MỤC LỤC


MỞ ĐẦU
Là phương tiện truyền thông ra đời muộn nhất (tính đến nay), truyền
hình đã thừa hưởng thành quả nhiều phương tiện truyền thông ta có thể thấy
trên truyền hình các yếu tố tổng hợp của điện ảnh, phát thanh, báo viết... Một
tác phẩm báo chí truyền hình được phát trên sóng tối thiểu phải có hình ảnh
động và tiếng nói. Với những tác phẩm dài như phóng sự, kí sự, phim tài
liệu... chúng ta thấy còn có thêm âm nhạc và tiếng động. Là sản phẩm được
hình thành bởi nhiều yếu tố nên tác phẩm truyền hình được làm ra bởi nhiều
người, qua nhiều giai đoạn khác nhau. Với báo viết hay phát thanh chỉ một
phóng viên với một quyển sổ và cây bút là có thể cho ra đời một sản phẩm
báo chí hoàn tất, với truyền hình thì không như vậy. Một người dù tài giỏi đến
đâu cũng không tự mình làm tất cả từ khâu đầu đến khâu cuối. Tính tập thể
trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí truyền hình là điều bắt buộc, là yêu
cầu khách quan. Trong tập thể những người sáng tạo tác phẩm báo chí truyền
hình thì vai trò vị trí của phóng viên biên tập và phóng viên quay phim là
quan trọng nhất. Mặc dù nếu không có những người khác (kỹ thuật viên, ánh
sáng…) thì không có tác phẩm báo chí truyền hình, nhưng chỉ có thêm người
biên tập và quay phim mới có quyền đứng tên tác giả. Do vậy, mục đích
nghiên cứu của bài tiểu luận này nhằm hướng tới phân tích vị trí, vai trò của
phóng viên biên tập và phóng viên quay phim cũng như mối liên hệ của họ
trong quá trình tạo ra một sản phẩm báo chí truyền hình.

2


CHƯƠNG 1: VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA PHÓNG VIÊN BIÊN TẬP VÀ
PHÓNG VIÊN QUAY PHIM TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT MỘT
TÁC PHẨM BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

3


đặt bảng chữ cho hoạ sĩ thể hiện, chọn phát thanh viên có giọng đọc phù hợp
với tác phẩm. Nếu ban biên tập có yêu cầu thì sửa chữa.Sau khi tác phẩm
được ban biên tập thông qua thì phóng viên biên tập nêu ý kiến về thời điểm
phát sóng với tác phẩm. Và đến lúc này công việc của người phóng viên biên
tập trong quá trình sáng tạo một tác phẩm báo chí truyền hình kết thúc.
Để làm tốt phần hậu kỳ, phóng viên biên tập cần phải nắm vững những
nguyên tắc dựng phim, biết chọn nhạc cho phù hợp với từng đoạn và toàn bộ
tác phẩm. Ngoài ra, người biên tập còm phải am hiểu tính năng tác dụng của
máy móc được sử dụng để dựng hình và tiếng. Như vậy chưa đủ, họ còn phải
biết rõ khả năng của kỹ thuật viên dựng hình và tiếng. Có nắm chắc nắm vững
những yếu tố đó, người biên tập mới khai thác hết những khả năng của máy
móc và con người mà mình phải hợp tác trong quá trình làm hậu kỳ. Chất
lượng của tác phẩm vì thế sẽ được đảm bảo hơn.
Qua công việc của phóng viên biên tập ta thấy rằng họ là những người
phải có tư duy tổng hợp. Công việc đòi hỏi người biên tập không chỉ giỏi về
sử dụng ngôn ngữ mà còn nắm chắc ngôn ngữ điện ảnh, ngôn ngữ âm nhạc,
tính năng tác dụng của các phương tiện kỹ thuật truyền hình. Phải có đầu óc
tổ chức, am hiểu tâm lý… phóng viên biên tập là người chịu trách nhiệm
chính trong quá trình sáng tạo tác phẩm truyền hình.
John Hohenber – một tác giả người Mỹ đã viết: “Người nào viết cho
truyền hình cũng phải biết kết hợp sự khéo léo và trí sáng suốt của nhà soạn
kịch, của người viết truyện cho điện ảnh và của ký giả có thực nghiệm. Nói
rằng biên tập viên phải chú ý đến cả thính giác và thị giác, điều đó vẫn chưa
đủ. Theo một nghĩa thực sự, họ phải sắp đặt một cách thống nhất ngôn từ và
tâm trạng, một mớ hỗn loạn những cảnh trí và âm thanh rồi cho chúng một ý
nghĩa” (Ký giả chuyên nghiệp – Hiện đại thư xã, Sài Gòn 1974).
1.3.

Vị trí, vai trò của phóng viên biên tập và phóng viên quay phim
Để có thể nhìn nhận vấn đề trên một cách rõ ràng, chúng ta phải tìm
hiểu tỷ mỉ quá trình sáng tạo một tác phẩm báo chí truyền hình. Công việc
này do phóng viên biên tập thực hiện. Ngay ở khâu này, người biên tập có thể
bàn bạc cùng người cộng tác mà quan trọng nhất với mình là người quay
phim. Nếu không có sự trao đổi trước thì khi hoàn tất kịch bản người biên tập
phải nghĩ ngay đến việc ai sẽ là người quay phim thích hợp nhất với kịch bản
này. Khi kịch bản được duyệt việc thành lập tổ sáng tác được triển khai.
5


Nhóm sáng tác tối thiểu cần có 2 người: phóng viên biên tập và phóng viên
quay phim. Tối đa thì nhóm sáng tác này có các thành phần là: phóng viên
biên tập, quay phim, nhân viên ánh sáng và kỹ thuật viên. Sau đó công việc
ghi hình ảnh, thu tiếng động hiện trường, phỏng vấn, lấy tài liệu… được tiến
hành. Công việc chưa hoàn tất tiếp đến là khâu hậu kỳ. Khâu này bao gồm các
công việc: dựng băng, chọn nhạc, viết lời bình, chọn phát thanh viên đọc...
những công việc này được tiến hành do biên tập, quay phim kết hợp với kỹ
thuật viên dựng băng video, với kỹ thuật viên âm thanh. Trên thực tế quá trình
này thường chỉ có một người biên tập kết hợp với các bộ phận kỹ thuật để
làm, phóng viên quay phim ít khi tham gia. Việc viết lời bình là việc của
phóng viên biên tập. Có lời bình rồi, phóng viên biên tập lại phải cân nhắc,
lựa chọn phát thanh viên thể hiện cho phù hợp với tác phẩm. Ngoài ra còn
phải kể đến việc đặt bảng chữ tít phim, tên những người thực hiện… do hoạ sĩ
thực hiện. Kết thúc phần hậu kỳ tác phẩm được đưa lên ban biên tập duyệt.
Sau khi duyệt và sửa chữa (nếu cần) tác phẩm mới được đưa vào kế hoạch
phát sóng.
Qua quá trình sáng tạo một tác phẩm báo chí truyền hình, chúng ta
thấy rằng một tác phẩm báo chí truyền hình ra đời phải qua nhiều khâu, phụ
thuộc vào nhiều người trong đó mỗi người ở một chuyên môn khác nhau,

bác sĩ, hộ lý trong một ca đỡ đẻ mà thôi. Các bà đỡ không thể thiếu cho sự
sinh nở, nhưng không vì thế mà họ có quyền nhận là cha là mẹ của đứa trẻ
mới ra đời. Chúng ta đã biết một tác phẩm để có được những cơ sở ban đầu
này phải trải qua một quá trình sáng tạo của phóng viên biên tập. Hoàn tất
khâu này, chúng ta vẫn chưa có tác phẩm báo chí truyền hình. Còn cần phải
tiến hành quay, dựng, viết lời bình… những công việc đòi hỏi sáng tạo này
chủ yếu do phóng viên biên tập và phóng viên quay phim tiến hành. Kết quả
sáng tạo của họ thể hiện trên hình ảnh và âm thanh của tác phẩm. Người quay
phim là người tạo ra những hình ảnh. Còn phóng viên biên tập chịu trách
nhiệm phần âm thanh (gồm lời bình, nhạc, tiếng động). Hình ảnh và âm thanh
trong tác phẩm báo chí truyền hình quan hệ với nhau một cách hữu cơ, gắn
bó. Chúng tạo tiền đề cho nhau, bổ sung và nâng đỡ nhau, hoà quyện với nhau
7


trong một tổng thể hoàn chỉnh. Để có được một tác phẩm báo chí truyền hình
như mong muốn cần có và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nhưng quan trọng
nhất trong tập thể những người làm nên tác phẩm báo chí truyền hình là
phóng viên biên tập, phóng viên quay phim. Do vai trò quan trọng như vậy,
mối liên hệ giữa họ trong một quá trình sáng tạo luôn cần thiết và có tính
quyết định đến chất lượng của tác phẩm. Nói cách khác thì chất lượng của tác
phẩm báo chí truyền hình phụ thuộc chủ yếu và người biên tập và quay phim.
Mối liên hệ giữa họ tốt đẹp sẽ hứa hẹn sự thành công của tác phẩm. Còn nếu
ngược lại thì sự ra đời của tác phẩm sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Thậm chí có
thể tác phẩm sẽ không bao giờ ra đời.

8


CHƯƠNG 2: MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÓNG VIÊN BIÊN TẬP VÀ

9


thuộc vào sự may rủi. Người quay phim ghi hình nhanh chóng, hiệu quả sẽ
tạo thuận lợi cho biên tập. Người biên tập có nhiều thời gian hơn dành cho
việc thu thập tàI liệu, tìm hiểu một cách cụ thể và chính xác hơn. Mặc dù có
sự liên quan mật thiết giữa biên tập và quay phim, nhưng không được quên
rắng mỗi người đều có một công việc cụ thể của mình. Sự can thiệp quá sâu
vào công việc cảu nhau sẽ dẫn tới kết quả không tốt đẹp. Phóng viên biên tập,
khi thực hiện vai trò đạo diễn ở hiện trường phải đúng lúc đúng chỗ, tế nhị,
thông minh cần thiết. Thực tế còn xảy ra trường hợp phóng viên biên tập
muốn định hướng ống kính cho phóng viên quay phim theo lối cầm tay, chỉ
việc. Rơi vào hoàn cảnh như vậy thì sự hứng thú sáng tạo trong công việc của
phóng viên quay phim sẽ ít nhiều bị ảnh hưởng. Dẫu sao công việc vẫn phải
tiến hành mà công việc thì sẽ không như ý muốn. Trường hợp xấu nhất công
việc có thể kết thúc khi chỉ mới bắt đầu. Phóng viên biên tập và phóng viên
quay phim phải luôn nhớ rằng lúc quay phim tại hiện trường không chỉ có hai
người với nhau. Đại đa số trường hợp là họ phải làm việc dưới sự chứng kiến
của người khác. Vậy sự giúp đỡ lẫn nhau trong quá trình ghi hình của phóng
viên biên tập và quay phim là luôn cần thiết, là sự đòi hỏi khách quan. Tuy
nhiên, mọi sự góp ý, can thiệp vào công việc của nhau phải xác đáng, đúng
lúc đúng chỗ.
Mối quan hệ giữa phóng viên biên tập và phóng viên quay phim trong
quá trình sáng tạo tác phẩm là đòi hỏi khách quan. Sự trao đổi bàn bạc càng
cụ thể từ khâu kịch bản đến quá trình quay phim và làm hậu kì luôn cần thiết.
Sự phụ thuộc, tác động lẫn nhau trong công việc của hai người là không tránh
khỏi.
2.2.

Phương pháp phối hợp để tạo ra một tác phẩm báo chí

biên tập, có thể coi là hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên khi cần phóng viên
quay phim có thể tham gia dựng giúp cho phóng viên biên tập. Nếu phóng
viên biên tập cần tranh thủ ý kiến của quay phim về độ dài của tác phẩm, tiết
tấu cho phim. Xét không cần thiết thì thôi.
Trong suốt quá trình công tác, người biên tập cũng như quay phim phải
luôn ý thức rằng họ có một mục đích chung, đó là sự thành công cảu tác
phẩm. Kịch bản tác phẩm không chỉ là cơ sở cho sự phối hợp giữa phóng viên
11


biên tập và quay phim. Nó còn là cơ sở giải quyết những bất đồng giữa họ
trong quá trình thực hiên tác phẩm. Trường hợp họ không thống nhất được với
nhau ở một đIểm cụ thể nào đó, thì ý kiến của phóng viên biên tập phải là ý
kiến quyết định. Bởi vì người chịu trách nhiệm chính về tác phẩm là phóng
viên biện tập chứ không phải là phóng viên quay phim.

12


CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN PHỐI HỢP GIỮA PHÓNG VIÊN BIÊN TẬP
VÀ PHÓNG VIÊN QUAY PHIM TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT
MỘT TÁC PHẨM BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH
Khi một phương pháp đã được xác định, luôn đòi hỏi những đIều kiện
kèm theo. Phương pháp phối hợp giữa phóng viên biên tập và phóng viên
quay phim, nói ngắn gọn là trước trong và sau khi quay phim, họ phải bàn bạc
trao đổi với nhau về hàng loạt vấn đề liên quan đến chủ đè và kế hoạch thực
hiện tác phẩm. để làm tốt những công việc ấy, mỗi người trong số họ phải
thoả mãn điều kiện gì?
Trước hết mỗi người phải làm chủ được công việc của mình. Người
biên tập phải có khả năng tổ chức chỉ đạo, viết…Người quay phim phải thành

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Hoàng Lê Minh, “Nghề phóng viên”, 2005, Nxb Lao động
2. PGS. TS Nguyễn Ngọc Oanh, “Chính luận truyền hình – Lí thuyết và kỹ năng
sáng tạo tác phẩm”, 2014, Nxb Thông tấn
3. X.A. Muratop, “Giao tiếp trên truyền hình – Trước ống kính và sau ống kính
camera”, 2004, Nxb Thông tấn (Đào Tấn Anh dịch)
Website
1. Diễn đàn của Thế giới Báo chí và Truyền thông:
/>2. Trang tin điện tử của Chi hội nhà báo Khoa Phát thanh – Truyền hình, Học
viện Báo chí và Tuyên truyền:
/>3. Wikipedia Tiếng Việt:
/>4. Wikipedia Tiếng Anh:
/>
15