Nhóm đặc trưng
Bảng C-I: Các nhóm đặc trưng chỉ được gọi tên dưới dạng tiền tố
Nhóm đặc trưng Tiền tố
-Br Brom
-Cl Clo
-F Flo
-I Iot
=N
2
Diazo
-NO Nitroso
-NO
2
Nitro
-OR R-oxi
-SR R-thio
Bảng C-II: Tiền tố và hậu tố của một vài nhóm đặc trưng quan trọng
Loại Công thức Tiền tố Hậu tố
Axit cacboxylic
-COOH Cacboxi Axit …..cacboxylic
-(C)OOH - Axit……..oic
Axit sunfonic -SO
3
H Sunfo Axit…..sunfonic
Muối
-COOM - Kim loại...cacboxylat
-(C)OOM - Kim loại...oat
Este
-COOR R-oxicacbonyl R...cacboxylat
-(C)OOR - R...oat
Halogenua axit
6. Ancol và phenols
7. Amin
8. Ete
Mạch chính
Chọn mạch chính
1. Có số lượng nhóm chức chính nhiều nhất
2. Tổng số liên kết đôi và ba là nhiều nhất
3. Mạch cacbon dài nhất
4. Số lượng liên kết đôi nhiều nhất
5. Số chỉ vị trí của nhóm chức chính là nhỏ nhất
6. Các số chỉ vị trí của các liên kết đôi và ba là nhỏ nhất
7. Số chỉ vị trí của liên kết đôi là nhỏ nhất
8. Số nhóm đặc trưng ở dạng tiền tố (nhóm thế) là nhỏ nhất
9. Các số chỉ vị trí của tất cả các nhóm đặc trưng ở dạng tiền tố là nhỏ nhất
10. Các nhóm thế được gọi tên theo trình tự chữ cái
Qui tắc gọi tên các hiđrocacbon
Qui tắc gọi tên các hiđrocacbon no
1. Các hiđrocacbon no không nhánh
1.1 - 4 hyđrocacbon đầu được gọi tên là metan, etan, propan and butane.
- Tên của các hiđrocacbon có nhiều nguyên tử cacbon hơn gồm
thuật ngữ chỉ số lượng (bỏ chữ a) + an
- Tên chung của các hiđrocacbon no là ankan
1.2 – Gốc hiđrocacbon no bậc 1: là phần còn lại của hiđrocacbon khi đã loại đi một nguyên tử
- Tên của gốc hiđrocacbon no bậc 1 không nhánh: tên của hiđrocacbon tương ứng đổi đuôi an thành yl
2. Các hiđirocacbon no có nhánh
2.1 - Hiđrocacbon no có nhánh được gọi tên bằng cách thêm tiền tố nhóm thể vào tên của mạch chính
- Mạch chính là mạch dài nhất trong phân tử
Các tên thường sau chỉ dùng cho các hiđrocacbon không có nhóm thế:
Isobutane Neopentane
Isopentane Isohexane
3.1 – Hiđrocacbon không no không phân nhánh có một liên kết đôi được gọi tên theo tên của ankan tương ứng
đổi đuôi “an” thành “en” có kèm theo số chỉ vị trí của liên kết đôi.
- Trường hợp phân tử có nhiều liên kết đôi thì dùng phần đuôi "-ađiene" (2 liên kết đôi), "-atrien" (3 liên kết
đôi)… (a + tiền tố chỉ độ bội (bỏ chữ a) + en). Tên chung của những hiđrocacbon này là "anken", "ankađien",
"ankatrien"…
- Mạch được đánh số sao cho các số chỉ vị trí của các liên kết đôi là nhỏ nhất
Một số tên gọi thông thường vẫn được dùng
Etilen
Allen
3.2 – Hiđrocacbon không no không phân nhánh có một liên kết ba được gọi tên theo tên của ankan tương ứng đổi
đuôi “an” thành “in” có kèm theo số chỉ vị trí
- Trường hợp phân tử có nhiều liên kết ba thì dùng phần đuôi "-ađiin" (2 liên kết đôi), "-atriin" (3 liên kết đôi)
… (a + tiền tố chỉ độ bội (bỏ chữ a)+ in). Tên chung của những hiđrocacbon này là "ankin", "ankađiin",
"ankatriin"…Mạch được đánh số sao cho các số chỉ vị trí của các liên kết đôi là nhỏ nhất.
Một số tên gọi thông thường vẫn được dùng: axetilen cho
3.3 – Các hiđrocacbon không no không phân nhánh có cả liên kết đôi và liên kết ba được gọi tên bằng cách thay
phần đuôi “an” của hiđrocacbon no tương ứng bằng đuôi “en” và “in” có kèm theo số chỉ vị trí và độ bội nếu cần.
- Chọn cách đánh số để số chỉ vị trí của liên kết đôi và liên kết ba là nhỏ nhất. Khi cần lựa chọn tiếp thì liên
kết đôi được ưu tiên hơn liên kết ba
3.4 – Các hiđrocacbon mạch nhánh được gọi tên như là dẫn xuất của hiđrocacbon mạch không nhánhUnsaturated
branched acyclic hydrocarbons are named as derivatives of the unbranched hydrocarbons which contain the
maximum number of double and triple bonds. If there are two or more chains competing for selection as the chain
with the maximum number of unsaturated bonds, then the choice goes to (1) that one with the greatest number of
carbon atoms; (2) the number of carbon atoms being equal, that one containing the maximum number of double
bonds. In other respects, the same principles apply as for naming saturated branched acyclic hydrocarbons. The
chain is so numbered as to give the lowest possible numbers to double and triple bonds in accordance with Rule
A-3.3.
Examples to Rule A-3.4
The following name is retained for the unsubstituted compound only:
3.5 - The names of univalent radicals derived from unsaturated acyclic hydrocarbons have the endings "-enyl", "-
• More resources for educators and students