I. Lý do chọn đề tài
Con người sinh ra và lớn lên đều sống trong một môi trường xã hội nhất định. Và
gia đình là môi trường xã hội đầu tiên mà con người tham gia vào. Như vậy là gia
đình có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển nhân cách sau này của trẻ. Một đứa
trẻ , nếu được sống trong một gia đình yên ấm, hạnh phúc, mọi người yêu thương
đùm bọc lẫn nhau thì sẽ tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho sự phát triển nhân cách
sau này của trẻ. Ngược lại, nếu trẻ sống trong gia đình mà ở đó cha mẹ luôn bất
đồng với nhau , luôn cãi cọ, mọi người không có sự yêu thương che chở, quan tâm
lẫn nhau thì sẽ ảnh hưởng đến trẻ, làm cho nhân cách của trẻ phát triển thấp, đặc
biệt là khi cha mẹ ly hôn. Bằng chứng là những nghiên cứu xã hội học, nhân chủng
học gần đây ở nước ta về trẻ em lang thang, trẻ em bỏ nhà đi kiếm sống, tội phạm
vị thành niên, thanh thiếu niên nghiện ma tuý mại dâm đều đưa ra những kết luận
khá thống nhất rằng : Phần lớn các em đều có bố mẹ ly hôn, ly thân hoặc giữa bố
mẹ có quá nhiều xung đột. Theo các kết quả nghiên cứu ở phương tây, bố mẹ ly
hôn khi đứa con còn thơ bé( từ 0- 3 tuổi ) có thể gây ra ở đứa trẻ các rối nhiễu tâm
thể và các rối nhiễu này càng trầm trọng nếu như đứa con ấy không có sự chia sẻ
của người nuôi dưỡng nó. Ở đứa trẻ từ 3- 6 tuổi thì có mặt cảm tội lỗi và sự tự
đánh giá thấp bản thân mình. Trẻ sẽ ứng xử kém thích nghi ở trường hoặc bế tắc
trong học tập ( từ 6-9 tuổi). Ở tuổi dậy thì ly hôn của cha mẹ sẽ ảnh hưởng đến sự
nhập vai của trẻ, đặc biệt là trẻ gái. Không những thế, ly hôn còn gây ra những tổn
thương tâm lý cho những đứa con, làm mất cân bằng tâm lý đồng thời kéo theo các
phản ứng bù trừ kiểu nhiễu tâm, như là rối loạn mất giấc ngủ các cơn ác mộng, hay
là các dạng rối nhiễu hành vi như ăn cắp, đánh nhau Như vậy, ly hôn đã gây nhiều
hậu quả xấu đến tâm lý, đời sống tình cảm, hành vi của trẻ. Nhưng thật đáng buồn ,
khi mà hiện nay, các vụ ly hôn ngày càng gia tăng đến mức báo động. Đơn cử như
ở quận Hai Bà Trưng có gần 1/5 số vụ kết hôn bị tan vỡ ( Đại Đoàn kết, 1996 ).
Tuy nhiên bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực cuả ly hôn tới sự phát triển nhân
cách của trẻ, thì có không ít những vụ ly hôn của bố mẹ lại là con đường giải thoát
cho trẻ khỏi những tổn thương về tâm lý, giúp trẻ giải phóng đựơc những cơn
stress do bố mẹ gây ra. Vậy để biết được đời sống tâm lý thực của trẻ sau khi cha
mẹ ly hôn, nhóm chúng tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu. Ở Việt Nam đã có
cách, quan điểm, suy nghĩ (chiếm tỷ lệ 70%).
Thực tế chứng minh, đã có không ít cặp vợ chồng trước kết hôn do
không tìm hiểu kỹ về tính tình, sở thích, thói quen, nghề nghiệp,
hoàn cảnh xuất thân của người bạn đời…; không lường trước hậu
quả cũng như định liệu những xung đột có thể xảy ra trong đời
sống vợ chồng nên khi về chung sống đã sinh mẫu thuẫn, xích
mích.
Thêm vào đó, nhận thức của xã hội về vấn đề “bình đẳng” trong gia
đình cũng chưa thật đầy đủ. Nhiều người đàn ông vẫn mang tư
tưởng đưa tiền về cho vợ con, đảm bảo cho vợ con có cuộc sống
vật chất đầy đủ, sung sướng là đã hoàn thành trách nhiệm người
chồng, người cha. Họ coi việc kiếm tiền là quan trọng hơn cả và
phó mặc vợ ở nhà với nỗi cô đơn, với công việc nội trợ và chăm s
óc con cái.
Bên cạnh đó, lại có những người phụ nữ vì mải mê công danh, sự
nghiệp, chuyện học hành, vui chơi, làm đẹp… mà quên đi vai trò
người vợ, người mẹ trong gia đình, dần dẫn tới sự mất cân bằng
các giá trị trong hôn nhân, làm cho mối quan hệ gia đình bị lỏng
lẻo, tình cảm vợ chồng bị mai một.
Hôn nhân tan vỡ không chỉ ảnh hưởng đến gia đình, người thân
mà còn ảnh hưởng đến xã hội. Bởi, gia đình là tế bào của xã hội và
khi khi tế bào không “khỏe” thì xã hội cũng bị ảnh hưởng nhiều
mặt. Sau những cuộc hôn nhân không thành sẽ là những đứa con
vô tội phải sống trong cảnh thiếu tình thương và sự chăm sóc, nuôi
dưỡng của cha hoặc mẹ. Đó cũng là một trong những nguyên nhân
dẫn đến tình trạng tội phạm và các tệ nạn xã hội ngày một gia tăng
trong những năm gần đây.
Để hạn chế tình trạng ly hôn, điều quan trọng nhất vẫn là bản thân