ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------

NGUYỄN VĂN TUẤN

ỨNG DỤNG ĐA PHƢƠNG TIỆN
TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ NHÌN TỪ TIENPHONG.VN
VÀ BBC.CO.UK

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

---------------------------------------

NGUYỄN VĂN TUẤN

ỨNG DỤNG ĐA PHƢƠNG TIỆN
TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ NHÌN TỪ TIENPHONG.VN
VÀ BBC.CO.UK

Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60.32.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ


thầy cô, bạn bè...để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 11 năm 2016
Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tuấn


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ ỨNG
DỤNG ĐA PHƢƠNG TIỆN TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ ................................... 9
1.1 Khái niệm, đặc điểm của báo điện tử .......................................................... 9
1.2. Khái niệm đa phương tiện, vai trò của việc ứng dụng các yếu tố đa
phương tiện trên báo điện tử ........................................................................... 16
1.3. Cách thức sản xuất thông tin đa phương tiện trên báo điện tử ................ 23
1.4. Tình hình ứng dụng đa phương tiện trên báo điện tử hiện nay ..................... 25
Tiểu kết chƣơng 1 .......................................................................................... 32
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG ĐA PHƢƠNG TIỆN TRÊN
TIỀN PHONG ONLINE VÀ BBC ONLINE.............................................. 33
2.1. Giới thiệu về Tiền phong online và BBC online ..................................... 33
2.2. Quy trình sản xuất của Tiền phong online và BBC online ..................... 35
2.3. Tần suất, mức độ ứng dụng đa phương tiện trong các tác phẩm báo chí
của Tiền phong online và BBC online. ........................................................... 42
2.4 . Ứng dụng đa phương tiện trên Tiền phong online và BBC online thông
qua 1 số sự kiện tiêu biểu ................................................................................ 51
2.5. Ưu điểm, nhược điểm của Tiền phong online và BBC online trong việc
ứng dụng đa phương tiện................................................................................. 72
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................................................................... 76
CHƢƠNG 3.

British Broadcasting Corporation

ĐH

Đại học

BTV

Biên tập viên

GS

Giáo sư

PGS

Phó Giáo sư

PT-TH

Phát thanh – Truyền hình

PTTTĐC

Phương tiện truyền thông đại chúng

P.TBT

Phó Tổng biên tập


Bảng 3.1: Số lượng tin bài về chủ đề “Euro 2016” trên Tiền phong online từ
30/5-8/6/2016. .................................................................................................................. 70
Bảng 3.2: Số lượng tin bài liên quan đến sự kiện “Euro 2016” trên BBC
online từ ngày 30/5 - 8/6/2016. ................................................................................... 71


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1: Các yếu tố đa phương tiện tạo nên hiệu quả truyền thông ............. 18
Hình 2.1: Tổ chức hoạt động của Tiền phong online (đã được Phó Giám đốc
Tiền phong online thẩm định, đồng ý) ............................................................ 37
Hình 2.2. Quy trình sản xuất tác phẩm báo chí đa phương tiện của Tiền phong
online ............................................................................................................... 38
Hình 2.3 Tổ chức hoạt động của hãng thông tấn BBC ................................... 39
Hình 2.4: Tổ chức hoạt động tòa soạn của BBC online.................................. 40
Hình 2.5: Tần suất sử dụng các yếu tố đa phương tiện trong các tác phẩm báo
chí của Tiền phong online từ 1/6/2015-1/6/2016 ............................................ 42
Hình 2.6: Tần suất sử dụng đa phương tiện trong các tác phẩm báo chí của
bbc.co.uk từ ngày 1/6/2015-1/6/2016 ............................................................. 43


MỞ ĐẦU
1.

Tính cấp thiết của đề tài.

Không phải ngẫu nhiên người ta ví sự xuất hiện của báo điện tử đã mở ra
một cuộc cách mạng kỳ diệu trong đời sống xã hội nói chung và trong hệ
thống truyền thông đại chúng nói riêng. Điều này xuất phát từ đặc điểm khu
biệt quan trọng nhất của báo điện tử là khả năng đa phương tiện. Có thể coi
khả năng đa phương tiện là ưu điểm mạnh nhất của báo điện tử.

gần mười năm nay nhưng việc nghiên cứu về ứng dụng đa phương tiện trên
các trang báo điện tử vẫn còn là một đề tài chưa được khai thác đúng mức độ.
BBC là hãng thông tấn quốc gia của Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc
Ireland, ra đời từ năm 1922. Sản phẩm của BBC bao gồm các chương trình và
thông tin trên TV, đài phát thanh và internet. Đây là một trong những hãng
truyền thông lớn nhất thế giới, với khoảng 23 ngàn nhân viên. Họ có nhiều
chuyên trang tin tức và bằng nhiều thứ tiếng. BBB tiếng Trung và BBC tiếng
Việt là hai trang bản ngữ lớn nhất của họ. Trong khi đó, Báo điện tử Tiền
phong (Tiền phong online) ra đời trên cơ sở báo giấy, cơ quan chủ quản là
Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Ngày nay, Tiền phong
online nói riêng và các trang báo điện tử nói chung không còn là một giải
pháp thêm bên cạnh báo giấy như cách đây mấy chục năm người ta vẫn quan
niệm nữa. Trong xu thế bùng nổ truyền thông và các phương tiện điện tử, sự
đi xuống không cách gì cứu vãn của báo giấy, báo điện tử trở thành cứu cánh
cho các tòa soạn. Cùng với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của nhiều báo
điện tử khác, Tiền phong online không ngừng cải tiến, đổi mới để theo kịp xu
thế, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả.
Bản thân tác giả luận văn là một phóng viên trưởng thành từ Tiền phong
online. Việc nghiên cứu về tờ báo không chỉ vì thế mạnh trong kiến thức của
người viết luận văn về đối tượng khảo sát mà còn là một cách để có thể góp
phần thiết thực cải tiến những hạn chế trên trang báo mà mình đang công tác.
Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Ứng dụng đa phương tiện trên báo
điện tử nhìn từ tienphong.vn và bbc.co.uk làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt

2


nghiệp thạc sĩ báo chí của mình. Cũng trong khuôn khổ luận văn này, tác giả xin
được dùng thống nhất các thuật ngữ sau: tienphong.vn => Tiền phong online,
bbc.co.uk => BBC online.

đổi của môi trường báo chí thế giới dẫn đến các xu hướng phát triển mới.
Trong đó có chương 5, tác giả trình bày xu hướng hội tụ truyền thông và
khẳng định đó là xu hướng phát triển của báo chí hiện đại [12]
Sách “Báo mạng điện tử - những vấn đề cơ bản” của Nguyễn Thị
Trường Giang, NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật, năm 2011: Trong cuốn
sách này, tác giả đề cập đến sự hình thành, đặc điểm của mô hình tòa soạn và
quy trình sản xuất thông tin trên báo điện tử. Ngoài ra, cuốn sách này đề cập
đến các yếu tố về hình thức, nội dung, đặc biệt là khả năng ứng dụng đa
phương tiện trên báo điện tử hiện nay [8; tr49-219]
Luận văn thạc sĩ “Tòa soạn hội tụ ở nước ngoài và kinh nghiệm cho Việt
Nam” của tác giả La Thị Hoàn, Học viện Báo chí và Tuyên truyền: Qua
nghiên cứu, khảo sát mô hình tòa soạn hội tụ của một số tờ báo lớn trên thế
giới, tác giả đưa ra một cái nhìn tổng thể và toàn diện về thực trạng hoạt động
của tòa soạn hội tụ. Từ đó, tác giả đề xuất một số mô hình tòa soạn phù hợp
với môi trường báo chí Việt Nam [13]
Luận văn thạc sĩ “Truyền thông đa phương tiện – xu thế tất yếu của báo
chí trực tuyến” của Nguyễn Xuân Hương nghiên cứu bao quát tất cả các yếu
tố hình thành và phát triển của hệ thống truyền thông đa phương tiện, tham
khảo và khảo sát trên 100 website có mô hình truyền thông đa phương tiện ở
Việt Nam và trên thế giới [16; chương 2 và 3]
Luận văn “Ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo trực tuyến của
các đài phát thanh – truyền hình” của Trần Thị Thúy Bình, khảo sát trên báo
trực tuyến của Đài tiếng nói Việt Nam và Đài phát thanh và truyền hình Hà Nội,
Đài truyền hình TP Hồ Chí Minh từ 2002 đến 2005 [2; chương 2 và 3]
Luận văn “Phát thanh trên internet” của Nguyễn Sơn Minh – Giảng
viên Khoa Báo chí và Truyền thông (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn,

4




5


Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hai báo
điện tử tienphong.vn và bbc.co.uk. Thời gian nghiên cứu: từ tháng 06/2015
đến tháng 06/2016.
4.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Thông qua khảo sát thực trạng ứng dụng đa phương tiện trong tổ chức
sản xuất và sáng tạo tác phẩm báo chí trên tienphong.vn và bbc.co.uk, đánh
giá ưu nhược điểm từ đó rút ra những kinh nghiệm, giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả ứng dụng đa phương tiện trong sản xuất tác phẩm báo chí trên Tiền
phong online nói riêng và báo điện tử nói chung.
Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu, luận văn phải thực hiện các nhiệm
vụ nghiên cứu sau:
-

Hình thành cơ sở lý thuyết về vấn đề ứng dụng các yếu tố đa

phương tiện trên báo điện tử.
-

Khảo sát thực trạng ứng dụng đa phương tiện trong sản xuất tác

phẩm báo chí trên Tien phong online và BBC online thời gian từ 06/2015 06/2016.
-


thống, đối chiếu giữa việc ứng dụng các yếu tố đa phương tiện trong sản xuất
tác phẩm báo chí trên Tiền phong online và BBC online với một số tờ báo
điện tử khác ở Việt Nam.
6.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận

- Luận văn tìm hiểu những đặc điểm nổi bật của xu hướng báo chí đa
phương tiện cũng như nền tảng lí luận liên quan. Trên cơ sở đó, chỉ ra những
vấn đề đặt ra trong việc sáng tạo và xuất bản tác phẩm báo chí đa phương tiện
ở báo Tiền Phong và một số cơ quan báo chí hiện nay.
- Làm một tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học khi nghiên
cứu về báo chí, đặc biệt là báo điện tử.
- Là tài liệu tham vấn tốt cho các tòa soạn trong việc nâng cao chất lượng
trang báo điện tử.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
- Những đóng góp của đề tài sẽ là những gợi ý góp phần vào việc hoàn
thiện hai trang báo điện tử Tiền phong online và BBC online.

7


7. Cấu trúc luận văn.
- Ngoài Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, phần nội dung
chính của luận văn được chia làm 3 chương cơ bản:
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề ứng dụng đa phương
tiện trên báo điện tử.
Chương 2. Thực trạng ứng dụng đa phương tiện trên Tiền phong
online và BBC online.

1.1.2. Đặc điểm của báo điện tử
1.1.2.1. Khả năng tích hợp các yếu tố đa phương tiện
Không phải ngẫu nhiên người ta ví sự xuất hiện của báo điện tử đã mở
ra một cuộc cách mạng kỳ diệu trong đời sống xã hội nói chung và trong hệ

9


thống truyền thông đại chúng nói riêng. Điều này xuất phát từ đặc điểm khu
biệt quan trọng nhất của báo điện tử là khả năng đa phương tiện. Có thể coi
khả năng đa phương tiện là ưu điểm mạnh nhất của báo điện tử.
Khả năng đa phương tiện của báo điện tử thể hiện ở sự kết hợp chặt chẽ,
hài hoà các yếu tố chữ viết, âm thanh, hình ảnh, màu sắc, đồ hoạ, hình khối...
Khi vào thăm một tờ báo trực tuyến, công chúng bắt gặp đồng thời sự có mặt
của phát thanh, truyền hình và báo in. Không chỉ được đọc nội dung thông tin,
họ còn có thể nghe một khúc nhạc, xem một đoạn phim hay ngắm một seri
ảnh động hoặc tĩnh... Báo trực tuyến tích hợp sức mạnh riêng của các
PTTTĐC truyền thống, khắc phục được sự khô khan của những hình thức
trình bày, trang trí “chết” trên báo in, không buộc người đọc phải tưởng tượng
ra diễn biến của sự kiện bằng những ân thanh “chay” của phát thanh, cũng
không biến khán giá thành thụ động trước hệ thống chương trình cố định, tuần
tự như truyền hình... Báo điện tử đem lại những thông tin đặc biệt sống động,
hấp dẫn. Thông tin của báo điện tử có sự bổ trợ, nâng đỡ của các track âm
thanh trung thực, cáco video clip sinh động và các seri ảnh báo chí rõ nét đến
hoàn hảo...
Tuy nhiên trong điều kiện còn nhiều hạn chế về kỹ thuật, khi đường
truyền băng thông rộng chưa được ứng dụng rộng rãi như hiện nay thì khả
năng đa phương tiện của báo điện tử chưa được khai thác, tận dụng triệt để.
Khả năng đa phương tiện làm nên hiệu quả của thông tin báo điện tử nhưng
nó cũng là nguyên nhân làm hạn chế tốc độ của trình duyệt khi hiển thị trang

chiếc Boeing thứ hai vào toà tháp còn lại. Đó là những hình ảnh “nóng” mà
chỉ có truyền hình mới làm được. Tuy nhiên, cũng chỉ 15 phút sau khi sự kiện
xảy ra, các tờ báo trực tuyến, trong đó nổi bật là www.cnn.com, cũng đã kịp
cung cấp cho công chúng “khát” tin diễn biến của sự kiện. Điều đáng chú ý,
ngoài việc thông tin những gì đang xảy ra, báo trực tuyến cho phép công
chúng tiếp cận với nhiều thông tin mang tính tư liệu, lịch sử, và tất cả những

11


gì liên quan đến toà tháp đôi, máy bay, danh tính của nạn nhân trên máy bay,
trong toà tháp, những kẻ bị tình nghi là thủ phạm v.v... Những dữ liệu này đã
có từ trước và luôn trong trạng thái sẵn sàng “nhận niệm vụ”.
Thông tin báo điện tử phá vỡ tính định kỳ thường có của các loại hình
báo chí truyền thống khác. Đó là thứ thông tin không chỉ được cập nhật, mà
cập giờ thậm chí cập thì. Khi một sự kiện xảy ra, những thông tin đầu tiên
đơn giản mang tính thông báo sẽ đến với công chúng và tiếp sau đó sẽ là sự
bổ sung những tình tình tiết mới, vấn đề mới. Liên tục như vậy, thông tin trên
báo điện tử được làm mới, được bổ sung bất kỳ thời khắc nào.
Trên thế giới, có những tờ báo cứ 15 phút lại có cái mới, có thay đổi, cá
biệt có những từ như www.bbc.com, www.cnn.com, www.reuters.com cứ vài
phút thông tin lại được làm mới. Ở Việt Nam, do nhiều điều kiện, tính thời sự
và phi định kỳ chưa được thực sự chú ý. www.vnn.vn và www.vnexpress.net,
tienphong.vn xử lý xong tin nào là đưa lên mạng ngay. Ngày nay, các báo cập
nhật thông tin liên tục từng giờ, từng phút.
1.1.2.3. Tính tương tác
Hơn bất kỳ một loại hình báo chí nào khác. Báo điện tử có tính tương
tác cao, thể hiện rõ tính đại chúng và thoả mãn được nhu cầu thông tin đa
chiều của người đọc. Theo lý thuyết truyền thông, tương tác qua lại giữa công
chúng và toà soạn qua kênh thông tin phản hồi là một yếu tố quan trọng thể

tử của mình cho toà soạn, toà soạn sẽ gửi bản tóm tắt số báo mới dưới dạng
thư điện tử có chứa siêu liên kết tới toàn văn nội dung. Việc gửi bản tóm tắt
nội dung số báo mới không những giúp độc giả không mất thời gian đọc toàn
bộ số báo nhưng vẫn có thể nhanh chóng, chủ động xác định nội dung thông
tin cần tìm, mà còn thể hiện sử quan tâm của toà soạn với mỗi độc giả. Đây là
một phương thức lôi cuốn độc giả độc đáo chỉ có ở báo điện tử.

13


Thông qua e-mail, báo điện tử còn có khả năng thành lập các diễn đàn
có sức hút lớn với độc giả. Các diễn đàn trên báo điện tử được tổ chức thường
xuyên và được coi như một chuyên mục nơi toà soạn dành đăng ý kiến của
người đọc về một vấn đề nhất định. Thực tế cho thấy, các diễn đàn trên báo
điện tử thu hút được một khối lượng lớn công chúng tham gia. Phần vì diễn
đàn trên báo điện tử luôn bàn luận về một vấn dề thời sự nổi cộm, đang là mối
quan tâm của dư luận xã hội, phần vì chúng tận dụng được ưu thế không bị
giới hạn, bó buộc trong một khuôn khổ, đặc biệt là ưu thế tức thời của báo
điện tử. Ở các diễn đàn này, độc giả có thể gửi thư điện tử tự do bày tỏ quan
điểm, chính kiến, thái độ, phản ứng... trước một sự kiện, vấn đề do toà soạn
hoặc do chính họ đặt ra. Diễn đàn không chỉ thu hút họ đến với báo mà còn
tạo ra không khí tự nhiên, khách quan dân chủ để độc giả nhận thấy rằng tờ
báo tôn trọng độc giả, có tôn chỉ mục đích hoạt động vì lợi ích của độc giả và
đất nước, giai cấp nó bảo vệ.
Tính tương tác của báo điện tử còn được thể hiện rõ nét nhất khi nó
thực hiện chức năng Vote (bỏ phiếu). Trước một sự kiện, hiện tượng, vấn đề
quan trọng của đời sống xã hội, hoặc nhu cầu thăm dò dư luận về chính tờ báo,
chương trình phát thanh, truyền hình... các PTTTĐC thường phải dành nhiều
thời gian, công sức và chi phí đáng kể để tiến hành điều tra, thống kê xã hội
học. Tuy nhiên, những công việc tỷ mẩn, mất thời gian như in ấn tài liệu, phát

phong phú về mọi vấn đề. Nhờ siêu liên kết, người đọc còn có thể tra cứu
những dữ liệu lịch sử trong kho lưu trữ của báo điện tử một cách nhanh chóng
nhất mà không có thư viện nào, không một hình thức tích lũy, lưu trữ nào của
các PTTTĐC truyền thống làm được.
Bằng việc thiết lập các siêu liên kết, báo điện tử có nhiều lợi thế hơn
hẳn báo in, phát thanh, truyền hình trong khả năng cung cấp bức tranh thông
tin toàn cảnh, đầy đủ, trọn vẹn. Nội dung thông tin đăng tải trên báo điện tử
có tính khách quan rất cao. Sự việc được nhìn nhận dưới mọi góc độ, mọi

15


khía cạnh giúp cho công chúng có thể tự lý giải sự việc theo cách của mình và
tự rút ra kết luận.
Tuy nhiên, siêu liên kết cũng có mặt trái. Việc xây dựng siêu liên kết
dày đặc là cần thiết nhưng các siêu liên kết cần phải có sự kiểm duyệt về cả
nội dung thông tin lẫn bản thân sự tồn tại của nó. Quá lạm dụng siêu liên kết
sẽ khiến người đọc lạc trong biển thông tin của internet và không dễ gì trở lại
với nội dung thông tin ban đầu.
1.2. Khái niệm đa phƣơng tiện, vai trò của việc ứng dụng các yếu tố
đa phƣơng tiện trên báo điện tử
1.2.1. Khái niệm đa phương tiện
Đa phương tiện là thuật ngữ xuất phát từ cụm từ “Multimedia” trong
tiếng Anh vào giữa thế kỉ XX. Cho đến nay, khái niệm này đã dần trở nên phổ
biến để chỉ nhiều loại sản phẩm, phần mềm khác nhau trên máy vi tính và
mạng Internet. Khi Internet ra đời, đặc biệt là sự xuất hiện của World Wide
Web (www) vào năm 1992 đã cho phép thiết lập những trang web đơn giản
được viết bằng ngôn ngữ siêu văn bản Hyper Text Markup Language. Tuy
nhiên với sự phát triển vượt bậc của công nghệ và trình độ lập trình đã giúp số
lượng các phương tiện được tích hợp trên các trang web ngày càng phong phú