Giỏo ỏn ngữ văn 9

Tiết 1+2
Ngày soạn :16/8/2009
Ngày dạy:17/8/2009
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

(Lê Anh Trà)

A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền
thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị.
- Từ lòng kính yêu tự hào về Bác, học sinh có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo
gương Bác.
B/Chuẩn bị:
-Tranh ảnh về nơi ở của Bác trong khuôn viên Phủ Chủ tịch
-Chân dung Bác Hồ .
-Truyện "Chuyện kể về Bác Hồ"
C/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định tổ chức lớp: Giới thiệu, làm quen với HS
*Kiểm tra bài cũ:
GV kiểm tra vở soạn bài của HS.
* Bài mới:
Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không những
là nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại mà
còn là danh nhân văn hóa thế giới. Vẻ đẹp
văn hóa chính là nét nổi bật trong phong
cách Hồ Chí Minh. Vậy vẻ đẹp văn hoá của
phong cách Hồ Chí Minh là gì? Đoạn trích
mà chúng ta tìm hiểu sẽ phần nào lời câu

- Phương thức biểu đạt: thuyết minh + lập
luận
4. Bố cục: 3 phần.
- Phần 1: Từ đầu đến “… hiện đại,, - Con

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

1


Giỏo ỏn ngữ văn 9
đường hình thành phong cách văn hoá Hồ
Chí
? Văn bản thuộc kiểu văn bản nào?
Minh.
? Phương thức biểu đạt chính của văn bản.
- Phần 2:Tiếp..."hạ tắm ao" - Vẻ đẹp trong
? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nêu ý phong cách Hồ Chí Minh.
chính của mỗi phần.
-Phần 3:Còn lại: Bình luận và khẳng định
phong cách văn hoá Hồ
chí Minh.
? Em thấy tác giả có vai trò gì trong văn bản
này?
- Trình bày sáng rõ các biểu hiện vẻ đẹp
phong cách Hồ Chí Minh.
- Kết hợp bày tỏ niềm tự hào về vẻ đẹp đó.
(H/sinh đọc lại đoạn 1.)
?Theo dõi đoạn văn và tìm trong đó những
câu văn tác giả sử dụng khái quát phong

ngoài: Pháp, Anh, Hoa, Nga...(Người đã từng
Chuyển:Nhưng đi nhiều, tiếp xúc nhiều, làm thơ bằng chữ Hán ,viết văn bằng tiếng
biết nhiều ngoại ngữ đó mới chỉ là ĐK cần Pháp...)
song chưa đủ để mở mang hiểu biết, thu -Học hỏi trong công việc, trong lao động, học
lượm tri thức
hỏi nghiêm túc.(đến đâu Người cũng cũng
?Vậy HCM đã tận dụng những ĐK của học hỏi ,tìm hiểu văn hoá ,nghệ thuật đến
mức khá uyên thâm)
mình ntn để có được vốn văn hoá ấy?
- Tiếp thu có định hướng,chọn lọc ,vừa tiếp
thu tinh hoa vừa phê phán cái tiêu cực...
-Trên nền tảng văn hoá dân tộc mà tiếp thu
những ảnh hưởng quốc tế (tất cả những ảnh
hưởng quốc tế đã được nhào nặn với cái gốc
văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được )

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

2


Giỏo ỏn ngữ văn 9

? Em hiểu " những ảnh hưởng quốc tế"và"
cái gốc văn hoá dân tộc "ở Bác ntn?
-Bác tiếp thu những giá trị văn hoá của
nhân loại .
-Bác giữ vững các giá trị văn hoá nước
nhà
? Cách tiếp xúc văn hóa như thế đã cho

yếu tố mang nhiều nét đối lập ấy trong một
“Nhưng điều kỳ lạ là … hiện đại”.
phong cách quả là kì diệu, chỉ có thể thực
được bởi một yếu tố vượt lên trên tất cả :
? Theo em điều kỳ lạ nhất trong phong cách hiện
đó
là
bản lĩnh, ý chí của một chiến sĩ cộng
Hồ Chí Minh là gì?
sản, là tình cảm CM được nung nấu bởi lòng
yêu nước, thương dân vô bờ bến và tinh thần
sẵn sàng quên mình vì sự nghiệp chung .
-So sánh
-Liệt kê
=>Đảm bảo tính khách quan cho nội dung
trình bày - Khơi gợi ở người đọc cảm
? Để làm rõ đặc điểm phong cách văn hóa được
xúc
tự
hào , tin tưởng .
Hồ Chí Minh, tác giả đã sử dụng những
phương pháp thuyết minh nào?
- Kết hợp, đan xen giữa những lời kể là lời
? Các phương pháp thuyết minh này đem lại bình luận “Có thể nói … Hồ Chí Minh”,
hiệu quả gì cho phần đầubài viết?
“Quả như … trong cổ tích”.
? Ngoài sử dụng các phương pháp thuyết
minh, tác giả còn sử dụng các phương pháp
biểu đạt nào?
GV: Như vậy, ở đoạn văn này, t/g đã nêu

tư trang ,là bữa ăn hàng ngày của Hồ Chí
Minh -Một vị Chủ tịch nước, một vị lãnh tụ tối
cao

•
•
•

phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị,
làm việc và ngủ.đồ đạc mộc mạc, đơn
sơ.
Trang phục hết sức giản dị:quần áo bà
ba nâu,chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp
Tư trang ít ỏi: chiếc va va li con với
bộ quần áo, vài vật kỷ niệm …”.
ăn uống đạm bạc. - Cá kho, rau luộc,
dưa ghém, cà muối, cháo hoa.
(Nhữngmón ăn bình dị, quen thuộc
gần gũi với mọi người dân Việt Nam,
những món ăn giản dị thân thương,
đậm hương sắc quê nhà

?Tất cả những biểu hiện đó được tác giả Lê
Anh Trà kể bằng giọng văn ntn? Thông qua
những P 2 thuyết minh nào?Tác dụng?
=> Ngôn ngữ giản dị, , cách nói dân dã với
những từ chỉ số lượng ít ỏi,từ ngữ câu văn
gợi hình xen kẽ lời nhận xét,so sánh ý nhị
cùng với phép liệt kê các biểu hiện cụ thể,
xác thực trong đời sống của Bác,tác giả đã

?. Em hiểu thế nào là cách sống không tự
thần thánh hoá ,khác đời, hơn đời?
(Thảo luận nhóm )

- Còn đôi dép cũ mòn quai gót
Bác vẫn thường đi giữa thế gian
-So sánh, liên tưởng:
- Cách sống của lãnh tụ Hồ Chí Minh với
lãnh tụ của các nước khác:"Tôi dám chắc...
như vậy"
- Cách sống của Bác với các vị hiền triết
xưa:"Ta nghĩ đến Nguyễn Trãi...tắm ao"
=> Làm sáng tỏ cách sống bình dị, trong sáng
của Bác, thể hiện niềm cảm phục, tự hào của
người viết.

3. ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh
- Không xem mình nằm ngoài nhân loại như
các thánh nhân siêu phàm
- Không tự đề cao mình bởi sự khác mọi
người ,hơn mọi người

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

4


Giỏo ỏn ngữ văn 9
? Và tác giả khẳng định rằng lối sống của
Bác có khả năng đem lại hạnh phúc thanh

đẹp là sự giản dị, tự nhiên.
Vốn văn hoá sâu sắc,kết hợp dân tộc với hiện
đại , cách sống bình dị trong sáng, đó là
những nội dung trong phong cách Hồ Chí
Minh.Phong cách ấy vừa mang vẻ đẹp của trí
tuệ ,vừa mang vẻ đẹp của đạo đức.
III.Tổng kết:
* NT:
- Kết hợp giữa kể chuyện và phân tích, bình
luận.
- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu.
- So sánh với các bậc danh nho xưa, đối lập
giữa các phẩm chất, khái niệm:Vĩ nhân mà
giản dị gần gũi,am hiểu mọi nền văn hoá
nhân loại mà hết sức dân tộc, hết sức VNam.
- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Hán Việt.
* Nội dung: (Ghi nhớ – SGK.)

IV. luyện tập:
1. Văn bản đã bồi đắp thêm tình cảm nào của chúng ta đối với Bác Hồ?
Quý trọng, yêu mến, tự hào, biết ơn, noi gương.
2.Trình bày những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch
HCM mà em đã sưu tầm
Làm bài tập: 1, 2, 3 (BT trắc nghiệm.)
V. hướng dẫn về nhà :
- Làm BT 4 tr 16, SBT trắc nghiệm.
- Học thuộc lòng một đoạn văn mà em thích.
- Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về phong cách sống giản dị của Bác Hồ.
- Chuẩn bị tiếp theo: soạn bài “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”.


2. Nhận xét:
? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả lời - Câu trả lời của Ba không làm cho An thỏa
“ở dưới nước”, câu trả lời có đáp ứng điều mãn vì nó mơ hồ về ý nghĩa. An muốn biết
mà An muốn biết không.
Ba học bơi ở đâu (tức là địa điểm học bơi)
? Vậy, muốn giúp cho người nghe hiểu thì chứ không phaỉ An hỏi Ba bơi là gì ?
người nói cần chú ý điều gì.
(H/sinh đọc truyện “Lợn cưới, áo mới”)
Vì cách hỏi đáp của 2 nhân vật trong truyện.
Các nhân vật nói nhiều hơn những điều cần
? Vì sao câu chuyện lại gây cười.
nói.
? Lẽ ra anh có “lợn cưới” và anh có “áo mới”
phải hỏi và trả lời thế nào để người nghe đủ - Lẽ ra chỉ cần hỏi:
biết được điều cần hỏi và cần trả lời.
“Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây
không ?”.
Và chỉ cần trả lời:
“Tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây
? Vậy, ta cần tuân thủ yêu cầu gì khi giao cả”.
tiếp.
- Câu nói phải có nội dung đúng với yêu cầu
? Khi giao tiếp cần chú ý điều gì.
giao tiếp, không nên nói ít hơn những gì mà
giao tiếp đòi hỏi.
Bài tập nhanh.
- Các câu sau đây có đáp ứng phương châm -Trong giao tiếp, không nên nói nhiều hơn

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn


nghỉ học vì ốm không.
(Không.)
? Vậy, ta cần tránh điều gì trong giao tiếp.
? Điểm khác nhau giữa 2 điều cần tránh trên
là gì.
ý1: Ta không nên nói những gì trái với điều
mà ta nghĩ.
ý 2: Ta không nên nói những gì mà mình - Trong giao tiếp, đừng nói những điều mà
mình không có bằng chứng xác thực.
chưa có cơ sở để xác định là đúng.
? Như vậy, trong giao tiếp cần tránh những
điều gì.
( H/sinh đọc ghi nhớ.)

3. Kết luận:

(Ghi nhớ – SGK).

III. luyện tập:

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

7


Giỏo ỏn ngữ văn 9
Bài tập 2 (h/sinh đứng tại chỗ làm.)
a- Nói có sách , mách có
chứng.
b- Nói dối

b. các từ ngữ : như tôi đã trình bày, như mọi
người đã biết… sử dụng trong trường hợp
người nói có ý thức tôn trọng phương châm về
lượng nghĩa là không nhắc lại những điều đã
được trình bày.

.Bài tập 3 (h/sinh lên bảng làm)
Với câu hỏi “Rồi có nuôi được không ? ”, người nói đã không tuân thủ phương châm
về lượng (hỏi một điều rất thừa).
Bài tập 5 (Gọi h/sinh giải thích các thành ngữ)
- Ăn đơm nói đặt
: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người khác.
- Ăn ốc nói mò : nói không có căn cứ.
- Ăn không nói có
: vu khống, bịa đặt.
- Cãi chày cãi cối
: cố tranh cãi nhưng không có lý lẽ gì cả.
- Khua môi múa mép : nói năng ba hoa,khoác lác, khoa trương.
- Nói dơi nói chuột : nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực.
- Hứa hươu hứa vượn : hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa.
Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân thủ
phương châm về chất. Các thành ngữ này chỉ những điều tối kỵ - Trong giao tiếp cần tránh.

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

8


Giỏo ỏn ngữ văn 9
Tiết 4:

- Mục đích của văn bản thuyết minh: cung
cấp tri thức (hiểu biết) khách quan về những
sự vật, hiện tượng, vấn đề … được chọn làm
đối tượng để thuyết minh.
- Các phương pháp TM: định nghĩa, giải
thích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phân
tích, phân loại, so sánh, …
2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng
một số biện pháp nghệ thuật:
? Hãy kể ra các phương pháp thuyết minh a. Ví dụ: Văn bản: Hạ Long - Đá và nước"
thường dùng đã học ?
-Nội dung VB: Thuyết minh về “sự kỳ lạ"vô
tận của Hạ Long do đá và nước tạo nên-vẻ
Học sinh đọc văn bản.
đẹp hấp dẫn kì diệu của Hạ Long
? Văn bản này thuyết minh đặc điểm của đối
tượng nào ?

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

9


Giỏo ỏn ngữ văn 9
? Văn bản này có cung cấp tri thức khách
quan
về
đối
tượng
không

người bộ hành,như đang đi lại...
-Nhân hoá:Gọi các đảo đá:"Thập loại chúng
sinh","thế giới người","bọn người bằng đá
hối hả trở về"
- Tưởng tượng, liên tưởng: Tưởng tượng
những cuộc dạo chơi....(Toàn bài dùng 9 chữ
"có thể")
=>Giới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ là đá
và nước mà còn là một thế giới sống có hồn
bài viết trở nên sinh động hấp dẫn giống như
một bài thơ văn xuôi mời gọi du khách đến
? Muốn cho văn bản thuyết minh sinh động với Hạ Long
cần chú ý điều gì ?
b/Ghi nhớ :(SGK)
(Học sinh đọc ghi nhớ
Ii. luyện tập:
Bài tập 1 (H/sinh đọc truyện, trả lời câu hỏi.)
a) Bài văn có tính chất thuyết minh vì đã cung cấp cho người đọc những tri thức khách
quan về loài ruồi.
- Tính chất ấy thể hiện ở các chi tiết giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống : những tính
chất chung về họ, giống loài, các tập tính sinh sống, sinh sản, đặc điểm cơ thể ... nhằm cung
cấp các kiến thức chung đáng tin cậy về loài ruồi, thức tỉnh ý thức giữ gìn vệ sinh, phòng
bệnh
+ “Con Ruồi xanh, thuộc họ côn trùng hai cánh, mắt lưới. Họ hàng con rất đông, gồm
ruồi trâu, …”
+ “Bên ngoài ruồi mang 6 triệu vi khuẩn … 19 triệu tỷ con ruồi …”
+ “… một mắt chứa ….
… không trượt chân …”
- Những phương pháp thuyết minh đã được sử dụng:
+Định nghĩa :thuộc họ côn trùng ...

Ngày soạn :21/8/2009
Ngày dạy : 22/8/2009

luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.
B/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
- Muốn viết văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn cần chú ý điều gì ?
- Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà.
* Bài mới:
GV nhấn I . yêu cầu về nội dung, hình thức:
mạnh yêu - Về nội dung: Văn bản thuyết minh phải nêu được công dụng, cấu tạo, chủng
cầu của loại, lịch sử của các đồ dùng nói trên.
tiết học.
- Về hình thức: phải biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để giúp cho văn
bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn.
Ii. luyện tập:
1. Trình bày dàn bài
Đề 1: Giới thiệu về chiếc nón.
(Tổ 1 lên trình bày phần chuẩn bị của tổ mình – Các tổ khác nhận xét, góp ý).
a. Mở bài Giới thiệu chung về chiếc nón.
b. Thân bài:

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

11

màu xanh của lá chuyển dần sang màu trắng sau đó lá nón được miết cho thật phẳng mà vẫn
giữ được độ dẻo và mềm .
- Tre đem về chuốt thành những chiếc nan vành tròn trặn ,bóng bảy .Những nan vành
được uốn thành vòng tròn gọi vành nón,với hai đầu tre được kết liền với nhau bằng một mối
buộc chỉ khéo léo .
- Sau đó đến bước dựng khuôn, xếp vành, lợp lá và chằm nón .Lá xếp phải đều tay,thật
khít để khi giơ nón lên soi trong nắng không có chỗthưa,chỗ dày
- Công đoạn khó nhất để tạo ra dược một chiếc nón là công đoạn khâu nón (chằm nón).
Người ta khâu nón bằng sợi chỉ cước trong suốt, sao cho người thợ phải thật kiên trì , khéo léo
và tỉ mỉ vì chỉ cần sơ sẩy một chút là lá nón bị nhăn và rách.
- Khâu xong, người thợ phải hơ nón bằng hơi diêm để nón trở nên trắng và không bị
mốc .
- Cuối cùng,là quệt một lớp dầu mỏng lên nón giúp cho chiếc nón vừa sáng bóng vừa bền
đẹp .
*Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón:
- Trên đất nước ta hiện nay có rất nhiều làng truyền thống với nghề làm nón: làng
Chuông(Thanh Oai- Hà Tây), làng nón Phú Cam (Huế), nón Tây Hồ (Hà Nội), làng nón Thổ
Ngoạ (Quảng Bình)...Từ những làng nghề này, chiếc nón trắng đã toả đi khắp nơi trên đất
nước, đặc biệt là chiếc nón đã có mặt tại thị trường các nước: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn
Quốc và nhiều nước châu Âu đem lại nguồn thu nhập ổn định cho những người thợ làm nón.
- Hơn tất cả, chiếc nón lá Việt Nam là một phần cuộc sống của người VN. Đó là người bạn
thuỷ chung của những con người lao động một nắng hai sương.Trong nghệ thuật, tiết mục
múa nón của các cô gái với chiếc áo dài duyên dáng thể hiện tính dịu dàng, mềm mại và kín
[

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

12



1982.
? Trình bày hiểu biết của em về tác 2. Tác phẩm:
phẩm.
Trích từ tham luận tại hội nghị nguyên thủ quốc
gia 6 nước( ấn Độ, Mê hi cô, Thụy Điển, ác-henti-na, Hy lạp, Tan-da-ni-a) bàn về việc chống
chiến tranh hạt nhân , bảo vệ hòa bình thế giới .
?Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào ?
-VB nhật dụng - nghị luận chính trị xã hội .
II. đọc, hiểu văn bản:
1. Đọc:
- G/v hướng dẫn học sinh: Văn bản đề
cập đến nhiều lĩnh vực quân sự, chính
trị, KH địa chất, với nhiều thuật ngữ,
tên gọi các loại vũ khí … nên khi đọc
cần chú ý đọc chính xác, rõ ràng với
giọng dứt khoát, đanh thép. Chú ý các
từ phiên âm,các từ viết tắt, các con số,
các thuật ngữ làm rõ từng luận cứ của 2. Chú thích:
tác giả.
- G/v đọc : Đầu ..."sống tốt đẹp hơn"
2 học sinh đọc tiếp.
- G/v cho học sinh giải nghĩa các từ:
Dịch hạch, FAO, kỉ địa chất, thanh
gươm Đa-mô-clét
+ Chú ý thêm các từ: hạt nhân, nguyên 3. Bố cục văn bản:
tử.
- Bố cục: 3 phần.
? Cho biết văn bản có thể chia làm mấy 1 -Từ đầu … “…sống tốt đẹp hơn ":Nguy cơ
phần?
chiến tranh hạt nhân đang đe doạ trái đất

hạt nhân
3. Việc chạy đua vũ trang là đi
ngược lại lí trí của loài người,
phản lại sự tiến hoá tự nhiên.
4. Hãy đấu tranh cho một thế giới
hoà bình

.
Học sinh đọc đọan 1.
? Nhận xét về cách mở đầu của tác giả?
GV: Và trong câu trả lời của mình t/g đã
chỉ rõ nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe
doạ loài người và toàn bộ sự sống trên
trái đất .
? Điều đó được tác giả chỉ ra cụ thể
bằng cách lập luận ntn? Thông qua
những lí lẽ và dẫn chứng nào ?
? Những lí lẽ này có ý nghĩa gì?
? Chứng cớ nào làm em ngạc nhiên
nhất?

? Những chứng cớ t/g đưa ra có ý nghĩa
ntn với người đọc ,người nghe ?
? Theo em, cách đưa lí lẽ và chứng cớ

vậy ,luận điểm cơ bản mà t/g nêu và giải quyết
trong VB chính là Avà B;Alà nguyên nhân ,B là
kết quả, mục đích .)
GV:Chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ khủng
khiếp đang đe doạ toàn thể loài người và mọi sự

- Tất cả mọi người, mỗi người đang ngồi trên
một thùng 4 tấn thuốc nổ.
- Tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làm biến mất mọi
dấu vết của sự sống trên trái đất.
->Xác thực, khoa học
=> Nâng cao nhận thức cho mọi người về nguy
cơ chiến tranh hạt nhân và sự huỷ diệt khủng
khiếp của chiến tranh hạt nhân .
-So sánh :Chiến tranh hạt nhân với điển tích Hi
Lạp : Thanh gươm Đa-mô-clét và dịch hạch =>có
sức ám ảnh mạnh mẽ

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

15


Giỏo ỏn ngữ văn 9
trong đoạn văn bản này có gì đặc biệt?
? Cùng với lí lẽ và chứng cớ, để lập
luận, t/g còn sử dụng NT so sánh nhằm
gây ấn tượng mạnh. Hãy chỉ rõ ?(cái
chết và sự huỷ hoại có thể xảy ra bất cứ
lúc nào )
? Em hiểu ntn về" Thanh gươm Đa-môclét "và "dịch hạch"?
? Như vậy, em có nhận xét gì về lí lẽ ,
chứng cớ cũng như cách lập luận của
tác giả ? ý nghĩa của nó trong đoạn mở
đầu này?


Tiết 2.
* Bài mới:
tốn kém và phi lí trong cuộc chạy đua vũ
? Để làm rõ luận cứ này tác giả đã đưa b,Sự
trang
hạt nhân :
ra những dẫn chứng thuộc các lĩnh vực
nào?
? Dựa vào các chứng cứ trong đoạn văn Hàng loạt dẫn chứng thuộc các lĩnh vực: xã hội,
em hãy lập bảng so sánh các lĩnh vực y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục.
đời sống với chi phí chuẩn bị chiến
tranh hạt nhân.
(Học sinh thảo luận nhóm – trình bày)
Giáo viên khái quát lại bằng cách sử
dụng bảng phụ.
* Theo dõi bảng so sánh, em hãy nhận - Cách đưa dẫn chứng toàn diện, cụ thể, đáng tin
xét và rút ra kết luận:
cậy trên nhiều lĩnh vực(y tế,lương thực, giáo dục)
? Cách đưa dẫn chứng và so sánh của bằng những con số biết nói
t/g ntn?
- Dùng so sánh đối lập: Một bên chi phí nhằm tạo
? Cách lập luận của tác giả ở đây có gì ra sức mạnh hủy diệt tương đương với một bên
đặc biệt ?
dùng chi phí đó để cứu hàng trăm triệu trẻ em
nghèo khổ, hàng tỷ người được phòng bệnh,
hàng trăm triệu người thiếu dinh dưỡng.
- Nghệ thuật lập luận của tác giả ở đoạn này thật
? Tác dụng của cách lập luận này?
đơn giản mà có sức thuyết phục cao- Người đọc


được cảm nghĩ của tác giả khi liên tục
nhắc lại danh từ trái đất trong phần này.
? Theo tác giả, trái đất chỉ là một cái
làng nhỏ trong vũ trụ, nhưng lại là nơi
độc nhất có phép màu của sự sống trong
hệ mặt trời.
Em hiểu như thế nào về ý nghĩ ấy ?
(Học sinh thảo luận nhóm).
GV: Trong vũ trụ, trái đất chỉ là một
hành tinh nhỏ, nhưng là hành tinh duy
nhất có sự sống.
- Khoa học vũ trụ chưa khám phá được
sự sống ở nơi nào khác, ngoài trái đất.
- Đó là sự thiêng liêng, kì diệu của trái
đất nhỏ bé của chúng ta.
? Quá trình sống trên trái đất đã được
tác giả hình dung như thế nào?
? Những con số chỉ thời gian đó cho em
hiểu gì về sự sống trên trái đất?

Chiến tranh hạt nhân là hành động cực kì phi
lí:
- Trái đất là thứ thiêng liêng cao quý hơn cả,
đáng được chúng ta yêu quý trân trọng. Không
được xâm phạm, hủy hoại trái đất.

-380 triệu năm con bướm mới bay được
- 180 triệu năm bông hồng mới nở
-Trải qua bốn kỉ địa chất con người mới hát được
…

những người đòi hỏi một thế giới không chiến tranh.
có vũ khí và một cuộc sống hòa bình,
công bằng”.
- Là tiếng nói yêu chuộng hòa bình trên trái đất
của nhân dân thế giới.
gọi mọi người đoàn kết, xiết chặt đội ngũ
? Có ý kiến cho rằng : Sau khi đã chỉ ra =>Kêu
đấu
tranh
vì một TG hoà bình, phản đối, ngăn
một cách hết sức rõ ràng về hiểm hoạ chặn chạy đua
vũ trang, tàng tích vũ khí hạt nhân
hạt nhân đang đe doạ loài người và sự
sống trên trái đất, t/g không dẫn dắt
người đọc đến sự lo âu mang tính bi
quan mà hướng tới một thái độ tích cực.
ý kiến của em ntn?
? ý tưởng của tác giả về việc “mở ra
một nhà băng lưu trữ trí nhớ có thể tồn - Thông điệp về một cuộc sống đã từng tồn tại
tại được sau thảm họa hạt nhân” bao trên trái đất.
gồm những thông điệp gì?Thông điệp
ấy có ý nghĩa ntn?
- Thông điệp về những kẻ đã xóa bỏ cuộc sống
GV: Đây chính là luận cứ kết bài và trên trái đất bằng vũ khí hạt nhân.
cũng là chủ đích của thông điệp mà t/g =>Thức tỉnh lương tri con người ,cảnh tỉnh,lên
muốn gửi tới mọi người
án những kẻ hiếu chiến
? Em hiểu gì về tác giả từ ý tưởng đó
của ông?( Là người quan tâm sâu sắc
đến vấn đề vũ khí hạt nhân với niềm lo

IV. Hướng dẫn về nhà :
- Chuẩn bị bài tiếp theo “ Tuyên bố thế giới về sống còn … của trẻ em”..

Tiết 8
Ngày soạn :25//2009
Ngày dạy :26/8/2009

các phương châm hội thoại (Tiếp)
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Nắm được nội dung phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm
lịch sự;
- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp.
B/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là phương châm về lượng ? Phương châm về chất ?
- Làm BT 4, 5.
* Chuẩn bị : Bảng phụ
* Bài mới:
I. phương châm quan hệ:
1. Ví dụ:
- Thành ngữ: Ông nói gà, bà nói vịt.
2. Nhận xét:
? Thành ngữ" Ông nói gà, bà nói vịt."dùng - Đó là tình huống hội thoại mà mỗi người nói
để chỉ tình huống hội thoại như thế nào?
về một đề tài khác nhau.
? Thử tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu -Hậu quả: Người nói và người nghe không hiểu
xuất hiện những tình huống hội thoại như nhau.
vậy.

ràng, rành mạch tạo được m.q.hệ tốt với người
VD2:Tôi đồng ý với những nhận địnhvề đối thoại
truyện ngắn của ông ấy.
? Có thể hiểu câu "Tôi đồng ý ... ông ấy"
theo mấy cách (2 cách).
C1: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho "nhận
định" thì hiểu là: Tôi đồng ý với những
nhận định của ông ấy về truyện ngắn.
C2: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho "truyện
ngắn" thì hiểu là: Tôi đồng ý với những
nhận định về truyện ngắn của ông ấy (do
ông ấy sáng tác).
- Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về
? Để người nghe không hiểu lầm phải nói truyện ngắn.
như thế nào?
- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện
ngắn
mà ông ấy sáng tác.
? Trong giao tiếp cần phải tuân thủ điều gì.
? Khi giao tiếp cần chú ý điều gì để đáp * Không vì một lý do nào đó đặc biệt thì không
nên nói những câu mơ hồ mà người nghe có thể
ứng phương châm cách thức.
hiểu theo nhiều cách.
3. Kết luận:
(Học sinh đọc ghi nhớ - SGK.)
* Ghi nhớ: SGK.
* Học sinh đọc truyện"Người ăn xin"
Iii. phương châm lịch sự:
? Vì sao người ăn xin và cậu bé trong truyện
đều cảm thấy mình đã nhận được từ người 1. Ví dụ:

* Một số câu ca dao, tục ngữ có ND tương tự:
- Chó ba quanh mới nằm, người ba năm mới nói.
- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe.
- Vàng thì thử lửa, thử than
Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.
- Chẳng được miếng thịt, miếng xôi
Cũng được lời nói cho nguôi tấm lòng
Bài tập 2 :
Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp với phương châm lịch sự là phép nói giảm,
nói tránh.
VD: Bạn hát cũng không đến nỗi nào.
Bài tập 3 : (Học sinh đứng tại chỗ làm.)
a- Nói mát
d- Nói leo
b- Nói hớt
e- Nói ra đầu ra đũa
c- Nói móc
Các từ ngữ trên chỉ những cách nói liên quan đến phương châm lịch sự (a); (b); (c); (d)
và phương châm cách thức (e).
Bài tập 4 (h/sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)
a- Khi người nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà hai người đang
trao đổi, tránh để người nghe hiểu là mình không tuân thủ phương châm quan hệ, người nói
dùng cách diễn đạt trên.
b- Trong giao tiếp, đôi khi vì một lý do nào đó, người nói phải nói một điều mà người
đó nghĩ là sẽ làm tổn thương thể diện của người đối thoại. Để giảm nhẹ ảnh hưởng, tức là xuất
phát từ việc chú ý tuân thủ phương châm lịch sự, người nói dùng những cách diễn đạt trên.
c- Những cách nói này báo hiệu cho người đối thoại biết là người đó đã không tuân
thủ phương châm lịch sự và phải chấm dứt sự không tuân thủ đó.
Bài tập 5 (Hướng dẫn về nhà)

phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay.
b/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
Sử dụng các yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyết minh như thế nào ?
Bài mới:
I. tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết
minh:
1. Tìm hiểu văn bản:
"Cây chuối trong đời sống Việt Nam."
- Học sinh đọc văn bản.
* Nhan đề của văn bản nhấn mạnh:
* Nhan đề của văn bản có ý nghĩa - Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinh
gì?
thần của người Việt Nam từ xưa tới nay.
- Thái độ của con người trong việc nuôi trồng, chăm
sóc
và sử dụng có hiệu quả các giá trị của cây chuối.
- Cây chuối thân mềm, toả ra vòm lá xanh, mát
? Tìm những câu trong bài thuyết rượi, ...
minh về đặc điểm tiêu biểu của cây -Chuối ưa nước, phát triển nhanh.
chuối.
- Chuối là thức ăn thông dụng từ thân đến lá, từ hoa đến
- Hầu như ở nông thôn ... chú lũ.
quả
- Người phụ nữ nào ... hoa quả.
- Quả chuối ... hấp dẫn..
- Mỗi cây chuối ... chuối chín.

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

Có thể TM:
*Phân loại chuối: tây, hột, tiêu, ngự, rừng...
*Cấu tạo:
- Thân chuối :gồm nhiều lớp bẹ
- Tàu chuối gồm các cuống lá và lá
- Nõn chuối :xanh non
- Hoa chuối: màu hồng tía, có nhiều lớp bẹ ,.
- Gốc có củ và rễ.
Có thể miêu tả:
- Thân tròn, mát rượi,mọng nước...
- Tàu lá xanh rờn...
? Em có thể cho biết thêm công - Củ chuối có thể gọt vỏ để thấy một màu trắng
dụng của chuối?
mỡ màng như màu củ đậu đã bóc vỏ
*Công dụng:
- Thân chuối có thể thái ghém làm rau sống, ăn rất mát,
có tác dụng giải nhiệt
- Hoa chuối tây có thể thái thành sợi nhỏ để ăn sống,
xào, luộc, nộm...
- Quả chuối tiêu xanh bẻ đôi lấy nhựa làm thuốc chữa
hắc lào .Quả chuối hột xanh thái lát mỏng,phơi khô,sao
vàng hạ thổ tán thành bột là vị thuốc quý trong đông y.
-Nõn chuối tây có thể ăn sống rất mát
-Lá chuối tươi có thể dùng để gói bánh chưng bánh nếp
-Lá chuối khô có thể dùng để lót ổ trong mùa đông, gói
hàng, gói bánh gai.
-Củ chuối gọt vỏ, thái thành sợi nhỏ luộc bỏ nước chát
sau đó có thể xào với thịt ếch, nấu với cá chạch là
những món ăn đặc sản
? Để bài thuyết minh sinh động 3. Kết luận:

- Làm BT3
- Chuẩn bị cho tiết luyện tập: trang 28-SGK.
________________________________

Tiết 10
Ngày soạn :28/8/1009
Ngày dạy:29/8/2009

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả
trong văn bản thuyết minh
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh: Rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.
b/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì ?
- Làm BT 4 - Sách BT
* Bài mới:

? Phạm vi của đề bài?

I. tìm hiểu ý, tìm ý, lập dàn ý:
đề bài : con trâu ở làng quê Việt Nam
1. Tìm hiểu đề:

Lờ Trỳc Lõm - Trường THCS Võn Diờn

24



- Con trâu là tài sản lớn nhất.
- Con trâu trong lễ hội, đình đám truyền thống.
- Con trâu đối với tuổi thơ.
- Con trâu đối với việc cung cấp thực phẩm và
chế biến đồ mỹ nghệ.
3. Lập dàn ý:
a, Mở bài:
Giới thiệu chung về con trâu trên đồng ruộng
Việt Nam.
b, Thân bài:
- Con trâu trong nghề làm ruộng: Là sức kéo để
cày, bừa, kéo xe, trục lúa, ...
- Con trâu trong lễ hội, đình đám: lễ hội đâm
trâu ở Tây Nguyên, lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn
- Con trâu: nguồn cung cấp thịt, da để thuộc,
sừng trâu dùng làm đồ mỹ nghệ.
- Con trâu là tài sản lớn nhất của người nông
dân Việt Nam.
- Con trâu đối với tuổi thơ.
c, Kết bài:
Con trâu trong tình cảm của người nông dân
Việt Nam
II. viết bài:
1. Viết đoạn mở bài:
- VD: "Con trâu là đầu cơ nghiệp".
Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi kéo
cày trên đồng ruộng là hình ảnh rất quen thuộc,
gần gũi đối với người nông dân Việt Nam.Vì
thế,con trâu đã trở thành người bạn tâm tình
của người nông dân: