Ngày soạn: 14 /9 Ngày giảng :16/9/2008
Tiết 10- Đọc văn
Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng
trong văn nghệ của dân tộc
Phạm Văn Đồng
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức, kĩ năng tư duy
* Giúp học sinh HS:
- Nắm được nội dung sâu sắc và mới mẻ mà tác giả đặt ra trong bài viết: NĐC, một
nhân cách trong sáng, một nhà thơ lớn của dân tộc cần phải được đánh giá đúng hơn,
đầy đủ hơn.
- Thấy được vẻ đẹp hình thức của bài nghị luận: cách nêu vấn đề độc đáo, giọng văn
hùng hồn, lối diễn đạt giàu màu sắc biểu cảm, v.v…
- Củng cố, rèn luyện kĩ năng phân tích một bài văn nghị luận.
2. Tư tưởng- tình cảm
Thêm trân trọng con người, nhân cách, tài năng…của Đồ Chiểu.
II. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo
- SGK, tài liệu tham khảo
III. Cách thức tiến hành
Đọc sáng tạo, gợi tìm, trả lời câu hỏi, chia nhóm thảo luận…..
B. Tiến trình dạy học
* Ổn định tổ chức (1 phút)
I. Kiểm tra bài cũ: (trong khi học bài mới - 2 phút)
II. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Ở tiết trước chúng ta đã hiểu vì sao PVĐ lại ví thơ văn NĐC như "Những vì sao
có ánh sáng khác thường" và "Con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy":
và càng nhìn thì càng thấy sáng". Tiết học này sẽ giúp chúng ta thấy rõ hơn "vì sao có
ánh sáng khác thường" đó….

phần này bằng việc tái hiện lại
hoàn cảnh lịch sử nước ta trong
"suốt hai mươi năm trời" sau
thời điểm 1860?
b. Thơ văn yêu nước của NĐC (12 phút)
PVĐ đã đặt các tp của NĐC trên cái nền
của hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ. Bởi một nhà
văn chỉ thực sự lớn khi tác phẩm của ông ta
phản ánh một cách trung thành những đặc điểm
bản chất của một giai đoạn lịch sử có ý nghĩa
trọng đại đối với đời sống của đất nước, nhân
dân. NĐC xứng đáng là "ngôi sao sáng trong
văn nghệ của dân tộc" vì, trước hết, thơ văn của
ông đã "làm sống lại phong trào kháng Pháp bền
bỉ và oanh liệt của nhân dân Nam Bộ từ 1860 trở
về sau".
- Dựa vào đâu mà t/g khẳng định
rằng "thơ văn yêu nước của
NĐC, một phần lớn là những bài
văn tế, ca ngợi (…), và than
khóc những người liệt sĩ" là điều
"không phải ngẫu nhiên"?
Từ 1860 trở về sau được PVĐ gọi là thời
khổ nhục nhưng vĩ đại. Vì thế, sáng tác của
NĐC, tấm gương phản chiếu một thời đại như
thế, tất yếu phải là lời ngợi ca những chiến sĩ
dũng cảm, đồng thời cũng là lời than khóc cho
những anh hùng thất thế đã hi sinh trong cuộc
chiến vì nước, vì dân.
- Trong hàng loạt những tác

* Nguyên nhân khiến tp có một số hạn chế:
- Quan niệm mỗi thời đều có những điểm khác nhau.
- Có những chỗ lời văn không hay lắm "NĐC bị mù nên chỉ có thể đọc cho người
khác viết và như vậy thật khó sửa chữa và duyệt lại văn bản" kđ: "đôi chỗ sơ sót
về văn chương không làm giảm giá trị văn nghệ của bản trường ca thật là hấp dẫn
từ đầu đến cuối".
 "Người dân miền Nam say sưa nghe LVT, không chỉ vì nội dung câu chuyện , còn
vì văn hay…".
- Cách "bác bỏ" của PVĐ có
thuyết phục không, vì sao?
- Chỉ ra điểm mạnh mà người đọc hình như chưa
thấy ở tp. Nêu rõ nguyên nhân vì sao tp lại mắc
phải những hạn chế ấy khiến người đọc thêm
yêu mến LVT hơn. Đó là thành công của tg
trong việc thuyết phục.
- HS thảo luận nhóm
- Những điều mà t/g đưa ra ở
phần trên đã đủ điều kiện để có
thể khẳng định như nội dung ở
phần kết được chưa, vì sao?
3. Phần ba (còn lại) - (6 phút).
- Là một chí sĩ yêu nước
- Là một nhà thơ lớn
- Là tấm gương sáng, nêu cao địa vị, tác dụng
của văn học, nghệ thuật, nêu cao sứ mạng của
người chiến sĩ trên mặt trân văn hoá và tư tưởng.
- Bài viết mang màu sắc biểu
cảm rất rõ nét. Hãy tìm những
câu văn, đoạn văn thể hiện rõ
điều đó.

- Cách nhìn mới mẻ của tác giả đã đem đến một sự đánh giá đúng đắn về vị trí của
nhà thơ NĐC trong nền VH dân tộc.
- Bằng cách nhìn, cách nghĩ sâu rộng, mới mẻ và nhiệt tình của mình PVĐ đã làm
sáng tỏ mối liên hệ khăng khít của những TP thơ văn NĐC với hoàn cảnh của tổ
quốc lúc bấy giờ và với thời đại hiện nay. Đồng thời t/g hết lòng ca ngợi NĐC một
người trọn đời dùng cây bút làm vũ khí chiến đấu cho dân cho nước.
- Bài văn có sức lội cuốn mạnh mẽ do cách nghị luận vừa xác đáng, chặt chẽ, vừa
xúc động, thiết tha với nhiều hình ảnh, ngôn từ đặc sắc.
LUYỆN TẬP (5 phút)
Có người cho rằng thơ văn NĐC xa lạ với giới trẻ ngày nay và việc học
những tp như Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của ông ở nhà trường là không cần thiết.
Em hãy viết một bài văn nghị luận để phát biểu ý kiến của mình về vấn đề
trên?
* GV gợi ý:
- Nội dung của VTNSCG: khóc tế các nghĩa sĩ tử trân tại Cần GIuộc, qua đó dựng
lên tượng đài nghệ thuật về những nghĩa binh quên mình vì nước, ghi dấu mốc lịch
sử bi thương nhưng hùng tráng của dân tộc.
- Nghệ thuật của bài văn tế tuy viết theo lối cổ nhưng sự tài hoa vì tình cảm lớn của
nhà thơ đủ để lay động hàng triệu trái tim con người hiện đại…
- Vậy: ngày nay thanh niên cần học tập điều gì ở những người nghĩa sĩ ấy, có cần
học ở họ t/y tổ quốc không? v.v…
III. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2 phút)
- Đọc lại thật kĩ nội dung tp
- Lập dàn ý theo sự gợi ý của GV, viết bài
- Đọc kĩ 3 tác phẩm Đọc thêm, tìm luận điểm chính của mỗi bài, trả lời câu hỏi trong
SGK.
4