Vội vàng
Xuân Diệu
I/ Kiến thức cơ bản
1. Phân tích đ ợc quan niệm nhân sinh mới, quan niệm thẩm mĩ mới của Xuân Diệu
a) Quan niệm nhân sinh mới
- Hạnh phúc là ở giữa trần gian, ở ngay trong hiện tại (So sánh với
quan niệm nhân sinh của ngời xa để thấy đợc quan niệm mới của
Xuân Diệu)
- Con ngời hạnh phúc nhất là ở tuổi trẻ với tình yêu.
- ý nghĩa của Vội vàng là tận hởng hạnh phúc và tăng nhịp độ sống.
b) Quan niệm thẩm mĩ mới
- Con ngời là chuẩn mực của cái đẹp (so sánh với ngời xa để thấy cái
mới của Xuân Diệu)
2. Thấy đ ợc phong cách thơ Xuân Diệu
- Niềm say mê cuồng nhiệt
- Những sáng tạo mới mẻ, táo bạo
II Một số nhận định về thơ XD và về bài Vội vàng
- Thơ XD còn là một nguồn sống rào rạt cha từng thấy ở chốn non nớc lặng lẽ này.
XD say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng, cuống quýt, muốn tận hởng cuộc
đời ngắn ngủi của mình. Khi vui cũng nh khi buồn, ngời đều nồng nàn, tha thiết (Thi
nhân VN Hthanh HChân)
- Không phải đến XD, thơ VN mới đụng đến thời gian. Xa, Nguyễn Du từng than:
Ngày vui ngắn chẳng tày gang. Gần chúng ta hơ, Tản Đà tặc lỡi: Trăm năm là ngắn ,
một ngày dài ghê . Nhng chỉ với XD thời gian mới trở thành nỗi ám ảnh. Thời gian trong
thơ ông không chỉ là cảm xúc, là thi hứng, mà còn là nhân tố cấu trúc của tác phẩm nghệ
thuật (XD nỗi ám ảnh thời gian - Đỗ Lai Thuý)
1
II/ Phân tích bài "Vội vàng"
Vội vàng in trong tập Thơ thơ (1938), là bài thơ thể hiện niềm yêu đời, yêu
cuộc sống. Đây không phải là bài thơ tình đơn thuần, mà ẩn chứa trong những lời lẽ tình tứ
ấy là một quan niệm nhân sinh mới, quan niệm thẩm mĩ mới. Theo nhiều nhà nghiên cứu

Cho hơng đừng bay đi
Bài thơ mở ra một khát vọng phi thờng bằng t thế hăm hở. Hai từ Tôi muốn đợc
lặp lại nh để tô đậm khát vọng cháy bỏng, da diết của một con ngời muốn níu kéo thời
gian. Xuân Diệu là ngời yêu cuộc sống đến mê say, thế nhng thời gian cứ êm đềm lặng lẽ
trôi, lạnh lùng, tàn nhẫn, nh nuốt chửng cuộc sống của con ngời, vì vậy Xuân Diệu luôn
tìm cách níu giữ thời gian lại. Nhng thời gian thì có ai giữ nổi bao giờ, chính vì vậy, Xuân
Diệu sinh ra thù ghét thời gian, đầu hàng thời gian để rồi cuối cùng chỉ còn một cách là
phải vội vàng đuổi theo nó. Với Xuân Diệu cuộc sống trần thế là một thiên đờng. Mỗi con
ngời sống trên thiên đờng ấy là đợc hởng niềm vui bất tận, bởi vậy hãy sống hết mình để
cuộc sống thực sự có ý nghĩa.
Hành động tắt nắng, buộc gió tuy là khát vọng có vẻ phi lý nhng rất táo bạo,
mãnh liệt. Đó là sự táo bạo mãnh liệt của một cái tôi đầy kiêu hãnh, luôn ý thức đợc sức
mạnh của mình. Nó muốn thay đổi tất cả mọi quy luật của thiên nhiên để chống lại sự trôi
chảy của thời gian. Những hình tợng nh nắng, gió, màu, hơng... là hiện thân của
sự sống tơi đẹp trên trần gian mà nhà thơ muốn giữ lại nh giữ lại chính sự sống của mình.
Một câu hỏi đợc đặt ra, tại sao Xuân Diệu lại muốn thực hiện khát vọng lớn lao ấy?
Có lẽ vì Xuân Diệu đã phát hiện thấy một thiên đờng trên mặt đất, một thiên đờng
rộn rã âm thanh, tng bừng hơng sắc. Bài thơ đang từ thể ngũ ngôn với nhịp điệu gấp gáp,
vội vã bỗng đột ngột chuyển sang câu thơ 8 chữ dàn trải mênh mang:
Của ong bớm này đây tuần tháng mật:
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si;
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,
Mỗi sáng sớm thần Vui hằng gõ cửa;
3
Tháng giêng ngon nh một cặp môi gần
Đây là những câu thơ có hình giống nhau, có khác chăng là ở sự đảo vị trí của mấy
từ của, này đây. Nhờ sự đảo từ đảo ý này mà tạo nên một giọng điệu liên hoàn, trùng
điệp nhằm diễn tả sự sống đang dâng trào mãi không thôi. Đặc biệt từ này đây đợc lặp

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Cuộc đời trần thế đẹp đẽ và hấp dẫn nh thế nhng không ai có thể sống mãi mãi để h-
ởng trọn vẹn. XD cảm nhận điều này rất rõ nên ngay giữa lúc hạnh phúc gần kề Xuân Diệu
vẫn nhận thấy: Tôi sung sớng. Nhng vội vàng một nửa. Dấu chấm giữa dòng của câu thơ
thứ nhất làm cho ngời đọc phải chững lại trong giây phút. Có một cái gì đó không chọn
vẹn. Ngời đọc có cảm giác nh thời gian đang len lỏi vào giữa dòng hạnh phúc để làm cho
niềm vui bị rạn vỡ. Đây là một dấu chấm đầy ẩn ý một dấu chấm khiến niềm vui trở
nên mang đầy tâm trạng.
4 câu tiếp theo Tôi không chờ nắng hạ mới hoài Xuân - Xuân đơng tới, nghĩa là
Xuân đơng qua Xuân còn non nghĩa là xuân đã già - Mà Xuân hết, nghĩa là tôi cũng
mất diễn tả tài tình sự nhậy cảm của XD đối với sự lu trôi của thời gian. Trớc đó XD đã
có hẳn một bài thơ trực tiếp trình bày quan niệm của mình về thời gian. ở bài đó ông ví
thời gian nh dòng nớc chảy, đời ngời nh con thuyền trôi: Thời gian cũng nh đời ngời một
đi không trở lại. ở bài này ông muốn nhấn mạnh thêm rằng thời gian không phải bao giờ
cũng chỉ có thể đo đếm đợc bằng máy móc mà nó còn đo đếm đợc bằng cảm giác, bằng
tâm trạng. Thông thờng khi ngời ta chán nản, cô đơn, muốn thoát ly hiện thực ngời ta
không quan tâm tới thời gian. Hiện tại, quá khứ tơng lai đều là một con số không tròn
trĩnh. XD cũng buồn, cũng cô đơn nhng không quay lng với thực tại, không thoát ly cuộc
sống. Ông yêu cuộc sống nên chi chút từng phút giây thực tại. Hiện tại, khá khứ, tơng lai
đợc ông nhận thức có gianh giới rõ ràng. Thậm chí ông nhìn thấy tơng lai khi nó cha kịp
đến. Có nghĩa là ông đã đi trớc thời gian, tiên đoán trớc sự việc để không thờ ơ, vô tâm cho
thời gian trôi chảy một cách vô nghĩa. Với ông thời gian đợc sử dụng trọn vẹn nên không
hề phải nuối tiếc.
4 câu thơ có 4 chữ xuân mà mỗi chữ xuân mang một nét nghĩa khác nhau.
5