đôI điều về kĩ năng phân tích tìm lời giảI cho một bài toán hình học 8
Phần I. Đặt vấn đề
I. Lý do chọn đề tài
Nh chúng ta đã biết, toán học là một môn học đòi hỏi t duy sáng tạo, do đó
học sinh phải có phơng pháp học tập phù hợp, khoa học trên cơ sở nắm bắt những
kiến thức cơ bản có hệ thống. Riêng với phân môn hình học trong trờng THCS , học
sinh đã có những kiến thức bớc đầu về hình học đã đợc học ở Tiểu học đó là những
nhận định ban đầu về các hình, tạo nền móng cho việc học hình ở THCS . Ngay
từ lớp 6 các em đã đợc làm quen với việc giải những bài toán hình học chỉ dựa trên
sự đo đạc trực tiếp và dần đợc rèn luyện kĩ năng giải toán hình học dựa trên những
lí luận chặt chẽ logic, đặc biệt từ lớp 8 trở đi. Đó là những, kiến thức, kĩ năng, ph-
ơng pháp mà các em đã đợc thực hành rất nhiều. Song một vấn đề đặt ra: Để có một
lời giải hay, ngắn gọn, chặt chẽ cho một bài toán thì cần phải có những kĩ năng nào
?
Chúng ta đã biết cần phải có rất nhiều kĩ năng tốt thì mới đa đến một lời giải
hay cho một bài toán. Tuy nhiên, kĩ năng phân tích là một trong những kĩ năng cơ
bản, quan trọng nhất giúp học sinh dễ dàng tìm đợc lời giải; bên cạnh đó hình thành
cho học sinh hệ thống kiến thức, kĩ năng đầy đủ và chắc chắn. Đây là kĩ năng rất
khó đòi hỏi học sinh phải có óc t duy logic về kiến thức, sự cảm nhận đợc nội dung
bài toán và nhu cầu cần khai thác bài toán đó.
Vậy làm thế nào để mỗi học sinh sau khi học tập môn hình học có kĩ năng cơ
bản này và việc rèn luyệnkĩ năng cơ bản này trong quá trình học tập nh thế nào để
có hiệu quả là một điều rất cần thiết đối với giáo viên giảng dạy bộ môn hình học,
nhằm góp phần nâng cao chất lợng học tập của học sinh và chất lợng của bộ môn.
Vì vậy, tôi mạnh dạn đa ra một vài suy nghĩ chủ quan về việc rèn luyện cho học
sinh lớp 8 kĩ năng phân tích tìm lời giải cho một bài toán hình học, rất mong sự
tham gia đóng góp ý kiến của đồng nghiệp.
II. Mục đích nghiên cứu
Thứ nhất: Trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức, kĩ năng đầy đủ.
Giáo viên: Lê Sỹ Tuân Trờng THCS Vĩnh Tiến
1

2. Có ý thức đợc nhiệm vụ cần làm của mình nhng cha có hớng giải quyết
( cụ thể là cha có kĩ năng phân tích tìm ra lời giải bài toán ).
3. Có kĩ năng tìm lời giải bài toán song còn lúng túng và cha nhanh.
4. Có kĩ năng phân tích tìm lời giải rất tốt.
Sự phân hoá này là điều khách quan bởi thực tế trong một lớp học có rất nhiều
đối tợng học sinh có trình độ học tập và tiếp nhận kiến thức không đồng đều cũng
nh thái độ học tập khác nhau. Do đó, ngời giáo viên phải là ngời nắm bắt đợc thực
tế này nhằm phân hoá đối tợng để cùng một lúc thu hút đợc đa số các em cùng
tham gia xây dựng, khai thác và hoàn thiện lời giải một cách hay nhất đem lại hiệu
quả cao cho việc khám phá, tiếp nhận kiến thức cho mỗi học sinh.
II. Cơ sở lý luận
Thực tế có rất nhiều học sinh cha có phơng pháp chứng minh đối với một bài
toán hình cơ bản, điều này phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ
quan; vì vậy ngời giáo viên cần phải hình thành lại cho học sinh thói quen hay ph-
ơng pháp giải một bài toán hình cơ bản.
1. Đọc và phân tích bài toán.
(Tức là phân biệt đợc giả thiết, kết luận của bài toán và viết đợc bằng kí hiệu ).
2. Vẽ hình theo nội dung bài toán.
( Với yêu cầu: hình vẽ chính xác, khoa học và rõ ràng ).
3. Tìm mối quan hệ giữa điều cần chứng minh và giả thiết cho để xây dựng
sơ đồ giải.
4. Trình bày lời giải cho bài toán theo sơ đồ phân tích.
5. Phát triển lời giải hay, ngắn gọn và dễ hiểu.
Trên đây là những bớc đi căn bản mà khi giải bất kì một bài toán hình học nào
học sinh cũng không thể bỏ qua song tuỳ theo từng bài toán mà mức độ, yêu cầu
đặt ra khác nhau. Song đó lại là yêu cầu tối thiểu mà mỗi học sinh khi học tập bộ
Giáo viên: Lê Sỹ Tuân Trờng THCS Vĩnh Tiến
3
đôI điều về kĩ năng phân tích tìm lời giảI cho một bài toán hình học 8
môn này cần phải có. Theo tôi một trong những yếu tố quyết định trớc hết đến sự

Cho

ABC cân tại A, đờng trung tuyến AM. Gọi I là trung điểm của AC, K là
điểm đối xứng với M qua I.
a. Tứ giác AMCK là hình gì ? Vì sao ?
b. Tứ giác AKMB là hình gì ? Vì sao ?
c. Tam giác ABC thêm điều kiện gì thì tứ giác AMCK là hình vuông.
hớng dẫn phân tích
Giáo viên: Lê Sỹ Tuân Trờng THCS Vĩnh Tiến
5