1

Bài 23
Tiết 93
Tuần 25
Văn bản:

ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ (GDKNS)
- Phạm Văn Đồng -

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Phạm Văn Đồng.
- Đức tính giản dị của Bác Hồ được biểu hiện trong lối sống, trong quan hệ với mọi
người, trong việc làm và trong sử dụng ngơn ngữ nói , viết hằng ngày.
- Cách nêu dẫn chứng và bình luận, nhận xét; giọng văn sơi nổi nhiệt tình của tác giả.
2. Kĩ năng
- Đọc, hiểu văn bản nghị luận xã hội.
- Đọc diễn cảm và phân tích nghệ thuật nêu luận điểm và luận chứng trong văn bản nghị
luận .
3. Thái độ
- Có ý thức rèn luyện những đức tính và thói quen sống giản dị ngay từ khi còn ngồi trên ghế
nhà trường .
- Xác định được mục tiêu phấn đấu, rèn luyện về lối sống của bản thân theo tấm gương đạo
đức của chủ tịch Hồ Chí Minh.
4. Năng lực HS: đọc diễn cảm, quan sát, nhận xét, động não, suy nghĩ, phân tích.
II. NỘI DUNG HỌC TẬP: đức tính giản dò: giản dò trong lối sống, trong
quan hệ với mọi người, trong việc làm, lời nói và bài viết.
III. CHUẨN BỊ
- GV :Sách tham khảo, tư liệu
- HS : Soạn bài theo gợi ý GV

được sống và làm việc bên cạnh Bác Hồ. Vì vậy, ông
đã viết nhiều bài và sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh
bằng sự hiểu biết tường tận và tình cảm yêu kính
chân thành, thắm thiết của mình.

- Ông từng là thủ tướng Chính phủ trên ba mươi năm
đồng thời cũng là nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng.
- Những tác phẩm của Phạm Văn Đồng hấp dẫn
người đọc bằng những tư tưởng sâu sắc, tình cảm sôi
nổi, lời văn trong sáng.
? Văn bản ra đời trong hoàn cảnh nào .
- Trích từ diễn văn của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh
hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời
đại đọc trong đọc trong Lễ kỉ niệm 80 năm ngày sinh
của Bác Hồ (19/5/1970).

- Là thủ tướng chính phủ trên ba mươi
năm.
- Là nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng.
- Các tác phẩm có tư tưởng sâu sắc,
tình cảm sôi nổi, lời văn trong sáng.
2. Tác phẩm
- Bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ”
là đoạn trích từ bài diễn văn của
Phạm Văn Đồng trong lễ kỉ niệm 80
năm ngày sinh Chủ tịch Hồ chí Minh
(19/5/1970).
II. Đọc - Tìm hiểu chung
1. Đọc


- Câu chốt : “Sự nhất quán giữa đời
hoạt động chính trị lay trời chuyển đất với đời
sống bình thường vơ cùng giản dị và khiêm tốn
của HCT”
? Mục đích chứng minh của văn bản này là gì .
- Làm rõ để mọi người hiểu về đức tính giản dị của
Bác Hồ trong những biểu hiện rất cụ thể.
? Tác giả đã chứng minh ở những phương diện nào
trong đời sống và con người của Bác.
- Được biểu hiện trong cách ăn ở, sinh hoạt, cách ứng
xử và trong lời nói, bài viết.
Gv hướng dẫn HS tìm hiểu trình tự lập luận
? Để đạt được mục đích đó, tác giả đã tổ chức lập
luận theo trình tự nào.
- Đi từ nhận xét khái qt đến những biểu hiện cụ thể
đức tính giản dị của Bác Hồ.
+ Dùng lí lẽ để khđònh đsống cũng
như hoạt động CM của BH
+ Dùng nhiều dẫn chứng để chứng
minh về sự giản dò đó
Gv hướng dẫn HS tìm hiểu bố cục bài văn
? Dựa vào trình tự lập luận, em hãy nêu bố cục của bài
văn.
+ Mở bài (đoạn 1,2): Nêu nhận xét chung về đức tính
giản dị của Bác.
+ Thân bài (đoạn 3,4,5): Trình bày những biểu hiện cụ
thể về đức tính giản dị của Bác(Chứng minh sự giản dị
của Bác).
GV: Vì là đoạn trích nên văn bản này khơng đủ 3 phần
như trong bố cục thơng thường của bài văn nghị luận.


4

sống bình thường của Bác” → luận điểm của văn
bản
? Luận điểm này đề cập đến mấy phạm vi? Em thấy
vb này tập trung làm nổi bật phạm vi nào .
- Đời sống cách mạng và đời sống hằng ngày
- Làm nổi bật đời sống giản dị hằng ngày
? Trong đời sống hằng ngày, đức tính giản dị của
Bác được tác giả nhận định bằng những từ ngữ nào.
- Trong sạch, thanh bạch, tuyệt đẹp. → thâu tóm
được đức tính giản dị của Bác
? Trong khi nhận định về đức tính giản dị của Bác
Hồ tác giả đã có thái độ như thế nào? Lời văn nào
chứng tỏ thái độ đó?
→ thể hiện niềm tin của tác giả vào nhận định của
mình (điều rất quan trọng cần phải làm nổi bật là …)
và sự ngợi ca đối với Bác (rất lạ lùng, rất kì diệu là)
G chốt: Ngay đoạn văn đầu tác giả vừa nêu vấn đề
trực tiếp vừa nhấn mạnh tầm quan trọng của nó, đặt
nó trong mối quan hệ giữa đời hoạt động chính trị
cách mạng lay trời chuyển đất với đời sống hằng
ngày, trong sự nhất quán thống nhất cao độ. Nghĩa
là có sự hài hoà kết hợp và thống nhất giữa 2 phẩm
chất vĩ đại và giản dị, chính trị và đạo đức trong con
người, trong lối sống, tính cách của Bác. Tiếp theo
tác giả giải thích, mở rộng phẩm chất giản dị đặc
biệt ấy vẫn được giữ nguyên vẹn qua cuộc đời 60
năm hoạt động cách mạng đầy sóng gió của Người vì

nhận định của mình và sự ngợi ca
đối với Bác

2. Những biểu hiện của đức tính
giản dị của Bác Hồ

a . Giản dị trong lối sống
- Trong sinh hoạt

+ Bữa cơm : đạm bạc, tiết kiệm
+Nơi ở: đơn sơn, chan hòa với thiên
nhiên.


5

?Để thuyết phục người đọc về sự giản dị của Bác
trongcách làm việc và trong quan hệ với mọi người
tác giả đã nêu những chi tiết cụ thể nào? Nhận xét về
cách đưa dẫn chứng trong đoạn này.(Bác suốt đời
làm việc…Thắng, Lợi)
- Bác suốt đời làm việc , suốt ngày làm việc, từ việc
lớn đến việc nhỏ.
+ Viết thư cho một đồng chí
+ Nói chuyện với các cháu miền Nam
+ Đi thăm nhà tập thể của công nhân từ nơi làm việc
đến phòng ngủ, nhà ăn.
+ Việc gì tự làm được thì không cần người khác giúp
+ Đặt tên cho người phục vụ: Trường, Kì, Kháng,
Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi.

6

Bác tham gia lao động sản xuất
GV cho hS chú ý đoạn tiếp theo( Nhưng chớ…ngày
nay)
? Trong đoạn văn tiếp theo, tác giả giải thích và bình
luận về lí do và ý nghĩa của đức tính giản dị của Bác.
Em hiểu gì về lí do của lối sống giản dị của Bác từ
lời giải thích sau đây của tác giả: Bác Hồ sống đời
sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi vì Người sống
sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian
khổ và ác liệt của quần chúng nhân dân?
- Bác sống giản dị vì cuộc đời Bác luôn gắn liền với
cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân. Bác sống
giản dị vì Người được tôi luyện trong cuộc đấu tranh
gian khổ của nhân dân.
? Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của lối sống giản
dị của Bác Hồ từ lời bình luận sau đây: Đời sống vật
chất giản dị càng hoà hợp với đời sống tâm hồn
phong phú với những tình cảm, tư tưởng, những giá
trị tinh thần cao đẹp nhất. Đó là đời sống thực sự
văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới
ngày nay?
- Lối sống giản dị hoà hợp với các giá trị tinh thần
khác làm thành phẩm chất cao quý tuyệt đẹp ở Bác.
Đó là biểu hiện của đời sống thật sự văn minh mà
mọi người cần lấy làm gương sáng noi theo. Ngay cả
trong thơ của mình Bác đã nhiều lần nói lên quan
niệm và cách sống như thế: Ăn khoẻ, ngủ ngon, làm
việc khoẻ; Trần mà như thế kém gì tiên (Sáu mươi



7
GV cho HS chú đoạn cuối bài
? Để làm sáng tỏ sự giản dị trong cách nói và viết của
Bác, tác giả đã dẫn những câu nói nào của Bác ?
- Khơng có gì q hơn độc lập tự do.
-Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, Sơng
có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lí ấy khơng bao
giờ thay đổi.
? Vì sao tác giả lại dẫn những câu nói này.
- Đây là những câu nói nổi tiếng của Bác, mọi người
dân đều biết.
? Khi nói và viết cho quần chúng nhân dân, Bác đã
dùng những câu rất giản dị, vì sao.
- Vì muốn cho quần chúng hiểu được, nhớ được, làm
được.
? Những lời nói và viết của Bác có tác dụng gì.
- Có sức tập hợp, lơi cuốn, cảm hố lòng người.
? Tác giả đã bình luận như thế nào về tác dụng của
lối nói giản dị sâu sắc của Bác Hồ? Em hiểu như thế
nào về ý nghĩa của lời bình này?
- “Những chân lí …anh hùng cách mạng”. Đề cao
sức mạnh phi thường của lối nói giản dị và sâu sắc
của Bác, đó là sức mạnh khơi dậy lòng u nước, ý
chí cách mạng trong quần chúng nhân dân. Từ đó
khẳng định tài năng có thể viết thật giản dị về những
điều thật lớn lao của Bác Hồ.
GDKNS: Làm chủ bản thân: Xác định được mục tiêu
phấn đấu , rèn luyện về lối sống của bản thân theo

thể mòn, song chân lí ấy khơng bao
giờ thay đổi.

IV. Tổng kết
1 . Nghệ thuật
- Chứng minh kết hợp với bình luận
và biểu cảm .
- Dẫn chứng cụ thể, lí lẽ bình luận
sâu sắc, có sức thuyết phục
- Lập luận theo trình tự hợp lí.

2. Nội dung
- Ca ngợi đức tính giản dị của BH
- Bài học về việc học tập, rèn luyện,
noi theo tấm gương đạo đức của
Chủ tịch HCM


8

trong qh với mọi người, Bác Hồ
cũng giản dò trong lời nói và bài
viết. ở Bác đời sống v.chất giản
dò hoà hợp với đ.s tinh thần ph.phú,
với tư tưởng và tình cảm cao đẹp.
? Qua văn bản, em hiểu gì về tình
* Ghi nhớ :SGK/ 55
cảm của tác giả
-Tác giả: Là người kính yêu và
trân trọng Bác.

* Đối với bài học ở tiết học này
- Học bài ghi nhớ, vở ghi và đoạn văn em thích nhất.
- Thực hiện phần luyện tập (G gợi ý: Bài 1 các em có thể sưu tầm thêm 1 số mẩu chuyện, bài
thơ của các tác giả khác viết về đạo đức, tác phong của Bác như: Theo chân Bác, Đêm nay Bác
khơng ngủ, Việt Bắc, Bác ơi.)
- Tìm trong chương trình Ngữ văn 6 đã học những tác phẩm nói về Bác, đối chiếu với tác
phẩm này
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị bài “Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động” theo hướng dẫn sgk/57.
+ Thế nào là câu chủ động, câu bị động ?
+ Nêu mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động?
+ Luyện tập


9

V. PHỤ LỤC : tư liệu về Tác giả