HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TRẦN MINH NGUYỆT

NÂNG CAO NĂNG LỰC CỦA CÔNG CHỨC
QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017


HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TRẦN MINH NGUYỆT

NÂNG CAO NĂNG LỰC CỦA CÔNG CHỨC
QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành:

Quản trị nhân lực

Mã số:

62 34 04 04

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Quyền Đình Hà

UBND thành phố Hà Nội, Sở Nội vụ Hà Nội, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội,
Chi cục Bảo vệ Môi trường Hà Nội, Phòng Tài nguyên và Môi trường các quận huyện
và UBND các xã trong địa bàn nghiên cứu đã nhiệt tình đóng góp ý kiến, cung cấp tài
liệu, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong việc tiến hành điều tra, nghiên cứu khoa học.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Tài nguyên và Môi
trường Hà Nội, lãnh đạo và giảng viên Khoa Kinh tế Tài nguyên và Môi trường đã tạo
điều kiện và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi học tập.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè,
đồng nghiệp, đặc biệt là bố, mẹ, chồng, con tôi đã động viên, chia sẻ, khích lệ và tạo
điều kiện tốt nhất về tinh thần cũng như vật chất trong thời gian qua.
Một lần nữa, cho phép tôi bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới cơ quan, đơn vị và cá nhân
đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.
Hà Nội, ngày 06 tháng 07 năm 2017
Nghiên cứu sinh

Trần Minh Nguyệt

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ..................................................................................................................... i
Lời cảm ơn ........................................................................................................................ ii
Mục lục ............................................................................................................................ iii
Danh mục các từ viết tắt .................................................................................................. vi
Danh mục các bảng ......................................................................................................... vii
Danh mục các sơ đồ ....................................................................................................... viii
Danh mục các biểu đồ ...................................................................................................... ix
Danh mục các hộp........................................................................................................... xii
Trích yếu luận án ........................................................................................................... xiii

Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường .............. 5

2.1.1. Khái niệm về nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ................... 5
2.1.2. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực công chức quản lý môi trường .................. 14
2.1.3. Nội dung nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ....................... 16
2.1.4. Hoạt động nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường...................... 22
2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường .... 27
2.2.

Cơ sở thực tiễn .................................................................................................... 31

iii


2.2.1. Kinh nghiệm nâng cao năng lực công chức quản lý môi trường của một số
nước trên thế giới ................................................................................................ 31
2.2.2. Kinh nghiệm nâng cao năng lực công chức của một số địa phương ở Việt Nam...... 39
2.2.3. Những bài học rút ra cho nâng cao năng lực công chức quản lý môi trường
ở thành phố Hà Nội ............................................................................................. 41
2.2.4. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài ............................................. 42
Tóm tắt phần 2 ................................................................................................................ 47
Phần 3. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 48
3.1.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ............................................................................. 48

3.1.1. Đặc điểm tự nhiên của thành phố Hà Nội ........................................................... 48
3.1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội của thành phố Hà Nội ................................................. 49
3.2.


4.2.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực theo ý kiến tự đánh
giá của công chức quản lý môi trường.............................................................. 114
4.2.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực của công chức quản
lý môi trường ở thành phố Hà Nội qua mô hình EFA và hồi qui đa biến ........ 128
4.3.

Giải pháp nâng cao năng lực công chức quản lý môi trường ở thành phố
Hà Nội ............................................................................................................... 132

4.3.1. Quan điểm đề xuất các giải pháp ...................................................................... 132
4.3.2. Giải pháp nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ở thành
phố Hà Nội ........................................................................................................ 134
Tóm tắt phần 4 .............................................................................................................. 147
Phần 5. Kết luận và kiến nghị .................................................................................... 148
5.1.

Kết luận ............................................................................................................. 148

5.2.

Kiến nghị ........................................................................................................... 149

Danh mục công trình công bố có liên quan đến luận án ............................................... 151
Tài liệu tham khảo ........................................................................................................ 152
Phụ lục .......................................................................................................................... 161

v


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

: Hành chính nhà nước

MT

: Môi trường

NNL

: Nguồn nhân lực

ONMT

: Ô nhiễm môi trường

QLHC

: Quản lý hành chính

QLMT

: Quản lý môi trường

QLNN

: Quản lý nhà nước

TCMT

: Tranh chấp môi trường


3.2.

Quy ước giá trị hội tụ về các mức của điểm trung bình ................................... 58

4.1.

Số lượng nhân lực quản lý nhà nước về môi trường ở thành phố Hà Nội
phân theo chế độ hợp đồng ............................................................................... 67

4.2.

Số lượng nhân lực quản lý nhà nước về môi trường ở thành phố Hà Nội
phân theo độ tuổi .............................................................................................. 68

4.3.

Trình độ văn bằng chuyên môn của nhân lực quản lý nhà nước về môi
trường ở thành phố Hà Nội ............................................................................... 74

4.4.

Giải quyết vướng mắc môi trường cho doanh nghiệp ở Hà Nội ...................... 79

4.5.

Trình độ tin học của nhân lực quản lý nhà nước về môi trường ở thành
phố Hà Nội........................................................................................................ 84

4.6.


Hệ thống nhân tố ảnh hưởng đến năng lực của công chức quản lý môi
trường ở thành phố Hà Nội trước và sau phân tích (EFA) ............................. 128

4.13.

Thống kê mức độ tin cậy của các biến trong các nhóm biến ảnh hưởng
đến việc nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ..................... 129

4.14.

Thứ tự quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực của công chức
quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ......................................................... 132
vii


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
STT
3.1.

Tên sơ đồ

Trang

Khung phân tích nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ở
thành phố Hà Nội .............................................................................................. 50

3.2.

Cách tiếp năng lực trong quy trình nghiên cứu của đề tài ................................ 52


Đánh giá trình độ kỹ năng làm việc của công chức quản lý môi trường ở
thành phố Hà Nội .............................................................................................. 78

4.5.

Đánh giá kỹ năng giải quyết vấn đề và sử dụng công cụ, thiết bị cho công
việc của công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ........................... 79

4.6.

Một số lý do doanh nghiệp ở Hà Nội có gặp vướng mắc về môi trường
nhưng không đề nghị giải quyết ....................................................................... 80

4.7.

Đánh giá kỹ năng giao tiếp và phối hợp, làm việc nhóm của công chức
quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ........................................................... 82

4.8.

Tự đánh giá kỹ năng tin học và ngoại ngữ của công chức quản lý môi
trường ở thành phố Hà Nội ............................................................................... 85

4.9.

Đánh giá kỹ năng kiểm soát thời gian làm việc và giải quyết mâu thuẫn
của công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ................................... 85

4.10.



Ý kiến của doanh nghiệp về việc chi trả chi phí không chính thức để thực
hiện thuận lợi các thủ tục hành chính về môi trường ở Hà Nội........................ 93

4.17.

Đánh giá công tác tuyển dụng, bố trí công việc và sử dụng công chức
quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ........................................................... 94

4.18.

Các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng thăng tiến của công chức
quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ........................................................... 96

4.19.

Đánh giá công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức quản lý môi trường ở
thành phố Hà Nội .............................................................................................. 97

4.20.

Các hình thức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kiến thức chuyên môn của
công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ....................................... 100

4.21.

Các hình thức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng chuyên môn của
công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ....................................... 101

4.22.

Đánh giá kết quả thực hiện công việc của công chức quản lý môi trường
ở thành phố Hà Nội......................................................................................... 110

4.29.

Thể chế, chính sách quản lý công chức quản lý môi trường ở thành phố
Hà Nội............................................................................................................. 114

4.30.

Điều kiện phát triển kinh tế, xã hội, môi trường ở thành phố Hà Nội ............ 118

4.31.

Chế độ đãi ngộ công chức quản lý môi trường thành phố Hà Nội ................. 121

4.32.

Các chính sách động viên, khuyến khích công chức nâng cao hiệu quả
quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội ......................................................... 122

x


4.33.

Tiền lương bình quân tháng của công chức quản lý môi trường ở thành
phố Hà Nội...................................................................................................... 123

4.34.

tại khu nhà 146 Quán Thánh, quận Ba Đình .................................................... 87

4.2.

Hạn chế về nhân lực thanh, kiểm tra môi trường ở Hà Nội............................ 113

4.3.

Hợp tác của Việt Nam với Chính phủ Pháp trong dự án lắp đặt các trạm
quan trắc môi trường không khí tại Hà Nội .................................................... 117

4.4.

Thu gom rác thải ở thành phố Hà Nội ............................................................ 118

4.5.

Hoạt động nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trong 6
tháng đầu năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường ................................ 120

xii


TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Trần Minh Nguyệt
Tên Luận án: Nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực

Mã số: 62. 34. 04. 04


xiii


độ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước về môi trường. Năng
lực của công chức quản lý môi trường được nâng cao cho phép hoàn thành tốt hơn chức
năng của công chức, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ của bộ máy quản lý nhà nước về
môi trường, nâng cao hiệu quả quản lý và là điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng tiến bộ
khoa học kỹ thuật trong quản lý môi trường.
ii) Kết quả nghiên cứu của luận án cho thấy: Trình độ kiến thức chuyên môn, kỹ
năng làm việc và thái độ nghề nghiệp đều có tác động thuận chiều đến kết quả thực
hiện công việc của công chức quản lý môi trường. Kỹ năng làm việc có mức độ ảnh
hưởng cao nhất tới kết quả công việc, tiếp sau đó là thái độ nghề nghiệp và tiếp nữa là
trình độ kiến thức. Trên cơ sở đó, luận án làm sáng tỏ những nội dung cơ bản nâng
cao năng lực của công chức quản lý môi trường bắt nguồn từ việc nâng cao chất lượng
ba yếu tố cấu thành theo thứ tự ưu tiên là kỹ năng làm việc, thái độ nghề nghiệp và
trình độ kiến thức.
iii) Các biện pháp nâng cao năng lực CCMT đã được áp dụng ở thành phố Hà Nội
bao gồm: (1) Tuyển dụng, bố trí công việc và sử dụng công chức công chức, (2) Đào
tạo, bồi dưỡng công chức; (3) Giám sát công vụ và đánh giá kết quả công việc; (4) Tự
nâng cao năng lực của bản thân công chức.
iv) Việc nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội
chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố: (1) Thể chế, chính sách quản lý công chức quản lý môi
trường; (2) Điều kiện phát triển kinh tế, xã hội, môi trường; (3) Chế độ đãi ngộ công
chức và chất lượng điều kiện lao động; (4) Văn hóa công sở ở thành phố Hà Nội.
v) Luận án đã đề xuất 6 nhóm giải pháp chính nhằm tập trung nâng cao năng lực
của công chức quản lý môi trường với thứ tự ưu tiên là: (1) Nâng cao chất lượng đào
tạo, bồi dưỡng và tự đào tạo của công chức quản lý môi trường; (2) Hoàn thiện thể chế,
chính sách quản lý công chức quản lý môi trường; (3) Phát triển văn hóa công sở; (4)
Hoàn thiện công tác tuyển dụng, bố trí công việc và và sử dụng công chức; (5) Nâng cao
chất lượng giám sát công vụ, đánh giá kết quả công việc kết hợp với chế độ khen

capacity enhancement of environmental management civil servants;
- To assess the status and analyze the factors affecting to the capacity of
environmental management civil servants in Hanoi;
- Propose solutions to enhance the capacity of environmental management civil
servants in Hanoi.
Materials and Methods
- Approach: systematic approach, approach based on the capability model;
approach based on administrative units and participatory approach.
- Data collection methods: Secondary data have been published from the General
Statistics Office, Hanoi Department of Statistics and related reports. Primary data was
collected through surveys on 31 leading cadres, 97 environmental management officers,
89 officers in other areas of natural resources and environment sector, 150 production
and business establishments, 288 free laborers, housewife, retirees and pupils, students,
72 representatives of social and political organizations such as Women's Union, farmers'
associations, Fatherland front committees of street population groups.
- Method of analysis: Combining statistical analysis and descriptive analysis
(evaluate the reliability of the scale, factor analysis, regression) in the evaluation
process of capacity and factors affecting to the capacity building of environmental
management civil servants in Hanoi.
Main findings and conlusions
* Key findings:
i) The capacity of environmental management officers includes knowledge, skills
and attitudes whose role is particularly important for state management in environment.

xv


The capacity of environmental management officer has been enhanced allow for better
completion function of civil servants, contributing to well fulfill the tasks of the state
management apparatus in the environment, improving management efficiency and be a

resources management in the field of environment in Hanoi during the 2015 - 2020
period, vision to 2030
- The dissertation has assessed the current situation and the factors affect to the
capacity of environmental management officers in Hanoi. Systematize the theoretical
basis and practical about capacity building for civil servants to propose solutions to
improve the capacity of environmental management officers in Hanoi.

xvi


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Với những thách thức, áp lực cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường
(ONMT) do phát triển kinh tế xã hội toàn cầu, vấn đề bảo vệ môi trường
(BVMT) ngày càng trở nên quan trọng, đòi hỏi mỗi quốc gia cần chung tay và có
những giải pháp, định hướng, quyết sách đúng. Ý thức được việc này, Ban chấp
hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ban hành Nghị quyết Trung ương
số 24-NQ/TW ngày 03 tháng 6 năm 2013 về chủ động ứng phó với BĐKH, tăng
cường quản lý tài nguyên và BVMT. Các chiến lược, kế hoạch, chương trình
hành động được Chính phủ ban hành đều nhằm triển khai thực hiện các quan
điểm, chủ trương đó (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2015).
Hà Nội là một trong hai thành phố (TP) có tốc độ phát triển dân số và đô
thị hóa nhanh nhất Việt Nam. Dân số và mật độ năm 2011 lần lượt là 6,76 triệu
người; 2.031 người/km2, tăng lên 7,22 triệu người; 2.171 người/km2 năm 2015
(Tổng cục Thống kê, 2016). Quá trình mở rộng đô thị của Hà Nội diễn ra nhanh,
với tốc độ trung bình năm là 3,8% (Worldbank, 2014) dẫn đến nhu cầu về năng
lượng, cơ sở hạ tầng, giao thông và tài nguyên thiên nhiên cho dân sinh và phát
triển kinh tế tăng nhanh đồng thời tạo ra sức ép lớn lên MT. Hàng năm Hà Nội
phải tiếp nhận khoảng 80.000 tấn bụi, khói; 9.000 tấn khí SO2; 46.000 tấn khí
CO2 từ các cơ sở công nghiệp. Các phương tiện ô tô, xe máy cũng được xác định

chế, nghèo nàn cộng với việc đào tạo, bồi dưỡng CC QLMT chưa gắn với sử
dụng; Đồng thời chưa có chính sách thỏa đáng để thu hút CC có trình độ cao
trong lĩnh vực MT về công tác. Do đó, năng lực của CC QLMT vẫn chưa đáp
ứng được yêu cầu. Đội ngũ CC QLMT cấp tỉnh còn thiếu về số lượng và hạn chế
trong kỹ năng quản lý. Đội ngũ CC QLMT cấp quận, huyện, phường, xã còn
thiếu, nhiều CC chưa được đào tạo chuyên ngành về MT (Nguyễn Kim Tuyển,
2016). Đây là một trong số những nguyên nhân dẫn đến những vấn đề bất cập
trong QLMT TP vẫn thường xuyên xảy ra, tình trạng ONMT vẫn gia tăng và
ngày càng nghiêm trọng hơn.
Trước áp lực ONMT đồng thời phải đảm bảo phát triển kinh tế, vấn đề
xây dựng và phát triển đội ngũ CC QLMT đã và đang đặt ra nhiều vấn đề mới
cần tiếp tục nghiên cứu. Năng lực CC QLMT cần phải thường xuyên được nâng
cao để giải quyết những thách thức mới trong hoạt động quản lý nhà nước
(QLNN) về MT. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu trước đây về ngành tài nguyên
và môi trường, tuy nhiên ở Việt Nam, việc nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng
cao năng lực của CC ngành tài nguyên môi trường chưa nhận được nhiều sự quan
tâm cần thiết. Các nghiên cứu còn thể hiện nhiều hạn chế do các yếu tố khách
quan. Vì vậy, nghiên cứu nâng cao năng lực CC QLMT là hết sức cần thiết.
2


1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1.2.1. Mục tiêu chung
Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao năng
lực của công chức quản lý môi trường ở thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất giải
pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức này.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao năng lực
của công chức quản lý môi trường.
- Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao

thức. Giải pháp chủ yếu nâng cao năng lực CC QLMT ở TP Hà Nội tập trung
ở các nhóm: (1) Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng và tự đào tạo của CC
QLMT; (2) Hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý CC QLMT; (3) Phát triển
văn hóa công sở; (4) Hoàn thiện công tác tuyển dụng, bố trí công việc và và sử
dụng công chức; (5) Nâng cao chất lượng giám sát công vụ và đánh giá kết
quả công việc; (6) Cải tiến chế độ đãi ngộ và nâng cao chất lượng điều kiện
lao động.
1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Ý nghĩa khoa học: Luận án đã làm rõ thêm và bổ sung các khái niệm, tiêu
chí đánh giá năng lực CC, vận dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá và
đánh giá độ tin cậy của thang đo để kiểm định các tiêu chí đánh giá năng lực CC,
các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực CC QLMT; vận dụng phương pháp hồi quy
để phân tích các yếu tố năng lực ảnh hưởng đến kết quả công việc cũng như các
yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực CC QLMT. Đây là những kiến thức,
phương pháp có ý nghĩa khoa học trong giảng dạy, nghiên cứu và hoạch định
chính sách.
Giá trị thực tiễn: Luận án đã cung cấp cơ sở dữ liệu, kết quả phân tích,
đánh giá năng lực CC QLMT, hoạt động nâng cao năng lực CC QLMT và yếu tố
ảnh hưởng đến năng lực CC QLMT ở thành phố Hà Nội. Các phát hiện này là
căn cứ quan trọng có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính
sách, góp phần nâng cao năng lực CC nói chung và CC QLMT nói riêng.

4


PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO
NĂNG LỰC CỦA CÔNG CHỨC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CỦA CÔNG CHỨC
QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
2.1.1. Khái niệm về nâng cao năng lực của công chức quản lý môi trường

động hiệu quả trong một lĩnh vực cụ thể. Các tác giả phân chia năng lực thành 4
cấp theo mức độ thành công của hoạt động: (1) Không có năng lực, nghĩa là
không có khả năng hoặc bất tài trong một hoạt động nào đó; (2) Có năng lực là
có khả năng tiếp thu kiến thức và hoạt động đạt hiệu quả trong một lĩnh vực cụ
thể; (3) Có tài năng là có năng lực ở mức độ cao, đạt được những kết quả xuất
sắc một cách ổn định; (4) Thiên tài là có năng lực phát triển ở mức độ cao nhất,
mang lại những kết quả sáng tạo trong một lĩnh vực hoạt động. Cũng theo quan
điểm này, năng khiếu có tính chất bẩm sinh, làm cơ sở cho năng lực. Nhưng có
năng khiếu mà không có điều kiện chủ quan và khách quan thì năng khiếu khó
phát triển thành năng lực. Nghĩa là có năng khiếu chưa chắc là có năng lực cao.
Tài năng được hình thành một phần do năng khiếu, phần còn lại quan trọng hơn
là do học tập và rèn luyện, chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan từ nhân cách
và các yếu tố khách quan từ môi trường sống, môi trường đào tạo.
Cũng với quan điểm phân chia năng lực thành các cấp độ, Lê Thị Bừng
(2004) hiểu năng lực là tổng hợp những thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp
với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định, nhằm đảm bảo việc
hoàn thành có kết quả tốt trong lĩnh vực hoạt động ấy. Năng lực được phân chia
thành 3 cấp độ là năng lực, tài năng và thiên tài. Năng lực là khái niệm chung
nhất, là cái mốc để phân biệt giữa người này và người khác, biểu thị ở sự hoàn
thành tốt trong lĩnh vực hoạt động nào đó. Tài năng là năng lực ở mức độ cao,
biểu thị sự hoàn thành một cách sáng tạo ở những hoạt động đó. Thiên tài là năng
lực ở mức độ hoàn chỉnh trong một lĩnh vực nào đó. Bất cứ ai nếu có ý thức rèn
luyện và có ý chí, nghị lực đều có thể có năng lực trong một lĩnh vực hoạt động
cụ thể. Còn thiên tài là ở mức độ cao nhất, không phải bất cứ người bình thường
nào cũng có. Thực tế khó có thể xác định chính xác năng lực cá nhân, đặc biệt là
năng lực ở dạng tiềm năng. Nếu tiềm năng không có cơ hội bộc lộ thành khả
năng hoặc khả năng không phù hợp với môi trường hay điều kiện hoạt động cụ
thể thì rất khó để nhận định xác thực về năng lực cá nhân.
Boyatzis (1982) cho rằng: năng lực giải quyết công việc là đặc tính cơ
bản của con người trong việc thực hiện công việc một cách có hiệu quả. Tuy

Tổng hợp lại, nghiên cứu này hiểu năng lực là tiềm năng và khả năng thực hiện
một dạng hoạt động nào đó. Các bộ phận cấu thành năng lực bao gồm những
thuộc tính tâm lý (kiến thức, kỹ năng, thái độ) phù hợp với những yêu cầu của
dạng hoạt động đó. Năng lực có thể thay đổi thông qua hoạt động và được phát
huy tối đa trong môi trường, điều kiện hoạt động phù hợp. Khái niệm này cho
thấy khi nghiên cứu năng lực, cần xem xét trong lĩnh vực cụ thể và trong mối liên
hệ với môi trường hoạt động. Khi nghiên cứu nâng cao năng lực, cần quan tâm
chú trọng đến việc tác động vào các yếu tố môi trường, điều kiện hoạt động để
phát huy năng lực. Trong hoạt động, con người có thể chủ động tạo ra năng lực.
Điều này khẳng định con người có thể định hướng giải pháp phù hợp để nâng cao
năng lực. Đây cũng chính là mục tiêu nghiên cứu của đề tài này.

7