1 -SKKN - Nguyễn văn Thận – QT
TRƯỜNG : THCS QUANG TRUNG
Tổ : Sử - Địa –CD
Năm học 2009 -2010
******
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG PHÂN TÍCH CHO HỌC SINH
=============== TRONG HỌC TẬP ĐỊA LÍ LỚP 9 ======
( Người thực hiện : Nguyễn Văn Thận )
I.ĐẶT VẤN ĐỀ :Chúng ta đang tiếp tục thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
theo hướng tích cực đây là một quá trình lâu dài và phức tạp
Tinh thần của đổi mới phương pháp là biến quá trình dạy học thành quá trình
tự học và tự khám phá xây dựng kiến thức của người học với vai trò dẫn dắt không
thể thiếu của người giáo viên.Luật giáo dục điều 28.2 ghi rõ : “ Phương pháp giáo
dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của học sinh
phù hợp với đặc điểm của từng lớp học , môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học,
rèn luyện kỹ năng , vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đem
lại niềm vui hứng thú học tập của học sinh” Định hướng chung của đổi mới
phương pháp là “ Tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh giúp HS hướng tới
học tập chủ động chống lại thói quen học tập thụ động
Với yêu cầu trên đòi hỏi người thầy phải tổ chức chỉ đạo điều khiển các hoạt
động học tập tự giác của HS người thầy sẽ không còn là người phát thông tin duy
nhất không phải là người hoạt động chủ yếu như trước đây mà sẽ là người tổ chức
điều khiển quá trình học tập của HS
Trong những năm qua với tình hình thực tế ở địa phương cũng như đặc điểm tâm
lí của HS bậc THCS.Trong nhiều phương pháp nhiều kỹ năng rèn luyện cho HS tôi
đã áp dụng kỹ năng phân tích để cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách tư duy
nhất dễ hiểu nhất thông qua 3 kênh số, hình , chữ qua các kỹ năng : làm việc với
Bản đồ , Mô hình, Tranh ảnh địa lý, Bảng số liệu .Rèn luyện kỹ năng phân tích là
tạo điều kiện cho HS phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của mình một cách
tốt nhất đảm bảo yêu cầu đổi mới PP dạy học và rèn luyện nhiều kỹ năng cho các

này HS cần hiểu rõ : Cần thực hiện kỹ năng gì? Kỹ năng đó dùng để làm gì? Nó có
tác dụng như thế nào trong học tập địa lý ? HS nắm được các thành phần hoạt động
của kỹ năng ( Hoạt động với đồ dùng học tập, Hoạt động phân tích, so sánh )
*Giai đoạn thể hiện : HS tự hoạt động theo cách thức và trình tự đề ra có thêm yếu
tố sáng tạo rồi trình bày kết quả thành văn bản
* Giai đoạn kiểm tra: Kiểm tra đánh giá các thao tác hành động mà HS thực hiện
Như vậy khi xác lập các kỹ năng địa lý HS phải tự xác lập cho mình những thao
tác, những hành động bằng con đường phân tích tổng hợp so sánh .Trên cơ sở xem
xét phân tích vấn đề để rút ra một số kết luận cần thiết nhất , tinh giản và khắc sâu
Trong chương trình địa lý 9- Địa lý kinh tế xã hội Việt nam có nhiều khái niệm
trừu tượng và từ sách giáo khoa ta gặp một số trường hợp sau :
Một là : đoạn viết diễn đạt cho một khái niệm ,một chủ đề kiến thức quá dài nên
khi cần rút ra khái niệm tinh gọn nhất thì học sinh bị lúng túng
Hai là : Đoạn viết diễn đạt cho một đơn vị kiến thức quá ngắn gọn nên khi hình
thành khái niệm GV cần phân tích sâu và diễn dịch thêm
Ba là: Cần phải chứng minh lại những khái niệm, những kiến thức đã học thông
qua Biểu đồ và bảng số liệu và kiến thức từ thực tiễn cuộc sống sinh động
Nếu như GV không định hướng cách phân tích cụ thể thì học sinh sẽ gặp khó khăn
khi tìm hiểu các vấn đề trên
*THỰC TRẠNG : Do quan niệm và đặc thù của cấp THCS nên địa lý vẫn là môn
học bị học sinh xem nhẹ không quan tâm học như các môn học khác, từ suy nghĩ
đó nên học sinh rất chủ quan xem nhẹ môn học này các em chủ yêú cho đây là
môn học bài thuần tuý nên chỉ học trong vở thầy ghi chữ nào thì học chữ ấy nếu
hỏi rằng khái niệm đó bắy đầu từ đâu và sinh ra những hệ quả gì thì các em không
trả lời được như vậy sẽ không đáp ứng đượcyêu cầu của môn học, Cần lưu ý rằng
kiến thức của bộ môn địa lí có liên quan chặt chẽ với nhau từ lớp 6 là những kiến
thức đại cương ban đầu về trái đất sẽ làm nền tản cho kiến thức lớp 7 về các môi
trường địa lí và thiên nhiên con người ở các châu lục và đó sẽ là cơ sở để vận dụng
khi học đến địa lý của tổ quốc ta .Như vậy kiến thức địa lý là một tổng hợp thể
trong mối quan hệ chung của toàn cấp học

niệm theo hình thức sơ đồ hóa:
Em hãy tìm 3 đặc trưng cơ bản của ngành công nghiệp trọng điểm sau khi hướng
dẫn HS phân tích GV kết lại như sau :
Công nghiệp trọng điểm - Có điều kiện phát triển lâu dài
-Hiệu quả kinh tế cao
-Thúc đẩy quá trình CNH
Từ kết luận ngắn gọn này trước tiên HS nắm được cốt lõi của vấn đề sau đó các
em sẽ diễn dịch ra trong quá trình học tập để hiểu sâu hơn
Trong bài ôn tập giữa học kì 1 kiến thức quá nhiều GV làm thế nào để chuyển tải
các kiến thức trong bài ôn tập đến với các em mà không bỏ sót kiến thức nào để
làm như vây tôi đã hướng dẫn HS ôn tập như sau :
VD2 ÔN TẬP
I.Kiến thức chương I
4 -SKKN - Nguyễn văn Thận – QT

Chương II Hoặc trường hợp từ bài học ta tổng hợp các kiến thức vào bảng như sau nhằm tạo
cho học sinh những kỹ năng biết rút gọn những kiến thức chính và các thao tác làm
việc nhóm với nhau
VD3:Bài 8: Ngành trồng trọt
Tiêu chí/ L.cây Cây lương thực Cây công nghiệp C.ăn quả, Tphẩm
Cơ cấu
Vai trò
Thành tựu
Vùng trọng điểm
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . .

Lao động, việc làm
Chất lượng CS (HDI)
ĐỊA LÍ KINH TẾ
NÔNG, LÂM ,NGƯ
CÔNG NGHIỆP –XÂY DƯNG
DỊCH VỤ ( giao thông, Bưu chính,
thương mại, du lịch}
Sự phát triển nền kinh tế việt nam
5 -SKKN - Nguyễn văn Thận – QT
điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của mỗi vùng tôi chú ý tập trung vào
những thuận lợi và khó khăn do điều kiện tự nhiên mang lại để phát triển kinh tế
trên cở phân tích đặc điểm địa hình, khí hậu, sông ngòi . . . . và lien tục so sánh với
các vùng khác để học sinh khắc sâu kiến thức hơn
VD5 : Bài 35: VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
2;Điều kiện tự nhiên , tài nguyên thiên nhiên
a.Thuận lợi : ( . . . . )
b.Khó khăn: Tìm những khó khăn của ĐBSCL do thiên nhiên mang lại và giải
pháp khắc phục cách triển khai kiến thức như sau :
KHÓ KHĂN GIẢI PHÁP
-Diện tích đất phèn, đất mặn còn quá lớn Cải tạo ( thau chua, Rửa mặn )
( giải thích )
-Thiếu nước ngọt trong mùa khô Xây cống ngăn mặn, dự trữ
( giải thích ) nước ngọt
-Lũ kéo dài nhiều tháng Sống chung với lũ . . . . . . .
( Phân tích và giải thích )
VD6 : Vấn đề rèn luyện kỹ năng Biết một số kỹ năng sau
-Xử lý số liệu và vẽ các loại biểu đồ: tròn, cột chồng, Miền,đường biểu diễn, cột
-Biết Lập sơ đồ các mối quan hệ kiến thức
-Biết tính tỷ lệ tăng tự nhiên, Mật độ dân số, tỷ lệ phụ thuộc, tỷ lệ nam nữ
Tuy nhiên trong cùng một bản số liệu ta có thể phát huy học sinh vẽ nhiều loại