu ý tưởng
các nhóm.
- GV cho cac nhóm thảo luận
và chọn ý tưởng tốt nhất, phù
hợp nhất với điều kiện

TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG

- Nhóm trưởng báo cáo kết quả tổng
hợp ý tưởng về chiến dịch tuyên
truyền ở địa phương, tự thực hành tại
gia đình, vườn trường...


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

Hoạt động 4: Tìm hiểu về nhân giống hữu tính ở thực vật
1. Cấu tạo của hoa
- GV thông báo: Hoa là cơ quan sinh sản hữu tính của TV có hoa
- Hãy mô tả cấu tạo 1 hoa mà em biết ?
- GV nhận xét
- GV yêu cầu HS phân biệt hoa đơn tính và hoa lưỡng tính

ở thực vật: Hạt phấn không thể nảy mầm, ống phấn ngắn....
a. Thụ phấn
- Thụ phấn là quá trình vận chuyển hạt phấn từ nhị đến đầu nhuỵ của hoa cùng loài.
- Hình thức: Tự thụ phấn và thụ phấn chéo
- Tác nhân: Gió hoặc côn trùng.
- Sự nảy mầm của hạt phấn: Hạt phấn rơi vào đầu nhụy gặp điều kiện thuận lợi thì nảy
mầm:
+ TB ống phấn phát triển thành ống phấn, theo vòi nhụy đến bầu nhụy
+ Tế bào sinh sản nguyên phân 1 lần tạo 2 tinh tử (giao tử đực) theo ống phấn vào túi phôi
b. Thụ tinh
- Thụ tinh là sự hợp nhất giữa giao tử đực và giao tử cái tạo hợp tử.
- Khi ống phấn qua lỗ noãn vào túi phôi:
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

+ Giao tử đực thứ nhất (n) + noãn (n) → hợp tử (2n) → phôi.
+ Giao tử đực thứ hai (n) + nhân phụ (2n) → phôi nhũ (3n)
ĐÁNH GIÁ: SỬ DỤNG MỘT CÂU HỎI CÔNG CỤ ĐỂ ĐÁNH GIÁ

III. Bảng mô tả mức độ yêu cầu cần đạt: câu hỏi, bài tập, thực hành thí
nghiệm đánh giá năng lực của học sinh qua chủ đề
MỨC ĐỘ NHẬN THỨC
(Sử dụng các động từ trong bảng phần phụ lục)
Vận dụng
Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng cao
thấp

vật trong đời
tính, cơ sở sống sản xuât
khoa học của ( 14 )
nhân giống - Thực hành
vô tính. ( 6 ) được 1 số cách
ghép tại gia
đình ( 15 )
2. Sinh sản hữu - Nêu các giai - Mô tả cấu tạo - Chỉ ra được - Ứng dụng
tính ở thực vật đoạn sinh sản
của 1 hoa bất kì ý nghĩa của trong thực tế
hữu tính ở thực ( 8 )
thụ tinh kép làm quả chín
vật ( 7a )
- Mô tả được
- Tính toán nhanh, chín
- Nêu được khái quá trình hình được số
chậm ( 11 )
niệm thụ phấn, thành hạt phấn, lượng hạt
- Cơ sở khoa
thụ tinh( 7 b)
túi phôi và phân phấn, số
học của việc
- Nêu được sự biệt chúng ( 9) trứng tạo
tạo quả không
hình thành quả, - Mô tả được
thành
hạt ( 16 )
hạt ( 7 c )
quá trình thụ
- Chứng

vật ( 9 )

minh thụ tinh
ở thực vật
hạt kín là thụ
tinh kép

sở khoa học của
1 số trường hợp
cách li trước
hợp tử của thực
vật
- Nêu được - Nhận xét được
chiều hướng chiều hướng
tiến hóa
tiến hóa trong
trong sinh
sinh sản của
sản của thực thực vật, lấy
vật ( 17 )
được ví dụ
minh họa. ( 17 )

IV. Hệ thống câu hỏi và bài tập, thực hành thí nghiệm theo các mức độ đã mô
tả
Câu 1: a- Trình bày khái niệm sinh sản, phân loại hình thức sinh sản ?
b- Trình bày được các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật?
c - Lấy được ví dụ giống cây có thể nhân giống vô tính được ?

Câu 2 : Hãy phân biệt sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính theo bảng sau:

GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

học của nhân giống vô tính?
Câu 7: a- Nêu các giai đoạn sinh sản hữu tính ở thực vật?
b- Nêu được khái niệm thụ phấn, thụ tinh?
c- Nêu được sự hình thành quả, hạt?
d- Nêu được biến đổi sinh lí của quả khi chín?
Câu 8 : Hãy mô tả cấu tạo của 1 bông hoa mà em biết hoặc yêu thích?
Câu 9: Hãy hoàn thành sơ đồ về quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi:
Hoa
1(………………)

6(……………….)





Bao phấn

Noãn


Tế bào mẹ hạt phấn (2n)
2 (…………)


Tế bào mẹ túi phôi
7 (…………..)


Câu 14: Nhà Lan có 1 cây bưởi giống quý, mẹ Lan muốn nhân nhanh giống bưởi
đó nhưng không dùng phương pháp nhân giống nào là hiệu quả nhất nhân được
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

nhiều cây trong một khoảng thời gian ngắn đồng thời vẫn giữ được các đặc điểm
quý của cây bưởi. Bằng sự hiểu biết của mình các em hãy cùng Lan nhân nhanh
giống bưới đó được không?
Câu 15: Hiện nay ở địa phương nhiều gia đình vẫn trồng được một số giống hoa
hồng như hoa hồng leo, hoa hồng quế chúng phát triển rất tốt nhưng hoa lại nhanh
tàn ít thơm và màu sắc không đẹp. Một số bà con muốn tiến hành lai tạo giống hoa
hồng đó ở địa phương theo em có thể làm đuộc không? Làm bằng phương pháp
nào? Kỹ thuật của phương pháp đó?
Câu 16: Phân tích cơ sở khoa học tạo quả không hạt?
Câu 17 : Nhận xét được chiều hướng tiến hóa trong sinh sản của thực vật, lấy được
ví dụ minh họa?

TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

• Tiết 4:

I. MỤC TIÊU
Khi học xong bài này HS cần đạt được mục tiêu sau:
1. Kiến thức
- Giải thích được cơ sở sinh học của phương pháp nhân giống vô tính: Chiết, giâm,

- Trình diện mẫu vật cho GV kiểm tra
các nhóm
- Yêu cầu HS nêu cách tiến hành các biện
- Tái hiện kiến thức cũ trả lời
pháp giâm, chiết, ghép
I. MỤC TIÊU
II. CHUẨN BỊ
III. NỘI DUNG, CÁCH TIẾN HÀNH
1. Giâm cành và giâm lá
- Giâm cành:
+ Cắt cành thành từng đoạn (10 -15cm), có số lượng chồi mắt bằng nhau.
+ Cắm nghiêng vào đất ẩm, một phần hom ở trên mặt đất, 1 thời gian sau quan sát kết quả
- Giâm lá: Cắt 1 lá cây bỏng (lá bánh tẻ) rồi đặt xuống đất ẩm. Theo dõi sự xuất hiện cây
mới từ mép lá
2. Ghép cành
- Dao sắc cắt vát gọn, sạch gốc ghép và cành ghép để cho bề mặt tiếp xúc thật áp sát.
- Cắt bỏ lá có trên cành ghép và 1/3 số lá trên gốc ghép
- Buộc chặt cành ghép với gốc ghép.
3. Ghép mắt
- Rạch vỏ gốc ghép hình chữ T (ở đoạn thân muốn ghép) dài 2cm
- Chon chồi ngủ làm chồi ghép, dùng dao cắt gon lớp vỏ kèm theo một phần gỗ ở chân
mắt ghép đặt mắt ghép vào chỗ đã nạy vỏ (cho vỏ gốc ghép phủ lên vỏ mắt ghép)
- Buộc chặt (chú ý: không buộc đè lên mắt ghép
Hoạt động 2: Trình diễn thí nghiệm (8 phút)
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
- Hướng dẫn HS cách giâm cành, lá
- Chú ý quan sát
- Hướng dẫn cách ghép cành, ghép chồi:
- Chú ý quan sát, ghi nhớ

nộp sau 1 tuần
- Nhận xét về ý thức của HS trong giờ thực
hành
- Nhắc nhở dọn vệ sinh lớp học; về nhà
chuẩn bị trước bài 44

Hoạt động của HS
- Lắng nghe và ghi nhớ
- Lắng nghe và rút kinh nghiệm
- Thực hiện nghiêm túc

Phụ lục: Bảng động từ
BIẾT: Nhớ lại những kiến thức đã
Các động từ tương ứng với mức độ Biết:
học một cách máy móc và nhắc lại. xác định, phân loại, mô tả, phác thảo, lấy ví
dụ, liệt kê, gọi tên, giới thiệu/chỉ ra, nhận
biết, nhớ lại, đối chiếu.
HIỂU: Khả năng diễn dịch, diễn giải, Các động từ tương ứng với mức độ Hiểu:
giải thích hoặc suy diễn. Dự đoán tóm tắt, giải thích, mô tả, so sánh, chuyển
được kết quả hoặc hậu quả.
đổi, ước lượng, diễn giải, phân biệt, chứng
tỏ, hình dung, trình bày lại, lấy ví dụ.
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG


GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH

VẬN DỤNG MỨC ĐỘ THẤP:Vận
dụng những gì đã học vào một tình
huống quen thuộc đã học hay tình