A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,
là nền tảng đầu tiên của ngành giáo dục và đào tạo. Chất lượng chăm sóc, giáo
dục trẻ ở trường mầm non có tác dụng rất lớn đến chất lượng giáo dục ở bậc học
tiếp theo.
Giáo dục mầm non có mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng nhằm giáo dục toàn
diện cho trẻ về thể chất, tình cảm, đạo đức,thẩm mỹ, trí tuệ, là cơ sở để hình
thành nên nhân cách con người Việt Nam và chuẩn bị những tiền đề cần thiết
cho trẻ bước vào trường tiểu học được tốt.
Như Bác Hồ kính yêu đã nói: “Giáo dục mầm non tốt sẽ mở đầu cho
một nền giáo dục tốt”.Trường mầm non có nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng,
giáo dục các cháu trở thành người công dân có ích.
Ngày nay, với sự phát triển không ngừng của khoa học, công nghệ, văn
hoá và nghệ thuật trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi
hỏi con ngừơi phải chủ động, tích cực, năng động và có khả năng xử lý các vấn
đề phát sinh trong cuộc sống một cách có hiệu quả. Do vậy, cùng với sự đổi mới
chung trong giáo dục, giáo dục mầm non với mục tiêu phát triển tòan diện đứa
trẻ trong độ tuổi mầm non và đòi hỏi các biện pháp giáo dục cần phải có những
đổi mới nhằm hình thành ở trẻ những năng lực chung, những nền tảng nhân cách
ban đầu.
Phương pháp dạy học là một trong những thành tố rất quan trọng để tiếp
nhận vốn kinh nghiệm của xã hội loài người để hình thành nhân cách của bản
thân. Hiện nay, phương pháp giáo dục mầm non của chúng ta đang thực hiện còn
đồng loạt cứng nhắc, chưa phát huy tính tích cực, chủ động của từng cá nhân trẻ.
Trước tình hình thực tế đó đòi hỏi phải đổi mới giáo dục mầm non nhằm đáp
ứng sự phát triển con người trong thời kỳ đổi mới của đất nước. Đổi mới giáo
dục mầm non nhằm phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò chủ thể của trẻ để phát
triển về nhiều mặt dưới sự hướng dẫn linh họat của giáo viên.

1


ở các đơn vị đã có sự chuyển biến đáng kể, đại đa số giáo viên có trăn trở suy
2


nghĩ tìm cách lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học sao cho trẻ hứng
thú, chủ động, tích cực tham gia họat. Với trách nhiệm lớn lao của một người
cán bộ quản lý phụ trách về công tác chuyên môn, tôi luôn trăn trở và suy nghĩ:
“Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học tại trường mầm non, cụ thể là
tại trường mầm non Xuân Tảo của chúng tôi”. Đây là nhiệm vụ quan trọng và
phải có sự nỗ lực phấn đấu, quyết tâm cao, cần phải chú trọng công tác chuyên
môn, công tác nâng cao chất lượng giáo dục trẻ nhằm duy trì và phát triển chất
lượng giáo dục trong nhà trường ngày càng đi lên đáp ứng với yêu cầu sự nghiệp
giáo dục mầm non trong thời đại hiện nay.
Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp dạy học tích cực cho
trẻ mầm non”.

3


B. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Chất lượng giáo dục quyết định sự hình thành và phát triển nhân cách con
người. Có thể nói nhân cách con người trong tương lai như thế nào phụ thuộc
lớn vào sự giáo dục của trẻ trong trường mầm non.
Trường mầm non là ngôi nhà thứ hai của trẻ, vì vậy cần nâng cao chất
lượng giáo dục trẻ toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ và lao động. Với nhiệm vụ
là cán bộ quản lý của nhà trường, phụ trách về chuyên môn tôi thấy việc dạy học
cho trẻ theo chương trình đổi mới là phù hợp và phát huy được tính sáng tạo ở
trẻ. Trong chương trình đổi mới nội dung giáo dục được điều chỉnh theo chủ
điểm cho phù hợp với tình hình và khả năng của trẻ ở lớp. Kế họach được tiến

hoạt động đảm bảo phù hợp với chủ đề giáo dục, kích thích sự tò mò ham hiểu
biết của trẻ.
Thực tế có giáo viên không thật sự kiên trì và tự giác áp dụng phương
pháp dạy học tích cực vì phải đầu tư suy nghĩ và mất nhiều công sức chuẩn bị,
chỉ khi nào thuận lợi hoặc bắt buộc phải làm thì mới áp dụng.
2. Cơ sở thực tiễn
Hiện nay hạn chế trong các giờ dạy của giáo viên là sử dụng hệ thống câu
hỏi chưa đạt chất lượng cao, thường dùng những câu hỏi đóng, câu hỏi trực tiếp
vì vậy chưa kích thích được sự phát triển tư duy của trẻ.
Ví dụ: Trong tiết THMTXQ khi cung cấp cho trẻ về công dụng và đặc
điểm của con cá, cô đặt các câu hỏi: Vây cá dùng để làm gì? Miệng cá dùng để
làm gì? Cá nhìn được là nhờ cái gì? Các câu hỏi này không sai; tuy nhiên nếu
như cô hỏi: Cô đố các con biết tại sao cá lại bơi được? Hãy tưởng tượng xem
đuôi cá khi bơi giống cái gì? Có nhận xét gì về vẩy cá ở gần vây mang? vẩy ở
gần đuôi?…giờ học sẽ sinh động hơn, trẻ sẽ động não suy nghĩ nhiều hơn.
Không nên dùng những câu hỏi quá khó đại loại như: tại sao trong cá có chất
đạm, tại sao cá có 2 mắt?.
Để đạt hiệu quả cao, trong quá trình dạy cô nên dùng những câu hỏi mở
để trẻ tìm ra nhiều phương án trả lời, khuyến khích trẻ suy luận nêu ý kiến riêng,
đặt vấn đề thắc mắc với cô với bạn, chia sẻ những gì mình hiểu biết.

5


Ví dụ: Cô đưa ra tình huống có 2 hình tam giác được cắt từ đường chéo
của 1 hình vuông bằng bìa giấy, nếu như cô yêu cầu trẻ “Con hãy ghép 1 hình
vuông từ 2 hình này ” thì sẽ không kích thích trẻ sáng tạo vì trẻ chỉ có 1 phương
án làm duy nhất. Nhưng nếu cô yêu cầu “Con có thể làm được gì từ 2 hình này?”
thì trẻ sẽ nghĩ ra nhiều cách làm khác nhau: Xếp Cái thuyền, hình bình hành,
gấp, xé dán….và như vậy sẽ kích thích tư duy linh hoạt, sáng tạo và trí tưởng

theo hướng tích cực là rất cần thiết đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mầm
non trường Xuân Tảo nói riêng nhằm thực hiện tốt chất lượng giáo dục phát
triển, đổi mới giáo dục mầm no, đổi mới phương pháp giáo dục trẻ một cách
toàn diện góp phân thực hiện tốt nội dung: “Năm học đổi mới quản lý và nâng
cao chất lượng giáo dục”.
III. Đặc điểm của trường mầm non Xuân Tảo
1. Khó khăn:
- Số học sinh quá đông, quá tiêu chuẩn quy định. TB : 60 trẻ/ lớp MG lớn.
- Áp lực của phụ huynh mong muốn các con cái gì cũng phải giỏi, phải
biết là quá lớn.
- Đội ngũ giáo viên còn trẻ, thiếu kinh nghiệm trong công tác chuyên
môn.
2. Thuận lợi:
- Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các cấp
lãnh đạo, sự chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo quận.
- Là trường đạt chuẩn Quốc gia.
- Ban giám hiệu đoàn kết, mạnh dạn, có trình độ.
- Phụ huynh nhiệt tình các chủ trương, hoạt động của nhà trường.
- Đội ngũ giáo viên ham học hỏi, phấn đấu vươn lên, có tinh thần trách
nhiệm cao trong công tác.
3. Kết quả khảo sát học sinh đầu năm học:
Tổng số học

CÁC LĨNH VỰC GIÁO DỤC

sinh
598 học sinh
Đạt
Tỉ lệ %



198
33,1%

188
31,4%

193
32,2%

Từ những thực trạng nêu trên, bản thân tôi rất trăn trở làm sao để nâng
cao chất lượng giáo dục của nhà trường cũng như chất lượng kiến thức của trẻ,
tạo uy tín trong phụ huynh và nhân dân địa phương, tạo cho trẻ có một thói quen
học tập độc lập, phát triển tư duy và óc sáng tạo. Với cương vị là hiệu trưởng
của nhà trường, tôi đã cùng đồng chí phó hiệu trưởng và các đồng chí giáo viên
đã áp dụng và thí điểm một số biện pháp dạy học tích cực cho trẻ mầm non nhu
sau:
IV. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1. Biện pháp dạy học tích cực cho trẻ mầm non
1.1. Biện pháp 1: Biện pháp động não
Động não là biện pháp giúp cho trẻ trong một thời gian ngắn có thể nảy
sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó. Khi sử dụng
phương pháp này sẽ kích thích ở trẻ nảy sinh các ý tưởng, huy động tối đa
những hiểu biết tiềm tàng đã có một cách nhanh nhất.
Ví dụ: Ở chủ điểm: “Thực vật”, trong hoạt động khám phá khoa học:
“Thử nghiệm gieo hạt” của trẻ mẫu giáo lớn, tôi cùng giáo viên tiến hành gieo
hạt giống vào các chậu khác nhau (có chậu được tưới nước, có chậu không được
tưới nước hoặc có chậu để ra ngoài nắng, có chậu để ở trong nhà).Cô cùng trẻ
hằng ngày quan sát, theo dõi sự lớn lên của cây, cô sử dụng những câu hỏi kích
thích trẻ động não như : “Các hạt giống có mọc lên cùng một lúc không ?; Vì

1.2. Biện pháp 2: Hoạt động theo nhóm
Để thực hiện biện pháp này, trước tiên giaó viên cần tạo điều kiện cho trẻ
được trình bày, trao đổi, chia sẻ những ý tưởng, kinh nghiệm, tâm tư, nguyện
vọng của mình trước nhóm/lớp. Sau khi trẻ đã trình bày xong ý tưởng của mình,
cô giáo giúp trẻ lựa chọn cách làm hữu hiệu nhất và cho phép trẻ được cùng
nhau thực hiện ý tưởng của mình.
Ví dụ: Trong hoạt động làm quen với toán: “Chia 6 đối tượng làm 2
phần” tại lớp MG lớn A1, hình thức hoạt động theo nhóm được áp dụng rất có
hiệu quả. Giáo viên cho trẻ được hoạt động theo nhóm có tính chất thi đua ở
phần ôn luyện bài cũ cũng như ôn luyện củng cố kiến thức vừa học, trẻ hứng
thú, suy nghĩ, tìm tòi, cùng nhau trao đổi, hợp tác cùng nhau và đưa ra kết quả
9


chính xác nhất từ đó giúp cho trẻ có kĩ năng hợp tác nhóm một cách tốt nhất,
phát triển tốt kĩ năng giao tiếp và tư duy của trẻ.
Việc tổ chức cho trẻ hoạt động theo nhóm sẽ huy động được khả năng làm
việc của tất cả trẻ vào hoàn thành nhiệm vụ chung của tập thể. Trẻ có nhiều cơ
hội để cùng nhau thảo luận, đàm phán, chia sẻ kinh nghiệm giúp đỡ nhau, cùng
hợp tác để thực hiện công việc chung. Trong đó, hình thành ở khả năng điều
chỉnh, điều khiển hành vi của mình phù hợp với yêu cầu chung, giải quyết các
bất hoà và giao tiếp hiệu quả hơn.
Ví dụ: ở hoạt động góc của khối lớn và khối nhỡ, khi giáo viên phân công
nhiệm vụ, trẻ nhận vai ở các góc chơi. Tại các góc chơi đó trẻ sẽ tự phân công
và thỏa thuận công việc tại góc chơi như: ở chủ đề “Trường mầm non”, giáo
viên phân cho các nhóm làm dây xúc xích trang trí lớp đón khai giảng, tôi thấy
các nhóm thảo luận rất sôi nổi về công việc cần làm: nội dung công việc, các
dụng cụ, đồ dùng cần chuẩn bị… Trẻ vui vẻ cùng nhau làm đồ dùng trang trí
lớp, thảo luận về kết quả công việc, cảm nghĩ của trẻ.
Khi thực hiện phương pháp này, giáo viên cần xây dựng nội dung, hình

những trẻ nhút nhát giúp trẻ dễ dàng hoà nhập vào hoạt động tập thể.
Ví dụ: Khi giáo viên lớp mẫu giáo lớn A2 tổ chức cho trẻ đóng kịch “Ba
cô gái ”, giáo viên đã chọn đề tài này để thực hiện ở chủ đề: “Gia đình”. Đầu
tiên, giáo viên cho trẻ kể lại chuyện theo trí nhớ của trẻ cùng với sự giúp đỡ của
cô, sau đó cô gợi ý để trẻ thể hiện các vai diễn bằng hành động cơ thể, biểu hiện
của nét mặt… cho trẻ thỏa thuận vai diễn theo ý tưởng của trẻ: trẻ tự chọn nhóm
và chọn nhân vật để đóng vai tho ý thích, trẻ còn tự sửa lời thoại theo ý muốn,
theo ngôn ngữ của trẻ nhưng lại rất có hiệu quả, hồn nhiên nhưng rất logic và
hợp lý.
Khi tiến hành cho trẻ tham gia đóng kịch theo hình thức này ở các lớp
trong trường đặc biệt là khối mẫu giáo, tôi thấy trẻ rất hào hứng, sôi nổi, tích cực
tham gia các hoạt động.
1.4. Biện pháp 4: Tổ chức trò chơi
Trò chơi là tổ chức cho trẻ tìm hiểu một vấn đề hay thực hiện hành vi hoạt
động, những thái độ, những công việc thông qua trò chơi nào đó. Qua việc tổ
chức trò chơi trẻ sẽ có nhiều cơ hội để thực nghiệm những thái độ, hành vi của
mình và bạn. Cũng thông qua trò chơi cô giáo có thể hình thành cho trẻ năng lực
11


quan sát, nhận xét, đánh giá hành vi, cách ứng xử của người khác, giải toả mọi
căng thẳng, mệt mỏi, kích thích hứng thú hoạt động của trẻ với công việc chung.
- Khi tổ chức các trò chơi, giáo viên cần xác định nội dung trò chơi phù
hợp với chủ đề giáo dục trẻ và mức độ nhận thức của trẻ ở từng độ tuổi. Giúp trẻ
nắm được các quy tắc chơi, tôn trọng luật chơi. Đồng thời, phải phát huy tính
tích cực, sáng tạo của trẻ và chú ý tạo điều kiện cho tất cả trẻ đều được tham gia.
Sau khi chơi, giáo viên phải tổ chức cho trẻ nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động
hướng vào hành vi và cách ứng xử của trẻ trong trò chơi..
Ví dụ: Trò chơi bác sỹ, y tá được áp dụng trong hoạt động vui chơi của
10/10 lớp.

trẻ.
Tuy nhiên, khi sử dụng biện pháp này giáo viên phải xác định mục tiêu dự
án rõ ràng, có tính thực tiễn và khả thi. Cần tạo điều kiện cho tất cả trẻ đều có cơ
hội được tham gia vào trong dự án. Nội dung dự án phải phù hợp với trình độ và
khả năng của trẻ, phù hợp với lớp, với trường.
Ví dụ: Khi chọn hoạt động “Bé làm trực nhật” để áp dụng tại hai lớp
mẫu giáo lớn A1 và A2 tôi thấy phát huy rất tốt tính tích cực ở trẻ, trẻ tự suy
nghĩ, tìm tòi đưa ra những phương án và giải pháp cụ thể cho từng nội dung.Trẻ
có ý thức hơn trong công việc trực nhật ở lớp nói riêng cũng như những công
việc khác ở trong lớp nói chung.
+ Tên hoạt động: “Bé làm trực nhật”.
+ Mục đích: Phát triển kĩ năng hợp tác trong các hoạt động cùng các bạn.
+ Phát triển tính tự lực, tính trách nhiệm, ý thức giữ gìn lớp học sạch sẽ,
ngăm nắp.
+ Chuẩn bị: Khăn lau, chổi, xẻng, hót rác, xô chậu, khẩu trang…
+ Tiến hành: Cho trẻ thảo luận về công việc trực nhật ở lớp: các công việc
cần làm, các dụng cụ cần thiết, phân công công việc cho từng tổ, nhóm, các
nhân.
Thực hành: Vệ sinh lớp học (trẻ thực hiện giáo viên giám sát và hợp tác
cùng trẻ, giúp trẻ những việc khó). Sau khi lao động, trẻ biết cất đồ dùng dụng
cụ lao động đúng nơi quy định, rửa tay sạch sẽ sau khi làm việc.
Cho trẻ tự nhận xét về mức độ hoàn thành công việc của từng nhóm.

13


2. Biện pháp chỉ đạo giáo viên dạy học theo hướng tích cực cho trẻ
mầm non
2.1. Xây dựng kế hoạch chuyên môn
Trên cơ sở kế hoạch nhiệm vụ năm học của trường, tôi xây dựng kế hoạch

hoạch tiếp theo.

14


2.3. Chỉ đạo tích cực việc thực hiện: “Dạy thật – Học thật – Kết quả
thật”
Hưởng ứng cuộc vận động ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt
động dạy và học do Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT quận Bắc Từ Liêm phát động,
nhà trường đã phát động phong trào xây dựng và sử dụng giáo án diện tử từ đầu
năm học cho đến nay (Mỗi giáo viên có ít nhất 1 bài giảng điện tử nộp vào cuối
tháng, nhà trường sẽ thưởng kịp thời cho những giáo viên có bài giảng đặc sắc,
có chất lượng).
- “Dạy thật”: Mỗi giáo viên nghiêm túc thực hiện kế hoạch giáo dục trẻ,
tổ chức đầy đủ các hoạt động trong ngày: Hoạt động học, hoạt đông góc, hoạt
động ngoài trời, hoạt động chiều. Giáo án soạn đầy đủ, đúng nội dung, yêu cầu
về kiến thức. Biết lựa chọn, vận dụng những biện pháp dạy học tích cực nhằm
tạo tinh huốn, cơ hội phát huy trí tuệ, tính sáng tạo của trẻ. Chỉ đạo giáo viên tạo
môi trường học tập phù hợp chủ đề, kích thích trẻ tìm tòi, khám phá, tìm ra cái
mới, thể hiện sự hiểu biết của trẻ trong cuộc sống hằng ngày. Chỉ đạo nghiêm
túc các hoạt động chuyên môn, tổ chức tốt các hội thi.
- “Học thật”: Trẻ tích cực, hứng thú, tự nguyện tham gia vào các hoạt
động giáo dục trẻ tạo ra sản phẩm, tìm tòi khám phá, giáo viên không làm hộ trẻ.
Giáo viên phải hình thành và rèn luyện để cho trẻ có thao tác đúng, thuân thục
một số thói quen về nề nếp học tập.
- “Kết quả thật”: Giáo viên luôn theo dõi sự phát triển của trẻ trên các
lĩnh vực: Nhận thức, thể chất, ngôn ngữ, TC - QHXH - thầm mỹ. Đánh giá kết
quả của trẻ đúng thực chất, khách quan, công bằng, tôn trọng sản phẩm của trẻ.
Vì thế, người giáo viên muốn có kết quả thật thì phải thực hiện tốt phương pháp
dạy học tích cực, biết tạo mọi cơ hội để ôn luyện thêm kiến thức cho trẻ vào các


Tổng số học sinh

Đạt
Tỉ lệ %
Chưa đạt
Tỉ lệ %

PT

PT

PT

thể

nhận

Ngôn

chất

thức

ngữ

450
400
410
75,2% 66,8% 68,5%

thức

ngữ

580
560
582
96,5% 93,1% 96,8%
21
41
19
3,4% 6,8% 3,1%

Tình
cảm –
QHXH
- Thẩm
mỹ
570
94,8%
31
4,9

Nhìn vào kết quả đánh giá cho thấy, chất lượng giáo dục toàn diện của trẻ
cuối năm học có sự tiến bộ vượt bậc so với đầu năm học. Tỉ lệ học sinh đạt theo
yêu cầu chuẩn của ngành học rất cao từ 93,1 % -> 96,8 %. Số trẻ chưa đạt yêu
cầu giảm rõ rệt từ 66,8 % -> 75,2 % xuống còn 24,7 % -> 33,1 %, số trẻ này đa
phần là những trẻ chậm, trẻ khuyết tật hoặc mới đi học nên còn gặp nhiều khó
khăn trong các hoạt động học tập, vui chơi.
Qua thực tế hằng ngày dự giờ, thăm lớp, chúng tôi thấy các cháu có nhiều

nhận thấy chất lượng chăm sóc – giáo dục trẻ ở trường tôi ngày một nâng cao rõ
rệt.
Kinh nghiệm: “Một số biện pháp dạy học tích cực cho trẻ mầm non” của
tôi được phổ biến tới toàn bộ giáo viên để giáo viên thực hiện và đạt kết quả tốt.
Theo ý kiến chủ quan của bản thân tôi thấy rằng kinh nghiệm trên của tôi có thể
áp dụng rộng rãi trên mọi địa bàn, mọi tỉnh thành trong cả nước. Các cán bộ
quản lý và các đồng chí giáo viên mầm non đều có thể áp dụng và đạt kết quả tốt
tại trường của mình.
2. Bài học kinh nghiệm
Qua quá trình thực hiện, bằng kết quả thực tiễn, tôi rút ra được một số bài
học kinh nghiệm như sau:
- Giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non.
- Nắm vững phương pháp, yêu cầu cần đạt của trẻ theo lứa tuổi.
- Thường xuyên theo dõi, quan sát các hoạt động của trẻ, thường xuyên
trò chuyện với trẻ để để nắm bắt được đặc điểm riêng của từng trẻ để có kế
hoạch và biện pháp giáo dục thích hợp.
- Nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo chuyên môn của cấp trên.
- Tích cực sáng tạo trong giảng dạy, thường xuyên trau dồi chuyên môn
nghiệp vụ, kĩ năng sư phạm, ứng dụng thường xuyên công nghệ thông tin vào
các hoạt động dạy trẻ.
- Chú trọng phát triển kĩ năng sống, thói quen tốt cho trẻ, tạo cho trẻ sụ tự
tin, chủ động trong các hoạt động.
- Thường xuyên củng cố kiến thức cho trẻ trong mọi hoạt động như: hoạt
động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều…

19


- Làm tốt công tác phối kết hợp với phụ huynh học sinh trong việc chăm
sóc – giáo dục trẻ.