TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI
KHOA L Ý LUẬN CHÍNH TRỊTIỂU LUẬN MÔN: NGUYÊN LÝ MÁC- LÊNIN I
ĐỀ TÀI:
“ Quan điểm của triết học Mác- Lênin về vấn đề con người và
vấn dề xây dựng nguồn lực con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa ở nước ta”.
Họ và tên: TRẦN THỊ DUNG
Lớp: A10- TC –Khối 2

Khoa: Tài chính –ngân hàng
Giáo viên hướng dẫn: TRẦN HUY QUANG
HÀ NỘI 2014
1
MỤC LỤC
Trang
Phần I: lời mở đầu 1

Phần II: Quan điểm của Mác- Lê nin về con người 2
Và vấn đề nguồn nhân lực trong CNH-HĐH
1-Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về con người 2

2- Vấn đề con người và nguồn nhân lực trong sự nghiệp 9
Công nghiệp hóa-Hiện đại hóa ở nước ta
Phần III: Kết luận 14
PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU


Trong lịch sử nhân loại, con người luôn luôn phát triển. cùng với sự phát triển
ấy, quan điểm về con người cũng có nhiều biến đổi. Trong thời kỳ sơ khai , con
người chưa nhận thức được đúng đắn về sự vật, sự việc. Lúc bấy giờ, sức mạnh
thiên nhiên như lũ lụt, sấm sét, núi lửa, tất cả làm con người kinh sợ. Họ giải thoát
bằng việc thờ cúng các vị thần linh với mong muốn được che chở. Và họ coi thần
linh chính là nguồn gốc ,tổ tiên của loài người. Đây chính là bước khởi đầu cho
hàng loạt các quan điểm về con người ra đời.
Thời kỳ chuyển từ xã hội nguyên thủy sang xã hội cổ đại , con người bắt đầu
tìm hiểu về nguồn gốc của mình cũng như họ đã ý thức được sức mạnh của bản
thân.
Các trường phái tôn giáo cho rằng con người do thượng đế,thần thánh sinh ra,
sắp đặt số phận cho họ. Con người không có quyền chống đối. Con người được
tách biệt thành hai phần hồn và xác. Phần hồn được đề cao trong khi phần xác lại bị
xem nhẹ. Tuy nhiên trong quan niệm của tôn giáo phương Đông –phương Tây lại
có sự khác nhau.
Các trường phái triết học phương Đông như Phật giáo, Hồi giáo nhìn nhận bản chất
của con người trên cơ sở của thế giới quan duy tâm ,thần bí hoặc nhị nguyên luận .
Trong triết học Phật giáo con người là sự kết hợp giữa vật chất và tinh thần. Đời
sống con người trên trần thế chỉ là ảo giác hư vô, là cuộc sống tạm bợ, không thực
4
tại. Cuộc sống thực nằm bên trong phần hồn con người, khi con người chết đi, phần
hồn được giải thoát và trở thành bất diệt. Tư tửong Nho giáo, Lão giáo cũng có
những quan niệm vô cùng phong phú. Khổng Tử cho rằng con người do “thiên
mệnh” chi phối quyết định, Mạnh Tử lại nói rằng tính thiện của con người do ảnh
hưởng của phong tục ,tập quán xấu khiến con người xa rời cái thiện cái đẹp. Tuân
Tử lại cho rằng bản chất con người khi sinh ra là ác, nhưng có thể cải biến được,
con người phải biết đâú tranh chống lại cái ác đó Trong quan niệm của triết học
phưong Đông còn có những quan điểm trái ngược nhau, như “ thiên nhân hợp nhất”
–“ thiên nhân bất tương quan”. Nói tóm lại quan điểm của triết học phương Đông

nhân riêng biệt. Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những
mối quan hệ xã hội”
[
1
]
.Mệnh đề này của Mác đã nêu bật lên được hai mặt của khái
niệm con người cùng tồn tại song song, đó là : mặt sinh hoc và mặt xã hội .Mặt
khác Mác xem xét con người với tư cách là những cá thể sống. Mác viết “ vì vậy
điều cụ thể đầu tiên cần phải xác định là tổ chức cơ thể của những cá nhân ấy và
mối quan hệ mà tổ chức cơ thể ấy tạo ra giữa họ với phần còn lại của thế giới tự
nhiên
[
2
]
.” Và “ mọi khoa ghi chép lịch sử đều phải xuất phát từ những cơ thể tự
nhiên ấy” .
Con người là một bộ phận của tự nhiên, là động vật cấp cao nhất, tinh hoa của
muôn loài . Con người là sản phẩm hoàn thiện nhất của quá trình chọn lọc tự nhiên
kéo dài hàng ngàn thế kỉ. Con người luôn luôn phải đấu tranh không ngừng để có
thể tồn tại, như tìm kiếm thức ăn , nước uống, chỗ ở. Phải đấu tranh với thú dữ, với


[1]
C.Mác và Ăng –ghen . Toàn tập, tập 3 ,Nxb Chính trị Quốc gia ,Hà Nội ,1995, tr 11.


[2]
C.Mác và Ăng-ghen .Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị Quốc gia ,Hà Nọi, 1995, tr 29
6
thiên nhiên vô cùng khắc nghiệt. Và cũng phải sinh con đẻ cái như bất kì loài sinh

[1]
C.Mác và Ăng-ghen .Toàn tập ,tập 3,Nxb. Chính trị Quốc gia . Hà Nội ,1995, tr 29


[2]
C.Mác và Ăng –ghen. Toàn tập ,tập 42 ,Nxb. Chính trị Quốc gia. Hà Nội ,2000,tr 137
7
động của con người là hoạt động có ý thức. Con người trong quan điểm của Mác-
Lênin là những con người sống, hoạt động trong một xã hội nhất định , một thời đại
nhất định ,trong những điều kiện lịch sử nhất định . Con người ấy phải phát triển cả
về mặt thể chất lẫn tư duy.
Về phương diện xã hội ,con người được xem xét trong sự phát triển từ hoạt động
bản năng đến hoạt động ý thức ,cũng như bản thân ý thức. Bản năng xã hội bắt
nguồn từ các bầy động vật . Sự tiến hóa từ khỉ, vượn, người là cả một quá trình.
Trong đó hội tụ đầy đủ các quy luật tự nhiên và xã hội .Đó là quy luật tiến hóa, trao
đổi chất, di truyền, cũng như các quy luật về tâm lý ,ý thức hình thành dựa trên
nền tảng sinh học.
Từ những điều đó, quan điểm triết học Mác-Lênin khẳng định được rằng không
có con người trừu tượng ,thoát ly mọi điều kiện ,hoàn cảnh lịch sử xã hội . Trong
những hoàn cảnh lịch sử con người bằng hoạt động thực tiễn của mình ,đã tạo ra
những giá trị vật chất và tinh thần giúp cho sự phát triển và tồn tại .Chỉ trong toàn
bộ các mối quan hệ đó con người mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình.
Mác đã từng nhận định rằng : “ xã hội… là sản phẩm của sự tác động qua lại
giữa những con người .” và “ lịch sử xã hội của con người luôn chỉ là lịch sử phát
triển cá nhân của những con người .” Vậy thì cá nhân là gì? Xã hội là gì? Mối quan
hệ của chúng cũng như vai trò đối với sự phát triển loài người ra sao?
Cá nhân là chỉ những con người cụ thể sống trong một xã hội nhất định với tư cách
là một cá thể , một thành viên của xã hội ấy và có những đặc điểm riêng phân biệt
với các thsnhf viên khác của xã hội . Mỗi một cá nhân đều có đầy đủ ý thức, có thế
giới nội tâm riêng ,có những quan hệ xã hội riêng . Và những cá nhân riêng lẻ ấy đã

chống lại giai cấp thống trị bóc lột, lực lượng thúc đẩy sự đi lên của xã hội , và các
cá nhân kiệt xuất là người lãnh đạo các phong trào quần chúng làm nên bước
9
ngoặt , dẫn đến sự thay đổi các hình thái kinh tế-xã hội. Chủ nghĩa Mác-Lênin đã
khẳng định quần chung nhân dân là người sáng tạo chân chính của lịch sử. Tuy
nhiên vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong từng thời kì là không giống
nhau. Cá nhân kiệt xuất là sản phẩm của thời đại ,đại diện cho quần chúng về ý chí,
sức mạnh, vì thế nó có mối quan hệ khăng khít với quần chúng nhân dân. Một cá
nhân kiệt xuất-một vị lãnh tụ tài ba là người đẩy phong trào quần chúng đi trên
những con đường đúng đắn , người có tầm nhìn xa, trông rộng, có năng lực tổ
chức ,tập hợp ,đoàn kết quần chúng. Lênin viết : “ trong lịch sử chưa hề có một giai
cấp nào giành được quyền thống trị , nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ
của mình những lãnh tụ chính trị ,những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ
chức và lãnh đạo các phong trào.”
[1]

Chủ nghĩa Mác-Lênin đã đánh giá được một cách vừa kgái quát, vừa cụ thể mối
quan hệ cũng như vai trò to lớn của quần chúng nhân dân và lãnh tụ trong sự
nghiệp phát triển con người, hình thành xã hội.
Nói tóm lại, theo quan điểm của triết học Mác-Lênin về con người , thâu tóm lại
có mấy vấn đề sau :
- quan niệm về con người của chủ nghĩa Mác-Lênin: con người là một thực thể
thống nhất giữa mặt sinh vật với mặt xã hội.
- bản chất con người theo tư tưởng Mác-Lênin: bản chất con người là tổng hòa
các mối quan hệ xã hội. Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử
- quan hệ giữa cá nhân và xã hội cũng như vai trò trong việc hình thành các
hình thái kinh tế-xã hội: cá nhân và xã hội luôn có mối quan hệ khăng khít với
nhau, ảnh hưởng qua lại lẫn nhau giúp hình thành các hình thái kinh tế-xã
hội ,giúp cho sự phát triển con người.


Con người với những phẩm chât tốt đẹp như cần cù lao động, trung thành,
nhiệt tình, quyết tâm với cách mạng , một dân tộc có những con người với phẩm
chất tố đẹp ấy đã góp phầucn to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và khôi
phục nền kinh tế sau chiến tranh. Tuy hiên quan niệm về con người như vậy lại
có rất nhiều mặt hạn chế trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong xã
hội con người không chỉ tạo ra các hệ thống và các quá trình khác nhau của xã
hội mà họ còn là con người, chính học đã in đậm dấu ấn của tiến trình lịch sử.
Chính vì vậy khi xem xét cái xã hội ,ta có thể xem xét cái cá nhân, đó chính là
đại diện tiêu biểu, là hiện thân của xã hội trong thời đại mới.
Nói đến nguồn nhân lực là nói đến chủ thể tham gia vào quá trình công nghiệp
hóa ,hiện đại hóa đất nước . Tuy nhiên nó không phải là chủ thể biệt lập riêng rẽ
mà là chủ thể được tổ chức thành lực lượng thống nhất về tư tưởng hành động.
Tổng hợp những chủ thể này không phải là tập hợp giản đơn số lượng người mà
nó là sức mạnh của chỉnh thể người trong hành động . Sức mạnh này bắt nguồn
từ những phẩm chất bên trong, được nuôi dưỡng, nhân rộng ra qua các hoạt
động thực tiễn.
Không như các nguồn lực khác, con người là nguồn lực duy nhất biềt tư
duy ,có trí tuệ và ý chí biết lợi dụng các nguồn lực khác gắn kết chúng lại với
nhau tạo nên sức mạnh tổng hợp. Vì thế trong các yếu tố cấu thành nên lực
lượng sản xuất ,con người lao động là yếu tố quan trọng nhất.
Các nguồn lực khác luôn có giới hạn và có thể bị cạn kiệt khi khai thác, trong
khi đó nguồn lực con người ,hay đúng hơn là trí tuệ con người thì lại là vô tận.
Trí tuệ con người không chỉ tái sinh ,tự sản sinh về mặt sinh học mà còn đổi mới
không ngừng nếu biết chăm lo, bồi dưỡng và khai thác hợp lí. Chính vì ý được
điều đó mà con người từ xưa đến nay đã không ngừng sáng tạo ra các công cụ
12
sản xuất, tiến dần lên một xã hội văn minh , một xã hội tự động hóa. Tất cả đã
nói lên nguồn trí tuệ vô hạn của con người .
Trí tuệ con người có sức mạnh vô cùng to lớn một khi nó được vật thể hóa
,trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Dự báo này của Mác đã trở thành sự

chúng ta quá thừa người có học vấn? Đó chính là mặt trái, cũng là sự mâu thuẫn
của nền giáo dục cộng với việc quản lý nguồn nhân lực không hợp lý ở nước ta
hiện nay. Phải có một sự nỗ lực to lớn lắm, một cuộc cách mạng con người phi
thường chúng ta mới có khả năng đảo ngược được tình thế.
Để tạo ra sự thay đổi căn bản về chất lượng trong nguồn nhân lực cần phải có
hàng loạt các giải pháp thích ứng nhằm phát triển tốt các yếu tố của con người
trong sự nghiệp đi lên của đất nước.
Vấn đề con người trong công nghiệp hóa hiện đại hóa trở thành vấn đề quan
trọng bậc nhất trong “ kết cấu hạ tầng xã hội, kinh tế” . Đại hội VIII của Đảng ta
là đại hội công nghiệp hóa hiện đại hóa mở ra bước ngoặt lịch sử đưa nước ta
tiến lên một thời kỳ phát triển toàn diện : “ lấy việc phát huy nguồn lực con
người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững” .
(1)
Vì vậy phải
chăm sóc ,bồi dưỡng, phát huy sức mạnh Việt Nam thành lực lượng lao động xã
hội ,lực lượng sản xuất có đủ kĩ năng ,đủ sức xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Nói đến nguồn lực con người là nói đến sức mạnh trí tuệ tay nghề. Phương
hướng chủ yếu của đổi mới giáo dục –đào tạo là phục vụ đắc lực cho công cuộc
phát triển đất nước, tức là cuối cùng phải tạo ra nguồn lực con người. Các
trường chuyên nghiệp và đại học phải luôn chú trọng vào việc đào tạo nguồn
nhân lực có đủ khả năng tiếp cận nền khoa học tiên tiến ,công nghệ như báo cáo
chính trị đại hội VIII đã chỉ thị. Để tạo được nền tảng vững chắc về nguồn lực
con người, chính sách giáo dục kết hợp với khoa học công nghệ tiên tiến đóng
14
vai trò căn bản. Phải tạo ra được một hệ thống nguồn nhân lực mũi nhọn , vừa
phát huy mặt tay nghề, vừa phải đảm bảo về đạo đức.
Đứng trước hiện trạng về nguồn lực con người ở nước ta hiện nay, co nhiều
hướng đi và giải pháp để nuôi dưỡng và phát huy nguồn lực con người. Đó là
nhiệm vụ của toàn Đảng toàn dân ta. Và mục tiêu quan trọng nhất đó là làm sao
đào tạo dc một đội ngũ nhân lực có đủ mọi phẩm chất phục vụ cho công nghiệp