Mục lục

Đề tài: Bạo lực tình dục giữa chồng đối với vợ trong gia đình
Việt Nam hiện nay
1. Dẫn nhập
1


Gia đình không chỉ mang lại sự êm ấm, hạnh phúc, bình yên cho mỗi cá nhân mà nó còn
mang lại sự bình ổn cho xã hội. Nó còn được gọi với cái tên thân thương “tổ ấm gia đình”. Nếu
tổ ấm gia đình bao hàm ý nghĩa của một giá trị sống thì bạo lực gia đình (BLGĐ) chính là một sự
sai lệch. Nó diễn ra giữa những người thân, những người cùng huyết thống, những người cùng
chung sống với nhau dưới một mái nhà của gia đình, nơi được coi là tổ ấm của hạnh phúc và
những yêu thương, trìu mến. Thật đáng buồn khi trong xã hội hiện nay BLGĐ đang diễn ra ngày
càng nhiều với mức độ ngày càng nghiêm trọng. Trong bài viết xin đề cập đến một trong những
hình thức bạo lực gia đình đang gây ra những tổn thương vô cùng nghiêm trọng hiện nay đó là
bạo lực tình dục.
1.1. Khái niệm về BLGĐ
BLGĐ là một dạng thức của bạo lực trong xã hội. Đó là việc các thành viên trong gia
đình vận dụng sức mạnh để xử lý các vấn đề gia đình. Nó là khái niệm để chỉ bất kỳ một hành
động bạo lực nào của thành viên trong gia đình gây ra hoặc có thể gây ra hậu quả làm tổn hại
hoặc gây đau khổ cho thành viên khác trong gia đình về thân thể, tình dục hay tâm lý. Nếu gia
đình là một thiết chế xã hội đặc biệt, là hình thức thu nhỏ của xã hội thì BLGĐ cũng là một hình
thức thu nhỏ và đặc biệt của bạo lực xã hội.
BLGĐ tuy chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình nhưng không dễ gì xóa bỏ nó. Thực tế cho
thấy rằng có bao nhiêu dạng thức và kiểu loại trong các mối quan hệ gia đình thì cũng có bấy
nhiêu thứ BLGĐ tương ứng với chúng. Trong việc thực thi các chức năng của gia đình ta thấy
BLGĐ có thể diễn ra trong hoạt động chăm sóc, nuôi dạy con cái, chăm sóc người già, trong hoạt
động lao động sản xuất và trong việc xử lý các mối quan hệ tình cảm trong gia đình. BLGĐ diễn
ra ở nhiều mức độ khác nhau, có thể gây ra đau khổ, tổn thương về mặt thể xác, thậm chí chết
người, nhưng cũng có thể chỉ là những giọt nước mắt và sự chịu đựng âm thầm. Các dạng bạo

và hưởng thụ bất hợp lý giữa các thành viên trong gia đình.
Bạo lực tâm ly: là những lời nói, thái độ, hành vi nược đãi hoặc sỉ nhục của một hay
nhiều thành viên trong gia đình làm tổn thương tới nhân phẩm, sức khỏe, tinh thần của một hay
nhiều thành viên khác. Bạo lực tâm lý còn là sự áp đặt, chỉ đạo hoặc xâm phạm tới nguyện vọng,
ý thích, thị hiếu riêng của mỗi người.
Bạo lực tình dục: là những hành vi cưỡng ép hoặc dùng bạo lực để thỏa mãn tình dục
của một người hoặc một nhóm người khác. Bạo lực tình dục còn bao hàm cả việc ép vợ sinh
nhiều con, sinh con trai hoặc không được sử dụng các biện pháp tránh thai.
1.2. Bạo lực gia đình đối với phụ nữ và các hình thức biểu hiện.
Trong bài viết này đề cập đến vấn đề BLGĐ đối với phụ nữ ở Việt Nam, tập trung vào
vấn đề bạo lực gia đình của người chồng đối với người vợ trong khía cạnh tình dục, với mục đích
cung cấp thông tin cho người đọc có được cái nhìn sâu hơn về bản chất của vấn đề bạo lực tình
dục đối với phụ nữ, tính tiến triển của nó, và tiến tới giải quyết vấn đề bất bình đẳng giới trong
tương lai.
Trước khi đi vào nội dung chính, cần hiểu khái niệm về BLGĐ đối với phụ nữ. Khái niệm
này được nêu trong Tuyên ngôn về loại trừ bạo lực chống lại phụ nữ do Đại hội đồng Liên Hiệp
Quốc thông qua năm 1993. Theo đó, BLGĐ đối với phụ nữ gồm “ bất kỳ một hành động bạo lực
dựa trên cơ sở giới nào dẫn đến, hoặc có khả năng dẫn đến những tổn thất vê mặt thân thể, tình
dục, hay tâm lý, hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như
vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do (của phụ nữ), bất kể trong đời sống
riêng tư hay bên ngoài của cộng đồng” diễn ra trong gia đình. (Nguyễn Hữu Minh- Trần Thị
Vân Anh, Bạo lực gia đình đôi với phụ nữ ở Việt Nam Thực Trạng, diễn tiến và nguyên nhân.
United Nations, 1995: 73).
Trong các hình thức bạo lực của người chồng đối với người vợ bài viết sẽ đề cập tới một
trong bốn loại bạo lực đó là bạo lực tình dục (BLTD).
2. nội dung chính.
2.1. Bạo lực tình dục hiện nay đang diễn ra như thế nào.
BLGĐ luôn đi liền với cuộc sống gia đình tuy nhiên ở từng giai đoạn khác nhau nó lại có
mức độ biểu hiện khác nhau. Trong vài chục năm về trước BLGĐ được nhiều người coi là
“chuyện vặt”, “chuyện nội bộ”, “ vợ chồng đóng cửa bảo nhau”. Trong thời đại hiện nay, nhờ có

Không

78

94,8

75,8

Tổng số

100,0

100,0

100,0

N

4147

4159

2225

Qua điều tra cũng cho thấy học vấn có tác động không nhỏ tới nạn bạo lực trong gia đình.
Phụ nữ có trình độ học vấn cao bị bạo lực thấp hơn so với nhóm học vấn khác. Cụ thể có tới
37,1% phụ nữ mù chữ và 30,2% là phụ nữ tiểu học bị chửi, trong khi tỉ lệ này giảm dần xuống
còn 22,4% ở nhóm trung học cơ sở và 17,4% ở nhóm Trung học phổ thông. Đến nhóm có trình
độ Cao đẳng- Đại học tỉ lệ này chỉ còn 9,6%. Việc bị ép QHTD ở nhóm phụ nữ mù chữ cao hơn
so với các nhóm khác. Tuy nhiên, tỉ lệ bị ép QHTD ở bốn nhóm trình độ không có sự chênh lệch

29,3

Như vậy, nhìn chung BLGĐ đang diễn ra ở mọi nơi, mọi khu vực cả ở nông thôn và đô
thị. Nhìn chung tỉ lệ phụ nữ ở nông thôn bị chồng bạo lực cao hơn so với phụ nữ thành thị. Do
những hạn chế về mặt nhận thức, cũng như quan niệm gia trưởng còn nặng nề ở nông thôn hơn
so với ở đô thị.

Kết quả Nghiên cứu Quốc gia về Bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại Việt Nam năm
2010 – Do tổng cục thống kê thực hiện đã đưa ra những kết quả quan trọng liên quan đến vấn đề
BLGĐ. Tỷ lệ bạo lực thể xác và tình dục là chỉ tiêu quan trọng về bạo lực do chồng gây ra và
được sử dụng để so sánh quốc tế.
Tại Việt Nam cũng như nhiều nước khác phụ nữ cho biết bị bạo lực tình dục cũng cho
biết bị bạo lực thể xác. Tỷ lệ bạo lực tình dục hoặc thể xác hoặc cả hai trong đời và hiện thời trên
toàn quốc lần lượt là 34% và 9%.

5


Phụ nữ gặp khó khăn hơn khi tiết lộ những trải nghiệm bạo lực tình dục so với những trải
nghiệm bạo lực thể xác. Tương tự như vậy, việc nói về bạo lực tình dục trong hôn nhân được
xem như một chủ đề không phù hợp. Tuy nhiên, trong các buổi phỏng vấn có 10% phụ nữ từng
kết hôn cho biết họ đã từng bị bạo lực tình dục trong đời và 4% trong 12 tháng qua. Đáng chú ý
là bạo lực tình dục hiện tại không thay đổi nhiều ở những nhóm tuổi khác nhau (tới 50 tuổi) và
trình độ học vấn của phụ nữ.

6


Tỉ lệ phụ nữ bị bạo lực tình dục có sự khác biệt ở những độ tuổi khác nhau, cao nhất ở
nhóm tuổi từ 45-49 cho thấy ở độ tuổi này cơ thể phụ nữ có những thay đổi lớn về mặt thể chất,

Báo chí cũng lảng tránh bình luận về vấn đề này bởi sự nhạy cảm và sự khó truyền tải nội hàm
của sự việc, do đó tỉ lệ các bài viết về hành vi BLTD được đăng tải trên các báo mạng chỉ chiếm
9,7%. Những biểu hiện liên quan đến BLTD được nhà báo nhắc đến tập trung ở những hình thức
như
ép
quan
hệ
tình
dục
(46 bài), lạm dụng tình dục (22 bài), trong khi những hình thức khác như ép sinh thêm con trai
hoặc không cho dùng các biện pháp tránh thai lại được ẩn đi. Như vậy có thể thấy BLGĐ nói
chung và BLTD nói riêng đã được đăng tải trên những trang mạng khác nhau, vấn đề này đã và
đang nhận được sự quan tâm của đông đảo công chúng, qua đó rung lên hồi chuông về vấn đề
bất bình đẳng giới trong gia đình. Tuy nhiên qua kết quả nghiên cứu ta thấy vấn đề BLTD vẫn có
sự dè dặt trong quá trình chia sẻ của những nạn nhân mà đa phần là phụ nữ bởi sự tế nhị, riêng tư
của nó, sự dè dặt còn được thể hiện trong cách nhìn nhận của báo chí về vấn đề này, những bài
báo vẫn có xu hướng đứng trên lập trường, định kiến có lợi cho nam giới.
Nghiên cứu “Thực trạng bạo lực tình dục và cách ứng phó” của Trung tâm Nghiên cứu
khoa học Giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) năm 2011 đối với 165 nạn nhân bị
bạo lực gia đình tại một số xã ở huyện Thạch Thất (Hà Nội), huyện Tân Lạc (Hòa Bình), phường
Phúc Xá (Ba Đình, Hà Nội) cho thấy, hơn 85% số các chị thường xuyên bị chồng và bạn tình
cưỡng ép quan hệ tình dục bất cứ lúc nào mà không quan tâm đến cảm xúc hay thái độ của vợ.
Rượu cũng là nhân tố “tiếp tay” đắc lực cho BLTD. Có đến 43% số phụ nữ trong khảo sát
cho biết đã bị BLTD khi chồng say xỉn. Tỷ lệ này ở phụ nữ di cư cao gấp 3 lần phụ nữ ở địa
phương. Đặc biệt, 60% số chị em bị ép buộc quan hệ tình dục trong thời kỳ kinh nguyệt hoặc
đang đau ốm, 43% bị ép “thực hành” như trong phim khiêu dâm…
“Bạo lực gia đình đã khó phát hiện và ít phụ nữ dám lên tiếng tố cáo, BLTD lại càng khó
hơn. Hầu hết chị em đều coi đó là nỗi xấu hổ, tủi nhục và chỉ dám âm thầm chịu đựng” – bà
Nguyễn Vân Anh – chuyên viên Viện Nghiên cứu xã hội ISDS cho biết.
Cũng trong bài báo “kiểu tra tấn bạo lực tình dục ở nông thôn” trên trang congdong.cz

sự im lặng và không có phản kháng của phụ nữ được coi là “chiều”. Nhiều nam giới được hỏi
cho rằng phụ nữ nên chiều chồng bởi vì đã là vợ thì không được chống cự, hoặc vì đàn ông đã đi
làm cả ngày rồi nên vợ phải cho người chồng quan hệ như là “phần thưởng” cho công lao của họ.
Đa số nam giới khi được hỏi cũng cảm nhận được sự “ không mong muốn” của vợ mình khi
QHTD, nhưng họ vẫn tiếp tục quan hệ và dường như theo họ đó là việc bình thường và là một
hành vi có thể chấp nhận được. Chính những quan điểm thể hiện sự gia trưởng, đề cao yếu tố cá
nhân này của nam giới đã khiến cho nhiều người vợ lâm vào trạng thái tâm lý không vui, mệt
mỏi thậm chí thấy ghê sợ người chồng của mình, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tâm lý của
phụ nữ. Qua nghiên cứu này ta thấy rõ ràng BLTD đã và đang tồn tại trong mỗi gia đình, tuy
nhiên hầu hết nam giới lại không cho đó là một hình thức BLGĐ. Tuy nhiên nghiên cứu này mới
chỉ thấy được quan điểm của nam giới về vấn đề này mà chưa thấy được quan điểm của phụ nữ
về vấn đề này. Trong khi phụ nữ là nạn nhân của BLTD trong gia đình, việc nghiên cứu quan
niệm, thái độ của họ về vấn đề này là điều hết sức quan trọng và cần thiết.
Những nghiên cứu về BLGĐ nói chung và BLTD nói riêng đã và đang góp phần làm
sáng tỏ mức độ phổ biến của hành vi BLTD đối với phụ nữ. Tuy nhiên một số cuộc điều tra lớn ở
quy mô toàn quốc như Tổng điều tra bất bình đẳng giới 2005 và Kết quả Nghiên cứu Quốc gia về
Bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại Việt Nam năm 2010 đã cung cấp những số liệu tổng quát về
vấn đề BLGĐ tuy nhiên chưa được phân tích sâu. Ngoài ra những nghiên cứu giống như là
những bản chụp về các hiện tượng BLGĐ ở trạng thái tĩnh mà chưa chỉ ra được BLGĐ xuất hiện
và diễn tiến trong mỗi gia đình như thế nào? Các nghiên cứu tuy đã chỉ ra một số tương quan
nhất định về mặt định lượng giữa hành vi BLGĐ với các yếu tố liên quan đến điều kiện môi
trường sống, đặc điểm cá nhân, giới tính, hoàn cảnh gia đình nhưng chưa thấy rõ sự tiến triển từ
9


các khác biệt mâu thuẫn, từ mâu thuẫn đến hành vi bạo lực. Các nghiên cứu cũng chưa lý giải
được tại sao trong cùng một bối cảnh chung của cộng đồng, cuang chịu sự quy định của các điều
kiện pháp lý chung, hoàn cảnh gia đình như nhau nhưng BLGĐ chỉ xảy ra ở gia đình này mà
không xảy ra ở gia đình khác. Các nghiên cứu tập trung nhiều ở những hậu quả của BLGĐ mà
chưa quan tâm đến quá trình hình thành BLGĐ và sự cần thiết phải áp dụng những biện pháp để

đến bạo lực tình dục trong cuộc sống gia đình. Theo tác giả thì: “ Nguyên nhân sâu xa dẫn đến
bạo lực gia đình, trong đó có bạo lực tình dục chính là sự bất bình đẳng giới. Bạo lực gia đình
xuất phát từ hành vi và thái độ kéo dài hàng thế kỷ của xã hội mà trong đó phụ nữ bị cho là thấp
10


kém hơn đàn ông và so với đàn ông thì họ không xứng đáng để kiểm soát cuộc sống của chính
họ hay đưa ra các quyết định. Bạo lực đối với phụ nữ thường bị coi nhẹ như thể đó là điêu hết
sức bình thường trong xã hội, ngay cả đối với chính những nạn nhân bị bạo lực. Kết quả nghiên
cứu quốc gia phản ánh, 27% phụ nữ đồng ý với ý kiến “một người vợ tốt là người luôn biết
vâng lời ngay cả khi chị ta không đồng ý. Bên cạnh đó, tồn tại những lầm tưởng và quan niệm
sai lệch vê bạo lực gia đình khiến các chị em rơi vào “vòng luẩn quẩn”. Bạo lực gia đình, nhất
là bạo lực tình dục bị che dấu vì phụ nữ cho rằng chẳng hay ho gì, họ cảm thấy xấu hổ khi nói
ra chuyện này. Vì vậy trên thực tế những vụ bạo lực tình dục rất ít khi được người xung quanh
phát hiện”
Trong các hình thức BLGĐ, bạo lực tình dục và bạo lực tinh thần gây hậu quả nghiêm
trọng hơn cả đối với tinh thần và sức khoẻ của chị em. Những vết thương do bạo lực thể xác có
thể lành, những những ám ảnh mà bạo lực tình dục gây ra cho nạn nhân khó có thể phai mờ. Có
những phụ nữ bị bạo lực tình dục gây tâm lý lo sợ ngay cả khi chỉ nghe thấy tiếng bước chân của
chồng, của bạn tình.
2.3. xu hướng bạo lực tình dục trong tương lai
Việc đánh giá xu hướng tăng lên hay giảm đi của vấn đề bạo lực tình dục trong đời sống
gia đình là hết sức khó khăn vì thiếu số liệu thống kê về vấn đề này. Trong vòng mười năm trở lại
đây các nghiên cứu mới nói nhiều đến vấn đề BLGĐ nói chung và BLTD giữa chồng đối với vợ
nói riêng. Nói như thế không có nghĩa là trong quá khứ không tồn tại bạo lực tình dục mà cần
phải hiều vấn đề tình dục là vấn đề nhạy cảm, thậm chí là cấm kị khi nói trốn đông người. Không
những thế khác với những hình thức bạo lực khác, bản thân người phụ nữ có thể coi việc đáp ứng
nhu cầu tình dục của chồng trong khi bản thân không mong muốn là một nghĩa vụ. Do đã và
đang tồn tại trong đời sống vợ chồng, không những thế trong bối cảnh xã hội ngày nay tạo điều
kiện cho những người phụ nữ nói lên những suy nghĩ, cảm nhận thực của minh xung quanh vấn

dự án, công tác tuyên truyên được quan tâm thường xuyên hơn….” (trích:Nguyễn hữu MinhTrần Thị Vân Anh, bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam Thực trạng, diễn tiến và nguyên
nhân).
Trích số liệu từ thống kê tại các xã phường có hoạt động can thiệp của các ban, ngành và
chính quyền có sự giảm dần tại huyện Gia Lâm: Năm 2001 có 32 vụ đến năm 2002 có 16 vụ;
năm 2003 còn 10 vụ và 10 tháng đầu năm 2004 có 6 vụ. Số liệu khảo sát cán bộ y tế tại hai thời
điểm trước và sau can thiệp tại Gia Lâm cho thấy: trên 31% ý kiến đánh giá bạo hành gia đình
tăng so với 5 năm trước; trên 10% đánh giá tình trạng này không thay đổi và trên 43% cho rằng
có chiều hướng giảm (trước can thiệp, tỉ lệ này là 33,1%) và trên 15% ý kiến không đánh giá
được.( Lê Thị Phương Mai và cộng sự, 2002;2005)
BLGĐ nói chung và BLTD nói riêng đã và đang cản trở sự phát triển bền vững của xã
hội, vấn đề này sẽ không được giải quyết nều vẫn tồn tại vấn đề bất bình đẳng giới. Con người
luôn hướng tới xây dựng một xã hội đảm bảo sự công bằng, tiến bô, văn minh vì vậy chính bản
thân con người chúng ta phải có những hành động ngăn chặn, tiến tới xỏa các hình thức BLGĐ.
3. Kết Luận
Có thể thấy rằng BLTD đã tồn tại từ lâu trong đời sống vợ chồng, ca dao xưa đã từng
phản ánh tình trạng này qua những câu rất thực tế như: “Đang cơn lửa tắt cơm sôi- Lợn kêu con
khóc chồng đòi tòm tem”. Do tính nhạy cảm, tế nhị của vấn đề này mà việc bàn luận về vấn đề
này còn rất hạn chế, và đặc biệt trong xã hội truyền thống người phụ nữ không dám ca thán mà
chỉ biết cam chịu như đây là nghĩa vụ của người vợ trong gia đình. Trong xã hội hiện đại người
phụ nữ- nạn nhận chính của bạo lực tình dục có điều kiện để nói lên hiện trạng xoay quanh vấn
12


đề này, tuy sự chia sẻ còn hạn chế nhưng phần nào đã giúp người đọc có những nhận thức đúng
đắn về vấn đề này. Đồng thời có những cách khắc phục, giảm dần tình trạng này và những hậu
quả không mong muốn do nó gây ra.
BLGĐ là điểm nút cuối cùng của sự phá vỡ gia đình.Nó biến tổ ấm gia đình thành “tổ
lạnh”, thậm chí là nơi nguy hiểm hoặc địa ngục đối với mỗi thành viên. Trong bài viết đã cung
cấp những thông tin cụ thể liên quan đến vấn đề BLTD một trong những biểu hiện của BLGĐ.
Lý giải những nguyên nhân của vấn đề này để từ đó có những biện pháp khắc phục vấn đề này