SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT THƯỜNG XUÂN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Sử dụng phần mềm Crocodile ICT 605 và kĩ thuật dạy học
khăn trải bàn để nâng cao chất lượng dạy học bài CẤU
TRÚC LẶP – tiết 1 (chương trình tin học 11) tại trường
THPT Thường Xuân 2

Người thực hiện: Lê Thị Hoa
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Tin học

THANH HÓA NĂM 2017


MỤC LỤC
1. Mở đầu ................................................................................................................1
1.1. Lí do chọn đề tài.................................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu..........................................................................................2
1.3. Đối tượng nghiên cứu........................................................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.......................................................................2
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến................................................................................2
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.................................................2
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề..................................................4
2.4. Hiệu quả của sáng kiến....................................................................................19
3. Kết luận, kiến nghị............................................................................................19


em chỉ học máy móc, học vẹt nên việc tự lập trình giải một bài toán đối với học
sinh là rất khó khăn. Mặt khác kiến thức về lập trình cũng khá mới mẻ với học sinh,
môn Tin học là môn học các em mới được làm quen bắt đầu vào THPT, học sinh và
phụ huynh chỉ xem tin học là môn học phụ nên chưa có ý thức đầu tư thời gian cho
bộ môn này. Để dạy học với mục tiêu dạy học theo hướng: “Phương pháp giáo dục
phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh,
phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học,
rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại
niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”(Luật giáo dục, điều 24.2). Với những lí
do trên tôi quyết định chọn đề tài: “Sử dụng phần mềm Crocodile ICT 605 và kĩ
thuật dạy học khăn trải bàn để nâng cao chất lượng dạy học bài CẤU TRÚC
LẶP – tiết 1 (chương trình tin học 11) tại trường THPT Thường Xuân 2” để
phục vụ cho quá trình dạy và học có hiệu quả tốt hơn.
1


1.2. Mục đích nghiên cứu
Nâng cao chất lượng dạy học bài CẤU TRÚC LẶP (chương trình tin học 11)
từ đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy học Tin học 11 tại Trường THPT Thường
Xuân 2.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Kĩ thuật dạy học “khăn trải bàn”; phần mềm Crocodile ICT 605; Học sinh
lớp 11 trường THPT Thường Xuân 2 năm học 2016-2017.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích, xây dựng cơ sở lý thuyết.
- Thu thập thông tin trên Internet, kinh nghiệm và thực tế giảng dạy.
- Phương pháp thông kê toán học phân tích kết quả.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến
Để nâng cao chất lượng dạy học thì người giáo viên cần phải tích cực hóa hoạt

Tin học 11 tại trường THPT Thường Xuân 2 còn chưa nhiều vì một số lí do chủ
quan hoặc khách quan sau:
+ Điều kiện cơ sở vật chất trong trường chưa thật phù hợp để triển khai
+ Số lượng học sinh quá đông trong một lớp học (3842 học sinh), nhóm
học (68 học sinh) gây khó khăn về khâu tổ chức, thời gian triển khai hoạt động,
hiệu quả giờ dạy.
+ Học sinh phần lớn chưa được làm quen hoặc có thì rất ít với kĩ thuật dạy
học mới. Ý thức học tập của các em chưa thật sự tự giác, còn ỷ lại, dựa dẫm.
+ Đặc trưng môn Tin học 11 nhiều kiến thức, yêu cầu khả năng tư duy cao, ...
giáo viên cần thuyết trình, gợi mở - vấn đáp, thao tác trực tiếp trên phần mềm để
học sinh quan sát nên tốn khá nhiều thời gian trong giờ dạy.
2.2.2. Lựa chọn phần mềm hỗ trợ dạy học trực quan
Ngôn ngữ lập trình Pascal hoàn toàn mới với học sinh trường THPT Thường
Xuân 2. Cấu trúc câu lệnh diễn đạt theo ngôn ngữ tiếng anh đối với học sinh của
trường cũng là một khó khăn. Do vậy để nhớ được bản chất các câu lệnh làm việc
của Pascal là một việc không dễ dàng với phần đa số học sinh có học lực từ trung
bình trở xuống. Mặt khác, tư duy về giải thuật lại yêu cầu khả năng tư duy sáng tạo
nên các em lại càng thấy khó khăn hơn.
Để học sinh có thể nhanh chóng tiếp cận với ngôn ngữ lập trình Pascal, đồng
thời rèn luyện được kĩ năng lập trình cho học sinh thì trong các tiết học cần minh
họa bằng các chương trình cụ thể, thực hiện một số thao tác mẫu cho học sinh quan
sát. Chính vì vậy cần sử dụng phần mềm hỗ trợ học sinh rèn luyện kĩ năng lập trình
và tư duy giải thuật trong các tiết học để đạt hiệu quả hơn. Phần mềm Crocodile
ICT 605 có thể đáp ứng được yêu cầu trên. Bởi Crocodile ICT 605 là một phần
mềm mô phỏng hay, cung cấp môi trường lập trình linh hoạt, không dùng ngôn ngữ
để thể hiện giải thuật mà dùng các sơ đồ khối, giao diện đẹp mắt và dễ sử dụng. Nó
là công cụ lập trình mạnh, có khả năng giải quyết một số bài toán trong chương
trình Tin học, các bài toán thực tế với giao diện đồ họa sinh động hơn so với ngôn
ngữ lập trình Pascal hay với các ngôn ngữ lập trình khác.
2.2.3. Đối với bài “Cấu trúc lặp”

1
1
1
1
1
+
+
+
+…+
a a +1 a + 2 a + 3
a + 100

+ Bài số 2: Tính và đưa ra màn hình tổng: S = 1 + 2 + 3 + … + N + ...
Cho đến khi S>100.
1
a

Thay thế cho bài toán: S = +
1
 0.0001
a+N

1
1
1
1
+
+
+…+
+ …. cho đến khi

4

Ý kiến chung của cả nhóm
về chủ đề

Viết ý kiến cá nhân
3

2

Vi
ết
ý
kiế
n
cá
nh
ân

+ Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề...). Mỗi cá
nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút. Kết thúc thời gian làm việc cá nhân,
các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời. Viết những ý kiến
chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0) [1].
- Đối với bài dạy Cấu trúc lặp – tiết 1, khi xét bài toán 1: S = 1 + 2 + 3 + … + N
( Với N = 100)
Giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích quy luật của bài toán:
S0 = 0;
S1=S0+1;
S2=S1+2;
Học sinh hình thành ý tưởng giải quyết bài toán

+ Nhóm 5,6: Hoàn thành chương trình thuật toán lặp lùi với số lần biết trước
của bài toán S= 1 + 2 + 3 +…+ N (với N = 100).
Học sinh:
+ Vòng 1: Suy nghĩ độc lập, viết đoạn lệnh lặp vào vị trí quy định (2 phút).
+ Vòng 2: Thảo luận đưa ý kiến chung hoàn thiện chương trình trên giấy A 0
(2 phút).
Giáo viên: Mời đại diện các nhóm lên trình bày sau đó sửa chữa, bổ sung, chốt ý.
2.3.2. Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học
Trực quan trong giảng dạy sẽ huy động được tất cả các giác quan tham gia
vào quá trình nhận thức. Theo nghiên cứu về phương pháp lĩnh hội và ghi nhớ kiến
thức ở học sinh: “Nếu chỉ nghe thì chỉ lĩnh hội được 20% lượng thông tin, nếu chỉ
nhìn thì lĩnh hội được 30% lượng thông tin. Nếu dùng phối hợp cả nghe – nhìn và
hành động thì lượng thông tin tiếp thu được sẽ là 70%” [5].
Trong dạy học Tin học, nguyên tắc trực quan rất quan trọng không chỉ vì nó
có ý nghĩa to lớn trong quá trình nhận thức mà còn vì nó có nhiều điều kiện thuận
lợi để thực hiện (máy tính, máy chiếu, thiết bị truyền thông).
Để làm rõ được Cấu trúc lặp trong thuật toán của bài toán S = 1 + 2 + 3 + ...+
N (với N = 100), ngoài dùng sơ đồ thuật toán trên bảng phụ, có thể minh họa sơ đồ
thuật toán bằng phần mềm Crocodile ICT 605. Giáo viên giới thiệu thuật toán trên
phần mềm Crocodile ICT 605 đưa ra bộ giá trị cụ thể, yêu cầu học sinh dự đoán
quá trình hoạt động của thuật toán ứng với bộ giá trị đưa vào và trực tiếp thực hiện
6


thuật toán trên. Từ đó, học sinh sẽ thấy rõ bản chất của cấu trúc lặp trong bài toán
và có thể áp dụng để giải quyết các bài toán về sau nhanh chóng và chính xác.
2.3.3. Các biện pháp tổ chức thực hiện
Tiết thứ: 12
Tên bài: CẤU TRÚC LẶP (tiết 1)
2.3.3.1. Mục tiêu

2. Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
Câu hỏi:
Cho chương trình sau:
Program Vidu;
7


Begin
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
Writeln(‘ Tin hoc 11’);
End.
Cho biết chương trình trên xuất ra màn hình dữ liệu như thế nào? Em có nhận xét gì
về các câu lệnh trong chương trình?
Đáp án:
- Chương trình trên xuất ra màn hình 10 dòng có nội dung: Tin Hoc 11
- Nhận xét: Các câu lệnh trong chương trình giống nhau hoàn toàn và được
lặp đi lặp lại là 10 lần  Chương trình dài, cồng kềnh.
3. Tiến trình dạy học
HOẠT ĐỘNG 1 (1’): Dẫn nhập
(1) Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Thuyết trình
(2) Hình thức tổ chức hoạt động: Cả lớp
Nội dung

+TH1: An phải múc bao nhiêu ca nước?
+TH2: An phải múc bao nhiêu ca nước? Việc
dừng múc nước khi nào?
- HS: Chú ý lắng nghe, suy nghĩ trả lời câu
- Xét 2 bài toán:
hỏi  hình thành kiến thức lặp với số lần lặp
Bài số 1: Tính và đưa ra màn hình tổng
biết trước và lặp với số lần chưa biết trước.
S = 1 + 2 + 3 + … + N (với N = 100)
- GV: Tương tự, trong toán học cũng có
những thao tác được lặp đi lặp lại nhiều lần.
 Lặp với số lần biết trước.
Giới thiệu 2 ví dụ toán học (Trên máy chiếu)
- HS: Chú ý theo dõi.
- GV: Yêu cầu hs tìm sự giống và khác nhau
của 2 bài toán trên:
Bài số 2: Tính và đưa ra màn hình tổng
+ Với bài toán 1 việc tính S thực hiện bao
S = 1 + 2 + 3 + … + N + ...
nhiêu lần? Số lần lặp biết trước hay không?
Cho đến khi S>100.
+ Với bài toán 2 việc tính S thực hiện bao
 Lặp với số lần chưa biết trước.
nhiêu lần? Việc tính S dừng lại khi nào?
- HS: Suy nghĩ trả lời câu hỏi
- GV: Ngôn ngữ lập trình cung cấp câu trúc để
thực hiện các lệnh lặp như trên  Lặp với số
lần biết trước và lặp với số lần chưa biết
trước.
- HS: Chú ý lắng nghe.

Bước 3: Nếu i>100 thì sang bước 5;
Bước 4: Sß S+i; Rồi quay lại bước 2;
Bước 5: Đưa ra S rồi kết thúc.
- Thuật toán tong_1b
Bước 1: Sß0; iß101;
Bước 2: iß i-1;
Bước 3: Nếu i
- GV: Y/c học sinh dựa vào cú pháp nêu hoạt
động của câu lệnh lặp dạng tiến, dạng lặp lùi.
- HS: Trả lời câu hỏi.
- GV: Nhận xét, bổ sung (nếu cần)
- HS: Chú ý, ghi bài

10


giảm dần từ giá cuối về giá trị đầu [3].

HOẠT ĐỘNG 4 (10)
Hoàn thiện chương trình sử dụng câu lệnh For - Do
(1) Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Kỹ thuật “khăn trải bàn” + Trực quan
(2) Hình thức tổ chức hoạt động: Phân từng nhóm
Nội dung
Hoạt động của GV và HS
- GV: Áp dụng kĩ thuật: “ Khăn trải bàn”
chia lớp 6 nhóm, ổn định nhóm. Yêu cầu học
sinh vận dụng câu lệnh lặp tiến và lặp lùi để
hoàn thành các chương trình sau:
+ Nhóm 1,2: Hoàn thành chương trình trong
phần kiểm tra bài cũ sử dụng cấu trúc lặp.
+ Nhóm 3,4: Hoàn thành chương trình thuật
Ví dụ 1:
toán lặp tiến với số lần biết trước của bài toán
Program vidu;
S= 1 + 2 + 3 +…+ N (với N = 100).
Begin
+ Nhóm 5,6: Hoàn thành chương trình thuật

Var S, i: integer;
trình.
Begin
S:=0;
For i:=100 Downto 1 Do
S:=S+i;
11


Writeln(‘Tong S la:’, S);
Readln;
End.

- HS: Chú ý theo dõi.
- GV: chạy 2 chương trình bằng phần mềm
Pascal để học sinh quan sát một cách trực
quan cách thực hiện chương trình.

12


- HS: Chú ý theo dõi.
4. Tổng kết và hướng dẫn học tập
a, Tổng kết (2 phút)
- Cấu trúc lặp trong biểu diễn thuật toán
- Lặp với số lần biết trước.
b, Hướng dẫn học tập (1 phút)
- Xem lại nội dung bài học, làm ví dụ sgk T.44, 45.
- Xem trước nội dung mục 3 lặp với số lần chưa biết trước và câu lệnh While – Do
để tiết sau học tiếp.

a. Byte
b. Real
c. Boolean
d. Char
Câu 6: Điền cụm từ còn thiếu vào trong dấu ... để được phát biểu đúng về câu lệnh
For – Do dạng lặp tiến.
Câu lệnh sau từ khóa Do được thực hiện tuần tự với biến đếm nhận giá trị ... từ giá
trị đầu đến giá trị cuối.
a. Liên tiếp tăng dấn
b. Liên tiếp giảm dần
c. tăng dần
d. giảm dần [2].
Câu 7: Điền cụm từ còn thiếu vào trong dấu ... để được phát biểu đúng về câu lệnh
For – Do dạng lặp lùi. Câu lệnh sau từ khóa Do được thực hiện tuần tự với biến
đếm nhận giá trị ... từ giá trị cuối về giá trị đầu.
a. Liên tiếp tăng dấn
b. Liên tiếp giảm dần
c. tăng dần
d. giảm dần
Câu 8: Cho đoạn chương trình: S:=0;
For i:=1 to 5 do S:= S+i;
Sau khi kết thúc vòng lặp giá trị của S là:
a. 15
b. 0
c. 5
d. 4
Câu 9: Cho đoạn chưowng trình: t:=3;
For i:=6 to 15 Do Write(t);
Sau khi kết thúc vòng lặp giá trị của i là:
a. 6

8

9
7

15


1) Chọn Parts Library  Flowcharts  Start and stop. Click chuột vào Start và
kéo rê ra màn hình, thả chuột ra màn hình ta có

- Tại Flowchart nhập tên chương trình Tinh tổng _1a
2) Nhập giá trị cho N:
- Chọn Parts Library  Flowcharts Tại Flowcharts  Input and Output 
Get Property kéo rê ra màn hình ta có

click vào x để đổi thành N

- Tại Presentaion chọn  Input – Outputs  Editbox
Label nhập nhãn “Nhap N” trong tính năng Properties.

, tại mục

- Click chuột vào
trên Get Property và rê chuột đến hộp thoại Editbox để
liên kết hai thành phần này. Sau đó click vào Property trên part này để chọn tính
năng phù hợp. Đối với biến N ta chọn value. Part này dùng để gán giá trị vừa nhập
từ bàn phím vào hộp thoại Editbox cho biến đã được đặt tên.

16

- Chọn Parts Library  Flowcharts  Inputs and Outputs  Set property kéo
rê ra màn hình ta có:

- Click vào 0 đổi thành S, Click vào Property chọn Value ta được:

- Tại Presentaion chọn Editbox
Click chọn hộp thoại Editbox , tại
mục Label nhập nhãn “ Tổng S” trong tính năng Property.

- Click chuột vào
trên Get Property và rê chuột đến hộp thoại Editbox để
liên kết hai thành phần này. Sau đó click vào Property trên part này để chọn tính
năng phù hợp. Đối với biến S ta chọn value. Part này dùng để gán giá trị S vừa tính
được và đưa ra màn hình.
9) Để kết thúc sơ đồ click vào Flowchart  Start and stop  Stop rê chuột ra màn
hình, ta có part Stop như sau
Với thuật toán tính tổng _1b thực hiện tương tự như trên.

18


2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường
- Với hoạt động giáo dục
Đề tài này tôi đã áp dụng giảng dạy tại lớp 11B1 (38 học sinh) trường THPT
Thường Xuân 2. Bên cạnh đó sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống vào
dạy học bài Cấu trúc lặp – tiết 1 ở lớp 11B2 (39 học sinh). Đây là 2 trong số 8 lớp
11 của trường được phân chia đồng đều về chất lượng. Sau khi dạy xong và tiến
hành kiểm tra, đánh giá có thể thấy được kết quả trong bảng so sánh sau:
Lớp 11B1 (lớp thử nghiệm)

- Với đồng nghiệp và nhà trường: Với đề tài này có tính khả thi cao thể ứng
dụng rộng dãi cho các học sinh trong nhà trường, các đồng nghiệp có thể sử dụng
áp dụng trong giảng dạy để nâng cao hiệu quả dạy học trong bộ môn tin học, đặc
biệt tin học 11.
3. Kết luận, kiến nghị
- Kết luận:
Từ thực tiễn dạy học để nâng cao chất lượng bộ môn Tin học tại trường
THPT Thường Xuân 2 thì người giáo viên phải nghiên cứu sách tham khảo và học
hỏi kinh nghiệm của các giáo viên dạy bộ môn lâu năm để tìm cho mình một
phương pháp hiệu quả nhất. Từ đó truyền tải cho học sinh lĩnh hội được những kiến
thức Tin học một cách nhạy bén nhất. Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ trong
quá trình dạy học ở trường THPT Thường Xuân 2. Rất mong được sự đóng góp ý
kiến của các đồng chí đồng nghiệp và Hội đồng khoa học để sáng kiến trên được
hoàn thiện hơn.
- Kiến nghị:
Để nâng cao hiệu quả việc dạy và học bộ môn Tin học thì cần bổ sung thêm số
lượng máy trong phòng thực hành, lắp đặt máy chiếu trong phòng thực hành Tin học.
19


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Đổi mới phương pháp dạy học trung học phổ thông – Dự án PTGD THPT, Hà
Nội, 2006.
[2]. Kiểm tra đánh giá thường xuyên và định kỳ tin học 11 – Quách Tất Kiên, Đỗ
Đức Đông – Nhà xuất bản Giáo dục, 2010
[3]. Sách giáo khoa tin học 11 – Hồ Sĩ Đàm – Nhà xuất bản Giáo dục, 2013
[4]. Sách giáo viên tin học 11 – Hồ Sĩ Đàm – Nhà xuất bản Giáo dục, 2013
[5]. Tham khảo một số tài liệu trên Internet
- Nguồn:
- Nguồn: