Ngữ văn 11



Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

Phong

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

cách

Phong cách ngôn ngữ báo chí

ngôn

Phong cách ngôn ngữ chính luận

ngữ
Phong cách ngôn ngữ khoa học
Phong cách ngôn ngữ hành chính


Thế nào là ngôn ngữ chính
luận? Phân biệt khái niệm nghị
luận và chính luận?


Ngôn ngữ chính luận là ngôn ngữ được dùng trong các
văn bản chính luận hoặc lời nói miệng (khẩu ngữ) trong
các buổi hội nghị, hội thảo, nói chuyện thời sự,…nhằm

đề chính trị


I. Văn bản chính luận và ngôn ngữ chính
luận
II. Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng
của phong cách ngôn ngữ chính luận
1. Các phương tiện diễn đạt
a) Về từ ngữ

Đọc đoạn trích sau và
nhận xét về từ ngữ trong văn bản


Tuyên ngôn độc lập
“ Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ
những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền
ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh
phúc”.
Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước
Mĩ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế
giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền
sung sướng và quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp
năm 1791 cũng nói:
“ Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn
luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi:
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.

[…]

C các câu sau!
cấu trúc
của
M2

(Câu ghép)

M3


Tuyên ngôn độc lập
“ Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ
những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền
ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh
phúc”.

Đoạn văn trên sử dụng
phương pháp lập luận nào?

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước
Mĩ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế
giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền
sung sướng và quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp
năm 1791 cũng nói:
“ Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn
luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi:
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.

[…]

b) Về ngữ pháp
- Câu

trong văn bản chính luận thường là câu:

+ Có kết cấu chuẩn mực.
+ Gần với những phán đoán logíc (câu trước gợi câu sau)
+ Câu trước liên kết với câu sau, câu sau nối tiếp câu trước trong
một mạch suy luận
- Các câu văn bản chính luận thường dùng những câu phức hợp có
những từ ngữ liên kết như: do vậy, bởi thế, cho nên, vì lẽ đó…; tuy…
nhưng; dù…nhưng,…để phục vụ cho lập luận được chặt chẽ.


c) Về biện pháp tu từ
Chỉ
ra
biện
pháp
tu
“… Ai có súng dùng súng. Ai có
từ
trong
đoạn
văn
gươm dùng gươm, không có gươm
chính luận sau

thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai
cũng phải ra sức chống thực dân


Tính truyền cảm
và thuyết phục


2. Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận
a) Tính công khai về quan điểm chính trị

Đọc đoạn văn và cho
Thế mà hơn
năm điểm,
nay, bọn
thực
biết80quan
thái
độ
dân Pháp
lợi
lá giả
cờ tựvới
do, thực
bình
Thái
độ,dụng
quan
của
tácđiểm:
dân đất
Phápnước
đã phản

công khai, dứt khoát, không che giấu, úp mở.
- Từ ngữ sử dụng trong văn bản chính luận phải được cân
nhắc kĩ càng, đặc biệt là những từ ngữ thể hiện lập trường,
quan điểm chính trị. Người viết tránh dùng những từ ngữ
mơ hồ, không thể hiện thái độ chính trị rõ ràng, dứt khoát,
tránh những câu nhiều ý làm người đọc lẫn lộn quan điểm,
lập trường, chính kiến.


- Phần một: Tác giả nêu nguyên lí mang tính phổ
b) quát
Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận
- Phần hai:
Trừ những lời phát biểu đơn lẻ, phong cách ngôn ngữ
+ Qua
tế lịchtính
sử chặt
hơn 80
thực
Pháp
chính
luậnthực
thể hiện
chẽnăm
trong
hệ dân
thống
lập luận.
xâm lược và đô hộ nước ta, tác giả chứng minh
nguyên lí trên đã bị thực dân Pháp phản bội, chà



Phần một: Cơ sở pháp lí

-Phần hai: cơ sơ thực tế

- Phần ba:
Tuyên bố về
việc giành
độc lập và
quyết tâm
giữa vững
độc lập của
dân tộc Việt
Nam


c) Tính truyền cảm, thuyết phục
- Ngôn ngữ chính luận là công cụ để trình bày,
thuyết phục, tạo nên sức hấp dẫn, lôi cuốn người
đọc (người nghe).
- Ngoài giá trị lập luận, văn bản chính luận còn
thể hiện giá trị ở giọng văn hùng hồn, tha thiết,
bộc lộ nhiệt tình của người viết.



(Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập)