Tiết 17-18, văn học
LẼ GHÉT THƯƠNG
(Trích truyện Lục Vân Tiên-Nguyễn Đình Chiểu)
A.MĐYC
Giúp học sinh hiểu được:
 Nhận thức được tình cảm yêu ghét phân minh mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu
sắc của Nguyễn Đình Chiểu.
 Hiểu được đặc trưng cơ bản của bút pháp trữ tình Nguyễn Đình Chiểu: Cảm xúc trữ
tình, đạo đức nồng đậm, sâu sắc, vẻ đẹp bình dị chân chất của ngôn từ.
 Rút ra được bài học đạo đức tình cảm yêu ghét chính đáng trong cuộc sống của mỗi
chúng ta.
B.PHƯƠNG PHÁP
 Đọc văn bản.
 Câu hỏi phát vấn.
 Thảo luận nhóm.
C.PHƯƠNG TIỆN
 Sách giáo khoa.
 Sách giáo viên.
 Sách bài tập.
 Văn thơ Nguyễn Đình Chiểu.
D.TIẾN TRÌNH
 Ổn định tổ chức.
 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
a/Em hiểu danh lợi là gì? Hãy cho biết thái độ của Cao Báo Quát đối với danh lợi?
b/Hình ảnh bãi cát đã thể hiện thái độ ấy như thế nào?
 Bài mới :
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
GV:
Gọi học sinh đọc phần tiểu dẫn trong sách
giáo khoa, sau đó rút ra những nét tiêu biểu

nguyện…Đó là một trong những lí do chủ
yếu để tác phẩm được phổ biến rộng rãi và có
sức sống lâu bền trong lòng người.

GV: hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm đoạn
thơ.
-Học sinh đọc đúng nhịp
-Đọc giọng phù hợp với tâm trạng.
? Đoạn trích có thể phân thành mấy đoạn?
Đó là những đoạn nào? Nội dung khái quát
của mỗi đoạn?
?Anh/ chị hãy đọc các chú thích, tìm những
điểm chung giữa các đời vua mà ông Quán
ghét và giữa những con người mà ông Quán
thương. Từ đó hãy nhận xét về cơ sở của lẽ
ghét thương theo quan điểm đạo đức của
Nguyễn Đình chiểu.
 ?Quán ghét việc gì?Tại sao lại ghét?
Quán ghét chuyện tầm phào:
-Ghét những chuyện vu vơ, hão huyền.
-Ghét những chuyện không có nghĩa lí gì.
 Ghét đời Trụ Kiệt mê dâm:
-Nhà thơ lấy hình ảnh hai ông vua hoang
dâm vô độ của Trung Quốc
-Vua kiệt nhà hạ, vua Trụ nhà Thương,
=> Hai ông vua bạo ngược của lịch sử Trung
Quốc.
 Ghét đời U lệ đa đoan:
-Hình ảnh U Vương và lệ Vương.
-Hai ông vua khét tiếng tàn bạo hoang

chiến tranh liên miên.
 Ghét đời ngũ Bá phân vân
-Đây là cành lộn xộn chia lìa đổ nát, chiến
tranh liên miên.
? Tác giả nêu ra tất cả các triều đại đó có
những điểm nào chung?
?Vì ai mà ông quán ghét?
 Ở đoạn thơ này mỗi cập câu thơ lục
bát là một tiếng dân được nhắc đến.
 Tất cả những lời kết tội đó xoay
quanh một ý: ở các thời đại đó chỉ có
dân là gánh chịu mọi tai ách khổ sở
trăm chiều.
“Để dân đến nỗi sa hầm sẩy hang...
Khiến dân luống chịu lầm than muôn phần...
Chuộng bề dối trá làm dân nhọc nhằn.
Sớm đầu tối đánh lằng nhằng rối dân.”
=>Như vậy tác giả đã đứng về phía nhân dân
xuất phát từ quyền lợi của dân.Đó là cơ sở
của lẽ ghét nhà thơ ghét sâu sắc mãnh liệt đến
độ tận cùng của cảm xúc:
“Ghét cay ghét đắng ghét vào tận tâm”.
HẾT TIẾT 17, CHUYỂN SANG TIẾT 18
GV: yêu cầu học sinh đọc các chú thích và
tìm ra điểm chung của các nhân vật được
nhắc đến.
?Ông Quán thương ai? Vìa sao ông Quán
thương những người đó?
 Thương đức thánh nhân,
 Thương thầy Nhan Tử, ông Gia Cát,

xuất phát từ quyền lợi của dân.Đó là cơ sở
của lẽ ghét nhà thơ ghét sâu sắc mãnh liệt đến
độ tận cùng của cảm xúc:
“Ghét cay ghét đắng ghét vào tận tâm”.
2/Lẽ thương
 Thương đức thánh nhân,
 Thương thầy Nhan Tử, ông Gia Cát,
 Thương Đổng Tử, Nguyên Lượng,
Hàn Dũ, Liêm Lạc.
Đây là những bật thánh nhân. Tất cả là
những người có tài có đức và nhất là có
chí muốn hành đạo giúp đời giúp dân
nhưng đều không đạt sở nguyện.
-Những bật thánh nhân đó có những nét
đồng cảnh với Nguyễn Đình Chiểu. Là một
nhà nho Nguyễn Đình Chiểu cũng từng nuôi
chí hành đạo, giúp đời, lập nên sự nghiệp
công danh: “Chí lăm trả nợ nước non cho rồi”
-Nhưng cuộc đời dồn cho nhà thơ quá nhiều
bất hạnh, lại thêm thời buổi nhiểu nhương,
những người tài đức phải:
“Lánh nơi danh lợi chông gai cực lòng”.
-Bởi thế lẽ ghét thương đây chính là niềm
cảm thương sâu sắc tận đáy lòng Đồ Chiểu.
-Nguyễn Đình Chiểu đã vì cuộc đời, vì an
bình của nhân dân mà thương, mà tiếc cho
những người hiền tài không gặp thời vận mà
đến nỗi “phải phui pha”. Cái đẹp, cái cao cả
là ở đó.
?Lẽ ghét thương của Nguyễn Đình Chiểu

những người tài đức phải:
“Lánh nơi danh lợi chông gai cực lòng”.
-Bởi thế lẽ ghét thương đây chính là niềm
cảm thương sâu sắc tận đáy lòng Đồ Chiểu.
-Nguyễn Đình Chiểu đã vì cuộc đời, vì an
bình của nhân dân mà thương, mà tiếc cho
những người hiền tài không gặp thời vận mà
đến nỗi “phải phui pha”. Cái đẹp, cái cao cả
là ở đó.
=>Lẽ ghét thương của Nguyễn Đình Chiểu
xuất phát từ tình cảm yêu thương nhân dân,
mong muốn nhân dân được sống bình yên,
hạnh phúc, những người tài đức có điều kiện
thực hiện chí bình sinh của mình.
3/Nghệ thuật
 Điệp từ:tần số sử dụng lớn (từ ghét
được lập lại 12 lần, từ thương cũng 12
lần).
 Đối từ: đối trong cả đoạn thơ
“ghét ....ghét...”, “thương...thương...”
(10 câu về lẽ ghét, 14 câu về lẽ
thương)
 Tểu đối trong một câu thơ: “hay
ghét...hay thương”, “thương ghét,
ghét thương”, lại ghét...lại thương”
*Tác dụng biện pháp tu từ:
 Biểu hiện sự trong sáng, phân minh,
sâu sắc trong tâm hồn của tác giả về
hai tình cảm: thương ghét.
 Thương và ghét cứ đan cài, tiếp nối

-Cách biểu hiện cảm xúc mang nặng tính
cách con người miền Nam đất Việt. Như giáo
sư Trần Văn Giàu đã nói: ... “Trải sóng gio
́,vượt núi đèo người Việt cực nam dường như
đã bỏ lại đằng sau minh những cái gì quá
nặng nề ràng buộc của nho giáo, tính tình
người dân đơn giản, thẳn thắng, có khi
“nguyên thủy”
-Học sinh về nhà học bài và chuẩn bị bài mới
tiếp theo.
III CỦNG CỐ DẶN DÒ:
-Đọan thơ mang tính triết lí sâu sắc về đạo
đức, nhưng không hề khô khan, cứng nhắc
mà dạt dào cảm xúc
-Đoạn thơ là tình cảm xuất phát từ trái tim
của tác giả đối với nhân dân.
Tiết 19, đọc thêm
CHẠY GIẶC (Nguyễn Đình Chiểu)
BÀI CA PHONG CẢNH HƯƠNG SƠN (Chu Mạnh Trinh).
A.MĐYC:
Giúp học sinh thấy được những nội dung cơ bản sau:
-Cảnh đất nước và nhân dân bị giặc pháp đến xâm lược.
-Tâm trạng đau xót của tác giả khi nước nhà bịa giặc pháp xâm lược.
-Hiểu được bức tranh phong cảnh thiên nhiên trong bài hương sơn phong cảnh ca của Chu
Mạnh Trinh.
-Tư tưởng bảo tồn những giá trị văn hóa của dân tộc thể hiện trong bài thơ.
B.PHƯƠNG PHÁP
-Câu hỏi phát vấn.