ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THÁI HƯNG

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI
XÂM PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA
CON NGƯỜI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Yên Bái)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THÁI HƯNG

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI
XÂM PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA
CON NGƯỜI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Yên Bái)
Chuyên ngành: Luật Hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS.TSKH. LÊ VĂN CẢM


1.1.

Khái niệm, các đặc điểm của các tội xâm phạm nhân phẩm,
danh dự của con người..................... Error! Bookmark not defined.

1.1.1.

Khái niệm các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngườiError! Bookmark

1.1.2. Các đặc điểm của các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của
con người ............................................ Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Khái niệm trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm nhân
phẩm, danh dự của con người ............ Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Các đặc điểm của trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm
nhân phẩm, danh dự của con người ... Error! Bookmark not defined.
1.2.

Cơ sở và các hình thức trách nhiệm hình sự đối với các tội

xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngườiError! Bookmark not defined
1.2.1. Cơ sở của trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm nhân
phẩm, danh dự của con người ............ Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Các hình thức trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm
nhân phẩm, danh dự của con người ... Error! Bookmark not defined.
1.3.

Lịch sử hình thành và phát triển các quy phạm pháp luật
hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự đối với các tội

xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngườiError! Bookmark not defined

2.1.2. Các cấu thành tội phạm cụ thể tương ứng với từng điều luậtError! Bookmark n
2.1.3. Một số hạn chế, bất cập của các quy định về trách nhiệm hình
sự đối với các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người
của Bộ luật hình sự năm 1999 ............ Error! Bookmark not defined.
2.2.
Thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về trách
nhiệm hình sự đối với các tội phạm nhân phẩm, danh dự của
con người trên địa bàn tỉnh Yên bái giai đoạn 2010- 2014Error! Bookmark no


2.2.1. Thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về trách
nhiệm hình sự đối với các tội phạm nhân phẩm, danh dự của
con người của các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Yên BáiError! Bookmark not
2.2.2. Một số tồn tại và nguyên nhân trong thực tiễn áp dụng các quy
định của Bộ luật hình sự đối với các tội xâm phạm nhân phẩm,
danh dự của con người ....................... Error! Bookmark not defined.
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH

3.1.

3.2.
3.2.1.
3.2.2.
3.2.3.
3.2.4.
3.2.5.

CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 HIỆN HÀNH VỀ
TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM
PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA CON NGƯỜIError! Bookmark no

Cấu thành tội phạm

HĐTP:

Hội đồng thẩm phán

LHS:

Luật hình sự

PLHS:

Pháp luật hình sự

TAND:

Toà án nhân dân

TNHS:

Trách nhiệm hình sự


DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu bảng
Bảng 2.1.

Tên bảng


1. Tính cấp thiết của đề tài
Con người luôn là vấn đề quan trọng hàng đầu của mọi chính sách xã hội
và pháp luật. Bảo vệ con người trước hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, bảo vệ
nhân phẩm, danh dự của họ, vì đó là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng hàng
đầu đối với con người. Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam quy định: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể,
được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn,
bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm
thân thể, sức khoẻ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm” [46, Điều 20].
Bộ luật hình sự năm 1999 đã qui định trách nhiệm hình sự đối với các
tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người ở chương XII tại các điều từ
điều 111 đến điều 116 và từ điều 121 đến điều 122. Cùng với quá trình
chuyển đổi nền kinh tế cuả đất nước, tình hình kinh tế- xã hội ở tỉnh Yên Bái
cũng có nhiều thay đổi. Cùng với quá trình phát triển đó cũng xuất hiện các
loại tội phạm trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội - Trong đó có sự
gia tăng của các tội phạm xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người. Các
cơ quan bảo vệ pháp luật của tỉnh Yên Bái như: Công an, Viện kiểm sát, Toà
án nhân dân là những cơ quan được giao nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh, xử lý
các loại tội phạm trên, đã áp dụng các biện pháp có hiệu quả để phát hiện,
điều tra, truy tố và xét xử những đối tượng phạm các tội này.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực và thành tựu đã đạt được,
trong thời gian qua, cũng đã nảy sinh nhiều vấn đề tiêu cực, trong đó có nhiều
vấn đề mới phát sinh có liên quan đến công tác đấu tranh phòng, chống tội
phạm. Tình hình tội phạm còn diễn biến phức tạp trên tất cả các lĩnh vực;
trong đó tình hình các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người đang
là vấn đề bức xúc của xã hội, được dư luận rất quan tâm, theo dõi. Thực tiễn
1


đấu tranh phòng, chống các tội phạm này đã đặt ra nhiều vấn đề vướng mắc

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

Bộ Công An (2000), Tài liệu tập huấn chuyên sâu Bộ luật Hình sự 1999,
Công ty in Ba Đình, Hà Nội.

2.

Bộ Tư pháp, (1957), Tập luật lệ về tư pháp, Nxb Bộ Tư pháp, Hà Nội.

3.

Bộ Tư pháp (1998), Chuyên đề về Luật Hình sự một số nước trên thế
giới, Hà Nội.

4.

Bộ Tư pháp (2005), Từ điển luật học, Nxb Tư pháp, Hà Nội.

5.

Mai Bộ (2012), “Phân biệt tội Chống người thi hành công vụ với các tội
xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm người đang thi
hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân”, Tạp chí Toà án nhân
dân, (12), tr.9.

6.

Mai Bộ (2014), “Bàn về trách nhiệm hình sự đối với hành vi Chống

13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005
của Bộ Chính trị về “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật
Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020”, Hà Nội.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày
02/6/2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm
2020”, Hà Nội.
15. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
16. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
17. Lê Hữu Du (2014), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội
hiếp dâm trẻ em ở Việt Nam”, Tạp chí Kiểm sát, (23), tr.35.
18. Phan Khắc Giảng (1933), Luật hình giải nghĩa và quy hình, Nxb Vĩnh
Long, Sài Gòn.
19. Nguyễn Văn Hào (1962), Bộ luật hình sự Việt Nam, xuất bản do sự bảo
trợ của Bộ Tư pháp (chế độ Sài Gòn), Sài Gòn.
20. Nguyễn Văn Hảo (1974), Bộ luật Hình sự Việt Nam, Nxb Khai Trí.
21. Phan Hiền (1987), Một số vấn đề chủ yếu trong Bộ luật Hình sự, Nxb Sự
thật, Hà Nội.
22. Trần Thị Hiền (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản, Nxb Từ điển bách
khoa, Hà Nội.
23. Hồ Chí Minh (1995), Hồ Chí Minh Toàn tập – Tập 3, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
24. Nguyễn Ngọc Hoà (2001), “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân
phẩm, danh dự của con người- So sánh giữa BLHS năm 1999 và BLHS
năm 1985”, Tạp chí Luật học, (1), tr.15.

4




6


53. Trần Thuỷ Quỳnh Trang (2014), “Nâng cao hiệu quả áp dụng Điều 112
Bộ luật Hình sự về tội hiếp dâm trẻ em”, Tạp chí Kiểm sát, (16), tr.52.
54. Ngô Minh Tư (2012), “Cần sửa đổi các Điều 115 và 116 Bộ luật Hình sự
hiện hành”, Tạp chí Kiểm sát, (6), tr.61.
55. TAND Tối cao (1967), Tổng kết số 329/HS2 ngày 11/5/1967 hướng dẫn
đường lối xét xử tội hiếp dâm trẻ em và các tội phạm khác xâm phạm về
mặt tình dục, Hà Nội.
56. TAND Tối cao (1975), Tập hệ thống hoá luật lệ về hình sự, tập 1, Hà Nội.
57. TAND Tối cao (1979), Tập hệ thống hoá luật lệ về hình sự, tập 2, Hà Nội.
58. TAND Tối cao (1995), Công văn số 73/TK ngày 2/3/1995 hướng dẫn về
đường lối xét xử đối với loại tội phạm tình dục trẻ em, Hà Nội.
59. TAND Tối cao (2002), Công văn số 173/2002/KHXX ngày 25/11/2002 về
áp dụng pháp luật khi xét xử tội hiếp dâm trẻ em chưa đủ 13 tuổi, Hà Nội.
60. TAND Tối cao (1988), Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 16/11/1988 của
Hội đồng thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn bổ sung Nghị quyết số
02/HĐTP ngày 05/01/1986, Hà Nội.
61. TAND Tối cao (2000), Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày
04/8/2000 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng
một số quy định trong Phần chung của BLHS năm 1999, Hà Nội.
62. TAND Tối cao (2006), Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày
12/5/2006 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng
một số quy định của BLHS, Hà Nội.
63. TAND Tối cao (2006), Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP ngày
08/7/2006 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng
một số quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 về bồi thường thiệt hại
ngoài hợp đồng, Hà Nội.

hình sự trước yêu cầu đổi mới đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
81. Trịnh Tiến Việt (2013), Sách chuyên khảo- Tội phạm và Trách nhiệm
hình sự, tr.218-233, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

8


82. Nguyễn Thanh Vũ (2014), “Những kiến nghị hoàn thiện về trách nhiệm
hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội đáp ứng yêu cầu sửa đổi
toàn diện bộ luật Hình sự Việt Nam”, Tạp chí Toà án nhân dân, (16), tr.1.
83. Nguyễn Như Ý (Chủ biên) (1998), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội.

9