Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Trải qua những thời kỳ lịch sử lâu dài, triết học đã đi từ lý luận sơ khai nhất
đến những lý luận phức tạp, trừu tượng và mang tính khoa học cao. Song vấn đề
trung tâm của nó, vấn đề con người luôn được đề cao. Điều đó thể hiện ngay
trong định nghĩa: “Triết học là hệ thống những lý luận chung nhất của con người
về thế giới, về vai trò của con người trong thế giới ấy”.Việc tìm hiểu thế giới
chung quy lại đều phục vụ việc tìm hiểu con người, phát triển con người. Xã hội
loài người càng phát triển thì vấn đề con người càng được đánh giá cao và tìm
hiểu sâu sắc. Ví dụ như thời cổ đại người ta tôn thờ những thế lực siêu nhiên, con
người chỉ là kẻ tôi tớ phụng sự ý trời. Nhưng đến thời hiện đại,con người đã trở
thành những kẻ chinh phục thế giới bằng trí tuệ và năng lực của mình. Ở mỗi nấc
thang phát triển của loài người, vấn đề con người lại được nhìn nhận ở những
khía cạnh, mức độ khác nhau. Ổ thời đại hiện nay, vấn đề con người là vấn đề
trung tâm, quyết định đối với sự phát triển của một đất nước. Và với Việt Nam
thì vấn đề này càng trở nên cấp thiết do Việt Nam đang trong giai đoạn quá độ
lên CNXH, một hình thái kinh tế xã hội tiến bộ nhất hiện nay, trong khi xuất phát
điểm của Việt Nam lại quá thấp. Việt Nam đang áp dụng quan điểm của Mac-
lenin về vấn đề con người để có nhưng chính sách phát triển con người một cách
toàn diện, từ đó làm nền tảng và động lực cho phát triển kinh tế đất nước. Những
kết quả đạt được về phát triển con người của Việt Nam là rất đáng hoan nghênh
trong hoàn cảnh đất còn khó khăn. Song một thực tế là con người Việt Nam đã
đáp ứng được nhu cầu của thời đại CNH-HĐH, xu thế quốc tế hoá hay chưa?
Những điểm nào còn tồn tại, gây bức xúc trong vấn đề con người làm cản trở sự
phát triển của Việt Nam? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu đề tài: “Vận dụng
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
quan điểm của triết học Mac- lênin về vấn đề con người để tìm hiểu con người
Việt Nam trong thời kì đẩy mạnh CNH-HĐH”.
Trình bày đề tài này, đầu tiên tôi xin phép nêu khái quát về quan điểm của
triết học Mac-lênin về vấn đề con người, sau đó đi sâu phân tích điểm mạnh,

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
động sản xuất vật chất, con người làm biến đổi quan hệ giữa con người với tự
nhiên, con người với con người qua từng trình độ sản xuất vật chất. Từ hoạt động
lao động lao đông sản xuất,con người hình thành ngôn ngữ, tư duy XH… làm
phát triển đời sống XH của mình lên trình độ ngày càng cao.
Con người là sản phẩm của cả tự nhiên và XH nên con người phải chịu sự
quy đinh của ba hệ thống quy luật:
- quy luật tự nhiên: là các quy luật như quy luật di truyền, quy luật trao
đổi chất…
- quy lật tâm lý: như tình cảm, niềm tin, khát vọng…
- quy luật XH: quanhệ giữa con người và con người…
Trong xã hội phát triển ngày càng cao, mặt sinh học à mặt xã hội ngày càng
gắn bó chặt chẽ, mặt sinh vật ngày càng được “nhân hoá” để mang giá trị văn
minh XH. Mặt XH thì ngày càngđáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh học của con người.
con người hiện đại phải là con người tự nhiên- xã hội.
2. Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà các quan hệ xã
hội:
Một con người bao hàm trong nó ba quan hệ: quan hệ với tự nhiên, quan hệ
với XH và quan hệ với bản thân con người đó. Quan hệ với tự nhiên trong đời
song hàng ngày được biểu hiện qua các hoạt độngcó tính XH như lao động khai
thác, chế biến, sử lý nguồn rác thải…Chính vì vậy có thể nói quan hệ con người
với con người là mối quan hệ bản chất , quy định bản chất con người.
Một con người sinh ra và lớn lên rong những hoàn cảnh KT-XH cụ thể, vào
những thời điểm lịch sử nhất định. Và trong điều kiện xác định đó, bằng hoạt
động thực tiễn như lao động, nghỉ ngơi, giải trí… con người tham gia vào các
quan hệ XH( quan hệ giai cấp, dân tộc, quan hệ gia đình, quan hệ kinh tế chính
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
trị…) và qua đó con người mới bộc lộ bản chất XH của mình. Không có con
người trừu tượng thoát ly điều kiện hoàn cảnh cụ thể. Bản chất con người được

1. Những khái niệm:
1.1. Cá nhân:
Là khái niệm chỉ con người cụ thể sống trong một xã hội nhất định và được
phân biệt với các cá thể khác thông qua tính đơn nhất và tính phổ biến của nó.
1.2. Nhân cách:
Là khái niệm chỉ bản sắc độc đáo, riêng biệt của mỗi cá nhân, là nội dung,
tính chất bên trong của mỗi cá nhân.
Nhân cách của cá nhân phụ thuộc vào:
- tiền đề sinh học và tư chất di truyền học
- môi trường xã hội: gia đình, nhà trường, xã hội
- quan trọng nhất là thế giới quan cá nhân: quan điểm, lý luận, niềm tin…
Nó phụ thuộc vào tính chất của thời đại : địa vị cá nhân trong xã hội, khả năng
thẩm định giá trị đạo đức…
1.3. Xã hội:
Là khái niệm dung để chỉ cộng đồng các cá nhân trong mối quan hệ biện
chứngvới nhâu, trong đó cộng đồng nhỏ nhất của xã hội là cộng đồng tập thể cơ
quan đơn vị, và lớn hơn là cộng đồng XH quốc gia, dân tộc, rộng lớn nhất là cộng
đồng nhân loại.
2. Biện chứng giữa cá nhân và xã hội:
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Nguyên tắc cơ bản của việc xác lập mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng
xã hội là mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và cộng đồng xã hội. Đó cũng là mối
quan hệ vừa có sự thống nhất vừa có sự mâu thẫu. Mối quan hệ giữa cá nhân và
xã hội là hiện tượng có tính lịch sử. Nếu như trong giai đoạn Công xã nguyên
thuỷ không có sự đối kháng giữa cá nhân và xã hội, lợi ích cá nhân và lợi ích xã
hội căn bản là thống nhất. Thì đến xã hội có giai cấp, lợi ích cá nhân và xã hội
vừa có tính thống nhất, vừa có mâu thuẫn và mâu thuẫn đối kháng. Trong Chủ
nghĩa xã hội, xã hội tạo tiền đề cho cá nhân phát triển toàn diện, phù hợp với lợi
ích, mục tiêu chung của xã hội. Do đó, xã hội XHCN và cá nhân là thống nhất

2. Quan hệ quần chúng nhân dân với lãnh tụ:
Mối quan hệ giữa quần chúng nhân dân với lãnh tụ là mối quan hệ biện
chứng. Nó thống nhất trong sự tồn tại, mục đích và lợi ích của mình. Nó khác biệt
với nhau ở vai trò của mỗi cái.
2.1. Vai trò của quần chúng nhân dân:
Mac đã khẳng định quần chúng nhân dân là LLSX cơ bản của xã hội, trực
tiếp sản xuất ra của cải vật chất, là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội.
QCND còn là động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng xã hội. Không có cuộc
cách mạng nào trong lịch sử không có sự tham gia của đông đảo QCND mà chiến
thắng được. Và QCND là người sáng tạo ra những giá trị văn hoá tinh thần. Và
8