Giáo án ngữ văn
==================================================================
Tuần 2
Tiết 5-6
Ngày soạn : 28/8 Ngày dạy :
Văn bản Trong lòng mẹ
Trích Những ngày thơ ấu Nguyên Hồng
I Mục đích
- Học sinh hiểu và đồng cảm với nỗi đau tinh thần , tình yêu mãnh liệt nồng nàn của chú bé
Hồng đối với ngời mẹ đáng thơng qua ngòi bút hồi kí của Nguyên Hông đợm chất trữ tình và
truyền cảm .
- Bớc đầu hiểu đợc thế nào là hồi kí và nét đặc sắc của thể loại này qua lối tự truyện .
- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật Cách kể chuyện có sử dụng phơng thức miêu tả , biểu cảm .
- Giáo dục lòng kính yêu cha mẹ , căm ghét những cổ tục lạc hậu .
II Chuẩn bị
- Thầy : Soạn bài , đọc các tài liệu tham khảo
- Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy.
III Tiến trình lên lớp
1, ổ n định lớp (1)
2, k iểm tra bài cũ :
? Tôi đi học Viết theo thể loại nào ? Văn bản sử dụng những phơng thức biểu đạt chính
nào ? Nội dung chính của văn bản là gì ?
- Yêu cầu : Thể loại : Truyện ngắn : Sử dụng phơng thức tự sự , miêu tả , biểu cảm
Nội dung : : Trình bày phần ghi nhớ SGK
3, Bài mới
Giới thiệu bài : Trong lòng mẹ là một chơng truyện cảm động trích trong tác phẩm hồi kí của
nhà văn Nguyên Hồng Vậy thế nào là hồi kí ? Tình cảm của nhà văn đợc thể hiện trong
chơng truyện nh thế nào ? ta cùng tìm hiểu đoạn trích .
? Bằng sự chuẩn bị ở nhà hãy trình bày những hiểu biết của
em về nhà văn Nguyên Hồng ?
- Học sinh trả lơì - GV ghi vắn tắt những ý cơ bản lên bảng

Cha hết tang cha : Cha mất sớm
- Mẹ đi kiếm ăn xa nhà.
? Em hiểu bé hồng sống trong tình cảnh nh thế nào ?
- Bé Hồng sống thiếu tình cha , nghiã mẹ
? Mẹ bé Hồng có cảnh ngộ nh thế nào ?
Chồng chết để con còn thơ dại ở nhà , đi kiếm sống ở tận
Thanh Hoá bằng nghề : Bán bóng đèn vào những phiên
chợ chính , còn bán cả vàng hơng , một ghề buôn bán
nhỏ .
? Em có nhận xét gì về hoàn cảnh của mẹ con bé Hồng ?
GV: Bé Hồng sống côi cút, không đợc sống trong vòng tay
ấp ủ của cha, mẹ, mẹ bé sống goá bụa, nghèo túng Cuộc
đời của Hồng là cuộc đời đau khổ ? Đọc Một hôm ... ngời
ta hỏi đến chứ / 17
? Đoạn truyện kể lại sự việc gì ?
? Nhân vật cô tôi có quan hệ nh thế nào vơúi bé Hồng?
- Quan hệ ruột thịt : là cô ruột của bé hồng
* Bà cô chủ động gọi bé Hồng đén nói chuyện về điều gì ?
? Thái độ của bè cô đợc thể hiện qqua những từ ngữ nào ?
- Cời hỏi : Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ
mày không ?
GV: Bà cô cời chứ không phải lo lắng hỏi hay nghiêm nghị ,
âu yếm hỏi .
? Qua đó em có nhận xét gì về thái độ và cách xng hô của
bà cô ?
- Nụ cời và thái độ ,câu hỏi có vẻ quan tâm , thơng cháu
nhng cái cời và câu hỏi thăm dò , cách xng hô chẳng chút
tình cảm âu yếm không dấu đợc mục đích hỏi han trò
chuyện không mấy tốt đẹp của bà cô .
? Bé Hồng đã nhận ra điều gì trong nét mặt , giọng nói ,

- Hai con mắt long lanh nhìn chằm chặp
? Bà cô nh muốn thông báo với Hồng điều gì ?
- Giọng nói ngọt xớt , cái nhìn chằm chặp xoi mói khoét sâu
vào nỗi đau gia đình cùng túng của hồng .
GV: Dù Hồng im lặng , cặp mắt cay cay sắp khóc bà cô vẫn
tiếp tục tấn công bằng cử chỉ lời nói nào ?
- Cô tôi liền vỗ vai tôi cời mà nói rằng : Mày dại quá , cứ
vào .... thăm em bé chứ !
? Em hiểu bà cô muốn thông báo cho Hồng điều gì ? Nhận
xét hình thức bên ngoài lời nói ấy?
- Bà cô an ủi , khích lệ , tỏ ra rộng lợng muốn giúp đỡ cháu
Nhng hai tiếng em bé ngân dài , ngọt rõ nh cố ý thông
báo mẹ bé cha hết đoạn tang chồng mà đã thay lòng đổi dạ ,
đã có con với ngời khác .
*GV: Mặc cho đứa cháu côi cút khóc nớc mắt ròng ròng , c-
ời dài trong tiếng nấc bà cô vẫn tiếp tục có thái độ cử chỉ
tháí độ nh thế nào nữa ?
- Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể ... mẹ tôi ăn vận rách rới , mặt mày
xanh bủng ,ngời gầy rạc đi...
? Tại sao bà cô lại kể về hoàn cảnh của mẹ bé hồng ?
- Bà cô cố ý nói những điều không hay về mẹ Vừa nói
vừa cời , nh cố ý tìm cách khơi sâu , xoaý sâu vào nỗi đau
của bé Hồng .
? Nhận xét về cử chỉ , thái độ . lời nói , ý đồ của bà cô?
-- Mới đầu và bề ngoài bà cô có vẻ quan tâm đến mẹ con bé
Hồng nhng thực ra là cố ý săm soi , nhục mạ , hành hạ làm
cho bé Hồng đau khổ , khinh ghét mẹ.
==================================================================
Giáo án ngữ văn
==================================================================

giả tạo , lạnh lùng ,vô cảm , cố ý hành hạ trên nỗi đau của
những ngời ruột thịt .
- Đây là hình ảnh đại diện cho hạng ngời giàu có trong xã
hội cũ , những tập tục của xã hội phong kiến đã đầy đoạ con
ngời nhất là ngời phụ nữ .
3, Bài mới
GV: Hình ảnh bà cô làm ngời đọc khó chịu , căm ghét , nh-
ng chính hình ảnh này càng làm cho tình cảm của bé Hồng
đợc bộc lỗ rõ hơn Sống với những ngời họ nội giàu có
ghẻ lạnh , sống xa mẹ Hồng giành tình thơng yêu cho ngời
- Bà cô : Tâm địa độc ác , vô
cảm , cố ý chia rẽ tình cảm mẹ
con bé Hồng .
b, Bé Hồng (21)
==================================================================
Giáo án ngữ văn
==================================================================
mẹ tội nghiệp của minhf nh thế nào ? ta tìm hiểu tiếp .
? Khi bà cô hỏi về mẹ lập t
Cs trong kí ức của Hồng đã sồng lại hình ảnh nào ?
- Sống lại : Vẻ mặt rầu rầu và hiền từ của mẹ .
? Hồng có ý định gì ?
- Hồng toan trả lời cô.
? ý nghĩ ấy nói lên tâm trạng gì của bé Hồng khi xa mẹ ?
- Chứng tỏ Hồng rất yêu thờng và kính trọng mẹ .
? Nhng trớc thái độ của bà cô Hồng có cử chỉ gì ? Vì sao
Hồng có cử chỉ ấy ?
- Cúi đầu không đáp vì em đã nhận ra ý nghĩ cay độc của bà
cô trong giọng nói và trên nét mắt với cái cời rất kịch . Vì
Hồng biết bà cô cố ý gieo vào đầu em những hoài nghi để

Giáo án ngữ văn
==================================================================
- Hồng cời dài trong tiếng khóc : Sao cô biết mợ con có
con
? Những cảm giác ấy thể hiện tâm trạng gì của bé Hồng ?
- Thể hiện tiếng cời chua chát tỉu cực bị xúc phạm Nỗi
đau kìm nén nay tức tời dâng lên nh bão nổi. ? Chính vì xúc
động mạnh nên Hồng có trạng thái nh thế nào?
- Cổ họng tooi ghẹn ứ , khóc không ra tiếng .
? Em hiểu Hồng đang có tam trạng nh thế nào ?
- Hồng càng th[ng mẹ nỗi đau đớn uất ức càng đang cao nh-
ng bất lực trớc những thành kiến hẹp hòi .
? Khi ấy Hồng có suy nghĩ gì ?
- Giá những cổt tục đầy đoạ mẹ tôi là một vật nh hòn đá
hay cục thuỷ tinh , đầu mẩu gỗ , tôi quyết vồ lấy ngay mà
cắn , mà nhai . mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi .
? Tác giả đã dùng phơng thức biểu đạt nào trong khi biểu thị
suy nghĩ của Hồng ?
- Phơng thức biểu cảm
? Nhận xét cách dùng từ , hình ảnh , cảm xúc của tác gải ?
- Dùng một loạt động từ : cắn , nhai , nghiến cùng trong tr-
ờng nghĩa diễn tả tâm trạng căn giận uất ức đến tột cùng
- Hình ảnh so sánh đặc sắc
? Bằng cách kể chuyện , cách miêu tả tâm trạng bé Hồng ,
em cảm nhận đợc gì về tình cảm của bé Hồng đối với mẹ?

*GV: Sống xa mẹ bé Hồng luôn khao khát đợc sống trong
tình mẹ . Đợc gặp mẹ Hồng có tâm trạng nh thế nào ?
? Đọc: Nhng đến ngày .... cho đến hết truyện
? Đoạn truyện kể lại sự việc gì ? Hãy kể tóm tắt cảnh bé