HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

TRẦN THANH TÙNG

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ NÔNG DÂN
Ở HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hiền

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung
thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được
cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Đồng thời
tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài này tôi luôn chấp hành đúng mọi
quy định của nơi nghiên cứu.

Hà Nội, ngày

tháng

Trần Thanh Tùng

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................. i
Lời cảm ơn .................................................................................................................... ii
Mục lục ....................................................................................................................... iii
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................. v
Danh mục các bảng ...................................................................................................... vi
Danh mục đồ thị .......................................................................................................... vii
Trích yếu luận văn ...................................................................................................... viii
Thesis abstract ............................................................................................................... x
Phần 1. Mở đầu ........................................................................................................... 1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1

1.2.

Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 2

1.2.1.

Mục tiêu chung ................................................................................................ 2

1.2.2.

Mục tiêu cụ thể ................................................................................................ 2

2.1.3.

Phân loại kinh tế nông hộ ................................................................................. 8

2.1.4.

Vai trò của kinh tế hộ và sự cần thiết phát triển kinh tế hộ................................ 9

2.1.5.

Tiêu chí đánh giá sự phát triển kinh tế hộ nông dân ........................................ 14

2.1.6.

Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hộ nông dân ........................ 15

2.1.7.

Quan điểm về phát triển kinh tế hộ nông dân.................................................. 19

2.2.

Cơ sở thực tiễn của đề tài ............................................................................... 22

2.2.1.

Kinh nghiệm phát triển kinh tế nông hộ ở một số nước .................................. 22

2.2.2.


3.2.3.

Phương pháp xử lí và phân tích thông tin ................................................... 3940

3.2.4.

Các chỉ tiêu phân tích ................................................................................. 4041

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ............................................................. 4243
4.1.

Thực trạng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện ba vì – hà nội ............... 4243

4.1.1.

Khái quát về kinh tế nông hộ ở huyện Ba Vì .............................................. 4243

4.1.2.

Các thông tin chung và đặc điểm của nông hộ ở huyện Ba Vì .................... 4445

4.1.3.

Thực trạng phát triển nguồn lực của nông hộ.............................................. 4849

4.1.4.

Thực trạng phát triển sản xuất của nông hộ .................................................... 53

4.1.5.


4.3.

Định hướng và các giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh
tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì .................................................................... 7072

4.3.1. Định hướng phát triển .................................................................................. 7072
4.3.2.

Giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế nông hộ huyện Ba Vì .........7173

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ............................................................................... 8082
5.1.

Kết luận ..................................................................................................... 8082

5.2.

Kiến nghị ................................................................................................... 8183

Tài liệu tham khảo ................................................................................................... 8284

iv


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt


Nông lâm nghiệp

NN

Nông nghiệp

TLSX

Tư liệu sản xuất

SL

Sản lượng

UBND

Uỷ ban nhân dân

v


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1.

Tình hình sử dụng đất đai của huyện Ba Vì năm 2013 đến năm 2015 ............ 29

Bảng 3.2.

Tình hình dân số và lao động của huyện Ba Vì 2013 – 2015 ............... 3132

Bảng 4.6.

Thực trạng cơ cấu đất đai của nông hộ điều tra năm 2015 ................... 4950

Bảng 4.7.

Vốn bình quân của nông hộ năm 2015 ................................................ 5051

Bảng 4.8.

Quy mô vốn bình quân của hộ tại thời điểm điều tra............................ 5051

Bảng 4.9.

TLSX chủ yếu bình quân của hộ nông dân năm 2015 theo thu nhập ........ 5152

Bảng 4.10. Hệ thống cây trồng trong sản xuất ở hộ điều tra năm 2015 ..................... 52
Bảng 4.11. Các hộ điều tra đánh giá nguyên nhân họ không thể thay đổi các
hoạt động sử dụng đất nông nghiệp ......................................................... 54
Bảng 4.12.

Quy mô và cơ cấu CPSX nông - lâm nghiệp của hộ nông dân năm 2015 ..... 5455

Bảng 4.13.

Tổng thu nhập bình quân từ SX Nông - Lâm nghiệp của hộ năm 2015 ...... 5556

Bảng 4.14. Tình hình thu nhập của hộ nông dân điều tra năm 2015 ....................... 5758
Bảng 4.15. Tổng thu từ sản xuất Nông - Lâm nghiệp ở hộ điều tra năm 2015........ 5961
Bảng 4.16. Phương thức tiêu thụ một số sản phẩm của hộ nông dân vùng


Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Mục đích nghiên cứu
Ba Vì là huyện thuộc vùng bán sơn địa, nằm về phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội , đất
đai rộng lớn chủ yếu là đất đồi núi, trình độ sản xuất thấp, việc phát triển kinh tế nông
nghiệp nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, việc khai thác và sử dụng các nguồn lực của
hộ nông dân vẫn chưa tốt. Vấn đề phát triển kinh tế hộ nông dân trong tiến trình hội
nhập kinh tế quốc tế đang được các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể các ngành và
các nhà khoa học quan tâm. Những vấn đề cần làm rõ là: Hiện trạng kinh tế hộ nông dân
của huyện Ba Vì ra sao? Những giải pháp chủ yếu nào nhằm phát triển kinh tế hộ nông
dân trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế? Để góp phần nghiên cứu và giải đáp
những vấn đề trên, tôi lựa chọn đề tài: “Phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì
- Hà Nội”.
Phương pháp nghiên cứu
Với mục tiêu nghiên cứu nhằm: góp phần hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn
về kinh tế nông hộ; đánh giá thực trạng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì;
phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì và đề xuất định
hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì.Và
với đối tượng điều tra là 3 xã thuộc vùng bằng phẳng – gò đồi – vùng cao đặc trưng cho
3 vùng sinh thái thuộc huyện Ba Vì và 150 hộ nông dân ở đây đã được lựa chọn để khảo
sát, phương pháp nghiên cứu gồm thống kê mô tả, thống kê so sánh là các phương pháp
phân tích chính.
Kết quả chính và kết luận
Qua kết quả nghiên cứu cho thấy, Sự phát triển kinh tế hộ nông dân còn chậm,
chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế so sánh của vùng cần được khai thác. Phần lớn
các hộ nghèo còn mang tính sản xuất tự cấp, tự túc, cơ cấu kinh tế chưa thoát khỏi một
nền nông nghiệp độc canh hoặc đa canh manh mún.

viii


Như vậy để phát triển nông hộ trong thời gian tới rất cần có hệ thống đồng bộ các
giải pháp như giải pháp đất đai, giải pháp về vốn, giải pháp phát triển nguồn nhân lực,
giải pháp đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật nông nghiệp, hoàn thiện công tác quy
hoạch sử dụng đất, xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng kinh tế chủ yếu trong nông thôn,
đẩy mạnh phát triển hộ sản xuất theo mô hình kinh tế trang trại, hình thành các hình
thức hợp tác đa dạng giữa các hộ nông dân và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

ix


THESIS ABSTRACT
Master candidate: Trần Thanh Tùng
Thesis title: “Giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì, Thành
phố Hà Nội”
Major: Quản Lý Kinh Tế

Code: 60 34 04 10

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
Ba Vi - a half-plain district located in the northwest of the capital Hanoi, is mainly
mountainous land. Beside the low production level, the development of agriculture and
rural economy still faces many difficulties so that the exploitation and utilization of the
resources of farrming households are still limited . In the process of international
economic integration, Party committees, governments, industry associations and
scientists are interested in the development of economic rural- household model. On the
other hand, the issues that need to be clarified are: how the economic status of farmers
in Ba Vi district at this time is? which the main measures aimed at household economic
development in the process of international economic integration are? To contribute to
the study and answer these questions above, the study focuses on the theme: " The

Phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu
của nước ta trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và
hội nhập kinh tế quốc tế. Ý thức được tầm quan trọng của nông nghiệp, nông thôn
và nông dân, Đảng ta đã có nhiều chính sách đổi mới, đặc biệt là Nghị quyết X của
Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương khóa VI Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hộ gia đình nông dân được xác định và trở thành đơn vị kinh tế sản xuất
kinh doanh tự chủ. Kinh tế hộ nông dân đã phát huy tính năng động sáng tạo, tích
cực trong sản xuất kinh doanh làm cho nông nghiệp nước ta phát triển mạnh mẽ.
Từ chỗ luôn thiếu lương thực nay trở thành nước xuất khẩu gạo, đời sống nông
thôn, nông dân được cải thiện, nâng cao rõ rệt; tuy nhiên, đến nay vấn đề đặt ra là
tiếp tục phát triển kinh tế hộ nông dân như thế nào? Thực trạng, xu hướng phát
triển của kinh tế hộ nông dân, các mục tiêu, phương hướng và giải pháp nhằm


đẩy mạnh phát triển kinh tế hộ nông dân trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc
tế? Đó là những vấn đề lớn cần phải được làm sáng tỏ về lý luận và thực tiễn. Ba
Vì là huyện thuộc vùng bán sơn địa, nằm về phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội , đất đai
rộng lớn chủ yếu là đất đồi núi, trình độ sản xuất thấp, việc phát triển kinh tế
nông nghiệp nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, việc khai thác và sử dụng các
nguồn lực của hộ nông dân vẫn chưa tốt. Vấn đề phát triển kinh tế hộ nông dân
trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đang được các cấp uỷ Đảng, chính
quyền, đoàn thể các ngành và các nhà khoa học quan tâm. Những vấn đề cần làm
rõ là: Hiện trạng kinh tế hộ nông dân của huyện Ba Vì ra sao? Những giải pháp
chủ yếu nào nhằm phát triển kinh tế hộ nông dân trong tiến trình hội nhập kinh tế
quốc tế? Để góp phần nghiên cứu và giải đáp những vấn đề trên, tôi lựa chọn đề
tài: “Phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì - Hà Nội”.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Nhằm đánh giá đúng thực trạng kinh tế nông hộ của huyện Ba Vì, từ đó
rút ra những nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến kinh tế nông hộ và giải pháp


3


PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1.1. Các khái niệm
2.1.1.1. Khái niệm hộ nông dân
Ở nước ta, có nhiều tác giả đề cập đến khái niệm hộ nông dân. Theo nhà
khoa học Lê Đình Thắng (năm 1993) cho rằng: "Nông hộ là tế bào kinh tế xã
hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn". Đào Thế
Tuấn (1997) cho rằng: “Hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông
nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và hoạt động phi
nông nghiệp ở nông thôn”. Còn theo nhà khoa học Nguyễn Sinh Cúc, trong
phân tích điều tra nông thôn năm 2001 cho rằng: "Hộ nông nghiệp là những
hộ có toàn bộ hoặc 50% số lao động thường xuyên tham gia trực tiếp hoặc
gián tiếp các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ nông nghiệp (làm đất,
thuỷ nông, giống cây trồng, bảo vệ thực vật,...) và thông thường nguồn sống
chính của hộ dựa vào nông nghiệp".
Nghiên cứu những khái niệm trên đây về hộ nông dân của các tác giả và
theo nhận thức cá nhân, tôi cho rằng:
- Hộ nông dân là những hộ sống ở nông thôn, có ngành nghề sản xuất chính
là nông nghiệp, nguồn thu nhập và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông. Ngoài
hoạt động nông nghiệp, hộ nông dân còn tham gia các hoạt động phi nông nghiệp
(như tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ...) ở các mức độ khác nhau.
- Hộ nông dân là một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuất vừa
là một đơn vị tiêu dùng. Như vậy, hộ nông dân không thể là một đơn vị kinh tế
độc lập tuyệt đối và toàn năng, mà còn phải phụ thuộc vào các hệ thống kinh tế
lớn hơn của nền kinh tế quốc dân. Khi trình độ phát triển lên mức cao của công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, thị trường, xã hội càng mở rộng và đi vào chiều sâu, thì

và xã hội. Ông đã chỉ ra năng lực tự quyết định của quá trình sản xuất của hộ
nông dân trong nền kinh tế tự cung tự cấp, là mầm mống của những chiều hướng
phát triển hàng hoá khác nhau, chính nó sẽ tự phá vỡ các quan hệ khép kín của hộ
dẫn đến những quá trình sự vỡ kết cấu kinh tế", (Nguyễn Viết Thông, 2010).
David (1903) đã nhận xét rằng, chủ nghĩa tư bản không làm phá sản nền sản
xuất tiểu nông, nền kinh tế này có "ưu thế", "ổn định", nếu so với các nông trại
lớn tư bản chủ nghĩa.
Theo Tchayanov (1924), luận điểm cơ bản nhất của Tchayanov là coi kinh
tế hộ nông dân là một phương thức sản xuất tồn tại trong mọi chế độ xã hội. Mỗi
phương thức sản xuất có những quy luật phát triển riêng của nó, và trong mỗi chế
5


độ, nó tìm cách thích ứng với cơ chế kinh tế hiện hành. Mục tiêu của hộ nông dân
là có thu nhập cao không kể thu nhập ấy do nguồn gốc nào, trồng trọt, chăn nuôi
hay ngành nghề đó là kết quả chung của lao động gia đình.
Khái niệm gốc để phân tích kinh tế gia đình là sự cân bằng lao động - tiêu
dùng giữa sự thoả mãn các nhu cầu của gia đình và sự nặng nhọc của lao động.
Sản lượng chung của hộ gia đình hàng năm trừ đi chi phí sẽ là sản lượng thuần
mà gia đình dùng để tiêu dùng, đầu tư sản xuất và tiết kiệm. Mỗi hộ nông dân cố
gắng đạt được một thoả mãn nhu cầu thiết yếu bằng cách tạo một sự cân bằng
giữa mức độ thoả mãn nhu cầu của gia đình với mức độ nặng nhọc của lao động.
Sự cân bằng này thay đổi theo thời gian, theo cân bằng sinh học, do tỷ lệ giữa
người tiêu dùng và người lao động quyết định.
Vấn đề được tranh luận chủ yếu là, trong quá trình phát triển sản xuất hàng
hoá, xã hội nông thôn phân hoá thành tư bản nông nghiệp, người làm thuê nông
nghiệp hay là người nông dân sản xuất nhỏ, có đất đai, tư liệu sản xuất kinh
doanh bằng lao động gia đình vẫn tồn tại vì có được nông sản rẻ hơn các nông
trại tư bản chủ nghĩa.
2.1.1.3. Phát triển kinh tế hộ nông dân

Mục đích sản xuất của kinh tế hộ nông dân được xác định chủ yếu trên cơ
sở đảm bảo nhu cầu về lương thực và thực phẩm cho hộ, một số Ýt dư thừa được
đem ra để trao đổi. Tuy nhiên cùng với quá trình phát triển, mục tiêu đảm bảo
nhu cầu của hộ sẽ giảm dần và thay vào đó là sản xuất hàng hoá nhằm nâng cao
thu nhập, cải thiện đời sống cho các thành viên, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu
cầu về vật chất và tinh thần của các thành viên trong gia đình.
- Đặc trưng về lao động
+ Thường thì các hộ nông dân không thuê lao động mà chỉ sử dụng những
thành viên trong gia đình. Trong các ngành kinh tế khác, việc sử dụng lao động là
trẻ em và người lớn tuổi là không được phép nhưng trong kinh tế hộ nông dân thì
lao động trẻ em và người lớn tuổi đóng một vai trò rất đáng kể, hai lao động trẻ
em hoăc người lớn tuổi được tính bằng một lao động chính.
+ Mọi lao động trong hộ nông dân làm việc với tính tự giác cao, tự chủ vì
lợi ích của bản thân, của gia đình và của toàn xã hội.
- Đặc trưng về mặt tổ chức
+ Tổ chức của hộ nông dân rất đơn giản, gọn nhẹ chỉ bao gồm những người
trong gia đình, trong họ tộc có quan hệ hôn nhân và huyết thống.
+ Tổ chức của hộ nông dân rất chặt chẽ, điều khiển mọi quá trình sản xuất
chủ yếu là người chủ gia đình trên cơ sở thứ bậc, hiệu lực cao bởi kỷ cương, lề
nếp mang tính truyền thống.

7


- Đặc trưng về hoạt động kinh tế hộ
+ Hoạt động kinh tế của hộ nông dân khá đa dạng và phong phú, có thể tiến
hành sản xuất kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, nhiều ngành nghề.
+ Có tính phù hợp và tự điều chỉnh cao, với mỗi thay đổi của môi trường
sản xuất kinh doanh thì hoạt động kinh tế của hộ có thể tự điều chỉnh để phù hợp
.Tuy nhiên sự tự phù hợp đó nhanh hay chậm, chính xác hay không còn phụ

+ Hộ thuần nông: là loại hộ chỉ thuần tuý sản xuất nông nghiệp.
+ Hộ kiêm nông: là loại hộ vừa làm nông nghiệp vừa làm nghề tiểu thủ
công nghiệp, nhưng thu từ nông nghiệp là chính.
+ Hộ buôn bán: ở nơi đông dân cư, có quầy hàng hoặc buôn bán ở chợ.
Các loại hộ trên không ổn định mà có thể thay đổi khi điều kiện cho phép,
vì vậy sản xuất công nghiệp nông thôn, phát triển cơ cấu hạ tầng sản xuất và xã
hội ở nông thôn, mở rộng mạng lưới thương mại và dịch vụ, chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp nông thôn để chuyển hộ độc canh thuần nông sang đa ngành
hoặc chuyên môn hoá. Từ đó làm cho lao động nông nghiệp giảm, thu hút lao
động dư thừa ở nông thôn hoặc làm cho đối tượng phi nông nghiệp tăng lên .
- Căn cứ vào mức thu nhập của nông hộ:
+ Hộ giàu
+ Hộ khá
+ Hộ trung bình
+ Hộ nghèo
+ Hộ đói
2.1.4. Vai trò của kinh tế hộ và sự cần thiết phát triển kinh tế hộ
Theo Nguyễn Văn Huân (1993) kinh tế hộ nông dân là một trong những
thành phần cấu tạo nên nền kinh tế quốc dân của mỗi nước, nó không chỉ tự phát
triển, tự ảnh hưởng mà còn ảnh hưởng tới và chịu sự ảnh hưởng tác động của tất cả
các thành phần kinh tế khác. Sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ ảnh hưởng sâu
sắc tới đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội.
Trong các học thuyết, các quan điểm của mình, các nhà kinh tế, các nhà
chính trị đã phần nào nêu lên những chứng kiến của mình về vai trò của kinh tế
họ. Trong bất kỳ thời đại nào, bất kỳ thời điểm lịch sử nào kinh tế hộ nông dân
vẫn luôn đóng vai trò quan trọng.
- Cung cấp lượng lương thực, thực phẩm chủ yếu phục vụ cho đời sống và
nhu cầu của con người:
Hàng năm trên toàn thế giới, với sự ổn định khoảng 300 triệu hộ nông
dân đã đóng góp, giữ vai trò là lực lượng chủ đạo trong nền nông nghiệp toàn

nghiệp và nông thôn.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh của mình, kinh tế hộ nông dân vừa là
đơn vị tích tụ vốn, vừa đóng vai trò là đơn vị giải ngân nguồn vốn đó vào việc tái
sản xuất hoặc mở rộng ngành nghề, tạo nguồn đầu tư vào các ngành khác.

10


- Tạo công ăn việc làm cho người lao động
Trong quá trình sản xuất, kinh tế hộ nông dân cần sử dụng nhiều lao động với
số ngày công rất cao. Tuy nhiên với mỗi dạng hộ khác nhau, ở mỗi thời điểm và
thời kỳ phát triển của hộ khác nhau mà có nhu cầu về lao động không giống nhau:
Sử dụng lao động gia đình:
Hộ nông dân chủ yếu sử dụng lao động trong gia đình và lao động trong gia
đình cũng là nguồn chủ yếu cung cấp cho nhu cầu của hộ, chúng ta phải nói rằng
đa số lao động trong hộ đều làm việc cho sự phát triển và mục tiêu sản xuất cũng
như quá trình sản xuất của hộ nông dân.
Sử dụng lao động gia đình ngoài độ tuổi lao động.
Hiện nay, một tình trạng khá phổ biến là ở các hộ nông dân, việc sử dụng lao
động ngoài độ tuổi lao động, đó là các trẻ em và người lớn tuổi, với cách tính cứ
hai lao động này bằng một lao động chính đã góp phần tăng thu nhập cho hộ, giải
phóng dần lực lượng lao động chính ra khỏi nông nghiệp đến một mức hợp lý.
Sử dụng lao động làm thuê:
Việc sử dụng lao động làm thuê rất ít khi xảy ra ở những hộ tự túc tự cấp,
sản xuất nhỏ nhưng lại là việc làm khá phổ biến ở các hộ nông dân sản xuất hàng
hoá và sản xuất lớn. Những hộ nông dân này việc thuê mướn thêm lao động
thường xuyên hoặc vào thời vụ là điều cần thiết với tiền công hợp lý đã tạo ra
một số lượng công ăn việc làm khá lớn cho những lao động dư thừa ở nông thôn
hiện nay.
Kinh tế hộ nông dân, trong quá trình sản xuất và phát triển của mình cần rất

khai thác phát huy.
+ Cùng với quá trình phát triển của mình, việc đầu tư cho đổi mới trang
thiết bị sản xuất là điều tất yếu mà việc học hỏi khoa học kỹ thuật mới là việc
làm thực sự cần thiết.
+ Trong đời sống kinh tế hộ nông dân thì việc lành mạnh, sự ganh đua với
những kết quả đạt được sẽ là động lực, là nhân tố tích cực đầu tư và học hỏi.
+ Cùng với sự quan tâm về giáo dục của nhà nước, các mạng lưới khuyến
nông ngày càng hoạt động có hiệu quả thì hệ quả là trình độ của người lao động
trong hộ nông dân ngày một tăng lên. Điều này thực sự là nhân tố tích cực giúp
vận dụng tốt những điều kiện vốn có, những tư liệu sản xuất trong nông hộ được
kết hợp có khoa học mang lại hiệu quả kinh tế cao.
+ Qua thời gian và sự phát triển của nền kinh tế, đầu tư của nhà nước cho
nông nghiệp cũng ngày một tăng, góp phần khai thác tốt những tiềm năng, ưu thế
riêng có của hộ.
Tất cả những điều nói trên kết hợp với nhau một cách hài hoà, khoa học, kinh
nghiệm truyền thống kết hợp với kỹ thuật hiện đại làm cho sản phẩm sản xuất

12


ngày càng nhiều hơn, chất lượng tốt hơn, giá thành hạ hơn, lợi nhuận thu được cao
hơn. Đó cũng là mục tiêu cho sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ nông dân.
Tuy nhiên hình thức kinh tế hộ nông dân vẫn là một hình thức hạn chế, với
qui mô nhỏ lẻ sản xuất mang tính tự phát. Sự tiếp nhận trình độ khoa học kỹ
thuật vẫn còn rất thụ động nên hiệu quả sản xuất thấp. Do đó cần tìm những biện
pháp thúc đẩy nâng cao trình độ lao động theo kịp với sự phát triển khoa học
công nghệ, tạo tích luỹ, chuyển các hình thức khác với khả năng tiếp nhận khoa
học công nghệ và kiến thức thị trường cao hơn như kinh tế trang trại…
Mặt khác vấn đề môi trường và ô nhiễm môi trường ngày nay đang được
toàn thể nhân loại quan tâm cùng giải quyết… Kinh tế hộ nông dân với sự tràn