1

Tóm tắt luận văn
Chương I. Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro lãi suất tại NHTM.
1.1 Giới thiệu về ngân hàng thương mại
NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa
dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung
ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác
nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội.
 Nguồn vốn của ngân hàng thương mại
+ Vốn điều lệ (Vốn chủ sở hữu)
+ Các quỹ dự phòng
+ Vốn huy động (Tiền gửi)
+ Vốn đi vay
+ Vốn tiếp nhận
+ Vốn khác
Vốn điều lệ và các quỹ.
Vốn điều lệ, các quỹ của ngân hàng được gọi là vốn tự có của ngân hàng
(Bank’s Capital) là nguồn vốn khởi đầu và được bổ sung trong quá trình hoạt động
Các quỹ dự phòng của ngân hàng: đây là các quỹ bắt buộc phải trích lập
trong quá trình tồn tại và hoạt động của ngân hàng, các quỹ này được trích lập theo
tỷ lệ quy định trên số lợi nhận ròng của ngân hàng, bao gồm: Quỹ dự trữ, quỹ dự
phòng tài chính, quỹ phát triển kỹ thuật nghiệp vụ, quỹ khen thưởng phúc lợi, lợi
nhuận để lại…
Vốn huy động: Đây là nguồn vốn chủ yếu của các ngân hàng thương mại
Nguồn vốn huy động là nguồn tài nguyên to lớn nhất, bao gồm
+ Tiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức, cá nhân
+ Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn
+ Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn
+ Tiền phát hành kỳ phiếu, trái phiếu
+ Các khoản tiền gửi khác

vốn tín dụng cho một chủ thể và một chủ thể khác thực hiện việc trả nợ cho ngân
hàng


3

Cho thuê tài chính: Là loại hình tín dụng trung, dài hạn. Trong đó các công
ty cho thuê tài chính dùng vốn của mình hay vốn d o phát hành trái phiếu để mua tài
sản, thiết bị theo yêu cầu của người đi thuê và tiến hành cho thuê trong một thời
gian nhất định
Bảo lãnh ngân hàng: Bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh bảo hành, bảo lãnh hợp
đồng, bảo lãnh thanh toán.
Hoạt động đ ầu tư: bao gồm
+ Góp vốn mua cổ phần, cổ phiếu của các công ty.
+ Mua trái phiếu chính phủ.
Tài sản có khác: Những khoản mục còn lại của tài sản Có trong đó chủ yếu
là tài sản cố định
1.2 Rủi ro lãi suất trong hoạt động của ngân hàng thương mại
Rủi ro lãi suất: Là khả năng xảy ra tổn thất cho ngân hàng khi lãi suất thị
trường thay đổi ngoài dự tính hoặc do sự thiếu hợp lý trong cơ cấu nguồn vốn ngắn,
trung dài hạn và cơ cấu tín dụng cho vay ngắn, trung, dài hạn. Lãi suất ngân hàng
(cả bên tài sản và nguồn vốn) thường xuyên biến động với các mức độ khác nhau có
thể dẫn đến tổn thất.
Đo lường rủi ro lãi suất: được định lượng bằng khe hở nhạy cảm lãi suất.
Khe hở nhạy cảm lãi suất: GAP=Nguồn vốn nhạy cảm lãi suất – Tài sản
nhạy cảm lãi suất
Thay đổi trong thu nhập từ lãi= GAPx∆i
Các chỉ tiêu p hản ánh rủi ro lãi suất
Khe hở nhạy cảm lãi suất (GAP): Là sự chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm và
nguồn nhạy cảm với lãi suất.

Tổ ng tà i sản sinh lời

Để cố định NIM=> Thu từ lãi trên các khoản đầu tư-Chi phí lãi tiền gửi
không đổi hay nói cách khác, thu nhập từ lãi của ngân hàng là không đổi.
Thay đổi trong thu nhập từ lãi= GAPx∆i phải không đổi hoặc thay đổi trong
giới hạn cho phép khi lãi suất thị trường biến động => cần phải điều chỉnh để GAP >0.
Nội dung quản lý Rủi ro lãi suất.
Đưa ra được chính sách quản lý rủi ro lãi suất, đưa ra các hạn mức dựa trên
quy mô, phạm vi và độ phức tạp trong cơ cấu tài sản của ngân hàng, điều kiện thị
trường.
Xây dựng bộ máy quản lý rủi ro lãi suất: Phản ánh việc n gân hàng tổ chức,
sắp xếp các nguồn lực của ngân hàng nhằm quản lý RRLS. Yêu cầu phân định rõ


5

trách nhiệm tham gia của các cấp, các cá nhân của ngân hàng từ cấp quản lý cao
nhất là Hội đồng quản trị đến các cấp quản lý điều hành (Ban Tổng giám đốc và các
cấp quản lý trung gian) và các bộ phận thực thi trực tiếp đối với hoạt động quản lý
RRLS.
+ Áp dụng mô hình quản lý rủi ro lãi suất cho phù hợp:
o Mô hình nhạy cảm lãi suất: IS GAP=ISA -ISL
o Mô hình thời lượng D =

∑

∑

×


Các hoạt động chủ yếu
BIDV là ngân hàng kinh doanh đa ngành, đa lĩnh vực về tài chính, tiền tệ
không chỉ trong lĩnh vực ngân hàng mà còn trong hoạt động bảo hiểm, chứng
khoán….
Trong hoạt động ngân hàng: “Cung cấp đầy đủ, trọn gói các dịch vụ ngân
hàng truyền thống và hiện đại”.
+ Ngân hàng bán buôn: quản lý các dự án Tài chính nông thôn do WB t ài trợ,
phục vụ làm đại lý ủy thác giải ngân nguồn vốn ODA (Sở Giao dịch 3).
+ Ngân hàng chỉ định thanh toán phục vụ thị trường chứng khoán: Chi nhánh
Nam Kì Khởi Nghĩa
+ Ngân hàng bán lẻ: BIDV đang dần chuyển thành một trong những ngân
hàng có dịch vụ bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam và dần có ảnh hưởng tới khu vực và
quốc tế (Văn phòng đại diện tại Myanmar, Campuchia, Ngân hàng liên hoanh Lào Việt…)
2.2 Thực trạng quản lý rủi ro lãi suất tại BIDV
 Diễn biến lãi suất thị trường và cuộc chạy đua lãi suất giữa cá c ngân hàng:
Trước tình hình lạm phát cao, NHNN thắt chặt tiền tệ, giảm lượng tiền cung
ứng khiến thanh khoản hệ thống NHTM căng thẳng, các NHTM phải tăng lãi suất
để huy động được vốn . Lãi suất thị trường liên ngân hàng lên cao nên các khoản
tiền gửi ẩn danh của các TCTD được rút về khi đáo hạn, trong khi nguồn vốn này
cũng được các TCTD cân đối để cho vay và Áp lực lên thanh khoản đối với các
TCTD có nhận nhiều nguồn vốn này.
Mặt bằng lãi suất cao sẽ gây ra những tác động xấu và gia tăng rủi ro cho nền
kinh tế bởi lãi vay là một yếu tố cơ bản cấu thành chi phí đầu vào sản xuất kinh
doanh. Doanh nghiệp vay vốn với lãi suất cao đồng nghĩa với việc giảm khả năng
sinh lời, đối mặt với nguy cơ kinh doanh thua lỗ, hoặc phá sản, dẫn tới suy giảm


7

hoặc không có khả năng trả nợ. Ngoài ra, lãi suất càng cao rủi ro cho nền kinh tế sẽ

8

Với loại tiền VND: BIDV có khe hở nhạy cảm đối với kỳ hạn dưới 6 tháng
và dải kỳ hạn từ 9-12 tháng là âm => Nếu lãi suất thị trường giảm thì có lợi cho thu
nhập từ lãi của BIDV, ngược lại, lãi suất thị trường tăng sẽ làm thiệt hại đ ến thu từ
lãi. Tuy nhiên đối với kỳ hạn >6 tháng, nếu lãi suất tăng thì có lợi cho BIDV và
ngược lại lãi suất giảm sẽ gây thiệt hại cho thu nhập từ lãi của BIDV
Với loại tiền USD: BIDV có khe hở nhạy cảm đối với kỳ hạn từ đến một
tháng tới 3 tháng là âm => Nếu lãi suất thị trường giảm thì có lợi cho thu nhập từ lãi
của BIDV, ngược lại, lãi suất thị trường tăng sẽ làm thiệt hại đến thu từ lãi. Tuy
nhiên đối với kỳ hạn >24 tháng, nếu lãi suất tăng thì có lợi cho BIDV và ngược lại
lãi suất giảm sẽ gây thiệt hại cho thu nhập từ lãi của BIDV.
Với trạng thái nhạy cảm lãi suất như trên, đối với loại tiền VND, BIDV cần
huy động thêm các nguồn vốn với kỳ hạn từ 6 -9 tháng và trên 12 tháng. Tiếp tục
giải ngân các khoản vay ngắn hạn, cho vay trên thị trường liên ngân hàng, cho vay
qua đêm… để tận dụng nguồn ngắn hạn của mình.
Đối với loại tiền USD, tiếp tục duy trì trạng thái nhạy cảm đối với kỳ ngắn
hạn, đối với kỳ hạn đến 1 tháng có thể xem xét đầu tư tiền gửi, cho vay trên thị
trường liên ngân hàng, cho vay qua đêm…
Nội dung quản lý RRLS tại BIDV: BIDV thực hiện QLRR lãi suất thông qua
các công cụ chính là Tỷ lệ khe hở tài sản nhạy cảm lãi suất trên tổng tài sản, mức
thay đổi thu nhập ròng từ lãi .
-

Thực hiện lập và quản lý hạn mức chấp nhận rủi ro đối với RRLS.

-

Lập hạn mức biến động của tỷ lệ chênh lệch lãi suất cận biên.


suất, qua đó góp phần quan trọng bảo vệ thu nhập từ lãi ròng của ngân hàng trước
những biến động của lãi suất.
Nhìn chung, thông qua hoạt động phòng ngừa RRLS, BIDV chưa phải đối
mặt với một cứ sốc lãi suất đồng thời mức độ tổn thất do RRLS gây ra cũng được
kiểm soát hiệu quả qua hệ thống hạn mức góp phần giúp BIDV đạt được tốc độ tăng
trưởng nhanh đồng thời hiệu quả kinh doanh luôn được cải thiện trong giai đoạn
vừa qua
Những hạn chế còn tồn tại
Các đánh giá, phân tích về RRLS của ngân hàng còn nhiều tính trực quan,
cảm tính. Ngân hàng mới chỉ áp dụng phương pháp đo lường rủi ro lãi suất qua khe
hở nhạy cảm lãi suất
Chưa thực hiện một cách toàn diện những biện pháp cần thiết để phòng ngừa
RRLS.
Chương 3 Giải pháp tăng cường quản lý rủi ro lãi suất tại Ngân hàng Đầu tư
và Phát triển Việt Nam.
3.1 Định hướng quản lý rủi ro lãi suất
Trong thời gian tới, với mục tiêu không những để bảo vệ BIDV khỏi những
biến động về lãi suất mà phải tạo ra ưu thế về lãi suất để thu hút khách hàng, cạnh
tranh hiệu quả với các ngân hàng khác, BIDV có những định hướng về quản lý
RRLS: Xây dựng quy trình quản lý rủi ro lãi suất phân định rõ trách nhiệm của từng
phòng, ban trong quản lý RRLS; Xây dựng hệ thống đo lường RRLS theo thông lệ
và chuẩn mực quốc tế dựa trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại;
Tăng cường sử dụng công cụ phái sinh trong hoạt động phòng ngừa RRLS…
3.2 Một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý rủi ro lãi suất tại BIDV


10

 Nhóm giải pháp về tổ chức quản lý.
Tăng cường chức năng quản lý của ủy ban ALCO


11

Sử dụng các hợp đồng kỳ hạn.
 Nhóm giải pháp về con người
Đào tạo cán bộ quản lý rủi ro lãi suất và tăng cường khả năng dự báo xu
hướng biến đổi của lãi suất
Áp dụng và làm chủ hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, hoàn thiện hệ
thống MIS
3.3 Một số kiến nghị đối với BIDV và NHNN
Đối với BIDV
Tăng cường huy động vốn: Trong thời gian qua tăng trưởng HĐV của BIDV
vẫn tăng tuy nhiên trong điều kiện cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng mạnh
mẽ thì BIDV cần phải đưa ra những sản phẩm huy động vốn có nhiều sức hấp dẫn
hơn nữa để thu hút vốn phục vụ nhu cầu hoạt động kinh doanh
Gia tăng vốn tự có: cải thiện vốn tự có, tăng chỉ tiêu an toàn vốn đảm bảo
yêu cầu của NHHN được coi là chiến lược hàng đầu trong cơ cấu tài sản Nợ của
BIDV
Tái cơ cấu lại cơ cấu tài sản có: Giảm tỷ lệ tín dụng trung dài hạn, Phát triển
tín dụng cá nhân; Giảm thiểu đầu tư vào danh mục có hệ số rủi ro cao
Đối với Ngân hàng Nhà nước
NHNN cần đưa ra các chuẩn mực hợp lý cho thị trường đối với hoạt động
quản lý rủi ro lãi suất.
Tạo điều kiện cho việc hiện đại hóa ngân hàng
Nhất quán các chính sách của NHNN cũng như các chính sách của Chính
phủ về quản lý kinh tế
Tạo hành lang pháp lý để phát triển các công cụ tài chính phái sinh