Môn Công nghệ (Kỹ thuật CN) đã được đưa vào trường phổ thông từ lâu. Có
nhiều cách nhìn nhận, đánh giá việc dạy và học môn này từ phía giáo viên, học
sinh và phụ huynh học sinh.
Là một người làm công tác Tư vấn - Định hướng nghề nghiệp - Giới thiệu việc làm
đồng thời bản thân có tham gia giảng dạy tại Trường Trung cấp Nghề và dạy môn
Công nghệ cho một trường THPT, tôi thấy học sinh THPT học môn Công nghệ
(hay môn Kỹ thuật trước kia) là cần thiết và quý báu như nhiều môn học khác.
Bởi lẽ:
Về sách giáo khoa:
Các môn học ở bậc học phổ thông được biên soạn có những chuẩn mực cụ thể và
nó là kiến thức cơ bản, mang tính phổ thông. Về điều này với môn Công nghệ tôi
nghĩ đã đáp ứng được điều đó. Nhìn lại sách Kỹ thuật Công nghiệp những năm
trước mới thấy kiến thức khó, dài, trừu tượng, rất nhiều công nghệ cũ, cổ điển
nhưng lại quá thiếu công nghệ mới. Nay thì sách đã được chỉnh lý, cô đọng hơn,
gắn với thực tế nhiều hơn.
Nói về kiến thức học sinh cần phải học thì đương nhiên có chỗ khó có chỗ dễ. Nếu
ta lập luận có những nội dung học sinh chả cần phải học thì thử hỏi trong các môn
khác như Toán, Lý, Hoá... có những nội dung như tính tích phân, luyện thép, sản
xuất điện hạt nhân, giải phẫu, di truyền... nhưng rõ ràng ra trường học sinh của
chúng ta có đi luyện thép cả đâu, có làm bác sỹ hết đâu. Học cái đó là thừa ư?
Không thể nói như vậy.
Ở bậc học phổ thông tất cả các môn học phối hợp, đan kết với nhau nhằm trang bị
cho học sinh các kiến thức phổ thông cơ bản nhất để tạo lập cho học sinh năng lực
tư duy, sáng tạo, giúp cho học sinh khả năng nhận biết thế giới xung quanh ở một
mức độ hợp lý theo độ tuổi.
Khi hết THPT học sinh đi học chuyên nghiệp sẽ được học tiếp các kiến thức
chuyên ngành ở mức độ nâng cao hơn, chuyên sâu hơn trong các trường Cao đẳng,
Đại học. Hoặc giả dụ có em nào đó vì nhiều lý do đi làm ngay để kiếm sống thì chí
ít các em đã đi vào đời với một vốn sống nho nhỏ mà thầy cô, bố mẹ, xã hội đã
trang bị.
Thực tế khi giảng dạy tại trường Trung cấp Nghề, bản thân tôi nhận thấy mình đã

như cửa sổ đưa thế giới công nghệ đến với các em học sinh chứ không phải nó như
con tuấn mã lông đẹp để đưa học sinh đi xem hoa.
Về giáo viên dạy Công nghệ
Người dạy là yếu tố vô cùng quan trọng. Qua người thầy, học trò cảm nhận được
thế giới công nghệ, phân biệt được các loại ngành nghề. Có nhiều loại sản phẩm mà
ở đời sống thường nhật trong gia đình vẫn đang sử dụng, ngày ngày trông thấy nay
được thầy cô chỉ ra cho biết "cội nguồn" của nó. Cái này liệu có khơi dậy sự tò mò
ham khám phá của học trò hay không? Câu trả lời đã rất rõ. Vào một giờ Công
nghệ hay thường được nghe câu nói: "À bây giờ thì em đã hiểu". Người thày, người
cô đã giúp cho thiên hướng của nhiều em được định hình.
Xã hội ta hiện nay đang tồn tại cơ cấu lao động không hợp lý. Đào tạo không gắn
với sử dụng. Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động tốn rất nhiều tiền của,
công sức để đào tạo lại do có nhiều lý do nhưng trong đó có việc người lao động
xác định sai năng lực cá nhân, lựa chọn sai ngành nghề. Thực tế hiện nay chỉ ra,
cần phải phân luồng đào tạo để sắp xếp cơ cấu lao động hợp lý. Đó là một việc lớn
nhiều ngành nhiều cấp đang làm nhưng có một đội ngũ giáo viên đang âm thầm
tham gia làm công việc đó qua mỗi giờ lên lớp.
Giáo viên Công nghệ hiện nay còn thiếu và yếu đó là một thực tế. Nhưng không
phải là không có những thầy cô dạy tốt. Nhiều thầy dạy công nghệ đang sống được
bằng nghề "phụ" là sử dụng chính kiến thức công nghệ của mình để kiếm sống
thêm bên ngoài trường sở. Khi thày chữa được xe máy, tivi, máy giặt.. ở những
dạng hỏng thông thường thì thày khỏi lo thiếu vốn liếng để nói với học sinh về
công nghệ. Và lẽ tất nhiên thày biết nghề, thạo nghề khi nói về nghề thì trò sẽ nghe
rất say sưa.
Trong môn Công nghệ tập hợp nhiều kiến thức ở nhiều ngành nghề, không có ai
giỏi chuyên môn tất cả các ngành nghề đó. Thày cô dạy công nghệ ở phía nào đó
giống như bác sỹ. Chả nhẽ kiến nghị Nhà nước ra điều luật kiểu như "Từ nay ai là
bác sỹ ốm phải tự chữa. Cấm đến bệnh viện điều trị".
Hiện nay, ở một số ít trường có thể vẫn còn hiện tượng do thiếu giáo viên Công
nghệ nên lãnh đạo trường "bắt" ai đó dạy chưa đủ giờ, có kiến thức họ hàng với