Bài 10:
VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH
NHIỆM PHÁP LÝ
Thời

lượng: 3 giờ tín chỉ

Mục

tiêu: hiểu và phân tích những nội dung

cơ bản của vi phạm pháp luật và trách nhiệm
pháp lý
Phương

pháp: thuyết giảng và tình huống


NỘI DUNG
1.

Vi phạm pháp luật

2.

Trách nhiệm pháp lý

3.

Mối quan hệ giữa vi phạm pháp luật
và trách nhiệm pháp lý

Có lỗi;
Do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực
hiện.


1.2 Cấu thành của vi phạm pháp luật
Mặt khách quan
Mặt chủ quan
Mặt chủ thể
Mặt khách thể

Khái niệm
Hình thức biểu hiện


Mặt khách quan



Khái niệm: là những biểu hiện ra bên ngoài của vi
phạm pháp luật mà có thể nhận thức được.
Biểu hiện:
 Hành vi trái pháp luật: hành động hay không hành
động, trái pháp luật, và sự thiệt hại của xã hội.
 Sự thiệt hại của xã hội: những tổn thất thực tế về
mặt vật chất, tinh thần; hoặc nguy cơ tất yếu xảy ra
thiệt hại nếu không được ngăn chặn kịp thời.
 Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và
sự thiệt hại: trực tiếp, tất yếu
 Những yếu tố khác: thời gian, địa điểm, công cụ…

mình là nguy hiểm, thấy trước thiệt hại cho xã hội do
hành vi của mình, mong muốn hậu quả xảy ra.
Cố ý gián tiếp: chủ thể nhận thức được hành vi nguy
hiểm, thấy trước thiệt hại cho xã hội, không mong
muốn nhưng có ý thức để mặc cho hậu quả đó xảy ra.
Vô ý vì quá tự tin: chủ thể thấy trước hành vi và thiệt
hại cho xã hội, tin tưởng hậu quả không xảy ra hoặc
có thể ngăn chặn được.
Vô ý do cẩu thả: chủ thể do cẩu thả không nhận thấy
trước hành vi và thiệt hại cho xã hội do hành vi của
mình mặc dù có thể hoặc cần phải thấy trước.
* Lỗi thỏa mãn hai yêu cầu: tự do ý chí và lý trí


Yếu tố loại trừ tính chất nguy hiểm của hành vi
Điều 11. Sự kiện bất ngờ: Người thực hiện hành vi gây hậu quả
nguy hại cho xã hội do sự kiện bất ngờ, tức là trong trường hợp
không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả
của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Điều 15. Phòng vệ chính đáng: Phòng vệ chính đáng là hành vi
của người vì bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, bảo vệ
quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác, mà
chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm
các lợi ích nói trên. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
Điều 16. Tình thế cấp thiết: Tình thế cấp thiết là tình thế của
người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe doạ lợi ích của
Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc
của người khác mà không còn cách nào khác là phải gây một
thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa. Hành vi gây thiệt hại
trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.



Mặt khách thể
 Khái

niệm: những quan hệ xã hội được pháp
luật bảo vệ bị hành vi vi phạm pháp luật xâm
hại tới.
 Ý nghĩa : tính chất của quan hệ xã hội bị xâm
hại phản ánh mức độ nguy hiểm của hành vi vi
phạm pháp luật.
 Chú ý: phân biệt giữa khách thể với đối tượng
tác động của hành vi vi phạm pháp luật.


1.3 Phân loại vi phạm pháp luật
Dựa trên tính chất pháp lý, mức độ nguy hiểm có 4 loại:
Vi phạm hình sự (còn gọi là tội phạm): là hành vi trái
pháp luật, có lỗi, nguy hiểm cho xã hội, được quy định
trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách
nhiệm hình sự thực hiện.
Vi phạm hành chính: là hành vi trái pháp luật, có lỗi,
mức độ nguy hiểm thấp hơn so với tội phạm, xâm hại
tới các quan hệ xã hội được pháp luật hành chính quy
định.
Vi phạm dân sự: hành vi xâm hại tới quan hệ tài sản và
quan hệ nhân thân). Vi phạm dân sự được quy định
trong pháp luật dân sự (chủ yếu là Bộ Luật Dân sự).
Vi phạm pháp luật khác: môi trường, lao động…


 Được

áp dụng bởi cơ quan nhà nước có thẩm

quyền và theo trình tự thủ tục luật định
 Là

quan hệ pháp luật giữa bên vi phạm pháp

luật và nhà nước


Phân biệt trách nhiệm pháp lý


TNPL: quan hệ pháp luật đặc biệt (tính chất tiêu cực)



TNPL: sự thực hiện chế tài trên thực tế



TNPL: một hình thức cưỡng chế nhà nước có điều
kiện đặc biệt – vi phạm pháp luật.



TNPL và nghĩa vụ: quan hệ pháp luật và hành vi


và bên kia là người vi phạm
 Thể hiện trong văn bản có hiệu lực pháp lý.
 Diễn ra theo một trình tự thủ tục luật định.


Các loại lỗi
Nội dung
Lỗi

Nhận thức
hành vi

Nhận thức
hậu quả

Thái độ

Cố ý trực tiếp

+

+

-

Cố ý gián tiếp

+

+

quanh ruộng làm bẫy điện diệt chuột, cũng không làm biển
báo, không cảnh báo mọi người… Ngày 18-9-2011, anh NVL
ở cùng thôn vướng vào bẫy bị điện giật chết. Đầu tháng 22012, TAND tỉnh Hải Dương đã phạt bà Lư bảy năm tù về tội
giết người.


CÂU HỎI DỰ KIẾN
1- Phân tích khái niệm và các dấu hiệu của VPPL.
2- Phân tích khái niệm VPPL và cấu thành của
VPPL
3- Phân tích khái niệm vi phạm pháp luật, trách
nhiệm pháp lý và mối quan hệ giữa chúng.