Trang 1/94

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................ 3
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ MINH HỌA....................................... 5
MỞ ĐẦU.......................................................................................................................... 6
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. ............................................................................................ 6

1.1. Nâng cao chất lượng đào tạo là một trong những mục tiêu hàng đầu
của giáo dục ngày nay. ........................................................................... 6
1.2. Công nghệ dạy học hiện đại đòi hỏi những phương tiện dạy học hiện
đại, bài giảng điện tử ngày càng trở nên phổ biến.................................. 7
1.3. Trình độ tin học của giáo bviên tại trường Cao đẳng Công nghiệp
Sao Đỏ còn thấp do đó việc xây dựng các bài giảng điện tử còn hạn chế.
............................................................................................................... 7
1.4. Hiện nay cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của nhà trường đã đủ đáp
ứng cho việc áp dụng công nghệ dạy học hiện đại nhằm nâng cao chất
lượng đào tạo của nhà trường. ............................................................... 8
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU...................................................................................... 8
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. ........................................................... 8
4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU...................................................................................... 9
5. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC...................................................................................... 9
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ............................................................................. 9
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI............................................................ 10
1.1. CÔNG NGHỆ DẠY HỌC HIỆN ĐẠI................................................................... 10

1.1.1. Công nghệ................................................................................... 10
1.1.2. Công nghệ dạy học. .................................................................... 10
1.1.3. Bản chất và đặc điểm của công nghệ dạy học hiện đại. .............. 12
1.1.4. Tác dụng của công nghệ dạy học. ............................................... 13
1.1.5. Những điểm lưu ý về công nghệ dạy học hiện đại. ...................... 14

2.3. THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY.
................................................................................................................................... 43
CHƯƠNG III: NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG. ........................................ 45
3.1. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG CỤ HỖ TRỢ SOẠN BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ. ........... 45

3.1.1. Nhóm các công cụ hỗ trợ xây dựng bài giảng điện tử ................. 46
3.1.1.1. Nhóm phổ biến......................................................................... 46
3.1.1.2. Nhóm chuyên nghiệp................................................................ 49
3.1.2. Nhóm các hệ thống hỗ trợ xây dựng bài giảng điện tử và quản lý
học tập.................................................................................................. 55
3.2. NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG HỖ TRỢ GIÁO VIÊN SOẠN BÀI
GIẢNG ĐIỆN TỬ....................................................................................................... 59

3.2.1. Moodle....................................................................................... 60
3.2.1.1. Các đặc trưng của Moodle: ..................................................... 67
3.2.1.2. Các chức năng soạn giảng và quản lý khóa học....................... 71
3.2.2. Phát triển công cụ soạn thảo. ................................................... 79
3.2.2.1. Ẩn văn bản............................................................................... 79
3.2.2.2. Văn bản động........................................................................... 80
3.2.2.3. Chức năng tạo chú thích. ......................................................... 81
3.2.2.4. Chức năng vẽ hình. .................................................................. 82
3.2.2.5. Chức năng tạo chữ chạy. ......................................................... 83
3.2.3. Một số giao diện thử nghiệm được đề tài xây dựng dựa trên
Moodle. ................................................................................................ 84
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ....................................................................................... 90
1. KẾT LUẬN................................................................................................................. 90
1.1. ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT NHỮNG KHÓ KHĂN GẶP PHẢI. ............................................... 90
1.2. NHỮNG KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC ............................................................................. 91
2. KIẾN NGHỊ ............................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................. 93

- CMI

: Computer Managel Instruction

- CMS

: Course Management System

- CSLR

: Computer Supported Learning Resources

- HTML

: HypertText Makeup Language

- HTTP

: Hypertext Transfer Protocol

- IMAP

: Internet Mail Access Protocol

- IP

: Internet Protocol

- IT


Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 4/94
- NSF

: National Science Foundation

- POP

: Post Office Protocol

- SCORM : Sharable Content Object Reference Model
- TCP

: Transmission Control Protocol

- URL

: Uniform Resource Locators

- VLE

: Virtual Learning Environment

- WAN

: Wide Area Networks


PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 6/94

MỞ ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
1.1. Nâng cao chất lượng đào tạo là một trong những mục tiêu hàng
đầu của giáo dục ngày nay.

Trong giai đoạn hiện nay, khi mà chúng ta chuẩn bị gia nhập WTO thì
việc nâng cao chất lượng đào tạo là mục tiêu hàng đầu của giáo dục nói chung
và của các trường, các tổ chức, các cơ sở đào tạo nói riêng nhằm khẳng định
và tiến tới nâng cao vị thế của mình trong thị trường đào tạo.
Giáo dục đào tạo không chỉ dừng lại ở mục đích đào tạo ra nguồn nhân
lực đáp ứng cho nhu cầu nội địa trước mắt mà nó là quá trình tạo ra những sản
phẩm cao cấp, tinh vi nhất (con người) mang tính cạnh tranh giữa các cơ sở
đào tạo, cung ứng nhu cầu của thị trường lao động trong và ngoài nước.
Đào tạo không còn là độc quyền của các cơ sở đào tạo nhà nước mà nó
trở thành thị trường chung cho tất cả các cơ sở đào tạo từ công lập đến dân
lập, trong nước và ngoài nước do đó có sự cạnh tranh lẫn nhau. Các cơ sở đào
tạo phải tự khẳng định thương hiệu của mình không còn cách nào khác là phải
nâng cao chất lượng đào tạo tức là tác động vào các yếu tố của quá trình đào
tạo: nội dung, phương pháp, phương tiện… Trong những yếu tố đó thì việc áp
dụng công nghệ day học hiện đại có ảnh hưởng to lớn tới chất lượng đào tạo.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ


cần có những công cụ đơn giản, thuận tiện, dễ sử dụng để soạn các bài giảng
điện tử một cách đa dạng cho không chỉ một môn học, một ngành học mà cho

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 8/94
nhiều môn học khác nhau, nhiều ngành học khác nhau mà chính các công cụ
soạn bài giảng điện tử hiện này (PowerPoint, FrontPage…) chưa đáp ứng
được.
1.4. Hiện nay cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của nhà trường đã đủ
đáp ứng cho việc áp dụng công nghệ dạy học hiện đại nhằm nâng cao
chất lượng đào tạo của nhà trường.

Đứng trước ngưỡng cửa của WTO, trường Cao đẳng Công nghiệp Sao
Đỏ đang hàng ngày xây dựng, phát triển và tiến tới khẳng định thương hiệu
của mình. Nhà trường đã xây dựng một hệ thống các phòng học mới đáp ứng
nhu cầu đào tạo hàng năm đồng thời nhà trường cũng đã xây dựng hệ thống
mạng LAN (Local Area Networks) với các đường cáp, cáp quang nối giữa các
phòng ban, các phòng học chức năng, đáp ứng cho việc đào tạo trong nhà
trường. Đây cũng là cơ sở cho việc áp dụng thành công công nghệ dạy học
hiện đại nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ
giáo viên soạn bài giảng điện tử.
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
Đối tượng nghiên cứu là phương tiện dạy học hiện đại và một số công
cụ xây dựng bài giảng điện tử.

- Nghiên cứu tài liệu.
•

Nghiên cứu thực nghiệm:

- Quan sát, phân tích và xây dựng chương trình thử nghiệm, các ví dụ
minh hoạ nhằm giải quyết các vấn đề đặt ra.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 10/94

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.

1.1. CÔNG NGHỆ DẠY HỌC HIỆN ĐẠI.
1.1.1. Công nghệ.

Khái niệm về công nghệ được nhiều chuyên gia và tổ chức quốc tế
quan tâm. Theo GS.TS Nguyễn Xuân Lạc, khái niệm công nghệ được định
nghĩa như sau:
“Công nghệ là một hệ thống phương tiện, phương pháp và kỹ năng
nhằm vận dụng quy luật khách quan, tác động vào một đối tượng nào đó, đạt
một hiệu quả xác định cho con người” [5,tr.1].

1.1.2. Công nghệ dạy học.

Công nghệ dạy học nói riêng, công nghệ giáo dục và đào tạo nói chung

- CAL (Computer Aided /Assisted Learning): Học tập có hỗ trợ máy
tính.
- CAI (Computer Aided /Assisted Instruction): Dạy học có hỗ trợ máy
tính.
- CBL (Computer Based Learning): Học tập bằng máy tính.
- CBT (Computer Based Training): Đào tạo bằng máy tính.
- CMI (Computer Managed Instruction): Giảng huấn quản lý bằng máy
tính.
- CSLR (Computer Supported Learning Resources): Nguồn tài liệu học
tập được hỗ trợ bằng máy tính.
Ngày nay, quá trình dạy học không chỉ được hiểu là một quá trình công
nghệ mà nó đã phát triển lên một tầm cao mới, đó là công nghệ dạy học hiện

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 12/94
đại. Công nghệ dạy học hiện đại là một hệ thống phương tiện, phương pháp
và kỹ năng mới tác động vào con người, hình thành một nhân cách xác định.

1.1.3. Bản chất và đặc điểm của công nghệ dạy học hiện đại.

Bản chất của công nghệ dạy học hiện đại có thể được mô tả là sự kết
hợp thành tựu của nhiều khoa học công nghệ khác nhau trong việc tổ chức
quá trình dạy học bao gồm: đầu ra, đầu vào, điều kiện phương tiện, nội dung
đào tạo, phương pháp và tiêu chuẩn đánh giá nhằm đạt mục đích đào tạo với
chi phí tối ưu.
Thành tựu

đích
đào
tạo
với
chi
phí
tối
ưu.

Tiêu chuẩn đánh giá

Hình 1.1: Bản chất của công nghệ dạy học hiện đại.
Đặc điểm của công nghệ dạy học hiện đại: công nghệ dạy học hiện đại
có những đặc điểm sau:
- Tính hiện đại: Thường xuyên áp dụng, cập nhật vào thực tiễn dạy học
những đổi mới về giáo dục một cách có căn cứ khoa học.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 13/94
- Tối ưu hóa: Chi phí ít nhất về thời gian và sức lực.
- Tính tích hợp: Sử dụng thành tựu của nhiều khoa học vào việc đào
tạo.
- Tính lặp lại kết quả: Cùng một quá trình đào tạo phải đạt được những
kết quả mong muốn gần giống nhau.
- Tính khách quan: Có các tiêu chí đánh giá kết quả học tập rõ ràng,
khách quan, kịp thời về định lượng và cả định tính.

- Người dạy có tay nghề (kiến thức, phương pháp và kỹ năng về tin học
cũng như chuyên môn,…) đủ để làm chủ quá trình dạy học, như ứng tác linh
hoạt khi phát hiện thiếu hoặc thừa thời gian dạy học so với kế hoạch đã
định…
- Người học phải có học liệu thích hợp và biết ứng xử ngang tầm với
những thuận lợi do công nghệ hiện đại đem lại.
Theo quan điểm hệ thống:
Công nghệ dạy học hiện đại là một hệ thống con trong hệ thống công
nghệ dạy học nói chung, vì thế phải được sử dụng trong mối tương quan với
công nghệ dạy học truyền thống, theo phương châm đúng lúc, đúng chỗ và
đúng độ (trình độ, mức độ…), đảm bảo cho quá trình dạy học không chỉ khả
thi mà còn hiệu quả.

1.1.6. Bài giảng theo công nghệ dạy học hiện đại.

Từ trước tới nay các giáo viên thường quen soạn bài (chuẩn bị giáo án)
như sau [6]:
Phần chữ

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 15/94
Giáo viên sáng tác một phần dựa vào học vấn và kinh nghiệm dạy học
của mình, phần còn lại thường được biên soạn theo tài liệu tham khảo như
sách, báo, bài giảng (thông thường chiếm tỷ lệ khá lớn) với phương tiện thông
dụng là giấy, bút,... một số nguời có dùng phương tiện sao chụp,...
Phần hình


Học sinh
Học sinh

Đối tượng lĩnh hội
Hoạt động học

Chủ thể

Khách thể

Hình 1.2: Mô hình mối quam hệ dạy - học cơ bản theo Hortsch.
Bài giảng điện tử: là một hay nhiều trang tư liệu thể hiện nội dung dạy
học được lựa chọn cô đọng một cách sư phạm và khoa học, có thể quan sát
được trên màn hình máy tính hoặc thông qua các thiết bị ngoại vị (máy chiếu
đa năng…) để đưa lên màn hình lớn. Tư liệu bài giảng bao gồm: nội dung
chuyên môn được thể hiện bằng chữ viết và hình ảnh tĩnh hoặc động, các sơ
đồ, biểu đồ…, phần ôn tập, ôn luyện, phần đánh giá và kiểm tra, phần nâng
cao… với âm thanh, màu sắc kết hợp. Giáo viên và học sinh có thể điều khiển
việc hiển thị dữ liệu và liên kết với các trang thông tin khác để mở rộng kiến
thức thông qua chuột, bàn phím, các thiết bị điều khiển, khẩu lệnh, nút lệnh…
Khái niệm bài giảng điện tử được hiểu theo nghĩa cụ thể sau:
- Bài: là một hay nhiều trang web có đặc trưng của bài giảng giáp mặt
với bảng đen truyền thống (viết, vẽ, theo trình tự sư phạm, trong ít nhất 3
khung: tiêu đề, dàn bài và diễn họa chi tiết) được soạn trên máy tính, dưới
dạng chữ, bảng biểu, âm thanh, hình ảnh, video…, với màu sắc, âm thanh
phối hợp nếu cần, có thể xem, trình diễn có tương tác; học viên có thể sao in

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ



PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 18/94
Các tài liệu tham khảo thường được lưu trên máy tính cá nhân, máy chủ
Web hoặc có thể lưu trên đĩa CDROM. Các tài liệu này đôi khi không ở trạng
thái cho phép sao chép, chỉnh sửa do đó đòi hỏi người sử dụng phải biết dùng
công nghệ máy tính mới có thể khai thác được.

1.1.7. Một số xu thế của dạy học hiện đại.
1.1.7.1. Xu thế tổng quát của dạy học hiện đại.

Các quá trình hiện đại hóa và tiêu chuẩn hóa sẽ là những xu thế tổng
quát trong dạy học hiện đại, kể cả chính quy và không chính quy trong vài ba
thập kỷ tới. Nội dung của hiện đại hóa và tiêu chuẩn hóa chắc chắn được định
hướng vào các mục tiêu nhân văn, dân chủ và phát triển bền vững. Không chỉ
có vấn đề tăng cường các yếu tố khoa học – công nghệ trong việc khai thác,
sử dụng các nguồn lực giáo dục, trong việc quản lý, điều hành hay đánh giá
dạy học, trong phát triển chương trình và phương pháp, trong công nghệ dạy
học…mà điều cốt lõi nhất chính là sự phát triển của người học nói riêng và
con người nói chung.
Học tập thường xuyên và học tập suốt đời là xu thế chung của dạy học
hiện đại. Những xu thế triển vọng nhất trong dạy học và giáo dục không thể
không chịu những ảnh hưởng trực tiếp của sự phát triển nhu cầu của con
người, trước hết là những nhu cầu gắn liền với học vấn, tri thức, tay nghề, sự
thành dạt về mặt xã hội, hạnh phúc cá nhân trong đời sống cộng đồng đa
dạng.
Trong điều kiện xã hội học tập và nền kinh tế tri thức ngày càng mở
rộng nhu cầu học vấn nâng lên rõ ràng, đa dạng hơn, và đặc biệt có tính chất

chuyển sang đào tạo, dạy học theo tín chỉ học phần, theo modul…
Những phương pháp dạy học triển vọng nhất chính là những phương
pháp dựa vào người học và hoạt động của người học, đó chính là những
phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 20/94
Xu hướng tăng cường sự tương tác, hợp tác và cạnh tranh, tham gia và
chia x trong các quan hệ giữa người dạy và người học, giữa người học với
nhau, giữa cá nhân và nhóm, giữa nhóm và tập thể lớp.
Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin, điện tử, kỹ thuật số… trong
thiết kế và tổ chức quá trình dạy học là xu thế mạnh mẽ trong hiện đại hóa và
tiêu chuẩn hóa. Phần lớn tài liệu học tập và giảng dạy được thiết kế và tổ chức
bàng cả hai dạng văn bản in truyền thống (giáo khoa, giáo trình…) và văn bản
điện tử (bài giảng điện tử, sách điện tử…). Chúng được sử dụng song song,
bổ sung cho nhau để tăng cường hiệu quả và chất lượng thông tin, đa dạng
hóa các hình thức học tập, phù hợp với chế độ học tập của cá nhân và học độc
lập.
Toàn cầu hóa kinh tế dẫn tới hội nhập, do đó dẫn tới xu thế quốc tế hóa
văn bằng chứng chỉ, kỹ thuật thiết kế và cấu trúc chương trình dạy học, công
nghệ đo lường và đánh giá dạy học, đòi hỏi quốc tế hóa trong lĩnh vực chuẩn
học vấn, chuẩn kỹ năng của nhiều lĩnh vực học tập.

1.2. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG TIỆN
DẠY HỌC.
1.2.1. Phương tiện.

Theo Tô Xuân Giáp, phương tiện dạy học được hiểu trong mối quan hệ
giữa thông điệp và phương tiện, phương tiện chở thông điệp đi. Thông điệp từ
giáo viên, tuỳ theo phương pháp dạy học, được các phương tiện chuyển đến
học sinh [4].
Theo định nghĩa của Wolfgang Ihber, phương tiện là thiết bị có mang
ký hiệu được chế tạo ra có chủ ý về phương diện dạy học và được sử dụng
một cách có lựa chọn nhằm truyền đạt một nội dung nào đó đến người học.
Tóm lại, phương tiện dạy học trong công nghệ dạy học hiện đại là các
vật mang thông tin được sáng tạo ra có chủ ý về phương diện dạy học và được
sử dụng một cách có lựa chọn nhằm truyền đạt thông tin đến người học.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 22/94
1.2.4. Vai trò của phương tiện dạy học.

Phương tiện dạy học đóng mội vai trò quan trọng trong dạy học, đặc
biệt là trong công nghệ dạy học. Nó được thể hiện trong các mô hình dạy học
được trình bày dưới đây:
Phương tiện là một thành phần của quá trình dạy học. Theo lý luận về
dạy học, quá trình dạy học bao gồm: mục đích, nội dung, phương pháp,
phương tiện (hình 1.3).
Mục đích
Nội dung
Phương pháp
Phương tiện



Chủ đề

Phương pháp

Phương tiện

Điều kiện con người

Điều kiện văn hóa, xã hội

Hình 1.5: Mô hình dạy học theo lý thuyết học tập của Heimann.

Nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng điện tử tại trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version


Trang 24/94
Trong mô hình dạy học của Frank [15], phương tiện là một trong sáu
thành phần của quá trình dạy học (hình 1.6). Ông cũng chỉ rõ phương tiện ở
đây là vật chất cụ thể (bằng cái gì).

Phương
pháp
Nội dung

Mục đích
Dạy và
học

Kết quả học

Đối tượng
Phương
tiện

Học

Đối tượng
lĩnh hội
=
Tìm hiểu về
đối tượng

Kết quả

Kết qủa chuyên môn

T0
Hiện thực
hay nguyên
mẫu

T1

Hay/hoặc

Đại diện và
hình ảnh của
hiện thực