Tìm hiểu hoạt động của loa - các loại loa
Mặc dù nguyên tắc hoạt động như nhau, nhưng loa vẫn được chi thành 3
loại chính dựa theo kích cỡ và công suất, là loa trầm, cao và trung.
>> Tìm hiểu về loa không dây
Loa trầm (woofer) Loa cao (tweeter) Loa trung (mid-range) Loa trầm có kích cỡ
lớn nhất, được thiết kế để tái tạo các âm tần số thấp. Loa cao thường nhỏ hơn,
được thiết kế tái tạo những tần số cao. Còn loa trung tái tạo dải tần nằm quãng
giữa.
Việc phân chia thành các loa khác nhau thực chất cũng nhằm một số mục đích
nhất định. Chẳng hạn, để tạo ra các sóng tần số cao, màng loa phải rung động
nhanh, vì thế loa chuyên tần số cao không thể có kích cỡ lớn vì màng loa sẽ có
trọng lượng lớn. Ngược lại, khó có thể làm cho một loa nhỏ rung đủ chậm để tạo
ra các âm có tần số rất thấp bởi nó vốn chuyên để đáp ứng tần số nhanh.
Dải tần
Bộ phân tần cơ bản của một loa: tần số được chia bởi cuộn cảm và tụ điện và
được gửi đến các loa trầm, loa tweeter và loa trung.
Để có chất lượng âm thanh trong một dải tần nhất định đạt hiệu quả mong muốn,
người ta chia toàn bộ dải thành những dải nhỏ hơn cho mỗi loa riêng biệt. Các
hệ thống loa chất lượng cao vì thế thường có đủ cả loa trầm, trung và tweeter
trong một thùng loa.
Tất nhiên, để mỗi loa con chơi chỉ một dải tần cụ thể, hệ thống phải tiến hành
chia nhỏ các tín hiệu âm thanh thành các dải khác nhau gồm dải tần số thấp, tần
số cao và tần số trung. Công việc này được thực hiện bởi bộ phân tần
(crossover).
Hiện nay phổ biến nhất là bộ phân tần thụ động, có nghĩa là bộ này hoạt động
chỉ dựa trên các tín hiệu âm thanh đi qua mà không cần bất kỳ nguồn nuôi độc
lập nào. Loại phân tần này sử dụng các cuộn cảm và tụ điện, hoặc đôi khi có thể
thêm các thiết bị mạch. Cơ chế hoạt động chủ yếu dựa trên nguyên lý cả tụ điện
và cuộn cảm trở thành chất dẫn chỉ trong một số điều kiện nhất định. Ví dụ, tụ
phân tần là chất dẫn hoàn hảo khi tần số ở một mức nhất định, thấp hơn mức
này sẽ dẫn kém đi, trong khi cuộn cảm lại ngược lại, chỉ dẫn tốt khi tần số thấp

và ngoài vì thế luôn có xu hướng bù áp suất, đẩy màng loa trở lại vị trí "cân bằng
bền", vị trí mà áp suất ở trong và ngoài loa bằng nhau.
Thiết kế thùng loa dạng này kém hiệu quả hơn các kiểu thiết kế khác bởi bộ
khuếch đại sẽ phải gia tăng tín hiệu để bù lực tác động. Bù lại, nhờ có cân bằng
áp suất mà màng loa luôn được trả về vị trí đúng, tạo nên một chất âm chặt và
chính xác hơn.
Chuyển động ép không khí nội tại của màng loa sẽ đẩy sóng ngược ra ngoài lỗ
thoát, từ đó gia tăng thêm cho mức âm thanh tổng thể. Một số cách tiếp cận
khác lại thiết kế theo kiểu bổ sung thêm một lỗ nhỏ trên loa. Trong những hệ
thống loa dội (bass reflex), chuyển động ép không khí nội tại của màng loa sẽ
đẩy sóng ngược ra ngoài lỗ thoát, từ đó gia tăng thêm cho mức âm thanh tổng
thể. Lợi thế chính của loa dội là tính hiệu quả. Lực chuyển động của màng loa
con có thể tác động tạo hai luồng sóng âm thay vì chỉ một. Tuy nhiên, điểm bất
lợi của thiết kế này ở chỗ do không có sự cân bằng áp suất nên âm thanh không
được chính xác bằng.
Một kiểu thiết kế khác là kiểu phản âm thụ động, vốn rất thông dụng trong việc
chế tạo các loa trầm. Sóng ngược khi chuyển động trong thùng loa, thay vì thoát
ra ngoài qua lỗ sẽ đẩy màng loa thụ động chuyển động. Loa thụ động có cấu tạo
tương tự như loa chính, chỉ không có cuộn âm và không được nối với bộ khuếch
đại. Màng loa vì thế chỉ chuyển động dựa trên sóng ngược sinh ra bởi loa chính.
Loại thùng loa này hiệu quả hơn loa kín và chính xác hơn loa dội.
Một số loa phản âm thụ động được thiết kế với loa chủ động ở mặt này và loa
thụ động ở mặt kia. Kiểu thiết kế hai mặt sẽ tán âm ra mọi hướng, rất thích hợp
trong việc chế tạo các loa sau trong hệ thống rạp tại gia.
Tuy nhiên, đây chỉ là một vài kiểu thiết kế cơ bản và thông dụng nhất. Thực tế
trên thị trường có vô vàn kiểu chế tạo thùng với đủ các cấu trúc và cách sắp xếp
đặc trưng tùy thuộc công nghệ của từng hãng
Các công nghệ loa khác
Các loại loa tĩnh điện được thiết kế theo kiểu màng loa được áp lần lượt điện âm
và dương dựa trên sự biến đổi tín hiệu điện tử. Khi được nhiễm điện dương, nó