1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố
vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, ảnh
hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên
(Điều 1, Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam, 2005). Đối với con người thi
“môi trường sống” là tổng hợp các điều kiện vật lí, hóa học, kinh tế, xã hội bao
quanh và có ảnh hưởng tới sự sống và phát triển của từng cá nhân và cộng đồng
con người.
Giai đoạn hiện nay quá trinh công nghiệp, hóa hiện đại hóa đã có những tác
động rất lớn đến môi trường của chúng ta: Môi trường đang bị hủy hoại nghiêm
trọng, gây nên sự mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt các nguồn tài nguyên, ảnh
hưởng đến chất lượng cuộc sống: rừng tiếp tục bị thu hẹp, suy thoái tài nguyên
đất, suy thoái tài nguyên nước ngọt, ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễm
môi trường do việc xử lí chất thải chưa đảm bảo; điều kiện vệ sinh môi trường,
vệ sinh an toàn thực phẩm, cung cấp nước sạch ở đô thị và nông thôn còn thấp.
Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tinh trạng trên là do sự thiếu hiểu
biết, thiếu ý thức của con người. Vi vậy vấn đề bảo vệ môi trường là một vấn đề
hết sức cấp thiết, có chiến lược toàn cầu.
Môi trường ở trường mầm non cũng là toàn bộ môi trường tự nhiên và môi
trường xã hội – môi trường nhân tạo. Môi trường tự nhiên ở trường mầm non là
các tếu tố thiên nhiên bao quanh như: đất, nước, cát, sỏi, đá, nhiệt độ, không khí,
ánh sáng, nắng, mưa, gió, bão, cây, hoa, quả, con vật, bãi cỏ, vườn trường...Môi
trường nhân tạo ở trường mầm non là bao gồm tất cả những gi mà con người tạo
nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống như phòng nhóm/lớp học, các
phòng chức năng, bếp, bàn, ghế, đồ dùng, đồ chơi học tập và sinh hoạt, tranh
ảnh, tài liệu, nguyên vật liệu và những mối quan hệ giữa con người với con
người, con người với môi trường…
Bảo vệ môi trường là một trong những hoạt động giữ cho môi trường trong
lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn khắc phục các hậu quả
xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác và sử dụng

trường, chuyên đề giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm cho trẻ mầm non…
Vấn đề giáo dục cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường góp phần quan trọng, cần thiết
trong kết quả thực hiện phong trào và các chuyên đề và đặc biệt quan trọng
trong việc hinh thành tinh yêu, ý thức giữ gin tài nguyên thiên nhiên cũng như
các sản phẩm con người tạo ra.
Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường đã được thực hiện ở trong trường
mầm non, tuy nhiên đây chỉ là hoạt động lồng ghép, tích hợp nên kết quả hoạt
động vẫn còn nhiều hạn chế. Giáo viên đã nghiên cứu, tổ chức hoạt động giáo
dục bảo vệ môi trường cho trẻ bằng các hinh thức, phương pháp khác nhau
nhưng hiệu quả đạt được so với tầm quan trọng của bảo vệ môi trường chưa thực
sự tương xứng.
Từ đó bản thân tôi nhận thấy việc nâng cao chất lượng bảo vệ môi trường
cho trẻ mầm non là rất cần thiết nên tôi đã nghiên cứu đề tài: “Một số biện
pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi,
trường mầm non Đại Lộc”
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề ra những biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường
cho trẻ 5- 6 tuổi trường mầm non Đại Lộc.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
mẫu giáo 5 – 6 tuổi, trường mầm non Đại Lộc.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và phân tích tài liệu có liên quan
đến đề tài.
- Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực tế trước và sau khi sử dụng biện
pháp nghiên cứu đề tài.
- Phương pháp quan sát: Quan sát tim hiểu những biện pháp tác động của
giáo viên và trẻ thực hiện hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Áp dụng một số biện pháp nâng cao
chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ Mẫu giáo trường mầm non Đại

không thể thiếu đối với mỗi công dân.
Giáo dục bảo vệ môi trường cũng góp phần phát triển toàn diện cho trẻ về
các mặt đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mĩ, ngôn ngữ. Việc giáo dục bảo vệ môi
trường cho trẻ góp phần cho trẻ thêm hiểu biết về thế giới xung quanh, nhận
thức về môi trường sạch, môi trường bẩn (môi trường bẩn có thể do chất thải từ
tự nhiên: cây xanh thải ra khí Cacbonic, xác động vật làm ảnh hưởng đến môi
trường đất, môi trường nước, môi trường không khí…; môi trường bẩn do chất
thải sinh hoạt của con người: chất thải của các nhà máy, chất thải của các loại
máy, chất thải của các phương tiện giao thông, chất thải sinh hoạt của con
người…), môi trường an toàn, môi trường không an toàn, có ý thức sử dụng tiết
kiệm các nguồn năng lượng, bảo vệ nguồn tài nguyên… Giáo dục bảo vệ môi
trường giúp trẻ có ý thức giữ gin, tạo môi trường đẹp – phát triển thẩm mĩ. Trẻ
được có ý thức, hứng thú tham gia lao động giữ gin vệ sinh môi trường – phát
triển thể lực. Thông qua giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ giáo viên cung cấp
cho trẻ thêm vốn từ, cách diễn đạt nhận thức về môi trường – phát triển ngôn
ngữ. Thông qua hoạt động bảo vệ môi trường trẻ biết được hành vi tốt/xấu,
nên/không nên … đối với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội – phát triển
đạo đức.
3


2.2. Thực trạng của vấn đề
Trong chương trinh giáo dục cải cách mẫu giáo năm 1994 có hai nội dung
giáo dục bảo vệ môi trường: Cho trẻ làm quen với môi trường tự nhiên và môi
trường xã hội tuy nhiên những nội dung này chủ yếu cung cấp cho trẻ hiểu biết
về thế giới xung quanh, còn chưa đề cập nhiều đến nội dung giáo dục bảo vệ
môi trường.
Chương trinh Giáo dục mầm non triển khai thí điểm 20 tỉnh/ thành phố từ
năm học 2005-2006 đã tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào các lĩnh vực
của nội dung chăm sóc, giáo dục trẻ như: Cho trẻ khám phá môi trường tự nhiên

+ Ban giám hiệu nhà trường là những cán bộ quản lí có năng lực, đoàn kết,
nhất trí cao trong việc lãnh chỉ đạo mọi hoạt động của nhà trường, luôn tạo điều
kiện tốt nhất để giáo viên hoàn thành nhiệm vụ. Tập thể nhà trường liên tục
được Ủy ban nhân dân tỉnh tặng giấy khen, bằng khen.
- Đối với giáo viên:
4


+ Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên luôn nhiệt tinh yêu nghề, mến trẻ,
có trinh độ chuyên môn đạt chuẩn 23/23, trong đó 19/23 trên chuẩn đạt 82,6 %.
+ Giáo viên nhà trường luôn không ngừng học hỏi để nâng cao trinh độ,
năng lực chuyên môn, nâng cao chất lượng công việc.
+ Giáo viên thường xuyên được tham gia dự giờ dạy giỏi, thao giảng các
chuyên đề, các môn học để từ đó rút kinh nghiệm nâng cao chất lượng chăm sóc,
giáo dục trẻ.
+ Giáo viên thường xuyên được tham gia học tập các lớp chuyên đề do
phòng giáo dục, tổ chuyên môn nhà trường tổ chức.
- Đối với trẻ: Trẻ đi học thường xuyên, chuyên cần đạt tỉ lệ cao: 90 - 95%, trong
đó 100% trẻ học và ăn bán trú tại trường.
- Đối phụ huynh:
+ Cha mẹ học sinh quan tâm đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục trẻ ở
trường. Cha mẹ học sinh luôn đồng tinh, ủng hộ tạo mọi điều kiện giúp cho tập
thể giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ và các hoạt động của nhà trường ngày
càng phát triển.
+ Đa số phụ huynh học sinh hiểu rõ về kiến thức khoa học và tầm quan
trọng của việc nuôi dạy trẻ.
*Khó khăn
Trường mầm non Đại Lộc là trường ở cụm vùng đồi, dân chủ yếu là làm
nghề nông nghiệp, đời sống còn nhiều khó khăn, sự hiểu biết và nhận thức về
cấp học mầm non của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế, chưa thường xuyên,

động gần gũi, bảo vệ môi trường, lớp; đôi khi biết chia sẻ, hợp tác với bạn bè và
người xung quanh; phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường,
phá hại môi trường còn hạn chế.
Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng
Mức độ 1

Mức độ 2

Mức độ 3

Tổng số trẻ
37

SL
14

TL%
37,8

SL
17

TL%
46

SL
6

TL%
16,2

6


nhận thức một cách tốt nhất về tầm quan trọng của môi trường. Từ những không
gian này tôi đã sử dụng việc dạy và học vừa tạo cho cô và trẻ một sự thoải mái,
trẻ phấn khởi hứng thú trong khi hoạt động và cô biết tận dụng không gian này
bố trí chỗ bày hợp lý đồ dùng để phục cho hoạt động đạt kết quả tốt.
Tạo môi trường ngoài lớp học: tôi cùng các đồng nghiệp luôn giữ vệ sinh
hiên chơi, vệ sinh sân trường, đồ chơi ngoài trời, vườn cổ tích; vườn rau, vườn
cây sạch, đẹp. Trang trí ở các khu vực cầu thang, góc tuyên truyền của nhà
trường, khu vực bếp ăn, văn phòng, phòng chức năng, phía ngoài của các nhóm
lớp… bằng các hinh ảnh phù hợp, đẹp mắt…có nội dung bảo vệ môi trường.
(Ảnh minh họa: Cô cùng trẻ trò chuyện về tranh có nội dung giáo dục bảo vệ
môi trường trên tường khu vực cầu thang)
Sau khi tạo môi trường trong lớp và ngoài lớp học đảm bảo khoa học, hấp
dẫn tôi rèn nề nếp cho trẻ. Trước hết tôi rèn nền nếp, thói quen lễ phép, gọn
gàng, biết giữ vệ sinh chung cho trẻ từ đó trẻ thấy những việc minh làm, hành vi
văn minh cần thiết của trẻ là những điều thông thường, quen thuộc. Bên cạnh đó
tôi chú ý tạo bầu không khí thoải mái trước khi vào hoạt động cho trẻ. Nếu bầu
không khí không được thoải mái, trẻ sẽ không dám nêu lên, không dám làm
những điều trẻ biết vi trẻ sợ nếu sai sẽ bị chê cười. Bầu không khí thoải mái
trước khi làm một việc gi đó là rất quan trọng, nó tạo cho trẻ sự thoải mái, tự tin
vào bản thân, trẻ dám làm, dám nghĩ và dám nói ra những điều trẻ biết, trẻ phát
hiện ra.
Vi vậy tạo môi trường trong lớp và ngoài lớp đảm bảo khoa học, hấp dẫn
cùng với việc tạo cho trẻ tâm thế thoải mái trước khi vào hoạt động sẽ giúp hoạt
động trở nên sôi động, từ đó hoạt động đạt kết quả cao.
*Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường
Căn cứ vào kế hoạch năm học, kế hoạch chủ đề tôi xây dựng kế hoạch giáo
dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi như sau:

4

Nghề nghiệp

5 tuần

Trẻ nhận biết trong xã hội có nhiều nghề,
sản phẩm, hoạt động của các nghề cũng
ảnh hưởng rất lớn đến môi trường: có
ảnh hưởng tích cực và ảnh hưởng tiêu
cực…
5 Thế giới thực 5 tuần
Trẻ biết lợi ích của cây xanh đối với môi
vật – Tết và
trường, cần phải trồng, chăm sóc, bảo vệ
mùa xuân
cây xanh…
6 Thế giới động 5 tuần
Trẻ biết được mối quan hệ mật thiết giữa
vật
môi trường và sự phát triển của thế giới
động vật…
7 Giao thông
3 tuần
Trẻ biết chất thải, khí thải của các
phương tiện giao thông đang ảnh hưởng
xấu đến môi trường…
8 Hiện tượng tự 2 tuần
Trẻ biết các hiện tượng tự nhiên có tác
nhiên

trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực
tiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của hoạt động bảo vệ môi trường mà
trẻ không bị áp đặt một cách gò bó. Đối với những nội dung đã cho trẻ làm quen
tôi cho trẻ cùng nhau nêu ra câu hỏi để hỏi bạn/ đội bạn trả lời, giáo viên chỉ là
8


người quan sát, đánh giá hoạt động của trẻ. Sau đó tôi cho trẻ thực hành các hoạt
động bảo vệ môi trường phù hợp với khả năng của trẻ.
Cùng với từng hoạt động, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào
bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt.
Ví dụ: Trong hoạt động âm nhạc: Dạy hát “Em yêu cây xanh” - chủ đề thực
vật, vào đầu tiết học tôi và trẻ đọc bài thơ “Cây” – Tác giả Thy Ngọc và sau đó
tôi hỏi trẻ: “Cây xanh có tác dụng gi?”, cho trẻ biết cây xanh khi quang hợp (ban
ngày) tạo ra khí Ôxi; cây xanh khi hô hấp (ban đêm) thải ra khí Cacbonic (CO2)
làm ô nhiễm không khí; “Muốn cho cây xanh tốt cần có những gi?” (đất, nước,
ánh sáng, không khí, sự chăm sóc..) “Để có nước tưới cho cây xanh tốt chúng ta
phải làm gi?” (Sử dụng tiết kiệm nước trong khi rửa tay chân, tắm, giặt, đi vệ
sinh…). Kết thúc tiết học cho trẻ chơi trò chơi “Gieo hạt”.
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học “Trường mầm non thân yêu
của bé” tôi hướng dẫn trẻ tim hiểu về môi trường của trường mầm non (môi
trường tự nhiên: không khí, ánh sáng, thời tiết; môi trường nhân tạo: các lớp
học, các phòng chức năng, nhà bếp, các cây được trồng xung quanh sân trường,
chậu hoa, cây cảnh xung quanh lớp học…). “Để trường mầm non luôn sạch đẹp
chúng ta phải làm gi?” – Tôi cho trẻ cùng nhau thảo luận và đưa ra những việc
làm để bảo vệ môi trường trường mầm non. Tôi đưa ra ý kiến tổng hợp, cho trẻ
được nhắc lại. Đồng thời tôi cho trẻ biết tinh trạng môi trường hiện nay: ô nhiễm
môi trường nước, không khí, môi trường đất và cả môi trường nhân tạo…và cho
trẻ cùng tim hiểu các hoạt động góp phần bảo vệ môi trường mà trẻ biết có thể
thực hiện: đi lại nhẹ nhàng, không làm ồn nơi công cộng, sắp xếp đồ dùng, đồ

trường mầm non, tôi cho trẻ tim hiểu về các thành viên trong lớp: “Đến trường
các con được học với ai?”, “Các con được chơi cùng ai?”, “Các con phải làm gi
để được cô giáo khen, các bạn quý mến?”… Sau đó tôi cho trẻ cùng tim hiểu về
các khu vực của lớp: “Lớp chúng minh có những gi?” (Cửa ra vào, các cửa sổ,
phòng học, nhà kho, nhà vệ sinh, nhiều đồ dùng, đồ chơi,…) “Để lớp luôn sạch,
đẹp cô và các con phải làm gi?” (giữ gin vệ sinh, không làm bẩn lớp/ trường,
biết làm đẹp lớp học: cùng cô trang trí lớp, nhắc các bạn giữ các hinh ảnh trang
trí cô đã làm, biết giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, gọn gàng...). Cho trẻ chơi trò chơi
tô tranh hành vi đúng (bỏ rác vào thùng, giúp cô trang trí lớp, bé quét lớp…)
gạch bỏ tranh có hành vi sai (bé vứt rác, bé vẽ bẩn lên tường, bé đu cành cây…)
Chủ đề bản thân: giáo dục trẻ biết giữ gin vệ sinh thân thể, vệ sinh môi
trường đối với sức khỏe con người, giáo dục trẻ thói quen vệ sinh văn minh
trong ăn uống: khi ăn mời cô, mời bạn, mời người lớn; không làm rơi vãi thức
ăn, không nói chuyện riêng…nhận biết ký hiệu nhà vệ sinh nam, nhà vệ sinh nữ,
đi vệ sinh đúng nơi quy định, nhận biết thùng đựng rác. Dạy trẻ tránh xa nơi ổ
cắm, phích điện, dao kéo, phích nước, những vật sắc nhọn…
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học: “Tim hiểu các giác quan” trẻ
được khám phá, thực hành trải nghiệm tác dụng của các giác quan, trẻ đưa ra ý
kiến về những việc cần làm để bảo vệ, chăm sóc các giác quan và qua đó tôi
giáo dục trẻ biết sau khi dùng bông lau tai phải bỏ vào thùng rác, khi đánh răng
sử dụng vửa đủ lượng nước, không làm ướt quần áo, không khạc nhổ bừa bãi…
Ví dụ: Trong hoạt động văn học: Thơ “Bé ơi” – Phong Thu, tôi và trẻ trò
chuyện về chủ đề, nghe cô đọc thơ, giảng nội dung bài thơ và trẻ được đọc thơ.
Tôi để trẻ cùng nhau đưa ra câu hỏi liên quan đến nội dung bài thơ cùng nhau
hỏi – đáp, tôi chỉ bổ sung, gợi ý cho trẻ: “Trong bài thơ tác giả nhắc các bé phải
làm những gi?” (đừng chơi đất cát, vào bóng mát khi trời nắng, giữ vệ sinh răng
miệng, tay…), “Các con đã làm được những việc gi để giữ gin vệ sinh và bảo vệ
cơ thể của minh?”…
Chủ đề gia đinh: Trẻ nhận ra sự thay đổi môi trường xung quanh nhà của
trẻ, nhận biết được môi trường sạch, môi trường bẩn trong gia đinh, biết giữ gin

tượng quen thuộc, biết yêu quý những gi rất thân thuộc, gần gũi…và trẻ biết yêu
quý ngôi nhà bằng những việc làm cụ thể, phù hợp với khả năng của minh: biết
bảo vệ và giữ gin ngôi nhà thân yêu, các đồ dùng trong nhà của minh luôn sạch,
đẹp, ngăn nắp và nhắc các thành viên trong gia đinh cùng nhau giữ gin, bảo vệ
ngôi nhà minh luôn sạch, đẹp, gọn gàng.
Chủ đề nghề nghiệp: cung cấp cho trẻ có nhiều nghề khác nhau trong xã
hội, có những nghề gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, có những nghề giúp cho
môi trường thêm sạch, đẹp.
Ví dụ: Cho trẻ tim hiểu “Nghề phổ biến ở địa phương” – chủ đề nghề
nghiệp: tôi cho trẻ kể về các nghề phổ biến ở địa phương, sau đó tôi cung cấp
thêm cho trẻ về các nghề phổ biến, cho trẻ biết một số hoạt động của nghề làm
ảnh hưởng đến môi trường như: đối với nghề nông việc người lớn/cha mẹ trẻ sử
dụng thuốc trừ cỏ, thuốc trừ sâu cũng làm ảnh hưởng đến môi trường sống, gây
hại trực tiếp đến sức khỏe con người; đối với nghề trồng trọt việc lựa chọn,
trồng các loại cây xanh phù hợp với đất đai, khí hậu địa phương cũng giúp cho
môi trường tự nhiên cân bằng hơn. Từ đó cho trẻ giúp cô, giúp người lớn chăm
sóc, bảo vệ cây xanh, không hái hoa, hái lá, bẻ cành cây.
Ví dụ: Trong hoạt động toán: “Đếm đến 7 – nhận biết các nhóm có 7 đối
tượng. Nhận biết số 7” vào bài tôi cho trẻ chơi trò chơi “Gieo hạt”, tôi cùng trẻ
trò chuyện; “Gieo hạt là công việc của ai?”, “Để hạt được nảy mầm và cho quả
ngọt thi người nông dân cần phải làm gi?”… Tôi cho trẻ cùng cô xếp 7 chậu để
trồng cây ra, “Cô mua được những cây giống để trồng vào chậu, mỗi chậu trồng
1 cây”, trong khi trẻ xếp cây ra tôi hỏi trẻ: “Để cây trồng sống xanh tốt chúng ta
phải làm gi?”, giáo dục trẻ phải biết cùng những người nông dân, bố mẹ chăm
sóc cây để cây xanh tốt, để có không khí trong lành, có quả ngọt, có thêm gỗ để
sản xuất đồ dùng phục vụ cuộc sống…

11



…), nếu thiếu một trong các yếu tố đó thi cây xanh sẽ như thế nào, giáo dục trẻ
biết giữ vệ sinh môi trường, sử dụng tiết kiệm nước…
(Ảnh minh họa: Cô và trẻ quan sát, trò chuyện về sự phát triển của cây)
Chủ đề thế giới động vật: không chỉ cung cấp cho trẻ kiến thức về đặc
điểm, lợi ích, cung cấp thêm cho trẻ về mối quan hệ mật thiết giữa thế giới động
vật đối với môi trường sống. Giáo dục trẻ yêu quý các con vật, thích chăm sóc
các con vật.
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học: “Một số động vật sống dưới
nước” cho trẻ cùng quan sát trò chuyện về hai con cá ở hai binh nước: binh nước
sạch, binh nước bẩn. Từ đó trẻ nhận biết được vai trò của môi trường sạch đối
với động vật và cung cấp cho trẻ biết rằng môi trường đại dương cũng đang bị ô
nhiễm có nhiều loài cá, động vật sống dưới nước có nguy cơ bị tuyệt chủng. Qua
hoạt động tích hợp cho trẻ về những việc làm cần thiết của mỗi người góp phần
bảo vệ biển đảo, bảo vệ nguồn tài nguyên biển, đảo: không làm bẩn, không đưa
12


các yếu tố gây ô nhiễm vào môi trường biển: không xả dầu thải, rác thải trên
biển…
Chủ đề giao thông: cung cấp cho trẻ lợi ích, tác hại của một số phương tiện
giao thông đối với môi trường. Trẻ được biết chất thải của các phương tiện giao
thông: tàu hỏa, xe máy, xe ô tô…cũng làm cho môi trường bị ô nhiễm. Giáo dục
trẻ hành vi văn minh tham gia giao thông: thực hiện đúng luật giao thông: đội
mũ bảo hiểm khi ngồi trên xe máy, xe điện, không thò đầu hoặc đưa tay ra ngoài
khi ngồi trên xe ô tô, tàu hỏa, không vứt rác thải ra đường hoặc trên các phương
tiện giao thông.
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học “Tim hiểu các phương tiện
giao thông” - Chủ đề giao thông. Trong tiết học này trẻ được làm quen với các
phương tiện giao thông đường bộ, phương tiện giao thông đường sắt, phương
tiện giao thông đường thủy, phương tiện giao thông đường không. Tôi sử dụng

người hoặc nhà cửa bị cuốn đi, rất nguy hiểm, cây cối bị đổ, giao thông ùn tắc…
Cách chống bão lũ: củng cố nhà cửa không để bão làm tốc mái, sập đổ; đóng kín
13


cửa, chặt bớt cành cây to, sau khi mưa lũ, cần dọn dẹp đường phố để tránh dịch
bệnh…Nguyên nhân của bão lũ: con người chặt phá rừng làm cho nước chảy
nhanh, lấp ao hồ không có chỗ chứa nước,…
Chủ đề quê hương, đất nước – Bác Hồ: tôi cung cấp cho trẻ những cảnh đẹp
của địa phương, của quê hương, đất nước Việt Nam, giáo dục trẻ tinh yêu quê
hương thể hiện bằng hành động góp phần bảo vệ những di tích lịch sử, danh lam
thắng cảnh, bảo vệ những phong tục tập quán, truyền thống sinh hoạt của địa
phương.
Ví dụ: Trong hoạt động tạo hinh: “Tạo hinh theo ý thích” tôi cho trẻ thi
triển lãm tranh có nội dung “Bé yêu quê hương”: Trẻ vẽ tranh hoặc chia trẻ
thành nhóm cùng nhau bàn bạc, thỏa thuận, phân công thực hiện xé, dán tranh
xóm làng xanh, sạch, đẹp và tranh trẻ cùng nhau làm môi trường sạch: nhặt rác
thải, quét rác, đổ rác đúng nơi quy định… hay cho trẻ làm các đồ chơi từ nguyên
liệu phế thải để trang trí triển lãm tranh về quê hương…
Chủ đề trường tiểu học: tôi lồng ghép giáo dục trẻ yêu mái trường và cùng
nhau làm sạch, đẹp mái trường thông qua các hoạt động khám phá khoa học, tạo
hinh, âm nhạc. Từ đó trẻ biết được minh sắp bước vào năm học mới ở ngôi
trường mới và ở đó trẻ cũng cần phải bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp…
Qua đây tôi thấy khi áp dụng phương pháp lồng ghép, tích hợp hoạt động
giáo dục bảo vệ môi trường trong các chủ đề vào các hoạt động học tôi thấy trẻ
hứng thú hơn, từ đó nhận thức về vai trò của môi trường và ý thức bảo vệ môi
trường của trẻ nâng lên rõ rệt.
*Biện pháp 5: Tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
mọi lúc, mọi nơi
Hoạt động mọi lúc, mọi nơi là cơ hội tốt nhất để tổ chức các hoạt động đa

uống, vệ sinh đảm bảo, không đánh các con vật, dọn sạch chuồng trại, nếu các
con vật ốm phải khám bệnh và điều trị cho con vật khỏi bệnh…)
Với trò chơi đóng vai tôi cho trẻ đóng vai thể hiện công việc của người làm
công tác bảo vệ môi trường như: thu gom rác thải, xử lí rác thải, phân loại rác
thải bỏ rác vào đúng nơi quy định…
Ví dụ: Thông qua các trò chơi học tập: Tôi cho trẻ tim hiểu các hiện tượng
trong môi trường, các hành vi tốt/ hành vi xấu đối với môi trường; phân biệt môi
trường sạch, môi trường bẩn và tim ra nguyên nhân của chúng. Trẻ tô màu tranh
hành vi bảo vệ môi trường, gạch bỏ tranh có các hành vi phá hoại môi trường,
hành vi làm ảnh hưởng xấu đến môi trường. Trẻ giải các câu đố, kể các câu
chuyện, đọc các bài thơ về bảo vệ môi trường…Trẻ kể những hành vi bảo vệ
môi trường mà trẻ đã thấy của người lớn, các bạn nhỏ…
Ví dụ: Thông qua hoạt động ở góc thiên nhiên: “Chăm sóc góc thiên nhiên”
tôi cho trẻ chăm sóc cây cảnh: tưới nước, lau lá cây, bỏ lá vàng, nhổ cỏ,…để
giúp cây phát triển tươi tốt, tạo góc thiên nhiên xanh, đẹp…Trong khi trẻ thực
hiện nhắc trẻ bỏ lá vàng, cỏ vào thùng rác, tưới nước vừa đủ không lãng phí.
Đồng thời, giáo dục trẻ biết chăm sóc cây cối, con vật ở gia đinh, nhắc người
thân cùng chăm sóc cây cối, con vật, tiết kiệm nước…
Ví dụ: Thông qua hoạt động ở góc nghệ thuật: Tôi cho trẻ thực hành “Trang
trí lớp học”, trẻ giúp tôi trang trí các góc bằng cách tạo hinh: vẽ tranh, xé dán
tranh hoặc trẻ lau sạch các tranh ảnh bám bụi, tô lại một số hinh ảnh đã bị mờ,
gắn lại các tranh ảnh bị lệch…Cho trẻ vẽ tranh về các hành vi bảo vệ môi
trường: bé quét nhà, bé nhặt lá rơi, bé bỏ rác vào thùng…để trang trí, triểm lãm
ở góc nghệ thuật.
+ Thông qua các buổi dạo chơi, thăm quan, hoạt động ngoài trời:
Ví dụ: Tôi và trẻ quan sát trò chuyện về môi trường xung quanh trường:
Các con thấy cây xanh có cần thiết không? Tại sao? Các con phải làm gi để cây
xanh cho bóng mát, cho quả ngọt, cho nhiều vật liệu làm đồ dùng, củi nấu?
(Chăm sóc cây, không bẻ cành, hái lá,.., nhắc các bạn, mọi người cùng thực
hiện; có thái độ không đồng tinh với những hành vi phá hoại môi trường)

Trồng một số cây bằng hạt, bằng củ, bằng cành… chăm sóc chúng. Chăm sóc
động vật: cho ăn, uống, làm vệ sinh chuồng trại…
Lao động vệ sinh môi trường: tôi cho trẻ lau chùi đồ chơi, xếp dọn đồ dùng
ngăn nắp, đúng nơi quy định, nhặt lá rơi, nhặt rác bỏ vào thùng, nhắc bạn không
được làm bẩn sân trường, lớp học…đều là việc làm tốt đáng khích lệ vi trẻ biết
minh đã góp phần làm cho môi trường sạch, đẹp. Tôi còn cho trẻ được thực hành
phân loại rác.
( Ảnh minh họa: Trẻ cùng cô lao động vệ sinh sân trường)
Lao động chuẩn bị giờ học: tôi cho trẻ cùng tôi chuẩn bị đồ dùng chuẩn bị
cho tiết học như: theo kí hiệu lấy bút màu, bút chi; lấy đất nặn, bảng con, khăn
lau trên bàn để chuẩn bị thực hiện nội dung hoạt động.
+ Thông qua hoạt động ngày hội, ngày lễ: Trẻ có niềm vui trong các ngày
hội, ngày lễ từ đó giáo dục trẻ biết tự hào về một điệu múa, bài hát, truyện cổ
tích…Giáo dục trẻ biết giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, biết làm đẹp
môi trường và các địa điểm diễn ra lễ hội.
Ví dụ: Trong ngày khai giảng: “Ngày hội đến trường của bé”: tôi nhắc trẻ
mặc quần áo đẹp đến trường, giữ vệ sinh khu vực tổ chức buổi khai giảng…tất
cả trẻ đều rất hào hứng, phấn khởi trong trang phục đẹp nhất và có ý thức tự giác
giữ vệ sinh xung quanh để tham gia ngày hội đến trường. Trong các ngày lễ
ngày hội của nhà trường trẻ tham gia hào hứng có ý thức làm đẹp khuôn viên,
làm đẹp sân khấu và làm đẹp chính minh để tham gia lễ, hội.
+ Trong sinh hoạt hàng ngày: Giáo dục trẻ có nề nếp, thói quen giữ gin vệ
sinh thân thể sạch sẽ. Có hành vi văn minh, không nói tục, không chửi bậy,
không khạc nhổ bừa bãi, không làm bẩn môi trường lớp học hay ở gia đinh, nơi
công cộng. Biết nhắc các bạn cùng thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường, thói
quen giữ vệ sinh nơi công cộng.
16


+ Thông qua hoạt động nêu gương, trả trẻ: Tôi và trẻ phát hiện những hành

trong hoạt động học cũng như hoạt động bảo vệ môi trường để cùng nhau thực
hiện nhiệm vụ cô giao…Đồng thời khi trẻ có những tiến bộ, tôi nêu gương động
viên trẻ kịp thời để trẻ tiếp tục cố gắng, phát huy những thay đổi tốt của bản
thân.
Bên cạnh đó sự quan tâm con cái của phụ huynh đóng vai trò hết sức quan
trọng, sự phối hợp giữa gia đinh nhà trường luôn là nền móng vững chắc nhằm
Chăm sóc - Nuôi dưỡng - Giáo dục cho trẻ có sự đồng nhất liên kết hơn.
*Biện pháp 7: Công tác phối kết hợp với phụ huynh
Đối với trẻ mầm non nhanh nhớ lại chóng quên, nếu không được giáo dục
thường xuyên thi không thành thói quen cho trẻ được. Vi thế, tôi trao đổi những
nội dung cần giáo dục trẻ bảo vệ môi trường thông qua góc tuyên truyền: “Phụ
huynh cần biết”: bằng những tranh ảnh có nội dung bảo vệ môi trường (trẻ quét
nhà, quét lớp, nhặt rác, bỏ rác vào thùng, rửa tay dưới vòi nước sạch, các bước
rửa tay, tranh tưới cây, chăm sóc cây, lau bàn ghế, cửa…), thường xuyên trao đổi
17


với phụ huynh vào giờ đón trẻ, trả trẻ để họ hiểu tầm quan trọng của giáo dục
bảo vệ môi trường cho trẻ – hinh thành những ky năng đầu đời xây dựng môi
trường lớp học, gia đinh và cộng đồng xanh, sạch, đẹp…từ đó phụ huynh cùng
tôi giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ.
Ví dụ: Tôi trao đổi cùng phụ huynh hôm nay tôi cho các cháu dọn vệ sinh
lớp học cùng cô: lau đồ dùng, đồ chơi, vệ sinh phòng học, sắp xếp đồ chơi, chăm
sóc cây cảnh, con vật nuôi…từ đó phụ huynh tạo điều kiện, hướng dẫn trẻ cùng
bố/mẹ dọn vệ sinh nhà cửa, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi, chăm sóc cây cảnh, các
con vật nuôi ở gia đinh…
Tôi động viên các cháu giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường lớp, sử dụng tiết
kiệm năng lượng điện, năng lượng nước. Đồng thời tôi trao đổi với phụ huynh
nên làm gương cho trẻ trong việc sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng, nhờ
phụ huynh nhắc trẻ sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng: tiết kiệm nước, tiết


SL

TL%

SL

TL%

22

59,4

15

40,6

0

0

Từ kết quả khảo sát sau khi áp dụng các biện pháp tôi thấy: số trẻ đạt mức
độ 1 tăng lên rõ rệt 22/37 = 59,4%, không còn trẻ ở mức độ 3.
Từ kết quả khảo sát trên tôi thấy hiệu quả của sáng kiến:
- Đối với trẻ: trẻ hứng thú và tích cực tham gia hoạt động bảo vệ môi
trường. Trẻ tham gia bảo vệ môi trường không phải vi sợ cô giáo hay người lớn
mà đó là thói quen, ý thức của trẻ. Trẻ cũng đã biết trao đổi cùng bạn lợi ích của
môi trường sạch, đẹp để cùng nhau, nhắc nhở các bạn cùng giữ gin lớp học,
18


3.1. Kết luận
Qua việc nghiên cứu hiểu được thực trạng về một số biện pháp giúp trẻ mẫu
giáo 5- 6 tuổi bảo vệ môi trường, tôi thấy đây là một việc làm cần thiết và cấp
bách để xây dựng cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên, môi trường nhân
tạo…Cùng với những hoạt động cụ thể của giáo viên, người lớn là sự động viên,
tạo điều kiện cho trẻ được tham gia bảo vệ môi trường. Từ đó, góp phần hinh
hành nhân cách con người cho trẻ mầm non có đầy đủ: đức, trí, thể, my.
Để đạt được kết quả như mong muốn không phải ngày một ngày hai mà là
cả một quá trinh cố gắng không ngừng, luôn quan sát nhạy bén linh hoạt của
giáo viên. Giáo viên phải tạo môi trường hoạt động tích cực, hấp dẫn, an toàn để
trẻ tham gia hoạt động chủ động, tích cực đạt được mục tiêu đặt ra.
Nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cần tạo cho trẻ thói quen,
hành vi thường ngày của trẻ để trẻ thể hiện ý thức bảo vệ môi trường một cách
tự giác từ trong tiềm thức. Tạo điều kiện cho trẻ được thực hành, trải nghiệm,
biết đánh giá, tự đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của bạn để từ đó nhận
thức rõ việc làm của bản thân, của bạn bè đã tác động như thế nào đến môi
19


trường để có sự điều chỉnh phù hợp. Trẻ lắng nghe, quan sát, biết đánh giá
những hành vi đúng sai của người lớn, của các bạn đối với môi trường. Trẻ có
khả năng độc lập tư duy, trong hành động, vận dụng những kiến thức, ky năng
tiếp thu được vào thực tiễn sinh hoạt ở trường, lớp, trong gia đinh và ngoài xã
hội một cách phù hợp nhất.
Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường phải thực hiện thông qua các hoạt
động, lựa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường lồng ghép trong các hoạt động
một cách phù hợp, không ôm đồm, lạm dụng. Đồng thời phải thực hiện thường
xuyên, mọi lúc, mọi nơi.
Nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ không chỉ cần sự
giáo dục của giáo viên ở nhà trường mà nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ

Người thực hiện
(Ký và ghi rõ họ tên)

20


Trinh Thi Thùy

21