VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
-----------------------

NGÔ NHẤT LINH

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI
CÁC TỘI XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA
TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
-----------------------

NGÔ NHẤT LINH

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI
CÁC TỘI XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA
TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số

: 62.38.01.04



1.2.

Đánh giá tình hình nghiên cứu ....................................................................... 20

1.3.

Những vấn đề tiếp tục nghiên cứu .................................................................. 21

Kết luận Chương 1 .................................................................................................. 21
Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA VÀ LỊCH SỬ
PHÁT TRIỂN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ NHÓM
TỘI NÀY .................................................................................................................. 23
2.1.

Khái niệm trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia . 23

2.2.

Cơ sở của trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia .. 30

2.3.

Các hình thức trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia ... 37

2.4.

Lịch sử phát triển các quy định của pháp luật hình sự về các tội xâm
phạm an ninh quốc gia.................................................................................... 45

4.1.

Những yêu cầu và giải pháp bảo đảm về chính sách hình sự ....................... 109

4.2.

Giải pháp bảo đảm về pháp luật hình sự ...................................................... 117

4.3.

Giải pháp bảo đảm về thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự ..................... 136

4.4.

Một số giải pháp chung ................................................................................ 139

Kết luận Chương 4 ................................................................................................ 147
KẾT LUẬN ............................................................................................................ 149
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .................... 151
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................. 152

iii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ADPL

:

Áp dụng pháp luật


CHND

:

Cộng hòa nhân dân

CNCS

:

Chủ nghĩa cộng sản

CNTB

:

Chủ nghĩa tư bản

CNXH

:

Chủ nghĩa xã hội

CQND

:

Chính quyền nhân dân


PLHS

:

Pháp luật hình sự

PTCĐ

:

Phạm tội chưa đạt

QHXH

:

Quan hệ xã hội

TANDTC

:

Tòa án nhân dân tối cao

TBCN

:

Tư bản chủ nghĩa


iv


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
An ninh quốc gia dưới góc độ luật hình sự là một phạm trù chính trị pháp lý, một hiện tượng pháp luật có tầm quan trọng đặc biệt, quyết định sự
tồn vong và phát triển của một chế độ nhà nước, chế độ xã hội, do đó nó luôn
là tiêu điểm của cuộc đấu tranh giai cấp không khoan nhượng, là mục tiêu bảo
vệ hàng đầu của các quốc gia. Trong đó, về phương diện pháp luật thì biện
pháp trách nhiệm hình sự có tính cưỡng chế nghiêm khắc nhất được sử dụng
để đấu tranh với hành vi phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia. Điều đó cho
thấy ưu thế và vị trí đặc biệt quan trọng của biện pháp này đối với việc bảo vệ
an ninh quốc gia; nhưng mặt khác, do nó hạn chế quyền, lợi ích cơ bản của
người phạm tội, nên pháp luật hình sự chỉ cho phép áp dụng biện pháp này
trong những trường hợp nhất định và phải tuân thủ những điều kiện hết sức
chặt chẽ. Vì vậy, nó đặt ra nhu cầu cần phải được minh định về mặt pháp luật
và sáng tỏ về mặt lý luận cũng như thực tiễn, bảo đảm cho việc áp dụng trách
nhiệm hình sự đúng đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia.
Trách nhiệm hình sự là một phạm trù phức tạp, nhiều nội dung, hình
thức, cấp độ và giai đoạn thể hiện. Nguyên tắc công bằng trong khoa học luật
hình sự và luật hình sự xã hội chủ nghĩa đòi hỏi trách nhiệm hình sự được quy
định và triển khai trên thực tế phải tương xứng với tính chất và mức độ nguy
hiểm cho xã hội của tội phạm, phải đảm bảo hài hòa giữa tính cưỡng chế và
tính giáo dục. Việc xác định một giới hạn trách nhiệm hình sự cụ thể đối với
từng hành vi phạm tội không hề đơn giản mà nó càng trở nên hệ trọng đối với
nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia, bởi trên thực tiễn, mục tiêu đảm bảo
cao nhất về lợi ích quốc gia trên các phương diện chính trị, kinh tế, đối ngoại
luôn được tính toán đồng thời với việc hiện thực hóa nguyên tắc công bằng


2


Mặt khác, thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm
phạm an ninh quốc gia là tiêu chuẩn khách quan để kiểm nghiệm, đánh giá sự
phù hợp giữa các quy định của pháp luật hình sự với bản chất pháp lý của nó
và là căn cứ quan trọng để hoàn thiện pháp luật hình sự. Mặc dù vậy, những
hạn chế, vướng mắc không nhỏ trong áp dụng pháp luật về trách nhiệm hình
sự đối với nhóm tội này và những điều kiện đảm bảo cho việc áp dụng pháp
luật thời gian qua vẫn chưa được chú ý một cách tương xứng với tầm quan
trọng của nó. Trong khoảng mười lăm năm trở lại đây, khoa học pháp lý hình
sự nước ta vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về trách nhiệm
hình sự và xây dựng các giải pháp bảo đảm áp dụng trách nhiệm hình sự đúng
đối với nhóm tội này, nhất là ở khía cạnh tiếp cận tính quyết định xã hội đối
với quá trình áp dụng trách nhiệm hình sự.
Với cách nhìn nhận như vậy và đặc biệt là để tiếp tục thực hiện tư tưởng
chỉ đạo của Đảng “cải cách tư pháp phải ngăn ngừa có hiệu quả các loại tội
phạm hình sự, đặc biệt là các loại tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, các
tội phạm tham nhũng và các loại tội phạm có tổ chức” và “hoàn thiện chính
sách hình sự bảo đảm yêu cầu đề cao hiệu quả phòng ngừa, hạn chế hình phạt
tử hình, giảm hình phạt tù, mở rộng áp dụng hình phạt tiền”, đề tài “Trách
nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia trong luật hình
sự Việt Nam” đã được lựa chọn để nghiên cứu.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Về mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu đề tài là do tên đề tài và chuyên ngành quy định.
Nói cách khác, đấu tranh với các tội xâm phạm an ninh quốc gia có hai
phương thức là phòng và chống. Đề tài đang nói ở đây được thực hiện theo
phương thức “chống”, chống bằng pháp luật hình sự, đồng nghĩa với đấu
tranh bằng pháp luật hình sự. Vì thế, mục đích nghiên cứu đề tài này là tìm

trách nhiệm hình sự với những hành vi nguy hiểm đối với an ninh quốc gia,
những hành vi cần được quy định là tội phạm. Sự phù hợp này, ở thời điểm

4


hiện nay, tồn tại ở hai trạng thái, đã thể hiện ra và chưa thể hiện ra. Và cả hai
đều phải được tìm kiếm trong quá trình nghiên cứu. Điều đó có nghĩa là, đề
tài phải dựa vào những công trình khoa học đã công bố, dựa vào các văn kiện
của Đảng, dựa vào pháp luật thực định (quốc gia và quốc tế) và đặc biệt là
dựa vào thực tế áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành về các
tội xâm phạm an ninh quốc gia để tìm kiếm sự phù hợp.
Về phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Xét về nội dung, đề tài được thực hiện dưới góc độ của khoa học luật
hình sự, thuộc chuyên ngành Luật hình sự và Tố tụng hình sự;
- Xét về thời gian, đề tài được nghiên cứu trên cơ sở các quy định của
pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm an ninh quốc gia từ năm
1945 đến nay, trong đó trọng tâm là các quy định của Bộ luật Hình sự hiện
hành; thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam từ năm
2006 đến năm 2015. Do thông tin, số liệu xét xử các vụ án xâm phạm an ninh
quốc gia thuộc phạm vi bí mật Nhà nước được quy định tại Quyết định số
01/2004/QĐ-TTg ngày 05/01/2004 của Thủ tướng Chính phủ, nên đề tài chỉ
đề cập ở một mức độ tương đối, song vẫn đảm bảo sự tương thích với thực tế;
- Xét không gian, đề tài được nghiên cứu trên phạm vi cả nước.
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận và hướng tiếp cận nghiên cứu
- Về phương pháp luận nghiên cứu: Luận án được thực hiện theo phương
pháp luận của luật hình sự Mác - xít, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm
của Đảng Cộng sản Việt Nam, có thu hút tri thức của các lĩnh vực khoa học
về chính trị, quyền con người, xã hội học pháp luật,... để tiếp cận toàn diện, có

để kế thừa hoặc tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện.
Khi nghiên cứu những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự đối với các
tội xâm phạm an ninh quốc gia và lịch sử phát triển các quy định của pháp
luật hình sự đối với nhóm tội này, luận án sử dụng phương pháp phân tích

6


tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương pháp hệ thống, phương pháp kế thừa,
phương pháp so sánh pháp luật, phương pháp phân tích quy phạm, phương
pháp nghiên cứu tiếp cận trên quyền con người... cùng với việc vận dụng tri
thức của lý luận Mác - Lênin, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước, quan điểm của các lãnh tụ cách mạng Việt Nam... để làm rõ các
vấn đề: trách nhiệm hình sự, cơ sở của trách nhiệm hình sự và các hình thức
trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia; lịch sử phát
triển các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam đối với nhóm tội này.
Khi nghiên cứu quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành về trách nhiệm
hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia và thực tiễn áp dụng tại
Việt Nam, luận án sử dụng phương pháp phân tích quy phạm, phương pháp so
sánh pháp luật, phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích tổng hợp,
phương pháp thống kê, phương pháp chuyên gia, phương pháp quy nạp diễn
dịch, phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ án, phương pháp khảo sát thực tiễn,
phương pháp bình luận, phương pháp giải thích.... để làm rõ những mặt tích
cực cũng như những mặt hạn chế trong các quy định của Bộ luật Hình sự hiện
hành và thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với nhóm tội này.
Khi nghiên cứu các yêu cầu và giải pháp bảo đảm áp dụng trách nhiệm
hình sự đúng đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia, luận án sử dụng
phương pháp dự báo, phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích tổng hợp,
phương pháp so sánh pháp luật, phương pháp kế thừa, phương pháp thống kê,
phương pháp giải thích, phương pháp nghiên cứu tiếp cận trên quyền con

áp dụng trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia, luận
án đã xây dựng các yêu cầu và giải pháp bảo đảm áp dụng trách nhiệm hình
sự đúng đối với nhóm tội này gồm: Yêu cầu và giải pháp bảo đảm về chính
sách hình sự, giải pháp bảo đảm về pháp luật hình sự, giải pháp bảo đảm về
thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự; một số giải pháp chung về tổ chức cán
bộ, chính trị, kinh tế, đào tạo, nghiên cứu khoa học, thông tin pháp luật.

8


6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ là cơ sở khoa học giúp các nhà lập
pháp hình sự tham khảo khi sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015.
- Kết quả nghiên cứu của luận án giúp các cơ quan tố tụng tìm hiểu và áp
dụng trách nhiệm hình sự đúng đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia.
- Kết quả nghiên cứu của luận án là cơ sở khoa học giúp Đảng, Nhà nước
hoạch định chính sách hình sự và triển khai các giải pháp bảo đảm áp dụng
trách nhiệm hình sự đúng đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia.
- Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần hoàn thiện hơn những luận cứ
khoa học về trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia.
- Nội dung của luận án là tài liệu chuyên khảo để giảng dạy, học tập và
bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ các cơ quan tố
tụng và góp phần nâng cao trình độ pháp luật cho nhân dân.
7. Cơ cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận án có cơ cấu 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu
Chương 2: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự đối với các tội
xâm phạm an ninh quốc gia và lịch sử phát triển các quy định của pháp luật
hình sự đối với nhóm tội này

nhân dân, Số 8/1996 của tác giả Phạm Văn Minh; Chuyên đề cao học “Chính
sách hình sự - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của PGS. TS Phùng Thế
Vắc; Sách “Quốc phòng - an ninh trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam” (2010) do PGS. TS Thái Vĩnh Thắng (chủ biên); Công trình “Một
số dự báo chiến lược về các yếu tố tác động đến an ninh quốc gia Việt Nam”
(2012) của Viện Chiến lược và Khoa học Công an.

10


Nhóm công trình trên cho thấy được các quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam
trong đấu tranh chống phản cách mạng như: tăng cường chuyên chính DCND,
dùng bạo lực cách mạng trấn áp bạo lực phản cách mạng; “tích cực phòng
ngừa, chủ động tấn công”; “bóp chết tổ chức từ trong chứng”; tính thống nhất
trong đấu tranh giữa thù trong với giặc ngoài; lý giải mối quan hệ giữa trấn áp
với khoan hồng; về yêu cầu linh hoạt ADPL để phục vụ lợi ích quốc gia; tính
nhạy cảm trong xử lý người phạm tội liên quan đến dân tộc, tôn giáo; về vai
trò tất yếu của Đảng trong lãnh đạo đấu tranh với tội phạm xâm phạm ANQG;
khả năng vận dụng linh hoạt pháp luật thể hiện ở các quy phạm mang tính tùy
nghi, quy phạm đánh giá, chế tài lựa chọn, chế tài xác định tương đối; các yếu
tố tác động đến ANQG Việt Nam... Mặc dù có cả những công trình đề cập
đến CSHS đối với nhóm tội xâm phạm ANQG thời kỳ cách mạng dân tộc
DCND, song toàn bộ các công trình nêu trên đều thể hiện những tư tưởng chỉ
đạo có tính quy luật, chiến lược, được đúc rút từ lịch sử đấu tranh bảo vệ
ANQG và vẫn còn nguyên giá trị, là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng
trong việc giải quyết các chương tiếp theo của luận án.
Nhóm công trình nghiên cứu về cấu thành tội phạm của các tội xâm
phạm an ninh quốc gia, gồm có:
Luận án Tiến sĩ Luật học “Các tội xâm phạm an ninh quốc gia trong luật
hình sự Việt Nam” (2001) của tác giả Bạch Thành Định; Luận án Tiến sĩ Luật

phạm an ninh quốc gia”, Tạp chí Luật học, Số 1/2002 của tác giả Dương
Tuyết Miên; Bài báo “Về thời điểm hoàn thành Tội gián điệp”, Tạp chí
TAND, Số 7/2001 của tác giả Lê Đăng Doanh; Chuyên đề cao học “Các tội
xâm phạm an ninh quốc gia trong luật hình sự Việt Nam - Một số vấn đề lý
luận và thực tiễn”, “Cở sở trách nhiệm hình sự - Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn trong hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia của lực lượng Công an
nhân dân” của PGS. TS Phùng Thế Vắc; Chuyên đề “Luật hình sự của một
số nước trên thế giới” của Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp;
“Báo cáo tổng kết 8 năm thi hành Bộ luật Hình sự” số 152/BC-BST của Ban
soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự (2008), tr.13-14.

12


Nhóm công trình trên cho thấy một số vấn đề như: Quá trình phát triển
của PLHS Việt Nam về các tội xâm phạm ANQG; so sánh và rút ra những
điểm tích cực trong BLHS một số nước quy định về các tội xâm phạm
ANQG; những vướng mắc trong xác định ranh giới giữa Tội phản bội Tổ
quốc với Tội gián điệp, giữa Tội hoạt động nhằm lật đổ CQND với Tội bạo
loạn, Tội hoạt động phỉ, Tội khủng bố,... và biện pháp khắc phục theo hướng
sẽ cấu thành Tội phản bội Tổ quốc trong trường hợp công dân Việt Nam cấu
kết với nước ngoài, trường hợp do người nước ngoài hoặc người không quốc
tịch cùng thực hiện hành vi đó sẽ cấu thành Tội gián điệp; không quy định Tội
phá rối an ninh (một dạng của vũ trang, bạo loạn), Tội chống phá trại giam
(Tội bạo loạn kèm theo phá hoại cơ sở vật chất của CNXH), Tội trốn đi nước
ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài (một loại hành vi thuộc Tội phản bội Tổ
quốc); sự không hợp lý khi quy định hành vi phá hoại, gây cơ sở, thám báo
trong mặt khách quan của Tội gián điệp...; sự thiếu logic về kỹ thuật lập pháp
khi xây dựng các cấu thành cơ bản, cấu thành tăng nặng, cấu thành giảm nhẹ
ở Tội hoạt động nhằm lật đổ CQND, Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ, Tội bạo

chịu TNHS đối với các tội xâm phạm ANQG từ đủ 16 tuổi trở lên; mở rộng
diện miễn TNHS đối với nhóm tội này. Đối với những hạn chế trong quy định
về Tội gián điệp như: độ rộng của khung hình phạt tù có thời hạn lớn; sự bất
hợp lý khi sử dụng dấu phẩy để thể hiện các hình phạt bổ sung đối với các tội
xâm phạm ANQG quy định tại Điều 92 BLHS. Đồng thời, tính nguy hiểm của
hành vi giúp sức thường thấp hơn hành vi của người thực hành, tổ chức. Do
đặc điểm, tính chất bí mật của hoạt động gián điệp nên người giúp sức trong
Tội gián điệp thường chỉ biết về người mà mình giúp đỡ một cách chung
chung. Trong nhiều trường hợp, mặc dù biết người mà mình giúp là gián điệp
nhưng việc giúp của họ không phải vì căm thù chế độ, muốn gây thiệt hại cho
chính quyền mà có thể vì tình cảm, vì vật chất... Do vậy, nếu áp dụng khung
hình phạt như người thực hành là không phù hợp. Hơn nữa, hành vi giúp sức
còn được quy định trong một khoản độc lập của nhiều tội xâm phạm ANQG
(như tại Điều 79, 81, 82, 83, 89 BLHS hiện hành) và mức hình phạt áp dụng

14


thấp hơn nhiều. Có thể thấy, mặc dù những công trình nghiên cứu về các hình
thức TNHS đối với các tội xâm phạm ANQG còn rất hạn chế, nhưng Nghiên
cứu sinh cho rằng đây là những phát hiện, đánh giá chính xác và kết quả này
sẽ được tiếp thu, sử dụng trong quá trình giải quyết luận án.
Nhóm công trình nghiên cứu chung về trách nhiệm hình sự, gồm có:
Tác phẩm C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, Tập 1, Phần “Những cuộc
tranh luận về luật cấm trộm củi rừng”, C.Mác và Ph.Ăngghen đã nêu lên
nguyên tắc khi xây dựng pháp luật: “Luật pháp cũng không được thoát khỏi
cái nghĩa vụ chung cho tất cả mọi người là nói lên sự thật. Luật pháp phải làm
như thế gấp đôi, bởi vì nó là kẻ thể hiện một cách phổ biến và thật sự bản chất
pháp lý của sự vật. Vì vậy, bản chất pháp lý của sự vật không thể thích ứng
với luật; ngược lại, luật phải thích ứng với bản chất pháp lý của sự vật” [15,

loại tội phạm; giới hạn tác động của luật hình sự; hệ thống hình phạt và hệ
thống các chế tài của luật hình sự; định tội danh và quyết định hình phạt.
Những kết quả nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng giúp Nghiên cứu sinh đánh
giá tính hoàn thiện trong các quy định của BLHS về các tội xâm phạm ANQG.
Các công trình nghiên cứu về cơ sở pháp lý của TNHS như: Chương
“Tội phạm” và “Cấu thành tội phạm” (2014) trong Luật hình sự Việt Nam Phần chung của GS. TS. Võ Khánh Vinh; Sách “Tội phạm và cấu thành tội
phạm” (2010) của GS. TS. Nguyễn Ngọc Hòa; “Tội phạm và cấu thành tội
phạm” (2013) của TS. Trịnh Tiến Việt. Những công trình này đề cập đến
những vấn đề cơ bản của tội phạm và CTTP như: Khái niệm, bản chất, đặc
điểm, nội dung, hình thức thể hiện và mối quan hệ giữa hai hiện tượng này;
phân loại tội phạm; những vướng mắc, hạn chế trong CTTP của một số tội...
Đây là những tài liệu hữu ích để Nghiên cứu sinh đánh giá, đề xuất hoàn thiện
cơ sở pháp lý của TNHS đối với các tội xâm phạm ANQG.
Các tài liệu nghiên cứu về TNHS dưới góc độ lý luận của các tác giả ở
trong và ngoài nước như: “Trách nhiệm hình sự và cấu thành tội phạm” (1974)
của Karpusin M. P, Kurliadxki V. I; “Trách nhiệm hình sự và hình phạt”
(1976) của Bagri-Sakhmatov L. V; “Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình
sự” (1982) của Santalov A. I, Trường Đại học Tổng hợp, Lêningrát do GS. TS.

16


Võ Khánh Vinh lược thuật; “Trách nhiệm hình sự” trong Giáo trình luật hình
sự Việt Nam (Phần chung) của GS. TS. Võ Khánh Vinh (2014); "Trách nhiệm
hình sự và hình phạt" trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam của tác giả
Trương Quang Vinh; Luận án Tiến sỹ Luật học “Chế định trách nhiệm hình sự
theo Luật hình sự Việt Nam” (2004) của tác giả Phạm Mạnh Hùng; Luận án
Tiến sỹ Luật học “Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu”
(2000) của tác giả Nguyễn Ngọc Chí; Luận án Tiến sỹ Luật học “Các hình
phạt chính trong Luật hình sự Việt Nam” (2002) của tác giả Nguyễn Sơn;

Điều tra viên trong lực lượng an ninh nhân dân” (2008) do PGS. TS Trương
Công Am chủ biên; Đề tài khoa học cấp Bộ “Cải cách tư pháp trong Công an
nhân dân - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” (2009) do GS. TS. Nguyễn
Ngọc Anh chủ biên; Đề tài khoa học cấp cơ sở “Chính sách hình sự đối với
các tội xâm phạm an ninh quốc gia trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam Thực trạng, phương hướng và giải pháp hoàn thiện” (2007) do TS. Nguyễn
Trung Thành chủ biên; Sách chuyên khảo “Bình luận khoa học Hiến pháp
Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam” (2014), Viện Chính sách công và Pháp
luật; Sách chuyên khảo “Hiến pháp năm 2013 - Những điểm mới mang tính
đột phá” (2015) do PGS. TS. Hoàng Thế Liên chủ biên.
Nhóm công trình này cho thấy một số vấn đề như: Cơ chế xã hội của
điều chỉnh pháp luật, hoạt động ADPL, xã hội học ADPL, thông tin pháp luật,
xã hội học ý thức pháp luật, sự hình thành quyết định xây dựng pháp luật khía cạnh xã hội; lý luận và thực trạng phẩm chất và năng lực của Điều tra
viên trong lực lượng An ninh nhân dân; các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả áp
dụng TNHS (như trình độ chuyên môn, kiến thức pháp luật của chủ thể
ADPL); những khó khăn, vướng mắc trong công tác cải cách tư pháp; mối
liên hệ biện chứng giữa an ninh, quốc phòng với kinh tế, đối ngoại; những nội
dung mới trong chính sách đối ngoại và trong chế định bảo vệ Tổ quốc của
Hiến pháp năm 2013 liên quan đến ANQG. Từ đó, một số tác giả đã đưa ra dự
báo và giải pháp về mặt thể chế và công tác cán bộ các cơ quan tư pháp.
Những nội dung này sẽ được Nghiên cứu sinh tiếp thu, vận dụng trong quá

18


trình xây dựng giải pháp bảo đảm về công tác tổ chức cán bộ cũng như giải
pháp bảo đảm về thực tiễn áp dụng TNHS đối với các tội xâm phạm ANQG.
Nhóm công trình nghiên cứu về giới hạn của quyền con người, gồm có:
Sách chuyên khảo “Bình luận khoa học Hiến pháp Nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam” (2014), Viện Chính sách công và Pháp luật; Sách chuyên
khảo “Hiến pháp năm 2013 - Những điểm mới mang tính đột phá” (2015) do