A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu giáo dục mầm non là hình thành cho trẻ những yếu tố nhân cách đầu
tiên của con người, con người phát triển toàn diện về 5 mặt: Nhận thức, thể chất,
ngôn ngữ, tình cảm-xã hội và thẩm mỹ. Để đạt được mục tiêu giúp trẻ phát triển
toàn diện thì ta cần phải kết hợp hài hoà giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục đó
là điều tất yếu.
Ngày nay cùng với sự phát triển chung của xã hội, mỗi gia đình đều có cuộc sống
đầy đủ, sung túc hơn, trình độ dân trí cũng ngày được nâng cao. Chính vì vậy việc
chăm sóc giáo dục trẻ cũng được gia đình và xã hội đặc biệt quan tâm. Việc nuôi
dưỡng và chăm sóc trẻ mầm non có một vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục
con người. Nhiệm vụ vô cùng quan trọng đặt ra cho chúng ta phải có đội ngũ làm
công tác chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục có đủ điều kiện để thực hiện mục tiêu cơ
bản trên, trong đó đội ngũ cán bộ giáo viên có vai trò then chốt là lực lượng nòng
cốt quyết định chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong trường Mầm
non. Cùng với nhiệm vụ phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ em, hiện nay là vấn
đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là mối quan tâm đặc biệt của toàn xã hội.
Trong những năm gần đây đã xảy ra rất nhiều vụ ngộ độc thực phẩm ở các địa
phương, làm ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của nhiều người.
Trường mầm non là nơi tập trung đông trẻ, bản thân trẻ còn non nớt, chưa chủ
động, có ý thức được đầy đủ về dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm, nếu để
xẩy ra ngộ độc thực phẩm trong cơ sở giáo dục Mầm non thì hậu quả khôn lường.
Vì vậy, giáo dục dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng mô
hình thực phẩm sạch, đề phòng ngộ độc thức ăn là vấn đề có ý nghĩa thực tế vô
cùng quan trọng. Mặc dù nhà trường chúng tôi chưa có trường hợp nào ngộ độc
thức ăn nhưng việc tuyên truyền trong nhà trường đã được chú ý, chất lượng bữa ăn
được cải thiện, gia đình trẻ và lực lượng xã hội đã có sự thay đổi trong nhận thức

1


hành động về tầm quan trọng của công tác chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ

khó khăn nên việc chăm sóc sức khoẻ cho trẻ của phụ huynh chưa được quan tâm
chú ý.
Vì vậy theo sự thống kê của nhà dinh dưỡng hiện nay có sự chênh lệch về sức
khoẻ trẻ em nông thôn và thành thị, trẻ em nông thôn tỷ lệ suy dinh dưỡng nhiều
hơn trẻ em ở thành thị, chúng ta phải suy nghĩ và tìm ra những biện pháp để tăng
cường sức khoẻ cho trẻ.
Thực phẩm vô cùng cần thiết và quan trọng đối với con người, nếu sử dụng
thực phẩm không tốt, không đảm bảo vệ sinh rất dễ bị ngộ độc. Vì vậy vấn đề vệ
sinh an toàn thực phẩm giữ vị trí vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của mọi
người nhất là trẻ nhỏ.
Như chúng ta đã biết trên các kênh thông tin, các tài liệu “ nâng cao chất
lượng bữa ăn và vệ sinh an toàn thực phẩm và đề phòng ngộ độc” của cục quản lý
chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm thuộc bộ Y tế năm 2000. Ngộ độc thực phẩm
có thể xẩy ra với bất kỳ một ai, gây nguy hiểm đến tính mạng hoặc ảnh hưởng lâu
dài đến sức khỏe con người. Ngộ độc thực phẩm có thể tránh được, để phòng tránh
ngộ độc thực phẩm người tiêu dùng, các trường mầm non tổ chức bán trú phải xây
dựng các biện pháp hữu hiệu để thực hiện.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng chung
Nga Liên là một xã vùng biển, phần đông là theo Đạo Thiên Chúa, nền kinh tế
chủ yếu bằng nông nghiệp và thủ công nghiệp, đời sống của nhân dân còn gặp
nhiều khó khăn. Việc tạo điều kiện cho con em đến trường ăn, ngủ tại trường để
đảm bảo dinh dưỡng đang còn gặp khó khăn.
2. Thuận lợi

3


Trường Mầm Non Nga Liên được xây dựng tại khu trung tâm của xã, có đủ
điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị để phục vụ cho hoạt động học tập và hoạt

quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe của các cháu, vì vậy việc lựa chọn, sắp xếp
bố trí cô nuôi là rất quan trọng .
Ban giám hiệu nhà trường đã lựa chọn, sắp xếp bố trí cô cấp dưỡng là người có
năng khiếu chế biến, biết xây dựng thực đơn hợp lý và có sức khỏe tốt. Tổ chức
bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ giáo viên những kiến thức cơ bản về phòng chống
suy dinh dưỡng, nội dung và hình thức giáo dục dinh dưỡng cho trẻ mầm non
Nhà trường mở lớp chuyên để tổ chức bồi dưỡng kiến thức vệ sinh an toàn thực
phẩm cho 26/26 cán bộ giáo viên để triển khai bồi dưỡng các nội dung tìm hiểu về
pháp lệnh tiêu chuẩn qui định của Bộ y tế, viện dinh dưỡng về vệ sinh an toàn thực
phẩm trong trường mầm non, các văn bản chỉ thị về vệ sinh an toàn thực phẩm tại
nhóm lớp, qui định điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các nhà bếp.
Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia tích cực các lớp chuyên đề về giáo dục
dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm do phòng giáo dục triển khai.
Trong năm học 4 giáo viên phụ trách việc nuôi dưỡng đã được tập huấn về việc
đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và đã được cấp giấy chứng nhận do trung tâm y
tế dự phòng huyện mở.
Bồi dưỡng kiến thức chăm sóc nuôi dưỡng cho cô nuôi, giáo viên qua các đợt
hội thảo chuyên đề, những vấn đề chủ yếu như định lượng khẩu phần ăn, các chất
dinh dưỡng cần đạt để cung cấp calo cho trẻ. Nâng cao kiến thức kỹ năng xử lý khi
trẻ bị ngộ độc thực phẩm đối với giáo viên và cô nuôi .
Bồi dưỡng củng cố cho cô nuôi về qui trình bếp một chiều, cách bảo quản thực
phẩm, rau củ, quả, vệ sinh dinh dưỡng , vệ sinh an toàn thực phẩm. Các thao tác qui
5


trình chế biến, cách lựa chọn thực phẩm tươi ngon.
Phân công rõ từng người từng công việc cụ thể, thực hiện đúng dây chuyền chế
biến.
Giáo viên nhân viên trong trường Mầm non là lực lượng quyết định chất lượng
chăm sóc giáo dục trẻ mầm non nói chung, việc bồi dưỡng về nhận thức cung cấp

món ăn cũng phải đặc biệt quan tâm về khẩu vị và trạng thái của thức ăn .
Ăn uống còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu theo từng mùa . Như mùa hè nóng
bức nhu cầu về các món có nhiều nước tăng lên và những món canh chua , canh cua
… trẻ rất thích ăn . Còn về mùa đông thời tiết lạnh ta có thể sử dụng các món xào ,
rán thuộc các món ăn hầm nhừ ăn nhiều hơn.
Còn về thực phẩm các loại rau quả ta nên dùng mùa nào thức đó không cần thiết
phải sử dụng thực phẩm trái mùa .
Ví dụ: Tôi đã biết vận dụng vào thực tế và nguồn thực phẩm theo mùa để xây
dựng thực đơn 1 tuần hợp lý đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ.
Thứ 2
Cơm
Canh rau
mồng tơi
nấu cua ghẹ
Thịt rim
Muối vừng

Thứ 3
Cơm
Canh rau
ngót
nấu
thịt
Ruốc cá

Thứ 4
Thứ 5
Thứ 6
Cơm
Cơm

Vo u thỏng 9 hng nm nh trng t chc hp ban lónh o nh trng
v cỏc on th thng nht ch n ung, thc n n ung v mi cỏc
khỏch hng v ký hp ng thc phm.
Ngun cung cp thc phm phi cú iu kin cung cp thng xuyờn v
cú trỏch nhim trc phỏp lut v cht lng v v sinh an ton thc phm,
m bo giỏ c hp lý, n nh. Thc phm hp ng vi nh trng phi
c kim tra m bo v cht lng, v s lng hng ngy thỡ nhõn viờn
mi ký nhn v ch bin, các cơ sở hợp đồng phải đáp ứng yêu cầu vệ sinh; nhà
cửa nơi giết mổ gia súc, gia cầm , nơi cất dựng thực phẩm phải thoáng mát, sạch sẽ,
hợp vệ sinh ,ngời bán phải có ý thức bảo quản tốt che đậy, cất giữ không cho ruồi
nhặng bụi bám vào u tiên cho các bậc phụ huynh có điều kiện trên tham gia hợp
đồng bán thực phẩm cho nhà trờng hợp đồng với giá gốc và rẻ hơn so với thị trờng
từ 1 đến hai giá

Mt s loi rau c qu
8


*Tổ chức bữa ăn dinh dưỡng
Để được bé khoẻ, bé ngoan cần sự giúp đỡ của hai phía gia đình và nhà trường.
Trẻ ở giai đoạn đến trường là giai đoạn hết sức quan trọng, trẻ cần được chăm sóc
tốt để phát triển thể lực, trí lực. Việc tổ chức cho trẻ bữa ăn dinh dưỡng là một
trong những biện pháp nhằm nâng cao sức khoẻ cho trẻ. Đối với cơ thể trẻ còn nhỏ
phát triển thay đổi từng ngày nếu được nuôi dưỡng tốt thì trẻ sẽ khoẻ mạnh thông
minh, trái lại việc nuôi dưỡng không tốt thì sẽ bị suy dinh dưỡng ốm đau bệnh tật
ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện cơ thể trẻ.
Vì thể ở trường chúng tôi đã tổ chức bữa ăn dinh dưỡng vào ngày cuối tuần thực
đơn được thay đổi bằng các nguồn thực phẩm có nhiều dinh dưỡng như: Bún bò,
sữa đậu nành… Qua một thời gian theo dõi bữa ăn dinh dưỡng cuối tuần đã giúp
cho trẻ phấn khởi chờ đợi bữa ăn, ăn hết xuất và rất ngon miệng. Cùng với việc tổ

Ngoài ra nhà trường xây dựng góc tuyên truyền với phụ huynh tuyên truyền cho
phụ huynh biết kiến thức nuôi dạy con theo khoa học, triệu chứng cách phòng
chống một số bệnh thông qua các lần họp và tiếp xúc với phụ huynh, để phụ huynh
thấy được hiệu quả của việc ăn theo đúng chế độ.

10


Phối hợp với phụ huynh sáng tác thơ ca hò vè về dinh dưỡng giúp cho phụ huynh
có những kiến thức về dinh dưỡng:
Ví dụ :

Nghe vẻ nghe ve

Thêm vào ăn quả

Nghe vè dinh dưỡng

Mẹ (Cô ) bảo ăn rau

Muốn cho trẻ khoẻ

Thịt cá ăn vừa

Da dẻ hồng hào

Dầu mở đừng thừa

Gạo khoai đủ cả


Chất đường chất béo

Sức khẻo dẻo dai

Nào là chất đạm

Các con nên nhớ

Ngày ăn ba bữa

Cần phải ăn nhiều

Những lời khuyên trên

Với chức năng là một hiệu phó quản lý công tác bán trú trong nhà trường .Tôi tham
mưu với ban giám hiệu đưa nội dung tuyên truyền các tài liêu về vệ sinh dinh
dưỡng và an toàn thực phẩm lồng ghép trong các cuộc họp. Qua đó đối với các
cháu suy dinh dưỡng nhà trường phối hợp với phụ huynh tăng nguồn dinh dưỡng
trong các bữa ăn hàng ngày của trẻ để trẻ phát triển. Tuyên truyền qua tranh tự vẽ

11


và tranh tuyên truyền dinh dưỡng và an toàn thực phẩm của các cơ quan chức năng
cung cấp, tích hợp vào các chương trình giảng dạy.
Ví dụ: - Qua trò chơi “ cửa hàng bán rau quả” khi mua hàng cháu phải biết chọn
những thực phẩm tươi ngon thực phẩm không bị dập nát.
- Qua trò chơi “ nấu ăn” cháu biết rửa tay và vệ sinh đồ dùng trước khi chế
biến, dùng nước sạch để chế biến thức ăn, sau khi nấu chín phải đậy cẩn thận.
- Trò chơi học tập “Xếp nhanh thành nhóm ”Chuẩn bị : Tranh lô tô về các

phẩm từ khâu chọn nguyên liệu thực phẩm đến chế biến và bảo quản thực phẩm vì
vệ sinh an toàn thực phẩm là trách nhiệm của toàn dân.
Thực hiện tốt biện pháp phòng tránh ngộ độc bằng cách thường xuyên kiểm tra
các thực phẩm của đối tác trước khi ký nhận thực phẩm hàng ngày và phát hiện
những thực phẩm không đảm bảo chất lượng và số lượng.
Đưa nội dung an toàn thực phẩm vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ phù hợp
với từng độ tuổi.
13


Nơi chế biến thực phẩm luôn thường xuyên giữ vệ sinh sạch sẽ có dụng cụ riêng
cho thực phẩm sống và chín.
Dụng cụ cho trẻ ăn uống như: Bát, thìa, ly… phải được rửa sạch để ráo trước khi sử
dụng.
Bếp nấu ăn đảm bảo đủ ánh sáng và không khí.
Bếp thực hiện quy trình một chiều để đảm bảo vệ sinh.
Nhà bếp luôn luôn hợp vệ sinh, đảm bảo bếp không bị bụi, có đủ dụng cụ cho nhà
bếp và đồ dùng ăn uống cho trẻ, có đủ nguồn nước sạch cho trẻ phục vụ ăn uống.
Ngoài ra trong nhà bếp có bảng tuyên truyền 10 nguyên tắc vàng về vệ sinh an toàn
thực phẩm cho mọi người cùng đọc và thực hiện. Phân công cụ thể ở các khâu: chế
biến theo thực đơn, theo số lượng đã quy định của nhà trường, đảm bảo nhu cầu
dinh dưỡng và hợp vệ sinh.
Đối với nhân viên nấu ăn phải thường xuyên kiểm tra sức khoẻ trước khi làm
việc vào đầu năm học mới, và sau sáu tháng làm việc tiếp theo. Trong quá trình chế
biến thức ăn cho trẻ đầu tóc gọn gàng, móng tay luôn cắt ngắn và sạch sẽ, tuyệt đối
không được bốc thức ăn khi chia cho trẻ.
Nhà trường phối hợp cùng với công đoàn tổ chức xây dựng vườn rau cho bé tại
ngay sân trường để góp phần cung cấp dinh dưỡng và cải thiện bữa ăn cho trẻ luôn
đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Cọ rửa vệ sinh các dụng cụ chế biến thực phẩm hàng ngày sau khi sử dụng.

thức ăn trong ăn uống, và các chứng bệnh ngoài da của trẻ.
Nước uống luôn được đun sôi để nguội và đựng vào bình có nắp đậy bằng Inoox,
tất cả các lớp đều có bình đựng nước và bình đựng nước được cọ rửa hàng ngày.
b. Xử lý chất thải
Đối với trường bán trú có rất nhiều loại chất thải khác nhau như:Nước thải, khí
thải, rác thải… Nước thải từ nhà bếp, khu vệ sinh tự hoại, rác thải từ rau củ, rác từ
thiên nhiên lá cây, các loại nilông, giấy lộn, đồ sinh hoạt thừa, vỏ hộp sữa…Nếu
15


không có biện pháp xử lý tốt sẽ làm ô nhiễm môi trường. Rát thải đã được nhà
trường ký kết hợp đồng với phòng vệ sinh môi trường thu gom và xử lý hàng ngày,
vì vậy khuôn viên trường lớp không có rát thải tồn đọng và mùi hôi thối.
Trường có cống thoát nước ngầm để không có mùi hôi. Khu vệ sinh đại tiểu tiện
luôn được nhân viên vệ sinh thường xuyên cọ rửa sạch sẽ.
Xây dựng môi trường xanh sạch đẹp là một trong các tiêu chí hưởng ứng phong
trào xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” và nhà trường đã phát
động đến toàn thể cán bộ viên chức, các bậc cha mẹ học sinh và các cháu cùng
nhau xây dựng môi trường sư phạm xanh – sạch -đẹp. Đây là phong trào đã được
cán bộ viên chức và toàn thể cha mẹ học sinh, các cháu học sinh đồng tình hưởng
ứng cho nên cảnh quan môi trường, lớp học luôn xanh mát. Ngoài ra sân sau nhà
trường còn có vườn rau cho cô và trẻ cùng chăm bón. Vườn rau này cũng là nguồn
cung cấp rau cho nhà bếp và thật sự là vườn rau sạch để có những bữa canh thật an
toàn và ngon miệng cho trẻ.
6. Thành lập ban chỉ đạo và làm tốt công tác kiểm tra
* Thành lập ban chỉ đạo
Nhà trường thành lập ban chỉ đạo y tế học đường gồm:
1 đ/c Ban giám hiệu phụ trách phần chăm sóc cho trẻ
1 đ/c phụ trách y tế.
1 đ/c đại diện cha mẹ học sinh.

phụ huynh học sinh, Y tế cùng ban giám hiệu kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất rút
kinh nghiệm, điều chỉnh kịp thời các nội dung như: Kiểm tra việc thực hiện nội qui
bếp ăn, việc thực hiện mười lời khuyên vàng, kiểm tra việc thực hiện vệ sinh môi
trường( môi trường trong và ngoài lớp học, vệ sinh phòng bếp, hệ thống thoát nước,
sử lý rác thải ...), kiểm tra khẩu phần ăn của trẻ theo tuần, tháng, quí. Kiểm tra vệ
sinh cá nhân trẻ , các kỹ năng rửa tay, lau mặt .... đối với mẫu giáo lớn. Đối với các
lớp bé , nhà trẻ kiểm tra việc cô vệ sinh cho trẻ ...).
17


IV. KIỂM NGHIỆM
1. Đối với cán bộ giáo viên và nhà trường
Trong năm học nhà trường đảm bảo an toàn tuyệt đối về vệ sinh an toàn thực
phẩm bếp ăn của nhà trường đã được trung tâm y tế dự phòng kiểm tra và công
nhận bếp ăn đảm bảo về vệ sinh an toàn thực phẩm
100% cán bộ viên chức hiểu và nắm được công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực
phẩm cho trẻ ăn bán trú trong trường Mầm non.
Tập thể cán bộ viên chức từ nhân viên phục vụ đến cán bộ lãnh đạo đều có ý thức
trách nhiệm cao trong quá trình giữ vệ sinh chung đặc biệt là vệ sinh an toàn thực
phẩm.
2. Đối với trẻ
Qua thời gian tiến hành các biện pháp để nâng cao chất lượng chăm sóc nuôi
dưỡng nêu trên góp phần hạn chế tỷ lệ suy dinh dưỡng trong nhà trường đến cuối
năm học chất lượng sức khoẻ của trẻ đã được nâng cao rõ rệt. Tỷ lệ trẻ suy dinh
dưỡng giảm so với đầu năm xuống còn 6,1% cụ thể:
Kênh bình thường là : 323/344 đạt tỉ lệ: 93,9%.
Kênh suy dinh dưỡng là: 21/344 đạt tỉ lệ: 6,1%.
Trong năm học không có cháu nào bị ngộ độc thực phẩm. Trẻ được đảm bảo vệ
sinh an toàn thực phẩm, biết giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường thông qua các
giờ học tích hợp, vui chơi, ca dao, đồng dao…Nhà trường có 10 cháu tham gia dự

có tổ chức ăn bán trú.
Qua nhiều năm thực hiện tổ chức chương trình chăm sóc giáo dục trẻ có tổ chức
ăn bán trú, bản thân tôi nhận thấy đây là bài học giúp cho toàn thể cán bộ giáo viên
có một kiến thức cơ bản về mọi mặt trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở trường
lớp mầm non, đặc biệt là cách giữ vệ sinh an toàn thực phẩm trong trường lớp mầm
non.

19


Thường xuyên đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo có hiệu quả về công tác chăm
sóc sức khỏe cho trẻ.
Tuyên truyền sâu rộng đến tất cả các bậc cha mẹ học sinh và cộng đồng thấy
được tầm quan trọng của nuôi dưỡng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong
trường mầm non trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
II. ĐỀ XUẤT:
Để có điều kiện thực hiện tốt về công tác chăm sóc giáo dục trẻ, đề nghị Lãnh
đạo các cấp quan tâm đầu tư cơ sở vật chất xây dựng bổ sung cơ sở vật chất phục
vụ cho công tác nuôi dưỡng. Nhà trường cùng các bậc phụ huynh tăng cường công
tác xã hội hóa giáo dục mua sắm trang thiết bị đầy đủ phục vụ cho công tác nuôi
dưỡng và chăm sóc trẻ.
Nga Liên, ngày 10 tháng 4 năm 2012
Người viết SKKN

Phạm Thị Tuyết

20