ĐỀ CƯƠNG ÔN TÂP ĐỊA LÍ HỌC KÌ 2 LỚP 10 ĐẦY ĐỦ VÀ ĐA DẠNG

PHẦN I. KIẾN THỨC
A. ĐỊA LÍ CÔNG NGHIỆP
I. Kiến thức cơ bản
1. Vai trò và đặc điểm của ngành công nghiệp
- Vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân
- Đặc điểm của ngành công nghiệp
+ Gồm hai giai đoạn
+ Tính chất tập trung cao độ
+ Phối hợp nhiều ngành để tạo ra sản phẩm cuối cùng
- Phân loại: dựa vào công dụng kinh tế của sản phẩm, chia thành 2 loại: CN nặng và CN
nhẹ
2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố công nghiệp
- Vị trí địa lí
- Điều kiện tự nhiên
- KT - XH
3. Địa lí các ngành công nghiệp
- Công nghiệp năng lượng: khai thác than, khai thác dầu, điện lực: Vai trò, trữ lượng,
sản lượng phân bố
- Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm: Vai trò, đặc điểm, tình
hình sản xuất và phân bố
4. Hình thức tổ chức lãnh thổ
- Điểm công nghiệp
- Khu công nghiệp
- Trung tâm công nghiệp
- Vùng công nghiệp.
II. Câu hỏi
1. Sản xuất công nghiệp có những đặc điểm gì?
1


* Đặc điểm phân bố ngành dịch vụ trên thế giới:
- Ở các nước phát triển, ngành dịch vụ chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu GDP.
- Các thành phố cực lớn chính là các trung tâm dịch vụ lớn, có vai trò to lớn trong nền
kinh tế toàn cầu.
- Ở mỗi nước lại có các thành phố chuyên môn hoá về một số loại dịch vụ.
- Các trung tâm giao dịch, thương mại hình thành trong các thành phố lớn.
2


ĐỀ CƯƠNG ÔN TÂP ĐỊA LÍ HỌC KÌ 2 LỚP 10 ĐẦY ĐỦ VÀ ĐA DẠNG

2. Vai trò và đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến ngành giao thông vận tải
* Vai trò:
- Giúp cho các quá trình sản xuất diễn ra liên tục và bình thường.
- Phục vụ nhu cầu đi lại của người dân.
- Góp phần thực hiện các mối liên hệ kinh tế - xã hội giữa các địa phương, củng cố tính
thống nhất của nền kinh tế; tạo nên mối giao lưu kinh tế giữa các nước.
- Thúc đẩy hoạt động kinh tế, văn hoá ở nhũng vùng xa xôi.
- Tăng cường sức mạnh quốc phòng.
* Đặc điểm:
- Sản phẩm là sự chuyên chở người và hàng hoá.
- Chỉ tiêu đánh giá:
+ Khối lượng vận chuyển( số hành khách, số tấn hàng hoá).
+ Khối lượng luân chuyển(người.km; tấn/km).
+ Cự li vận chuyển trung bình (km).
* Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố ngành GTVT:
- Các điều kiện tự nhiên:
+ Quy định sự có mặt và vai trò của một số loại hình vận tải.
+ Ảnh hưởng lớn đến công tác thiết kế và khai thác các công trình GTVT.
+ Khí hậu và thời tiết ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động của các phương tiện vận tải.

+ Điều tiết sản xuất và hướng dẫn tiêu dùng.
+ Giúp sản xuất mở rộng, phát triển.
+ Nội thương tạo sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong một quốc gia.
+ Ngọai thương tạo sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia.
+ Thúc đẩy sự phân công lao động theo lãnh thổ, với sự hình thành và phát triển
của các ngành chuyên môn hóa, các vùng chuyên môn hóa. Chính trong quá trình đó các
lợi thế của các vùng, cũng như của các nước được khai thác có hiệu quả và kinh tế hơn.
- Cán cân xuất nhập khẩu và cơ cấu xuất nhập khẩu:
+ Cán cân xuất nhập khẩu:
Cán cân xuất nhập khẩu là hiệu số giữa gí trị xuất khẩu (X) và giá trị nhập khẩu (N).
Xuất siêu khi X > N.
Nhập siêu khi N > X.
4


ĐỀ CƯƠNG ÔN TÂP ĐỊA LÍ HỌC KÌ 2 LỚP 10 ĐẦY ĐỦ VÀ ĐA DẠNG

+ Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu:
Các nước đang phát triển:
Xuất khẩu: Nguyên liệu khoáng sản, lâm sản, sản phẩm cây công nghiệp...
Nhập khẩu: Sản phẩm công nghiệp chế biến, máy công cụ, thiết bị toàn bộ, lương thực,
thực phẩm...
Các nước phát triển: Ngược lại.
* Đặc điểm của thị trường thế giới:
- Xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế là xu thế quan trọng nhất.
- Ba khu vực có tỉ trọng buôn bán nội vùng và trên thế giới lớn nhất là châu Âu, châu Á
và châu Mĩ.
- Các trung tâm buôn bán lớn nhất thế giới là Tây Âu, Hoa Kì, Trung Quốc và Nhật
Bản.
- Hoa Kì, CHLB Đức, Nhật Bản, Anh, Pháp là các cường quốc về xuất nhập khẩu.

- Các thành phố cực lớn chính là các trung tâm dịch vụ lớncó vai trò to lớn trong nền kinh
tế toàn cầu. Ví dụ như các dịch vụ về tiền tệ, giao thông vận tải, viễn thông, sở hữu trí tuệ...
- Ở mỗi nước lại có các thành phố chuyên môn hoá về một số loại dịch vụ. .(ví dụ)
- Các trung tâm giao dịch, thương mại hình thành trong các thành phố lớn. .(ví dụ)

Câu 4: Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố ngành dịch vụ
Gợi ý
- Trình độ phát triển kinh tế, năng suất lao động xã hội ảnh hưởng đến việc đầu tư bổ sung lao
động cho ngành dịch vụ.
- Quy mô cơ cấu dân số: Quy mô DS lớn, nhu cầu của dịch vụ nhiều, ngành dịch vụ có điều
kiện phát triển và ngược lại. Cơ cấu dân số già ->các ngành dịch vụ phục vụ cho người già và
ngược lại ->ảnh hưởng đến cơ cấu của ngành dịch vụ.
- Phân bố dân cư và mạng lưới quần cư ảnh hưởng đến mạng lưới của ngành dịch vụ. DS đông
nhu cầu DV nhiều, có nhiều ngành DV phục vụ cho quy mô DS đông,..
- Truyền thống văn hóa và phong tục tập quán ảnh hưởng tới hình thức tổ chức mạng lưới
ngành dịch vụ.
- Mức sống và thu nhập thực tế ảnh hưởng đến sức mua và nhu cầu dịch vụ.
Tài nguyên thiên nhiên, di tích lịch sử văn hóa, cơ sở hạ tầng du lịch ảnh hưởng đến sự phát
triển và phân bố ngành dịch vụ du lịch.

Câu 5: Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố ngành giao thông vận tải?
Gợi ý
- Điều kiện tự nhiên:
+ Quy định sự có mặt và vai trò của một số loại hình giao thông vận tải. vd: sông ngắn dốc
không nên phát triển GTVT đường sông. Các quốc gia quần đảo như Anh, NB GTVT đường
biển có vai trò quan trọng.

6



tải ô tô?
Gợi ý
Do ngành giao thông vận tải đường sắt bên cạnh những ưu điểm như: .....thì vẫn còn tồn tại
những nhược điểm và hạn chế như: chỉ hoạt động trên những tuyến đường cố định có đặt sẵn
đường ray, hoạt động trong những thới gian nhất định.
Vốn đầu tư lớn để xây dựng đường ray, nhà ga....
Cần một đội ngũ công nhân và quản lí công việc của ngành đường sắt.

7


ĐỀ CƯƠNG ÔN TÂP ĐỊA LÍ HỌC KÌ 2 LỚP 10 ĐẦY ĐỦ VÀ ĐA DẠNG

Còn GTVT ô tô lại có nhiều ưu điểm như:
Sự tiện lợi, tính cơ động có khả năng thích nghi cao với các các dạng địa hình khác nhau.
Có hiệu quả cao trên các khoảng cách vận chuyển ngắn và trung bình , có thể len vào được các
hang cùng ngỏ hẻm.
Các phương tiện vận tải ô tô ngày càng được hoàn thiện và tiện nghi hơn.
Có thể phối hợp với các hoạt động của các phương tiện vận tảI khác như đường sắt, đường
hàng không, đường thủy.
Khối lượng luân chuyển hàng hóa lớn.
Câu 9: Vai trò của các cảng biển trong việc phát triển kinh tế xã hội? Tại sao phần lớn các
hải cảng lớn lại nằm chủ yếu ở hai bờ ĐTD? Tại sao cảng Rotecdam lại trở thành hải cảng
lớn nhất thế giới?
Gợi ý
Vai trò của các cảng biển trong việc phát triển kinh tế xã hội
- Cảng biển là bến đỗ an toàn cho tàu biển.
- Là một điểm hay là một đầu mối giao thông vận tải.
- Là một tổng thể hay hoạt động kinh tế -kĩ thuật có liên quan đến việc vận tải biển.
- Trong hệ thống vận tải cảng biển vừa là điểm xuất phát, vừa là điểm kết thúc, vừa là điểm

Câu 11: Vai trò của ngành thương mại?
Trả lời:
- Là khõu nối giữa sản xuất và tiờu dựng.
- Điều tiết sản xuất, hướng dẫn tiờu dựng.
- Ngành nội thương: Tạo ra thị trường thống nhất trong nước, thỳc đẩy sự phõn cụng lao động
theo lónh thổ.
-Ngành ngoại thương: Gắn thị trường trong nước với thị trường thế

Câu 12: Tại sao sự phát triển của ngành nội thương thúc đẩy sự phân công lao động giữa
các vùng.
Gợi ý
Sự phân công lao động theo lãnh thổ có nghĩa là các vùng của một nước hoặc các nước trên thế
giới tìm ra các thế mạnh có thể là thế mạnh lâu dài hoặc là thế mạnh so sánh để sản xuất ra các
sản phẩm hàng hóa trao đổi với các vùng khác. Mặt khác mỗi vùng lại tiêu thụ các sản phẩm
của các vùng khác mà mình không có thế mạnh. Như vậy mỗi vùng tham gia vào sự phân công
lao động lãnh thổ với cả hai tư cách: là vùng cung cấp các sản phẩm hàng hóa, và là vùng tiêu
thụ các sản phẩm hàng hóa. Vì vậy khi nội thương phát triển, thị trường trong nước được thống
nhất hàng hóa được lưu thông dễ dàng sẽ thúc đẩy sự phân công lao động theo lãnh thổ giữa
các vùng.
Câu 13: Tại sao nói thông qua việc đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu nền kinh tế trong
nuớc có động lực mạnh mẽ để phát triển?
Gợi ý

9


ĐỀ CƯƠNG ÔN TÂP ĐỊA LÍ HỌC KÌ 2 LỚP 10 ĐẦY ĐỦ VÀ ĐA DẠNG

- Hoạt động xuất khẩu tạo đầu ra cho sản phẩm, tăng hiệu quả kinh tế của nhiều ngành sản
xuất. Việc đẩy mạnh xuất khẩu tạo vốn cho công nghiệp hóa, tạo việc làm và thu nhập cho