CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số : ……………………………………
1. Tên sáng kiến:
Giáo dục đạo đức học sinh bằng phương pháp “Giáo dục kỷ luật tích cực”.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Khi nói đến vấn đề “kỷ luật” thường dễ làm cho ta liên tưởng đến “hình phạt”,
những lời quở trách nặng nề, thậm chí là những trận đòn roi vì từ xưa ông bà dạy rằng
“thương cho roi cho vọt”. Sở dĩ có liên tưởng như vậy là do lâu nay chúng ta vẫn
quan niệm, khi học sinh mắc lỗi thì chỉ có cách giáo dục duy nhất, hiệu quả nhất là
“kỷ luật trừng phạt”. Việc trừng phạt thân thể (đánh, kéo tai, quì gối, úp mặt vào
tường...) và trừng phạt về tinh thần (la mắng, nhiếc móc, bỏ rơi, làm cho xấu hổ,...).
Điều đó gây ra những hậu quả nghiêm trọng, làm cho các em mất đi sự tự tin, giảm ý
thức kỷ luật, căm ghét trường học, để lại những vết sẹo trong tâm hồn, khiến các em
luôn có thái độ thù địch. Cách xử lý kỷ luật của giáo viên đa phần chưa thuyết phục
được học sinh. Bởi nó xuất phát từ cách suy nghĩ áp đặt, đôi khi hơi bảo thủ, không


đặt mình vào vị trí của học sinh phạm lỗi, đó chưa kể đến những biện pháp xử lý quá
nặng, có tính chất xúc phạm, khiến học sinh phạm lỗi có cảm giác bị tổn thương,
không phục. Từ đó tạo ra tâm lý chống đối, càng phạt thì càng vi phạm cho... “bỏ
ghét”.
Nhìn khách quan, có thể coi cách kỷ luật trừng phạt như một nguyên nhân quan
trọng gây nên tình trạng bạo lực học đường, hoặc tạo ra những cú sốc tâm lý, những
phản ứng không lành mạnh của học sinh. Khi cần xây dựng trường học thân thiện rất
cần có kỷ luật, nhưng kỷ luật học sinh là kỷ luật mang tính giáo dục là chủ đạo, do
vậy áp dụng hình thức “kỷ luật trừng phạt” rõ ràng là biện pháp cần chấm dứt. Giáo


Nội dung giải pháp:

Qua những năm trực tiếp làm công tác chủ nhiệm lớp, bản thân cũng nắm bắt và
thấu hiểu được tâm lí lứa tuổi học sinh THCS. Nếu các em được sống trong sự yêu
thương chăm sóc, quan tâm của gia đình thầy cô và có một môi trường học tập, giáo


dục tốt thì các em sẽ ham thích, say mê nổ lực học tập và rèn luyện đạo đức tác phong
tốt. Điều này có tác động rất lớn đến các em, đặc biệt là những học sinh có biểu hiện
tiêu cực về đạo đức, giúp các em giảm thiểu những hành vi không phù hợp, củng cố
các hành vi tích cực và phát triển nhân cách một cách tốt đẹp và bền vững.
Để quản lý và giáo dục học sinh đạt hiệu quả giáo viên cần phải kết hợp nhiều
phương pháp khác nhau, trong đó có phương pháp “Giáo dục kỷ luật tích cực” là hết
sức cần thiết. “Giáo dục kỷ luật tích cực” là giáo dục dựa trên nguyên tắc vì lợi ích
tốt nhất của học sinh, không làm tổn thương đến thể xác và tinh thần của học sinh,
giúp các em nhận biết được đúng sai để điều chỉnh hành vi của mình theo hướng tích
cực, từ đó tự giác sửa chữa khuyết điểm, tự giác rèn luyện bản thân. Giáo viên chủ
nhiệm đối với lớp, là người quản lý giáo dục học sinh toàn diện, là người chịu trách
nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lý đối với lớp và các thành viên trong lớp. Nếu
làm tốt nó sẽ hổ trợ rất nhiều cho giáo viên trong việc giảng dạy, giáo dục học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm thường có nhiều thời gian gần gũi các em hơn. Vì vậy, giáo viên
chủ nhiệm lớp không chỉ là người dạy chữ mà còn dạy học sinh nhiều điều tốt đẹp và
cũng là người hiểu được tâm tư, tình cảm của các em, có thể ngăn chặn được học sinh
bỏ học, học sinh chán học, học sinh trầm uất vì gia đình,…đồng thời phát huy và phát
triển được những khả năng, năng khiếu tiềm ẩn ở các em, từ đó các em thích đi học
và thích học hơn.


Với định hướng nâng cao chất lượng giáo dục, đòi hỏi phải thay đổi cách nghĩ,

các giá trị tích cực của mình.
Theo các chuyên gia giáo dục, việc mắc lỗi của học sinh được coi như lỗi tự nhiên
của quá trình học tập và phát triển. Do vậy, nhiệm vụ quan trọng của nhà giáo dục là
làm thế nào để học sinh nhận thức được bản thân, tự kiểm soát hành vi, thái độ. Trước
hết giáo viên cần nhận thức rằng, biện pháp kỷ luật trừng phạt học sinh cần được
chấm dứt và thay thế bằng biện pháp kỷ luật tích cực. Để làm được điều này, giáo
viên cần có suy nghĩ sâu sắc về nghề dạy học, yêu nghề, mến trẻ, cái tâm phải bao
trùm khắp tâm hồn. Hiểu và nắm bắt tâm lý của học sinh ở mọi lứa tuổi và bản thân
phải tìm được niềm vui trong công việc.
Hiện nay, giáo viên luôn chịu áp lực từ nhiều phía như yêu cầu về chất lượng dạy
và học, những khúc mắc trong quan hệ thầy - trò, đồng nghiệp hay những khó khăn


trong cuộc sống hằng ngày... Ai cũng hiểu tức giận, căng thẳng có thể làm chúng ta có
những hành vi nóng giận nhất thời và gây hậu quả không mong muốn. Giáo viên có
thể giảm căng thẳng bằng việc trau dồi khả năng hài hước, tinh thần lạc quan trước
mọi tình huống…Mặt khác, giáo viên phải xác định rằng, “Giáo dục kỷ luật tích cực”
không phải là cây đũa thần, do vậy bên cạnh việc sử dụng nó như một giải pháp thủ
công thì còn phải kết hợp với hệ thống các giải pháp đi kèm, sao cho việc kỷ luật học
sinh vẫn phải diễn ra nghiêm túc đúng luật.
Điều cốt yếu trong “Giáo dục kỷ luật tích cực” là học sinh luôn được tôn trọng.
Khi các em mắc những sai lầm, khuyết điểm, giáo viên không la mắng hay trừng
phạt, không nên “đao to búa lớn” mà trái lại phải luôn quan tâm, chia sẻ, động viên
với một giọng thân mật, tâm tình, phải biết gần gũi, quan tâm tạo cho các em sự tin
tưởng để có thể bộc bạch những suy nghĩ của bản thân. Trên cơ sở đó, giáo viên giúp
học sinh tự giác nhận ra được những khuyết điểm để sửa chữa. Vì thế, trong mỗi tiết
sinh hoạt cuối tuần tôi thường xen kẽ kể cho các em nghe những câu chuyện đạo đức,
quán triệt nội quy nhà trường…đã làm cho không khí lớp học trở nên sôi nổi, thân
thiện hơn, có tác dụng giáo dục nhẹ nhàng mà hiệu quả.
Trong những buổi sinh hoạt chuyên môn những tình huống học sinh vi phạm nội

+ Học sinh cá biệt về đạo đức: Giáo viên cần tìm hiểu kỹ nguyên nhân dẫn đến các
hành vi cá biệt như trong gia đình bố mẹ sống không hạnh phúc, sống ly thân, ly hôn,
gia đình có phương pháp giáo dục không đúng, thiếu sự quan tâm từ gia đình hoặc bị
bạn bè xấu lôi kéo, cá biệt do tự ti, trầm cảm ngại tiếp xúc với thầy cô bạn bè, hoang
mang, sợ hãi, tiêu cực trong suy nghĩ…Đối với đối tượng này giáo viên dùng biện
pháp tác động tình cảm là chính, bình tĩnh, nhẹ nhàng, tế nhị phân tích có lý có tình
mức độ nguy hại của khuyết điểm nghiêm khắc nhưng không cứng nhắc, tuyệt đối
tránh tư tưởng định kiến, cách cư xử thiếu sư phạm. Có thể giao cho các em một
nhiệm vụ nào đó trong lớp, trong một hoạt động ngoại khóa của lớp nhằm gắn các em
với trách nhiệm để từng bước điều chỉnh hành vi của các em.Trao đổi thẳng thắn,
chân thành với cha mẹ học sinh để hiểu được hoàn cảnh gia đình, tính cách của học
sinh cá biệt. Tổ chức thăm gia đình học sinh nhằm tạo thiện cảm tốt với học sinh cá
biệt và cha mẹ học sinh. Kết hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn vừa để hiểu hơn về
học sinh vừa giúp các em có những cố gắng ở từng môn học. Nếu giáo viên xử lý
không đúng mực, không thuyết phục có khi còn gây căng thẳng tăng thêm hành vi sai
trái ở các em.


+ Học sinh có sức khỏe yếu: Phần lớn học sinh có sức khỏe không tốt, có vấn đề về
mắt, nên với đối tượng này giáo viên cần chú ý bố trí chổ ngồi, tạo điều kiện để các
em tiếp thu, ghi chép được bài.Trong các hoạt động của lớp cần giao cho các em
những công việc, nhiêm vụ phù hợp. Cần tạo điều kiện để các em hòa nhập đồng thời
thể hiện được bản thân trước tập thể.
+ Học sinh có năng lực đặc biệt: Tạo điều kiện để các em có cơ hội phát huy năng
lực, sở trường bản thân.
+ Học sinh có hoàn cảnh khó khăn: Có biện pháp động viên, hổ trợ, giúp đỡ kịp
thời, thiết thực.
Dù với đối tượng nào, giáo viên lưu ý phải dùng phương pháp tác động tình cảm,
động viên khích lệ kịp thời, đặt biệt coi vấn đề giáo dục đạo đức là then chốt. Giáo
viên cần đặt mình vào vị trí của học sinh để cùng chơi, cùng học, cùng hiểu để tìm



chuyện, hay thường được các cô để ý. Học sinh rất muốn được thầy cô khen khi các
em có thành tích dù là nhỏ, và cũng rất sợ khi bị thầy cô chê trước các bạn vì học
kém,…Ví dụ: Những em học khá thì điểm 9,10 được cô khen là bình thường, nhưng
đối với các em học yếu thì lần kiểm tra trước 4 điểm lần sau 5 điểm cũng cần được
khen vì đây là sự cố gắng, tiến bộ của các em. Tạo cảm giác an toàn để các em mạnh
dạn bày tỏ những khó khăn, vướng mắc trong học tập cũng như trong đời sống. Xây
dựng ở học sinh lòng tự tin vào bản thân để tiến tới hoàn thiện nhân cách.
Giáo viên luôn tạo bầu không khí thoải mái, nhẹ nhàng, không trách mắng học
sinh, sỉ nhục khi học sinh phạm phải khuyết điểm. Một lời hướng dẫn, nhắc nhở nhẹ
nhàng, một lời động viên khuyến khích kịp thời sẽ đem lại hiệu quả tích cực hơn
những lời chỉ trích, mắng nhiếc. Lời dạy của giáo viên dù hay đến đâu, phương pháp
sư phạm dù khéo léo đến đâu cũng không thay thế được những ảnh hưởng trực tiếp
của nhân cách giáo viên với học sinh.
Giáo viên luôn là tấm gương về đạo đức, về lối sống. Vì vậy, giáo viên phải
gương mẫu về mọi mặt, không ngừng tự hoàn thiện nhân cách của mình, tôn trọng,
tin tưởng học sinh. Đồng thời thầy cô phải luôn có tình cảm yêu thương, luôn sẵn
sàng chia sẻ với học sinh bằng tất cả tấm lòng của người thầy. Vì “Chỉ có trái tim mới
khơi dậy được trái tim” và “Chỉ có tấm lòng mới đánh thức được tấm lòng”. Giáo
viên chủ nhiệm cần phải khéo léo, linh hoạt trong mọi trường hợp cụ thể, biết tập hợp
và sử dụng sức mạnh của các yếu tố giáo dục nhằm rèn luyện cho học sinh, cần tuyệt


đối tránh tư tưởng định kiến, cách cư xử thiếu sư phạm đối với học sinh, phải là tấm
gương cho học sinh noi theo.
Như vậy có nhiều biện pháp “giáo dục kỷ luật tích cực”. Các biện pháp có sự
tác động qua lại, hổ trợ lẫn nhau. Trong quá trình áp dụng giáo viên chủ nhiệm lớp
cần lựa chọn các biện pháp phù hợp đối với học sinh của lớp mình sao cho đạt hiệu
quả.

TB
Năm học
2012- 2013 30,0%
33.3%
33.3%
3,4%
86,7% 10,0%
3.3%
2013- 2014 22,2%
42,4%
36,4%
0%
93.9%
6,1%
0%
3.5. Tài liệu kèm theo: Không có.

Bến Tre, ngày 11 tháng 4 năm 2016