PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình lịch sử, sự ra đời của chế độ tư hữu đến đã dẫn
đến sự xuất hiện của giai cấp trong xã hội và sự phân chia địa vị
trong hệ thống sản xuất đó. Từ khi xã hội phân chia thành giai cấp,
các cuộc đấu tranh giai cấp không ngừng diễn ra lúc ngấm ngầm,
lúc công khai, quan hệ giữa người và người đã thay đổi về căn bản.
Trước C. Mác, đã cố nhiều học giả nghiên cứu và phản ánh vấn đề
này trong nhiều tác phẩm văn học hay sử học. Tất nhiên đó là
những tri thức không đầy đủ. Đứng trên lập trường duy vật lịch sử,
C. Mác đã đưa ra lý luận khoa học về vấn đề giai cấp và đấu tranh
giai cấp một cách đầy đủ và đúng đắn.
Tuy nhiên, Học thuyết đấu đấu tranh giai cấp của C. Mác ra đời
vào thế kỷ XIX, chính điều này đã tạo cơ hội cho các thế lực thù
địch lợi dụng để phủ nhận vấn đề giai cấp, đấu tranh giai cấp của
chủ nghĩa Mác, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay.
Trong thời đại ngày nay, cuộc đấu tranh giai cấp càng trở nên
phức tạp vì những sự biến đổi to lớn trên phương diện quốc tế.
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão đã
tạo nên những bước nhảy vọt về lực lượng sản xuất làm ảnh hưởng
tới các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tiến bộ khoa học kỹ thuật đã
làm thay đổi cơ cấu ngành nghề bên trong mỗi nước và trên cả
phương diện quốc tế, đẩy nhanh quá trình quá trình quốc tế hóa tư

1


bản chủ nghĩa. Điều đó đã tạo nên sự thay đổi cơ cấu xã hội - giai
cấp ở mỗi nước và ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa các nước, giữa
các khu vực khác nhau. Kết cấu của giai cấp công nhân hiện đại rất
phức tạp. Nhiều trình độ khác nhau và không ngừng biến đổi theo

Lại có quan điểm cho rằng trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa
nhiều thành phần thì không nên đặt vấn đề đấu tranh giai cấp vì nó
sẽ dẫn đến phân tán lực lượng, chia rẽ lực lượng..
Các quan điểm nêu trên là sai lầm, hoặc cố tình bôi nhọ chủ
nghĩa Mác-Lê nin, hoặc không hiểu tinh thần, bản chất của học
thuyết Mác. Đấu tranh giai cấp là tất yếu khách quan trong xã hội
có giai cấp. Sẽ là ảo tưởng nếu cho rằng xã hội Việt Nam hiện nay
không còn sự khác biệt giai cấp, không còn mâu thuẫn giai cấp,
không còn đấu tranh giai cấp. Nhưng cũng sẽ là sai lầm nếu phân
chia các giai cấp trong xã hội thành hai lực lượng đối lập. Việc
nhận thức đúng đắn tính chất, nội dung cuộc đấu tranh giai cấp ở
nước ta hiện nay sẽ giúp nay sẽ giúp chúng ta xử lý một cách khoa
học mối quan hệ xã hội-giai cấp, đưa công cuộc đổi mới tiến lên.
Hiểu và vận dụng vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp ở Việt
Nam hiện nay như thế nào là một vấn đề vô cùng cấp thiết, có ý
nghĩa đói với xã hôi. Chính vì vậy hiện em chọn đề tài: "Giai cấp

3


và vấn đề đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay"
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu tiểu luận
4. Phạm vi nghiên cứu của tiểu luận
Trên cơ sở nghiên cứu Lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp
của chủ nghĩa Mác-Lê nin, để từ đó vận dụng vào xem xét vấn đề
Giai cấp và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay.
5. Đóng góp cuả tiểu luận
6. Phương pháp nghiên cứu và kết cấu của tiểu luận:
*Phương pháp luận: Tiểu luận sử dụng Phương pháp luận của

Phong kiến và nông nô trong xã hội trung cổ



Tư sản và vô sản trong xã hội cận đại và đương đại
Ngoài ra còn có các tầng lớp, các nhóm xã hội gắn bó với giai cấp
này hay giai cấp khác.
Trước C.mác đã có những tác phẩm nổi tiếng viêt về đề tài giai
cấp. Phần lớn các " Lý thuyết phân tầng" của xã hội học tư sản hiện
đại thừa nhận sự tồn tại thực tế của các giai cấp. Những ngừ tại của
các gai cấp chỉ chiếm số ít trong các nhà khoa học tư sản. Song đối
với câu hỏi " Giai cấp là gì" thì các lý thuyết xã hội phi Mác xít
đều trả lời một cách mư hồ, không đi vào đặ trưng cơ bản nhất.
Quan điểm duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng dư của C.
Mác là cơ sở lý luận khoa học, làm sáng tỏ bản chất của quan hệ
giai cấp.
Năm 1919, trong tác phẩm " Sáng kiến vĩ đại", V. I. Lê nin đưa

5


ra định nghĩa về Giai cấp như sau: " Người ta gọi là giai cấp,
những tập đoàn người to lớn gồm những người khác nhau về địa vị
của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử,
khác nhau về quan hệ của họ ( thường thường những quan hệ này
được pháp luật quy định và thừa nhận), đối với những tư liệu sản
xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy
là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít
hoặc nhiều mà họ được hưởng. Giai cấp là những tập đoàn người,
mà tập đoàn này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn

làm thay đổi bản chất quan hệ giữa tư bản và lao động.
Giai cấp tư sản hiện đại cũng diễn ra những biến đổi về hình
thức chiếm hữu tư liệu sản xuất, về cơ chế bóc lột giá trị thặng dư,
về phương thức tổ chức quản lý, nhưng điều kiện không thay đổi là
họ vẫn là những người chiếm hữu tư liệu sản xuất trong xã hội,
những người chỉ huy sản xuất, những người chiếm hữu giá trị
thặng dư. Đó là sự thật mà mà không lý thuyết xã hội nào bác bỏ
được.

8


1.3. Nguồn gốc của giai cấp
Xã hội loài người không phải bao giờ cũng tồn tại các giai cấp.
C. Mác là người đầu tiên chứng minh rằng, “Sự tồn tại của các giai
cấp gắn liền với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của
sản xuất”. Ông đã chứng minh được rằng, tiền đề cơ bản làm cho
xã hội phân chia thành các giai cấp là sự phát triển tiến bộ chung
của lực lượng sản xuất. Lực lượng sản xuất phát triển dẫn tới sự
phân công lao động tạo điều kiện làm tăng của cải vật chất và sự
phân hóa con người về mặt xã hội. Chính sự phân công lao động
phát triển làm tăng sự cường trao đổi sản phẩm, làm cho quan hệ
sản xuất nguyên thủy không còn phù hợp với lực lượng sản xuất
mới. các gia đình có tài sản riêng ngày càng nhiều, bắt đầu xuất
hiện chênh lệch tài sản. Chế độ tư hữu ra đời thay thế chế độ công
hữu tư hữu tư liệu sản xuất nguyên thủy. Chế độ tư hữu là cơ sở
trực tiếp của sự hình thành giai cấp. C. Mác đã chỉ rõ nguyên nhân
phân chia xã hội thành giai cấp là nguyên nhân kinh tế.
Sản xuất xã hội dần dần phát triển, việc sử dụng công cụ bằng
kim loại làm cho năng suất lao động tăng lên đã dẫn đến sự phân

mỗi kết cấu xã hội-giai cấp còn gồm một số giai cấp không cơ bản
và tầng lớp trung gian. Trong đó, có giai cấp là tàn dư của phương

10


thức cũ, có giai cấp là mầm mống của phương thức sản xuất tương
lai. Chẳng hạn, ngoài các giai cấp đối kháng còn có tầng lớp tri
thức làm công việc chủ yếu bằng trí óc. Tầng lớp trí thức không
phải là một giai cấp. Nó được hình thành từ những giai cấp khác
nhau và phục vụ những giai cấp khác nhau.
Phân tích kết cấu giai cấp và sự biến đổi của nó giúp ta hiểu địa
vị, vai trò và thái độ chính trị của mỗi giai cấp đối với mỗi cuộc
vận động lịch sử, đặc biệt là trong cuộc đấu tranh của thời đại ngày
nay.
1.5. Giai cấp có phải là hiện tượng vĩnh viễn của lịch sử
không?
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, giai cấp không
phải là hiện tượng vĩnh viễn trong lịch sử, trái lại nó là hiện tượng
nó là hiện tượng chỉ gắn liền với những giai đoạn nhất định của
lịch sử. C. Mác nhận định: " Sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn
liền với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản
xuất". Bởi nguồn gốc sâu xa của của sự phân hóa giai cấp trong xã
hội chính là do tình trạng phát triển nhưng chưa đạt tới trình độ xã
hội hóa cao của lực lượng sản xuất. Khi lực lượng sản xuất đã đạt
trình độ xã hội hóa cao thì chính nó lại là nguyên nhân khách quan
của việc xóa bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và do
đó dẫn tới sự xóa bỏ giai cấp, đối kháng và đấu tranh giai cấp trong
xã hội. Đó là vấn đề thực tiễn của xã hội cộng sản chủ nghĩa trong


đấu tranh dân tộc, tôn giáo, văn hóa và còn có thể có nhiều hình
thức đa dạng khác.
2.2. Vai trò của đấu tranh giai cấp
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, đấu tranh giai cấp
giữ vai trò là một trong những phương thức, động lực của sự tiến
bộ, phát triển xã hộ trong điều kiện xã hội có sự phân hóa thành
đối kháng giai cấp. Mặt khác, Trong xã hội có áp bức giai cấp, đấu
tranh giai cấp chẳng những cải tạo xã hội mà còn có tác dụng cải
tạo bản thân giai cấp cách mạng và quần chúng lao động. Đấu
tranh giai cấp không chỉ là đòn bẩy của lịch sử trong thời kỳ cách
mạng mà còn là động lực phát triển các mặt của đời sống xã hội
trong thời kỳ phát triển bình thường của xã hội có giai cấp.
Lịch sử nhân loại từ khi có sự phân hóa giai cấp đến nay thực
chất là lịch sử của những cuộc đấu tranh giai cấp được biểu hiện
dưới nhiều hình thức đa dạng với những mức độ khác nhau và
mang sắc thái khác nhau. Đó là cuộc đấu tranh của những người nô
lệ chống lại ách áp bức của chủ nô; cuộc đấu tranh của những
người nông nô, nông dân làm thuê chống lại sự áp bức, bóc lột của
bọn chúa đất, địa chủ; Cuộc đấu tranh của những người công nhân
làm thuê chống lại ách áp bức và bóc lột của giai cấp tư sản. Kết
quả cuối cùng của những cuộc đấu tranh đó đều dẫn tới sự ra đời
của phương thức sản xuất mới thông qua đỉnh cao của nó là những

13


cuộc cách mạng xã hội.
Vì sao đấu tranh giai cấp giữ vai trò là phương thức động lực
phát triển của xã hội trong điều kiện xã hội có sự đối kháng giai
cấp?

vừa liên minh, vừa đấu tranh với nhau, trong đó giai cấp công nhân
giữ vai trò lãnh đạo. Sự hình thành cơ chế thị trường đã dẫn đến
những thay đổi trong cơ cấu xã hội - giai cấp cùng với sự vận động
phức tạp của các giai tầng xã hội. Tính đa dạng, phức tạp còn thể
hiện ở sự biến đổi về chất ngay trong cơ cấu của từng giai cấp,
tầng lớp xã hội.
- Cơ cấu giai cấp ở Việt Nam hiện nay bao gồm: giai cấp công
nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, người sản xuất nhỏ, tầng
lớp doanh nhân. Liên minh công - nông - trí thức là cơ sở của toàn
xã hội, làm cơ sở chính trị - xã hội vững chắc cho chế độ mới. Giai
cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo, quyết định xu hướng phát triển
của xã hội. Nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động trở thành
người làm chủ xã hội. Trí thức ngày càng có vai trò quyết định
trong việc ứng dụng những thành tựu của cách mạng khoa học và

15


công nghệ phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước. Tầng lớp doanh
nhân phát huy tiềm năng và vai trò tích cực của mình, hoạt động
theo luật pháp và định hướng của nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Do những biến đổi của thời đại, vấn đề giai cấp diễn ra phức tạp
trong quá trình phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần,
thực hiện chính sách mở cửa trong quan hệ quốc tế. Trên thực tế đã
phát sinh những quan điểm sai lệch, trái ngược nhau về vấn đề này.
Việc xác định cơ cấu giai cấp cũng như xác định nội dung và đặc
điểm của đấu tranh giai cấp ở nước ta hiện nay đang là vấn đề phải
tiếp tục giải quyết trên cơ sở giữ vững định hướng và có tư duy
mới.
1. Tính tất yếu của đấu tranh giai cấp ở Việt nam hiện nay

kinh tế, đó là khuynh hướng tự giác (chủ động, có sự điều điều
khiển, có mục đích) theo định hướng xã hội chủ nghĩa và khuynh
hướng phát triển tự phát tư bản chủ nghĩa- một đặc tính vốn có của
nền sản xuất nhỏ. Tức là, vẫn tồn tại những điều kiện cho xu
hướng tự phát tư bản chủ nghĩa phát triển. Nghĩa là, cuộc đấu
trannh giai cấp trên cả ba lĩnh vực: Kinh tế, Chính trị, Văn hóa

17


tưởng.
Như vậy, cuộc đấu tranh giai cấp ở nước ta hiện nay là tất yếu
khách quan. Nhưng trong điều kiện phức tạp như hiện nay, chúng
ta phải nhận thức cho đúng tính chất, nội dung, hình thức của cuộc
đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ này.
2. Nội dung cuộc đấu tranh cấp ở Việt Nam hiện nay
Cuộc đấu tranh cho mục tiêu xã hội chủ nghĩa của chúng ta hiện
nay để chiến thắng khuynh hướng tư bản chủ nghĩa là nhiệm vụ cơ
bản của cuộc đấu tranh giai cấp. Đây là cuộc đấu tranh giữa các
nhân tố thúc đẩy đất nước phát triển theo định hướng xã hội chủ
nghĩa với những nhân tố tự phát tư bản chủ nghĩa. Các nhân tố tự
phát tư bản chủ nghĩa này được những thế lực thù địch với độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xà hội lợi dụng phục vụ mục tiêu của chúng.
Tuyệt đại đa số trong cộng đồng dân tộc Việt Nam bao gồm giai
cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức, các tầng lớp
lao động khác, tầng lớp tư sản dân tộc, các nhân sỹ yêu nước tán
thành mục tiêu định hướng xã hội chủ nghĩa - Dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Tuy nhiên, một bộ
phận không nhỏ trong xã hội vì quyền lợi ích kỷ, vì hận thù giai
cấp, đã và đang liên kết với các thế lực phản động quốc tế chống

19


Tư tưởng lý luận là tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng,
nhằm làm chệch hướng con đường phát triển của đất nước; phủ
nhận tính ưu việt của của chế độ xã hội chủ nghĩa và thành quả của
cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng; phá vỡ sự thống
nhất về nhận thức, tư tưởng và ý chí trong toàn Đảng, toàn dân,
toàn quân ta, hòng làm cho nội bộ ta suy yếu và dẫn đến " tự diễn
biến", " Tự chuyển hóa". Thủ đoạn của chúng thường sử dụng là:
giả mạo, đơm đặt, cắt xén, ngụy tạo bằng chứng để vu cáo một
cách trắng trợn; sử dụng chiêu bài viết cũ bằng những luận điệu
mới; tung tin đồn nhảm, tạo dư luận xấu; triệt để tận dụng những
vấn đề nhạy cảm, những khó khăn tam thời, những sai sót trong
quá trình tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của
Đảng và nhà nước; Những tiêu cực nảy sinh ở một số cán bộ có
chức, có quyền...để quy chụp, cho đó là sai phạm thuộc về bản
chất, có nguồn gốc từ hệ tư tưởng, quan điểm, đường lối của Đảng.
Họ xuyên tập trung xuyên tạc chủ trương phát triển kinh tế nhiều
thành phần của Đảng ta, xem đó là mục tiêu xã hội chủ nghĩa; đồng
thời,họ tập trung phủ nhận vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đề
cao vai trò của kinh tế tư nhân. Họ liên tiếp tung ra nhiều luận
điệu, chẳng hạn: "Chấp nhận kinh tế đa sở hữu, nhiều thành phần
là từ bỏ chủ nghĩa Mác Lê nin, hoặc chí ít là tạm gác lại chủ nghĩa
Mác Lê nin; là sự quá độ sang chủ nghĩa tư bản", "tiếp tục khẳng
định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước thì không thể có nền

20



Nhà nước cho nhân dân. Cùng với việc chăm lo, phát triển kinh tế
xã hội, nâng cao đời sống vật chất cho nhân dân, chúng ta cần quan
tâm đến đời sống văn hóa tinh thần, bồi dưỡng chủ nghĩa Mác Lê
nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng.. Làm cho mọi
tầng lớp nhân dân nhận thức đúng đắn, đầy đủ hơn bản chất khoa
học, cách mạng và sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta
trong hoàn cảnh mới; qua đó, góp phần làm cho nhân dân thêm tin
tưởng, gứn bó với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Việt Nam XHCN. Đồng thời, giúp các tầng lớp nhân dân thấy rõ
hơn âm mưu, thủ đoạn thâm hiểm của các thế lực thù địch, tạo sự
"miễn dịch" trước những luận điệu chống phá của chúng.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cuộc đấu tranh giữa hai con đường xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ
nghĩa trong chặng đường hiện nay. NXB Thông tin lý luận, năm
1984

23


2. Vấn đề dân tộc. Giai cấp và toàn nhân loại. Nxb Chính trị quốc gia,
năm 1995
3. Giáo trình Triết học Mác-Lê nin. Nxb Chính trị quốc gia, 2001
4. Giáo trình Triết học Mác Lê nin- chủ nghĩa Duy vật Lịch Sử. Nxb
lý luận Chính trị, năm 2005
5. Hỏi đáp về Triết học, tập thể tác giả. Nxb lý luận chính trị, năm
2008
6. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Nxb chính trị quốc
gia, năm 2003
7. Bài báo “ Chủ động phòng, chống âm mưu, thủ đoạn chống phá