Ngày soạn: 01/10 Ngày giảng : 03/10/2008
Tiết 22 - Đọc thêm
Đất nước
Nguyễn Đình Thi
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức, kĩ năng tư duy
* Giúp học sinh HS:
- Cảm nhận được những cảm xúc và suy nghĩ của nhà thơ về đất nước qua những
hình ảnh mùa thu và hình ảnh đất nước đau thương, bất khuất, anh hùng trong cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp.
- Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ (về kết cấu, sự sáng tạo hình ảnh,
ngôn ngữ, giọng điệu,v.v.…)
2. Tư tưởng- tình cảm
Nhận thức rõ ràng hơn về đất nước, thêm có trách nhiệm với quê hương đất
nước.
II. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo
- SGK, tài liệu tham khảo
III. Cách thức tiến hành
Đọc sáng tạo, gợi tìm, trả lời câu hỏi, chia nhóm thảo luận..
B. Tiến trình dạy học
* ổn định tổ chức (1 phút)
I. Kiểm tra bài cũ: ( Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS - 2 phút)
II. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Quê hương, đất nước là một trong những cảm hứng lâu bền nhất của nhân dân VN
qua mọi thời kì lịch sử. Đã có nhiều nhà thơ, nhà văn thành công ở đề tài này, NĐT
cũng đã góp một tiếng nói riêng của mình về quê hương đất nước mà tiêu biểu là bài
thơ Đất nước.
Hoạt động của GV & HS Yêu cầu cần đạt

- Mùa thu Hà Nội được khắc
hoạ bằng những chi tiết nào?
Phân tích sức biểu hiện của
những từ ngữ: chớm lạnh, xao
xác, hơi may?
*Mùa thu Hà Nội:
- "sáng chớm lạnh": cái lạnh vừa mới bắt đầu,
thoáng qua, mơ hồ → khí trời khẽ chuyến đổi.
- "hơi may": gió thu nhẹ, mỏng, thoáng
- "xao xác": tượng hình: khô, nhẹ
tượng thanh: khẽ chạm nhau
→ vắng buồn, con phố Hà Nội như dài hơn, sâu
hơn.
 Buổi sáng giao mùa ở Hà Nội: đẹp - buồn
- Nhận xét về âm điệu câu thơ?
Mùa thu Hà Nội hiện lên như
thế nào?
- Âm điệu câu thơ dàn trải, trầm lắng → có cái gì
rất nhớ nhung, xa vắng, vừa da diết, vừa ngậm
ngùi lưu luyến.
-Ttrung tâm của bức tranh thu
ấy là hình ảnh nào? Cảm nhận
của em về hình ảnh ấy?
- Người ra đi: đầu không ngoảnh lại...: quyết tâm,
dứt khoát → tư thế, tinh thần thời đại: “Quyết tử
cho Tổ quốc quyết sinh”.
- “sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”: lưu luyến,
cảm thấy, nhìn thấy bằng trái tim
→ gắn bó sâu nặng, con người thời đại.
- Hà Nội và đất nước đang bị xâm chiếm

Những ngã đường
Những dòng sông...
- Dáng đứng nhà thơ hiện lên
như thế nào?
- Gợi lên hình ảnh đất nước như
thế nào?
→ dáng đứng giữa đất trờil ồng lộng .
- Đất nước mênh mông, rộng lớn, giàu đẹp → tự
hào, kiêu hãnh.
- Âm điệu say sưa, thiết tha. Khẳng định một cách
hào sảng.
- Đất nước được cảm nhận ở
phương diện nào?
2. Đất nước của đau thương và quật khởi (15
phút)
*Đất nước được cảm nhận bằng thời gian:
Nước của những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về...
→ Thời gian từ xưa đến nay - thời gian của lịch
sử. Trong khoảng thời gian dài lâu ấy, đất nước là
của những người “chưa bao giờ khuất” → kiên
cường, sức sống bền bỉ → hồn đất nước.
⇒ Hình ảnh một đất nước quật khởi từ trong
những đau thương.
- Những hình ảnh gợi lên một
đất nước đau thương?
* Đất nước đau thương
- Hình ảnh gợi lên sự đau thương:
+ thằng... thằng chúa đất

Từ trong máu lửa
Rũ bùn - đứng dậy - sáng loà
→ nhịp thơ dồn dập, mạnh → âm hưởng hùng tráng.
. bối cảnh: rộng lớn
. đất nước: sáng loà, sừng sững, hiên ngang
⇒ Đất nước anh hùng trong tư thế vận động mạnh mẽ.
*Tóm lại:
- Đất nước được cảm nhận trong chiều dài của những năm tháng kháng chiến, chiến
đấu và chiến thắng, trong không gian rộng lớn → tầm khái quát
- Cảm xúc - suy tư: đất nước gần gũi, thiêng liêng và trang trọng.
* Củng cố:
- Hình tượng đất nước được khắc hoạ trong bài thơ ntn? Qua đó bộc lộ điều gì?
III. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2 phút)
- Đọc lại phần nội dung bài học
- Häc thuéc lßng bµi th¬
- Nói lên suy nghĩ, cảm xúc của em về một vài chi tiết, hình ảnh thơ mà em ấn tượng
nhất.
- Đọc kĩ đề bài ở bài viết số 2, lập dàn ý chi tiết chi tất cả các đề đó.
4
5