ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN KHẮC PHI

THIẾT KẾ, CHẾ TẠO VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM
TƯƠNG TÁC GIỮA HAI DÒNG ĐIỆN SONG SONG TRONG
TỔ CHỨC DẠY HỌC NGOẠI KHÓA VẬT LÍ LỚP 11 THEO
HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN KHẮC PHI

THIẾT KẾ, CHẾ TẠO VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM
TƯƠNG TÁC GIỮA HAI DÒNG ĐIỆN SONG SONG TRONG
TỔ CHỨC DẠY HỌC NGOẠI KHÓA VẬT LÍ LỚP 11 THEO
HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH
Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí
Mã số: 60.14.01.11




LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, phòng đào tạo Sau Đại học, Ban
chủ nhiệm, quý Thầy, Cô giáo khoa Vật lí Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái
Nguyên và quý thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy, giúp đỡ trong suốt quá trình học tập.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu cùng quý Thầy, Cô giáo tổ Vật lí
trường THPT Vũ Văn Hiếu và THPT Hòn Gai tỉnh Quảng Ninh đã cộng tác, tạo điều
kiện thuận lợi cho việc học tập, nghiên cứu và TNSP.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hướng dẫn:
TS. Dương Xuân Quý, người đã tận tình hướng dẫn trong suốt thời gian nghiên cứu
và hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lớp cao học Vật lí K21 đã giúp đỡ, đóng
góp nhiều ý kiến trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này.
Xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp giúp
đỡ, động viên tác giả hoàn thành luận văn này.

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Khắc Phi

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
ii




MỤC LỤC




1.2. Thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ TN đơn giản trong dạy học Vật
lí ở trường phổ thông .................................................................................................. 16
1.2.1. Các đặc điểm cơ bản của dụng cụ TN đơn giản ........................................... 16
1.2.2. Sự cần thiết của việc sử dụng các dụng cụ TN đơn giản trong dạy
học Vật lí ở trường phổ thông ................................................................................. 16
1.2.3. Các khả năng sử dụng các dụng cụ TN đơn giản trong dạy học Vật lí
ở phổ thông ............................................................................................................. 17
1.3. Tính tích cực trong học tập .................................................................................. 18
1.3.1. Khái niệm về tính tích cực của HS trong học tập ......................................... 18
1.3.2. Các biểu hiện của tính tích cực trong học tập ............................................... 18
1.3.3. Các cấp độ của tính tích cực trong học tập ................................................... 19
1.3.4. Những yếu tố thúc đẩy tính tích cực của HS trong học tập .......................... 19
1.4. Năng lực sáng tạo trong học tập .......................................................................... 20
1.4.1. Khái niệm năng lực sáng tạo trong học tập .................................................. 20
1.4.2. Các biểu hiện của năng lực sáng tạo của HS trong học tập .......................... 20
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ........................................................................................... 20
Chương 2. THIẾT KẾ, CHẾ TẠO MỘT SỐ THIẾT BỊ TN VỀ TƯƠNG
TÁC GIỮA HAI DÒNG ĐIỆN SONG SONG VÀ SỬ DỤNG ĐỂ TỔ
CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NGOẠI KHOÁ VỀ "TỪ TRƯỜNG"
VẬT LÍ LỚP 11 (THPT) NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HS ............................................... 22
2.1. Mục tiêu dạy học ngoại khóa về tương tác giữa hai dòng điện song song
phần "từ trường" ở lớp 11 THPT ................................................................................ 22
2.1.1. Mục tiêu về kiến thức ................................................................................... 22
2.1.2. Mục tiêu về kỹ năng...................................................................................... 22
2.1.3. Mục tiêu về phát triển tư duy và năng lực sáng tạo ...................................... 22
2.1.4. Mục tiêu và thái độ ....................................................................................... 23

tạo của HS ............................................................................................................... 60
3.4.3. Sơ bộ đánh giá hiệu quả của hoạt động ngoại khóa ..................................... 66
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ........................................................................................... 68
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 72
PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
v




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
STT

Viết tắt

Viết đầu đủ

1

GV

Giáo viên

2

HS

Học sinh


TNSP

Thí nghiệm
Thực nghiệm sư phạm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
iv




DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1:

Kết quả TN tương tác hai dòng điện tròn song song ...................................36

Bảng 3.1:

Phân bố tần số điểm kiểm tra ...................................................................64

Bảng 3.2.

Xếp loại điểm kiểm tra .............................................................................64

Bảng 3.4:

Bảng phân phối tần suất lũy tích ..............................................................66

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN





MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá và tiến trình hội nhập quốc tế của đất
nước đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ cao, năng động, sáng tạo và phẩm chất đạo
đức tốt. Để đáp ứng nhu cầu đó ngành giáo dục cần đổi mới toàn diện do vậy với văn
kiện đại hội đảng lần thứ X của ban chấp hành TW đảng khoá IX đã khẳng định
''...ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới chương trình,
nội dung, phương pháp dạy và học... Phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ
của HS..." Điều 28 luật giáo dục qui định ''phương pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của
từng môn học, lớp học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo
nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem
lại niềm vui hứng thú học cho học sinh". [30]
Thực hiện yêu cầu trên, ngành giáo dục nước ta có chủ trương đổi mới nội dung
chương trình sách giáo khoa thì việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của HS là rất cần thiết.
Vật lí học là một môn học bắt buộc trong hệ thống các môn học của nhà trường
phổ thông cũng nằm trong xu thế đổi mới đó, do đặc thù của Vật lí học là môn khoa học
thực nghiệm nên một trong những khâu quan trọng của quá trình đổi mới phương
pháp dạy học Vật lí là tăng cường các hoạt động thực nghiệm của HS trong quá trình
học tập. Vì vậy việc đưa TN vào dạy học đã làm cho HS tiếp cận với con đường nghiên
cứu khoa học của các nhà khoa học và tiếp thu các kiến thức một cách nhanh chóng, dễ
dàng hơn. Thông qua TN Vật lí, HS sẽ được rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, giáo dục tổng
hợp, hình thành tư duy sáng tạo và tinh thần làm việc tập thể. Thông qua việc tiến hành
TN, HS được làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học có một số kỹ năng sử
dụng các máy móc thiết bị cơ bản làm cơ sở cho việc sử dụng những công cụ trong công

hứng thú, tích cực trong học tập và không được rèn luyện tư duy sáng tạo. [26], [29]
Thực tiễn trong những năm gần đây ở các nhà trường phổ thông hiện nay, hoạt động
ngoại khoá nói chung và hoạt động ngoại khoá Vật lí nói riêng ít được tổ chức, lãnh đạo nhà
trường và GV bộ môn chưa có sự đầu tư cho hoạt động này. Về mặt lí luận việc nghiên cứu
các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá Vật lí trong nhà trường phổ thông cũng chưa
được sự quan tâm nghiên cứu thích đáng của các nhà lí luận dạy học bộ môn.
Với mong muốn góp phần vào việc nghiên cứu, nâng cao chất lượng, hiệu quả
dạy và học Vật lí ở trường trung học phổ thông (THPT), chúng tôi chọn nghiên cứu đề
tài: "Thiết kế, chế tạo và sử dụng thí nghiệm tương tác giữa hai dòng điện song
song trong tổ chức dạy học ngoại khóa Vật lí lớp 11 theo hướng phát huy tính tích
cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh".
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
2




2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Qua quá trình tìm hiểu những thông tin khoa học có liên quan đến lĩnh vực nghiên
cứu của đề tài, tác giả nhận thấy: Đã có khá nhiều luận văn nghiên cứu về vấn đề phát huy
tính tích cực nhận thức cho HS trong dạy học Vật lí ở trường THPT. Đặc biệt, một số luận
văn đã đề cập đến vấn đề phối hợp và sử dụng các phương pháp và PTDH theo hướng
phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS.
Dương Thị Thanh Bình (2010), Nghiên cứu tổ chức hoạt động ngoại khóa về cách
xác định tiêu cự của thấu kính ở lớp 11 THPT theo hướng phát huy tính tích cực và phát
triển năng lực sáng tạo của HS, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Sư
phạm Hà Nội [4]; Ngô Thị Bình (2009), Nghiên cứu việc tổ chức hoạt động ngoại khoá
về Tĩnh học vật rắn ở lớp 10 THPT nhằm phát huy tính tích cực và phát triển năng lực
sáng tạo của HS, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục [6]; Trương Đức Cường (2007),
Nghiên cứu xây dựng và tổ chức một số chủ đề ngoại khóa phần điện học lớp 12(THPT)

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức dạy học ngoại khoá.
- Nghiên cứu thiết kế, chế tạo một số thiết bị thí nghiệm về tương tác giữa hai
dòng điện song song.
- Xây dựng kế hoạch tổ chức một số hoạt động ngoại khoá về "Từ trường " cho
HS lớp 11 THPT.
- Khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp việc tổ chức dạy học ngoại khoá
bộ môn Vật lí tại một số trường THPT thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
- Soạn thảo tiến trình dạy học ngoại khoá cho một số đơn vị kiến thức về "Từ
trường " trong chương trình Vật lí 11.
7. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu và tổ chức hoạt động ngoại khoá khi dạy một số kiến thức về "Từ
trường" trong chương trình Vật lí 11 (THPT), nhằm phát huy tính tích cực và phát triển
năng lực sáng tạo cho HS.
8. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu về tâm lí học, giáo dục
học, lý luận dạy học Vật lí, các tài liệu về tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Nghiên cứu thực tế dạy học ngoại khoá Vật
lí tại một số trường THPT.
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: Nghiên cứu thực nghiệm tại phòng thí
nghiệm và nghiên cứu thực nghiệm sư phạm tại trường phổ thông.
9. Đóng góp của đề tài
- Góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận của hoạt động ngoại khoá về thí nghiệm
Vật lí tại các trường THPT.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
4




- Thiết kế, chế tạo được các thiết bị thí nghiệm để sử dụng trong dạy học về

tính xã hội cho nội dung bài học. Bên cạnh đó nó còn giúp HS vận dụng kiến thức đã
học vào thực tế, tạo điều kiện để học đi đôi với hành, nối liền kiến thức trên bục
giảng với thực tiễn đời sống.
- Về rèn luyện kỹ năng: Hoạt động ngoại khóa rèn luyện cho HS kỹ năng phân
tích, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng thực nghiệm, kỹ năng làm việc tập thể, kỹ
năng sống, tổ chức, giao tiếp, định hướng nghề nghiệp…
- Về phát triển tư duy: Hoạt động ngoại khóa rèn luyện và phát triển các năng
lực tư duy của HS như: Tư duy logic, tư duy trừu tượng, tư duy sáng tạo…
- Về giáo dục tinh thần thái độ:
+ Hoạt động ngoại khóa làm cho quá trình dạy bộ môn thêm phong phú, đa
dạng làm cho việc học tập của HS thêm lôi cuốn, sinh động. Vì vậy có tác dụng khơi
dậy niềm say mê hứng thú học tập, thực hành, lòng ham hiểu biết yêu khoa học và
phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS.
+ Hoạt động ngoại khóa cũng góp phần giáo dục tổ chức, tính kế hoạch, tinh
thần làm chủ và hợp tác trên cơ sở những hoạt động thực tế.
+ Ngoài ra hoạt động ngoại khóa còn giúp HS có thể hiểu sâu hơn về những
giá trị văn hóa, truyền thống của cha ông, của quê hương, đất nước, nâng cao nhận
thức về các vấn đề xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
6




Như vậy hoạt động ngoại khóa đóng một vai trò rất quan trọng trong việc bổ
sung các kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm sống cho HS, giúp HS hoàn thiện nhân
cách và phát triển toàn diện, cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục, thẩm mỹ, những điều
mà ở nội khóa còn yếu.
1.1.2. Các đặc điểm của hoạt động ngoại khóa Vật lí
Hoạt động ngoại khóa Vật lí cũng như hoạt động ngoại khóa nói chung có


Theo chúng tôi nội dung của hoạt động ngoại khóa Vật lí nên tập trung vào
những kiến thức nằm trong phạm vi chương trình nội khóa, hoạt động ngoại khóa gắn
với nội khóa nhằm mục đích giúp HS củng cố, đào sâu, mở rộng kiến thức, rèn luyện
các kỹ năng cơ bản, phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo. Trong
phạm vi đề tài nghiên cứu, tôi tập trung nghiên cứu hoạt động ngoại khóa về thiết kế,
chế tạo dụng cụ và làm TN Vật lí. Trong các giờ nội khóa mặc dù cũng có những bộ
TN phục vụ cho tiết học nhưng hầu như các em chỉ quan sát GV thực hiện hoặc nếu
có thực hiện thì chỉ một hoặc hai em được tiến hành, HS trong lớp chỉ được “xem
TN”. Chính vì vậy ngoại khóa về thiết kế, chế tạo dụng cụ và làm TN sẽ giúp các em
hiểu được bản chất của hiện tượng, HS tự tìm tòi chế tạo, tự tay thực hiện TN không
những không dẫn đến sự tin tưởng về các kiến thức được học mà còn phát huy được
tính tích cực và khả năng sáng tạo của các em.
Căn cứ vào các hướng có thể tổ chức hoạt động ngoại khóa về Vật lí như trên
và thực tế dạy học Vật lí ở trường phổ thông hiện nay, chúng tôi lựa chọn nội dung của
đề tài chủ yếu là hoạt động thực nghiệm: Thiết kế, chế tạo và sử dụng cụ TN Vật lí
đơn giản và chúng tôi chọn nội dung kiến thức của chương “Từ trường” trong sách
giáo khoa Vật lí lớp 11. [15]
1.1.4. Các hình thức hoạt động ngoại khóa Vật lí
Việc phân chia các hình thức hoạt động ngoại khóa về Vật lí chỉ mang tính chất
tương đối, không phân biệt được rõ ràng. Có thể phân ra các hình thức hoạt động
ngoại khóa về Vật lí theo lượng HS tham gia, cũng có thể theo nội dung ngoại khóa
hoặc theo thời gian và địa điểm diễn ra hoạt động ngoại khóa… Sau khi nghiên cứu
các tài liệu, chúng tôi nhận thấy các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa về Vật lí
thông thường nhất là: Hoạt động ngoại khóa mang tính chất cá nhân, hoạt động ngoại
khóa theo các nhóm và hoạt động ngoại khóa có tính quần chúng rộng rãi. Cụ thể:
- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa ở lớp và ở nhà (HS đọc sách báo về Vật lí và
kỹ thuật; tổ chức các buổi báo cáo và dạ hội về các vấn đề Vật lí - kỹ thuật; HS ra báo
tường hoặc tập san về Vật lí - kỹ thuật; HS biểu diễn TN hoặc giới thiệu sản phẩm là
TN Vật lí chế tạo được…).

đề tài mà nhóm theo đuổi, đồng thời cũng phải có khả năng đoàn kết các thành viên
trong nhóm học tập và lực học thuộc hạng khá vững vàng, tuy nhiên nhóm trưởng
không nhất thiết là thành viên giỏi nhất trong nhóm.
+ Yếu tố mới và tính vừa sức của đề tài đóng vai trò quan trọng trong việc duy
trì và phát triển sự hứng thú và tích cực của nhóm. Với nguyên tắc này, nội dung hoạt
động ngoại khóa phải mới ít nhiều so với nội khóa, không đơn thuần là những TN kiểm
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
9




nghiệm lại kiến thức hoặc áp dụng dưới dạng quá đơn giản các kiến thức đã học. GV
cần phải xác định được nội dung thích hợp, vừa sức với HS và khéo léo tổ chức sao cho
từng bước HS thu được kết quả đều đặn, kể cả ở giai đoạn đầu để động viên kịp thời.
Để đạt được điều đó, khi tổ chức nhóm ngoại khóa GV cần phải dự kiến được những khó
khăn mà HS có thể gặp phải, lên phương án giúp đỡ và tạo điều kiện về thời gian, tài
liệu, nguyên vật liệu…cho nhóm HS.
+ Phải đảm bảo tính nghiêm túc, nhẹ nhàng, tránh nặng nề, nhưng cũng tránh
tùy tiện trong quá trình nhóm hoạt động. Để đảm bảo nguyên tắc này, nhóm ngoại
khóa cần có lịch làm việc cụ thể về thời gian cũng như tiến độ công việc, tránh tình
trạng “đầu voi, đuôi chuột”. Kiên quyết không để kế hoạch bị phá sản chừng nào
không bị những nguyên nhân khách quan chi phối. Như vậy thì quá trình hoạt động
mới có ý nghĩa và đảm bảo uy tín của GV.
- Nội dung của nhóm ngoại khóa
Tùy theo nội dung hoạt động của nhóm ngoại khóa có thể phân loại thành:
Nhóm “Vật lí lí thuyết”, nhóm “Chế tạo dụng cụ TN Vật lí”, nhóm “Vật lí kỹ thuật”.
+ Nhóm “Vật lí lí thuyết”
Nhóm này đi sâu vào tìm hiểu và sưu tầm các tài liệu xoay quanh vấn đề đang
học hoặc các vấn đề đang được quan tâm nhằm giúp cho các thành viên trong lớp hiểu

cụ TN còn thiếu cho nhà trường, giúp cho việc giảng dạy các khóa sau được thuận lợi.
Trong trường hợp như vậy, GV cũng cần phải góp ý để các em chế tạo được những dụng
cụ TN đẹp, bền và có thể sử dụng được lâu dài. Tuy nhiên trong quá trình HS chế tạo
dụng cụ, GV cũng cần làm cho các em hiểu rõ nguyên tắc cấu tạo cũng như hoạt động
của các dụng cụ TN, chứ không phải các em chỉ cần chế tạo các dụng cụ theo mẫu có sẵn
mà không hiểu bản chất và ý nghĩa của các dụng cụ. Như vậy thì công tác ngoại khóa
mới có ý nghĩa giáo dục và thực tiễn mạnh mẽ.
GV cũng cần lưu giữ các hình ảnh hoạt động và sản phẩm của nhóm trong
phòng TN của nhà trường để giáo dục và làm gương cho các thế hệ sau. Trong quá trình
hoạt động ngoại khóa, GV cũng cần dạy cho các em biết cách sử dụng các công cụ, hiểu
tính năng và cách gia công các liệu khác nhau như sắt, gỗ, bìa cứng, dung dịch hoá
học, dây dẫn bằng kim loại,… GV cũng có thể nhờ phụ huynh hoặc chuyên gia đến
hướng dẫn cho các em trong nhóm.
+ Nhóm “Vật lí kỹ thuật”
Hình thức hoạt động ngoại khóa với nội dung liên quan đến các ứng dụng
của Vật lí trong kỹ thuật cũng được nhiều HS tham gia, dễ hứng thú, đồng thời có
tác dụng giáo dục kỹ thuật khá trực tiếp do đó cần phải được đề cao và khuyến
khích. Nhóm ngoại khóa này có thể hoạt động theo nhiều hướng, với tên gọi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
11




phong phú và hấp dẫn. Những nhóm ngoại khóa này mang nhiều tính chất thực
hành chuyên môn hơn nhóm “Chế tạo dụng cụ TN Vật lí” nhưng hoạt động
của nhóm vẫn phải gắn liền với hai mặt lí thuyết và thực hành. Do vậy GV cần
phải bổ sung thêm cả kiến thức lí thuyết và thực hành cho HS. Khi tổ chức hình
thức ngoại khóa này, GV nên tổ chức những nhóm phục vụ yêu cầu của nền sản
suất ở địa phương và nên phối hợp với những chuyên gia ở đó để có sự giúp đỡ về

+ Triển lãm về Vật lí
Triển lãm về Vật lí ở trường phổ thông có thể tổ chức nhân ngày lễ của trường
hoặc dịp tổng kết một kì học hoặc cuối năm học. Mục đích của triển lãm về Vật lí là
để nói lên thành tựu hoạt động học tập và nghiên cứu về Vật lí của một khối lớp hoặc
của toàn trường.
Để cho triển lãm thành công thì nội dung triển lãm phải phong phú; trình bày
đẹp, khoa học và hấp dẫn. Nội dung triển lãm có thể gồm: dụng cụ, mô hình Vật lí mà
HS chế tạo được; mẫu vật sưu tầm được; đồ dùng phục vụ cho việc dạy học; biểu
diễn TN Vật lí có liên quan đến kiến thức Vật lí phổ thông mà HS đã được học. Triển
lãm có thể tổ chức kết hợp với hội vui Vật lí hoặc tiến hành cùng với các bộ môn khác
như toán, hóa, sinh, công nghệ…
+ Báo tường về Vật lí
Đây là một hình thức hoạt động ngoại khóa khá hấp dẫn, dễ tổ chức, lôi cuốn
được đông đảo HS tham gia, không phân biệt trình độ HS nhiều. Hình thức hoạt
động ngoại khóa này có tác dụng tốt trong việc thúc đẩy HS sưu tầm, đọc các sách
báo hoặc giải các bài toán hay về Vật lí. Báo tường về Vật lí cũng là một hoạt động
để GV hoặc các thành viên tích cực trong lớp công bố các bài toán hay mà không
có điều kiện hoặc không cần thiết phải trình bày trên lớp.
Trên cơ sở nghiên cứu về các nội dung, hình thức của hoạt động ngoại khóa về
Vật lí và mục đích của đề tài, tôi đã lựa chọn hướng nội dung hoạt động ngoại khóa là
hoạt động thực nghiệm: Tổ chức và hướng dẫn HS thiết kế, chế tạo và sử dụng các
dụng cụ TN về tương tác giữa hai dòng điện song song từ những vật liệu rẻ tiền, dễ
kiếm, đơn giản. Với hướng nội dung đó, chúng tôi cũng lựa chọn hình thức tổ chức
hoạt động ngoại khóa cơ bản là HS hoạt động theo nhóm. Ngoài ra để hoạt động ngoại
khóa của HS có ý nghĩa và tăng sự hứng thú của HS hơn, chúng tôi có tổ chức một
buổi để cho các nhóm HS báo cáo sản phẩm và kết hợp với hội vui Vật lí. [15]
1.1.5. Phương pháp hướng dẫn hoạt động ngoại khóa Vật lí
Phương pháp dạy học hoạt động ngoại khóa Vật lí thường có tính mềm dẻo,
không cứng nhắc, phụ thuộc vào nội dung của hoạt động ngoại khóa và trình độ của
GV cũng như HS. Tuy nhiên, để có tác dụng tích cực đối với hoạt động nhận thức của

lựa chọn chủ đề của hoạt động ngoại khóa. Việc lựa chọn này cần phải rõ ràng để có tác
dụng định hướng tâm lý và kích thích sự tích cực, sự sẵn sàng của HS ngay từ đầu.
Bước 2: Lập kế hoạch ngoại khóa.
Khi lập kế hoạch ngoại khóa, GV cần:
- Xác định mục tiêu của hoạt động ngoại khóa gồm các mục tiêu: Về tri thức,
về rèn luyện kỹ năng, phát triển tư duy, về tình cảm, thái độ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
14




- Xác định nội dung ngoại khóa.
- Xác định đối tượng tham gia.
- Dự kiến hình thức tổ chức ngoại khóa.
- Dự kiến phương pháp dạy học, đặc biệt là dự kiến những khó khăn sai lầm
của HS và hướng dẫn của GV để giúp đỡ HS vượt qua những khó khăn và khắc phục
các sai lầm đó.
- Dự kiến thời gian thực hiện các giai đoạn của hoạt động ngoại khóa.
- Dự kiến những công việc cần sự giúp đỡ của các lực lượng giáo dục khác.
Bước 3: Tiến hành ngoại khóa theo kế hoạch
Khi tiến hành hoạt động ngoại khóa theo kế hoạch, GV lưu ý những nội dung sau:
- Theo dõi HS thực hiện các nhiệm vụ để kịp thời giúp đỡ, động viên, khuyến
khích các em, đồng thời phát hiện những vấn đề nảy sinh ngoài dự kiến để điều chỉnh
sao cho phù hợp với kế hoạch đã đặt ra.
- Đối với hoạt động có quy mô lớn như các hoạt động toàn lớp, toàn khối, GV
phải đóng vai trò là người tổ chức, điều khiển hướng dẫn hoạt động. Đặc biệt GV phải là
người tổ chức để HS thảo luận, tranh luận rộng rãi những nội dung ngoại khóa.
- Đối với các hoạt động có quy mô nhỏ như tổ, nhóm HS thì cần để cho HS
hoàn toàn tự chủ cả về việc tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ được giao. GV chỉ