CHỦ ĐỀ
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊ NIN VỀ VẤN ĐỀ
MÂU THUẪN
Giới thiệu chung.
Khi nói đến mâu thuẫn, tất cả sẽ nghĩ gì về nó. Theo cách hiểu thông
thường và phổ biến ở nước Việt Nam ta thì mâu thuẫn là cái gì đó không
hay, là xấu, là phủ nhận. Đó là ý nghĩ tiêu cực về mâu thuẫn. Thật ra trong
mỗi sự vật hiện tượng điều tồn tại một mâu thuẫn và đó là cơ sở, là nguồn
gốc cho sự vận động và phát triển. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về
mâu thuẫn sẽ cho ta rõ về điều này.
A. Quan điểm của chủ nghĩa Mác_Lenin về vấn đề mâu thuẫn:
1. Khái niệm mâu thuẫn ở những lĩnh vực khác:
Ở những lĩnh vực ngoài lĩnh vực biện chứng, có rất nhiều cách hiểu,
khái niệm của mâu thuẫn như mâu thuẫn xã hội (là mâu thuẫn của những
giai cấp, tập đoàn người, giữa các lực lượng, khuynh hướng xã hội có lợi ích
đối lập nhau), mâu thuẫn là sự phủ định một gì đó mà có hai nội dung, hình
thức trái ngược nhau, phủ định nhau.
2. Khái niệm mâu thuẫn biện chứng (Lưu ý phân biệt các khái niệm).
Mâu thuẫn biện chứng dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất, đấu tranh và
chuyển hóa giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự
vật, hiện tượng với nhau. Hay nói cách khác mâu thuẫn là sự liên hệ, tác
động qua lại của hai mặt đối lập biện chứng.
Cần lưu ý phân biệt khái niệm mâu thuẫn ở những phạm trù khác, đặc
biệt là mâu thuẫn siêu hình: Mâu thuẫn là cái đối lập phản lo gich, không có
sự thống nhất, không có sự chuyển hóa biện chứng giữa các măt đối lập.
3. Nhân tố tạo thành mâu thuẫn:
Nhân tố tạo thành mâu thuẫn là mặt đối lập. Mặt đối lập dùng để chỉ
những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng vận động trái ngược
nhau (đối lập biện chứng) nhưng đồng thời là điều kiện, tiền đề tồn tại của
nhau.
4. Tính chất chung của mâu thuẫn:

hướng đối lập của cùng một sự vật.
Mâu thuẫn bên ngoài là sự tác động qua lại giữa các mặt, các khuynh
hướng đối lập thuộc các sự vật khác nhau.
• Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản:
Mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn quy định bản chất của sự vật, quy định
phát triển ở tất cả các giai đoạn của sự vật, nó tồn tại trong suốt quá trình tồn
tại của sự vật, nó quyết định sự nảy sinh của các mâu thuẫn khác.
Mâu thuẫn không cơ bản là mâu thuẫn đặc trưng cho một phương diện
nào đó của sự vật, nó quy định sự vận động và phát triển của một mặt nào đó
của sự vật, là mâu thuẫn quy định bản chất của sự vật; nó có thể tồn tại trong
suốt quá trình tồn tại của sự vật, nhưng cũng có thể nảy sinh, tồn tại trong
một giai đoạn phát triển nhất định của sự vật.
• Mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn không chủ yếu:
Mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn nổi lên hàng đầu ở một giai đoạn phát
triển nhất định của sự vật, giải quyết nó sẽ tạo điều kiện giải quyết mâu
thuẫn khác ở cùng giai đoạn (những mâu thuẫn thứ yếu).
Mâu thuẫn không chủ yếu là mâu thuẫn mà việc giải quyết nó không
quyết định việc giải quyết các mâu thuẫn khác ở giai đoạn đó.
• Mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng:
Mâu thuẫn đối kháng là mâu thuẫn giữa những giai cấp, những tập đoàn
người, những xu hướng xã hội có lợi ích cơ bản đối lập nhau.
Mâu thuẫn không đối kháng là mâu thuẫn giữa những lực lượng,
khuynh hướng xã hội có đối lập về lợi ích không cơ bản, cục bộ, tạm thời.
( Phân biệt mâu thuẫn đối kháng và không đối kháng có ý nghĩa trong
việc xác định phương pháp giải quyết mâu thuẫn).
5. Quá trình vận động của mâu thuẫn:
Trong mỗi mâu thuẫn, các mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa
đấu tranh với nhau.
Khái niệm thống nhất của các mặt đối lập dùng để chỉ sự liên hệ, ràng
buột, không tách rời nhau, quy định lẫn nhau của các mặt đối lập, mặt này

nguyên nhân, nguồn gốc của mọi vận động và phát triển. vì:
- Tác động qua lại là nguyên nhân chính và cuối cùng của mọi sự vật.
- Trong tác động lẫn nhau, cả hai mặt đối lập đều biến đổi, mâu thuẫn
được giải quyết, mâu thuẫn cũa mất đi, ra đời mâu thuẫn mới làm sự vật
không còn là nó.
- Sự vận động và phát triển là sự thống nhất giữa liên tục và gián đoạn.
Sự liên tục do sự thống nhất của các mặt đối lập tạo thành; sự gián đoạn, sự
vật không còn là nó do đấu tranh giữa các mặt đối lập tạo thành.
Do vậy, cả thống nhất và đấu trạnh giữa các mặt đối lập đều có vai trò
quan trọng trong sự vận động và phát triển.